Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động và Việc Làm Ở Nông Thôn Ngoại Thành Thành Phố Hồ Chí Minh

Luận án tiến sĩ phân tích sự biến đổi cơ cấu lao động việc làm ở nông thôn ngoại thành TP Hồ Chí Minh hiện nay, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng.

• Tác giả: Lê Hải Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn An Lịch
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Xã Hội Học
• Đề tài: Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động - Việc Làm Ở Nông Thôn Ngoại Thành Thành Phố Hồ Chí Minh Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU NHỮNG BIẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG - VIỆC LÀM
• 1.1. Một số khái niệm được dùng trong luận án
• 1.2. Biến đổi xã hội
• 1.3. Cơ cấu lao động-việc làm
• 1.4. Thị trường lao động - việc làm
• 1.5. Nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực
• 1.6. Nông thôn ngoại thành
• 1.7. Những quan điểm xã hội học về lao động - việc làm
• 1.7.1. Quan điểm về sự phân công lao động của Emile Durkheim
• 1.7.2. Lý thuyết xã hội học của Max Weber về sự phân tầng xã hội và cơ sở phương pháp luận nghiên cứu cơ cấu lao động, nghề nghiệp, việc làm
• 1.7.3. Lý thuyết cơ cấu chức năng và những định hướng phương pháp luận của T. Parsons trong nghiên cứu cơ cấu lao động việc làm
• 1.8. Một số lý thuyết về lao động - việc làm
• 1.8.1. Quan điểm của K.
• 1.8.2. Quan điểm của J.
• 1.8.3. Lý thuyết về lao động việc làm của Paul - Samuelson
• 1.9. Một số vấn đề về thị trường lao động - việc làm ở Việt Nam hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH BIẾN ĐỔI ĐỔI LAO ĐỘNG - VIỆC LÀM TẠI CÁC VÙNG NÔNG THÔN NGOẠI THÀNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Tình hình kinh tế xã hội Thành phố Hồ Chí Minh và sự biến đổi cơ cấu lao động nghề nghiệp
• 2.2. Vị trí kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh trong toàn quốc và khu vực Đông Nam Bộ
• 2.3. Mức sống và sự phân hoá giàu nghèo trong dân cư Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.4. Những biến đổi chung về lao động - việc làm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.5. Thực trạng kinh tế và lao động việc làm của nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh qua các số liệu chung
• 2.6. Sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh dưới ảnh hưởng của đô thị hoá
• 2.7. Sự thay đổi trong sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp nông thôn ngoại thành
• 2.8. Những biến đổi trong hoạt động dịch vụ, thương mại ở nông thôn ngoại thành
• 2.9. Sự đa dạng hóa quan hệ sản xuất nông thôn ngoại thành
• 2.10. Tình hình thay đổi lao động - việc làm của nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh qua các số liệu chung
• 2.11. Sự chuyển đổi ruộng đất
• 2.12. Sự thay đổi về cơ cấu lao động - việc làm của nông thôn ngoại thành
• 2.13. Động thái lao động nhập cư và dòng di chuyển lao động
• 2.14. Vấn đề tiền lương - tiền công - thu nhập ở nông thôn ngoại thành
• 2.15. Những biến đổi về cơ cấu lao động - việc làm của người dân vùng ven đô Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay từ các số liệu điều tra và khảo sát xã hội học
• 2.16. Thực trạng việc làm của đối tượng khảo sát
• 2.17. Nghề nghiệp và khả năng tìm kiếm việc làm
• 2.18. Sự thay đổi nghề nghiệp của đối tượng khảo sát vùng ven đô Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian gần đây
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG TỚI SỰ BIẾN ĐỔI CƠ CẤU LAO ĐỘNG - VIỆC LÀM Ở NÔNG THÔN NGOẠI THÀNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Dự báo những biến đổi của thị trường lao động ngoại thành thành phố Hồ Chí Minh đến 2010
• 3.1.1. Đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và của thành phố Hồ Chí Minh
• 3.1.2. Dự báo về sự biến đổi cơ cấu lao động-việc làm
• 3.1.3. Sự biến đổi về chiến lược tìm việc và ảnh hưởng của nó tới sự biến đổi cơ cấu lao động việc làm
• 3.1.4. Sự biến đổi về định hướng giá trị việc làm của thanh niên ngoại thành và ảnh hưởng của nó tới những biến đổi của cơ cấu lao động việc làm
• 3.1.4.1. Định hướng về sự ổn định của việc làm
• 3.1.4.2. Định hướng việc làm có thu nhập cao
• 3.1.4.3. Định hướng việc làm hợp với sở thích chuyên môn
• 3.1.4.4. Xu hướng biến đổi cơ cấu lao động - việc làm trong thời gian tới ở ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2. Chính sách xã hội và chính sách việc làm
• 3.2.1. Những vấn đề chung về chính sách việc làm
• 3.2.2. Những khó khăn trong việc giải quyết lao động - việc làm ở nông thôn ngoại thành thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• K.1. Các giải pháp chính sách tạo chỗ làm việc và giải quyết việc làm bền vững cho lao động nông nghiệp, nông thôn thành phố Hồ Chí Minh
• K.1.1. Phát triển kinh tế hộ bền vững
• K.1.2. Tổ chức các hình thức kinh tế hợp tác
• K.1.3. Phát triển các loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các huyện ngoại thành
• K.1.4. Giải pháp chính sách về vốn
• K.1.5. Giải pháp chính sách về kỹ thuật
• K.2. Chính sách đào tạo, hướng nghiệp
• K.2.1. Nâng cao trình độ văn hóa
• K.2.2. Về tổ chức dạy nghề
• K.3. Giải pháp chính sách về tiền lương tạo động lực phát triển thị trường lao động

