mở đầu cho sự thống nhất về kinh tế chính trị, tiền tệ ở châu Âu. Theo hiệp ước Maastrich ký ngày 7/2/1992 Cộng đồng châu Âu đổi tên thành liên minh châu Âu và chính thức vận hành từ ngày 1/1/1993. EU gồm 15 thành viên, mục đích chính của EU là tạo ra sự hợp tác thống nhất cao, tạo điều kiện phát triển kinh tế các nước thành viên củng cố sức mạnh toàn khối, tiến tới thành lập khu vực tiền tệ (tạo sự liên kết thống nhất ở mức độ cao từ kinh tế đến tiền tệ) để EU có đủ sức mạnh cạnh tranh và hợp tác có hiệu quả với các nước, các khối liên minh khác. Sau hơn 40 năm ra đời và phát triển, liên minh châu Âu đã đạt được những thành tựu đáng kể, đã xây dựng và củng cố mối quan hệ kinh tế quốc tế giữa các nước thành viên và đã tạo ra được thị trường chung về hàng hoá và dịch vụ.
Mục tiêu lâu dài liên minh châu Âu là nhằm thống nhất châu Âu bằng con đường hoà bình, bằng sức mạnh của hợp tác và liên kết kinh tế quốc tế. Thực tế liên minh châu Âu đã có thị trường chung về hàng hoá và dịch vụ, đã có sự liên kết hợp tác trong lĩnh vực tài chính tiền tệ. Song để thị trường chung thực sự trở nên thống nhất thì các rào cản tiền tệ phải được loại bỏ hoàn toàn. Điều này chỉ có được khi có duy nhất một đồng tiền chung được lưu hành và được điều hành thống nhất bằng một chính sách tiền tệ chung.
Chính vì vậy mà liên minh tiền tệ châu Âu (EMU) được ra đời mà nội dung chính của nó là cho ra đời và vận hành đồng tiền chung trong toàn khối. Nội dung chính của hội nghị Maastrich đã được chính thức hoá trong hiệp ước Maastrich (ký ngày 7/2/1992). Cũng theo hiệp ước này đã khẳng định công việc chuẩn bị cho ra đời đồng tiền chung duy nhất trong khuôn khổ xây dựng liên minh tiền tệ 3 giai đoạn và 5 tiêu thức gia nhập làm căn cứ cho tất cả các nước mong muốn và có đủ điều kiện gia nhập khối đồng tiền chung (khối EURO). S/V: hoµng quý ly KDQT 39B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com "§¸nh gi¸ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c«ng ty Giµy Thôy Khuª trong ®iÒu kiÖn héi nhËp AFTA" Liên minh tiền tệ châu Âu là tiến tới hoà nhập các chính sách kinh tế, tiền tệ của các nước thành viên EU là khâu không thể thiếu được trong quá trình chuẩn bị cho ra đời đồng tiền chung châu Âu.
Liên minh tiền tệ châu Âu. Mục tiêu của liên minh tiền tệ châu Âu là thống nhất xây dựng một chính sách tiền tệ chung, phát hành đồng tiền chung để thị trường chung châu Âu thực sự thống nhất, đồng thời tạo thế đối trọng về tài chính với các khu vực khác chủ yếu là Nhật, Mỹ từ việc thống nhất tiền tệ: 2.1 Quá trình hình thành của Liên minh tiền tệ Châu Âu. Liên minh kinh tế tiền tệ châu Âu (EMU) là sản phẩm trực tiếp của hiệp ước Maastrich ký ngày 7-2-1992, giai đoạn mới của tiến trình liên kết châu Âu. Thực ra tiến trình xây dựng EMU đã được đề cập từ rất sớm, với những bước thăng trầm nhất định.