Tóm tắt

I. Tổng quan về Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động Nông Thôn Ngoại Thành TP

Biến đổi cơ cấu lao động nông thôn ngoại thành TP.HCM là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội hiện nay. Sự chuyển dịch này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của người dân mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố tác động đến sự biến đổi này, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp.

1.1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu cơ cấu lao động nông thôn

Nghiên cứu cơ cấu lao động nông thôn là cần thiết để hiểu rõ hơn về sự thay đổi trong việc làm và thu nhập của người dân. Điều này giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn tổng quan về tình hình lao động tại khu vực này.

1.2. Đặc điểm của lao động nông thôn ngoại thành TP.HCM

Lao động nông thôn ngoại thành TP.HCM có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự đa dạng về nghề nghiệp và mức độ thu nhập. Việc hiểu rõ những đặc điểm này sẽ giúp trong việc xây dựng các chính sách phát triển phù hợp.

II. Những Thách Thức trong Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động Nông Thôn

Sự biến đổi cơ cấu lao động nông thôn ngoại thành TP.HCM đang đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ yếu tố kinh tế mà còn từ các yếu tố xã hội và môi trường. Việc nhận diện và phân tích các thách thức này là rất quan trọng để tìm ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Thách thức về việc làm và thu nhập

Sự chuyển dịch cơ cấu lao động dẫn đến nhiều người lao động mất việc làm hoặc phải chuyển đổi nghề nghiệp. Điều này tạo ra áp lực lớn lên thu nhập của họ, đặc biệt là trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng.

2.2. Thách thức về đào tạo và kỹ năng

Nhu cầu về kỹ năng lao động ngày càng cao trong khi nhiều lao động nông thôn chưa được đào tạo bài bản. Việc nâng cao trình độ kỹ năng cho lao động là một thách thức lớn trong quá trình chuyển đổi này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động

Để nghiên cứu sự biến đổi cơ cấu lao động nông thôn ngoại thành TP.HCM, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội. Các phương pháp này sẽ giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Phương pháp điều tra xã hội học

Sử dụng bảng hỏi và phỏng vấn để thu thập thông tin từ người lao động nông thôn. Phương pháp này giúp hiểu rõ hơn về nhu cầu và mong muốn của họ trong việc tìm kiếm việc làm.