Ngay từ hiệp ước Rome một số điều khoản đã được đề cập đến có liên quan tới hợp tác các chính sách tiền tệ và các chính sách hối đoái. Ngay lúc đó, người ta đã tranh luận về vấn đề: Một thị trường chung không biên giới phải được củng cố bằng một đồng tiền chung. Nhưng trên thực tế, chỉ đến sau năm 1971 các nước châu Âu mới thực sự quan tâm vì trước đó tiền tệ của các nước này vẫn được cố định với đồng USD trong hệ thống Bretton Woods. Năm 1971 hệ thống Bretton Woods hoàn toàn sụp đổ các đồng tiền châu Âu được thả nổi hoàn toàn.
Thay đổi tự do theo cung cầu trên thị trường không làm cho tỷ giá của các nước này ổn định hơn, mà trái lại càng thêm trao đảo mạnh (do đầu cơ tiền tệ ngày càng ra tăng và sự chu chuyển về vốn mạnh mẽ giữa các nước xuất phát từ sự khác biệt về lãi suất) thêm vào đó là sự giảm giá của đồng USD làm các nước châu Âu co cụm lại gần nhau trong vấn đề tiền tệ. Khi đồng USD giảm giá thì dự trữ quốc gia bằng đồng USD sẽ giảm xuống buộc các nước phải tăng dự trữ để đảm bảo giá trị thực tế của dự trữ quốc gia cùng với sự mất giá của USD, đã thúc đẩy họ tìm một đồng tiền khác ổn định hơn làm cơ sở thay cho đồng USD ngày một mất giá. S/V: hoµng quý ly KDQT 39B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com "§¸nh gi¸ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c«ng ty Giµy Thôy Khuª trong ®iÒu kiÖn héi nhËp AFTA" Năm 1969, một cuộc họp cấp cao của EEC đã yêu cầu những vị Bộ trưởng Bộ Tài chính của mình cùng với Uỷ ban của cộng đồng phác thảo ra một kế hoạch từng bước tiến tới liên minh kinh tế - tiền tệ. Năm 1970 nhóm làm việc dưới sự lãnh đạo của thủ tướng Luxembua lúc đó là Pierre Werner đã đưa ra một kế hoạch đầy tham vọng: "Thực hiện liên minh tiền tệ" trong vòng 10 năm (được gọi là kế hoạch Werner).
Nội dung của kế hoạch có nhiều điểm giống với Hiệp ước Maastricht. Nhưng kế hoạch này đã thiếu một tiền đề tiên quyết để thành công. Không như hiệp ước Maastricht, nó không được ký kết ràng buộc như một hiệp ước được phê duyệt và có giá trị pháp lý như một công ước quốc tế, trái lại trong từng công đoạn của nó với tất cả các chi tiết đều phải được quyết định mới. Chính vì vậy kế hoạch này đã thất bại ở giai đoạn thứ 2.
Cùng với hàng loạt các biến cố xảy ra trong tình hình kinh tế chính trị lúc đó đã làm tan kế hoạch này. Cuối những năm 1970 trước sự suy thoái về kinh tế kéo dài đặc biệt là trước thế sút kém của một Cộng đồng châu Âu phân tán về thị trường tiền tệ, trong so sánh với Mỹ và Nhật, đồng thời cùng với việc đồng USD tiếp tục giảm giá trong cuối những năm 70. Các thành viên châu Âu lại một lần nữa cùng nhau thử sức trong vấn đề liên kết tiền tệ. Theo sáng kiến của Tổng thống Pháp Giseard de Stanh và thủ tướng Đức Helmut Schmidt, hệ thống tiền tệ châu Âu đã ra đời 13-3-1978 (EMS).
Mục đích của EMS là duy trì tỷ giá cố định trong toàn khối và tỷ giá của cả khối sẽ thay đổi theo thị trường. Đó thực chất là một hệ thống thả nổi có điều tiết. Cùng với sự ra đời của EMS là sự ra đời của đơn vị tiền tệ châu Âu: đồng ECU (1978), đây thực chất là một "giỏ tiền tệ". Giá trị của đồng ECU được xác định trên cơ sở giá trị của "một giỏ tiền tệ" bao gồm một số lượng cố định mỗi đồng tiền trong cộng đồng.
Số lượng mỗi đồng tiền này lại được xác định tuỳ thuộc vào tiềm lực kinh tế của mỗi nước. Đồng ECU cũng có chức năng nhất định như tính toán, thanh toán, dự trữ. Song rất hạn chế trong một phạm vi nhất định, là đơn vị tính toán đồng ECU là cơ sở tính tỷ giá giữa các đồng tiền trong cộng đồng, đồng thời nó còn là cơ sở xác định ngân sách cộng đồng, thuế, giá cả nông nghiệp. Là phương tiện thanh toán, đồng ECU là cơ sở xác định và thanh toán các khoản nợ của các ngân hàng trung ương khi các ngân hàng này phải tiến hành các can thiệp S/V: hoµng quý ly KDQT 39B LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com "§¸nh gi¸ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c«ng ty Giµy Thôy Khuª trong ®iÒu kiÖn héi nhËp AFTA" để giữ tỷ giá trong giới hạn quy định trên thực tế đồng ECU không phải là một đồng tiền thực sự, mà là một đồng tiền nặng vô danh nghĩa.
Thành tích lớn nhất đạt được của EMS là tạo ra được một vùng tiền ổn định, giảm được các rủi ro do sự biến động của đồng USD, và đồng Yên Nhật, giúp các nước châu Âu giảm được lạm phát. Nhưng đến 1992 EMS đã xụp đổ, một mặt là do những nguyên nhân kinh tế khách quan, một mặt là do những thiếu sót về tính chất và cơ cấu trong chính bản thân EMS một trong những lý do đó là sự biến đổi kinh tế trong hệ thống rất nhanh, và sự biến đổi này không tương ứng nhau giữa các nước, dẫn tới mâu thuẫn với tỷ giá cố định trong hệ thống EMS và mâu thuẫn đã bùng nổ, phá vỡ thế ổn định. Hệ thống tiền tệ châu Âu bộc lộ những hạn chế trong lúc cục diện thế giới 2 cực đã chấm dứt, vấn đề chính trị đã gác lại, các thế lực đều dồn sức chuẩn bị lực lượng để giành địa vị tối ưu trong tương lai, chủ yếu là chạy đua xây dựng củng cố thế lực và kinh tế, cục diện 2 cực chấm dứt, những trật tự mới đang dần hình thành xu hướng hợp tác, liên kết kinh tế quốc tế diễn ra mạnh mẽ hình thành các khu vực kinh tế. Trong bối cảnh đó, Cộng đồng châu Âu tuy đã đạt được những thành tựu nhất định trong quá trình liên kết, song hầu hết các mặt Cộng đồng châu Âu còn thua kém Mỹ, Nhật.
Trong cuộc cạnh tranh quyết liệt với các trung tâm, khu vực kinh tế trong giai đoạn mới. Trước hết các nước châu Âu phải thống nhất chặt chẽ hơn để tạo ra một sức mạnh tổng hợp, đáp ứng những cơ hội và thách thức mới. Trước tình hình đó, vào năm 1989 báo của J.Delors - Chủ tịch uỷ ban châu Âu lúc đó đã ra đời, và vạch ra những điều kiện và chương trình cụ thể của một liên minh kinh tế - tiền tệ. Hiệp ước Maastricht ra đời chính thức hoá dự án về đồng tiền chung.
Khẳng định quá trình xây dựng liên minh kinh tế và tiền tệ (EMU) gồm 3 giai đoạn và xác định nội dung công việc cụ thể của từng giai đoạn. * Giai đoạn 1 từ 1-7-1990 đến 31-12-1993 nhiệm vụ của giai đoạn này là phối hợp chính sách tiền tệ và chính sách kinh tế giữa các nước, giúp các nước đạt được các chỉ tiêu để ra nhập khu vực đồng EURO cụ thể hoàn chỉnh thị trường chung châu Âu đặc biệt là hoàn chỉnh quá trình lưu thông và tự do vốn, đặt nền kinh tế quốc gia dưới sự giám rất nhiều bên, phối hợp chính sách tiền tệ giữa các nước trong phạm vi "uỷ ban thống đốc của ngân hàng trung ương để ổn định tỷ giá giữa các đồng tiền".