3.2. Phân tích dữ liệu định lượng và định tính

Phân tích dữ liệu thu thập được để đưa ra những kết luận chính xác về tình hình lao động nông thôn. Việc này giúp xác định các xu hướng và mô hình trong biến đổi cơ cấu lao động.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu về biến đổi cơ cấu lao động nông thôn ngoại thành TP.HCM sẽ có nhiều ứng dụng thực tiễn. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện đời sống người dân mà còn hỗ trợ các chính sách phát triển kinh tế xã hội.

4.1. Ứng dụng trong chính sách phát triển

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách phát triển kinh tế xã hội phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân nông thôn.

4.2. Kết quả nghiên cứu và tác động đến cộng đồng

Nghiên cứu sẽ giúp cộng đồng nông thôn nhận thức rõ hơn về sự thay đổi trong cơ cấu lao động, từ đó có những điều chỉnh phù hợp trong hoạt động sản xuất và kinh doanh.

V. Kết Luận và Tương Lai của Biến Đổi Cơ Cấu Lao Động

Biến đổi cơ cấu lao động nông thôn ngoại thành TP.HCM là một quá trình không ngừng diễn ra. Việc nghiên cứu và hiểu rõ về quá trình này sẽ giúp định hướng cho tương lai phát triển bền vững của khu vực.

5.1. Tương lai của lao động nông thôn

Dự báo về tương lai của lao động nông thôn sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn rõ hơn về những xu hướng phát triển trong thời gian tới.

5.2. Giải pháp cho sự phát triển bền vững

Đưa ra các giải pháp nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho lao động nông thôn, từ đó góp phần vào sự phát triển chung của TP.HCM.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC Q UỐ C GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN LÊ HẢI THANH s ự• BIẾN ĐỔI C ơ CẤU LAO ĐỘNG • - VIỆC • LÀM Ở NÔNG THÔN NGOẠI THÀNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY 9 C H U Y Ê N N G À N H X Ã HỘI HỌC MÃ SỐ 5.51 L U Ậ N Á N T IẾ N S ĩ X Ã HỘI H Ọ C NGƯỜI H Ư Ớ N G D Ậ N KHOA HỌC: PGS. TS NGUYỄN AN LỊCH HÀ NỘI - 2005 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bộ L ĐT B & XH: Bộ Lao đ ộ ng Thương binh và Xã hội. Sở L Đ T B & XH: Sở Lao đ ộ ng Thương binh và Xã hội. HCM : T h àn h phô" Hồ Chí Minh. NXB: Nhà x uât bản. X H C N : Xã hội chủ nghĩa. LĐ - VL: Lao động - v i ệ c làm. Sở K H C N & MT: Sở Khoa học C ô n g nghệ và M ô i trường 8. NLTS: Nông l â m thủy sản. NQ TW : Nghị q u y ế t Trun g ương. K T - XH: Kinh t ế - X ã hội. GT GT : Giá trị gia tăng. DV: Dịch vụ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] M ự c LỤC PHẦN MỞ Đ Ầ U . Tính cấp thiết và lý do chọn đề t à i . Tinh hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. Mục đích và nhiệm vụ của luận án: . Đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu. Phương phấp luận và phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận xã hội học . Giả thuyết nghiên cứu. Đóng góp và ý nghĩa của luận án. 8 CHƯƠNG I : C ơ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU NHỮNG BIẾN Đ ổ i c ơ CAU LAO ĐỘNG - VIỆC L À M . Một sô khái niệm được dùng trong luận á n . Biến đổi xã hội. Cơ cấu lao động-việc là m . Thị trường lao động - việc làm . Nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực . Nông thôn ngoại thành. Những quan điểm xã hội học về lao động - việc làm . Quan điểm về sự phân công lao động của Emile Durkheim :. Lý thuyết xã hội học của Max Weber về sự phân tầng xã hội và cơ sở phương pháp luận nghiên cứu cơ cấu lao động, nghề nghiệp, việc làm. Lý thuyêt cơ cấu chức năng và những định hướng phương pháp luận của T. Parsons trong nghiên cứu cđ câu lao động việc làm . 33 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một sô lý thuyết về lao động - việc làm . Quan điểm của K. Ọuan điểm của J. Lý thuyết về lao động việc làm của Paul - Samuelson. Một sô" vân đề về thị trường lao động - việc làm ở Việt Nam hiện n a y .44 CHƯƠNG II: TÌNH HÌNH BIEN Đ ổ i Đ ổ i l a o động - VIỆC LÀM TẠI CÁC VÙNG NÔNG THÔN NGOẠI THÀNH THÀNH PHỐ HỒ CHĨ M IN H . Tinh hình kinh tế xã hội Thành phô" Hồ Chí Minh và sự biến đổi cơ cấu lao động nghề nghiệp . Vị trí kinh tế của Thành phô" Hồ Chí Minh trong toàn quốc và 46khu vực Đông Nam B ộ . Mức sống và sự phân hoá giàu nghèo trong dân cư Thành phô" Hồ Chí M in h . Những hiến đổi chung về lao động - việc làm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh . Thực trạng kinh tế và lao động việc làm của nông thôn ngoại thành Thành phô" Hồ Chí Minh qua các sô liệu chung.1 Sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp ngoại thành Thành phô" Hồ Chí Minh dưới ảnh hưởng của đô thị hoá . Sự thay đổi trong sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp nông thôn ngoại thành. Những biến đổi trong hoạt động dịch vụ, thương mại ở nông thôn ngoại thành. Sự đa dạng hóa quan hệ sản xuất nông thôn ngoại thành. Tình hình thay đổi lao động - việc làm của nông thôn ngoại thành Thành phố Hồ Chí Minh qua các sô" liệu chung. Sự chuyến đổi ruộng đất. Sự thay đổi về cơ câu lao động - việc làm của nông thôn ngoại thành. Động thái lao động nhập CƯvà dòng di chuyển lao động . 81 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vấn đề tiền lương - tiền công - thu nhập ỏ nông thôn ngoại thành. Những biến đổi về cơ cấu lao động - việc làm của người dân vùng ven đô Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay từ các sô" liệu điều travà khảo sát xã hội h ọ c . Thực trạng việc làm của đối tượng khảo sát .2 Nghề nghiệp và khả năng tìm kiếm việc là m .3 Sự thay đổi nghề nghiệp của đối lượng khảo sát vùng ven đô Thành phô" Hồ Chí Minh trong thời gian gần đây .106 CHƯƠNG III: NHỮNG NHÂN T ố TÁC ĐỘNG TỚI s ự BIÊN Đ ổ i c ơ CẤU LAO ĐỘNG - VIỆC LÀM Ở NÔNG THÔN NGOẠI THÀNH THÀNH PHỐ H ồ CHÍ M IN H . Dự báo những biến đổi của thị trường lao động ngoại thành thành phô" hồ chí minh đến 2010.1 Đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và của thành phô" Hồ Chí M inh.2 Dự báo về sự biến đổi cơ cấu lao động-việc làm.3 Sự biến đổi về chiến lược tìm việc và ảnh hưởng của nó tới sự biến đổi cơ cấu lao động việc làm .4 Sự biến đổi về định hướng giá trị việc làm của thanh niên ngoại thành và ảnh hưởng của nó tới những biến đổi của cđ cấu lao động việc làm.1 Định hướng về sự ổn định của việc là m .2 Định hướng việc làm c ó thu nhập c a o .3 Định hướng việc làm hợp với sở thích chuyên m ô n :.4 Xu hướng biến đổi ccí cấu lao động - việc làm trong thời gian tới ở ngoại thành Thành phô" Hồ Chí Minh.2 Chính sách xã hội và chính sách việc làm .1 Nhừng vân đề chung về chính sách việc làm .2 Nhừng khó khăn trong việc giải quyết lao động - việc làm ở nông thôn ngoại thành thành phô" Hồ Chí Minh hiện nay. 146 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN N G H Ị. 1 Các giải pháp chính sách tạo chỗ làm việc và giải quyết việc làm bền vững cho lao động nông nghiệp, nông thôn thành phô" Hồ Chí Minh.1 Phát triển kinh tế hộ bền v ữ n g .2 Tổ chức các hình thức kinh tê hựp tác: .3 Phát triển các loại hình doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các huyện ngoại thành: .4 Giải pháp chính sách về v ố n :.5 Giải pháp chính sách về kỹ thuật:.2 Chính sách đào tạo, hướng n g h iệp . 1 Nâng cao trình độ văn hóa .2 v ề tổ chức dạy nghề: . Giải pháp chính sách về tiền lương tạo động lực phát triển thị trường lao động .174 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Sự thay đổi về cơ cấu lao động và việc làm, cho đến nay vẫn là một trong nhữig vấn đề nóng bỏng của nhân loại. Nó diễn ra không chỉ đối với mỗi quốc gia mà còn trên phạm vi toàn thế giới, tạo thành những dòng đi cư và dịch chuyển lao động mạnh rnẽ chưa từng có trong lịch sử, gây ra những hệ quả xã hội to lớn đôi với mọi khu vực và quốc gia, bất kể đó là những khu vực và quốc gia đã phát triển hay đang phát triển. Bởi vậy, có thể nói, quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới đang diễn ra mạnh mẽ và toàn diện trên phạm vi toàn thế giới hiện nay cũng chính là quá trình toàn cầu hoá về thị trường lao động - việc làm. Do đó, đối với bất cứ một quốc gia nào, sự hội nhập vào thị trường lao động thế giới bao giờ cũng là một trong nhữiig yếu tô" quan trọng đối với việc phát triển kinh tế xã hội. Khi đề cập đến vấn đề lao động - việc làm, dường như trong các chiến lược phát triển kinh tế xã hội của mình, các nước đều phải tính đến các bước phát triển thăng trầm của thị trường này trong phạm vi toàn thế giới cũng như trong khu vực. Mặt khác, lao động - việc làm ngày nay có quan hệ mật thiết với nền kinh tế tri thức. Nó vừa tạo ra động lực vừa duy trì tính ổn định, bền vững cho sự phát triển của nền kinh tế tri thức và xã hội tương lai. Do đó, nghiên cứu sự vận động nội tại của cơ cấu lao động - việc làm là một vân đề câp bách nhằm vạch ra chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia trong quá trình toàn cầu hoá. Sự thay đổi cơ câu lao động - việc làm ở nông thôn nước ta trong đó có nông thôn ngoại thành Thành phô" Hồ Chí Minh kể từ khi đổi mới đã và đang diễn ra mạnh mẽ. Điều đó đã góp phần tích cực vào việc hình thành nên một thị trường lao LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.g tồn tại ỏ khu vực này và vận động dưới nhiều hình thức hết sức phong phú. Sự thav đổi cơ cấu lao động - việc làm, đến lượt nó tác động trở lại cấu trúc xã hội, hệ thống tổ chức, đời sống và các quan hệ xã hội một cách sâu rộng. Do đó, khi tìm hiểu những nguyên nhân tạo ra sự chuyến biến trong câu trúc, cùng các mối quan hệ bỏn trong của nó tại Thành phô" Hồ Chí Minh hiện nay, chúng ta không thể không đi vào nghiên cứu bản chất hay nguồn gốc của những chuyển biến này. Tinh hình nghiên cứu liên quan đến để tài Lao động - việc làm là một phạm trù tổng hợp được rất nhiều khoa học quan tâm nghiên cứu trên nhiều góc độ khác nhau. Tác giả Nguyễn Hữu Dũng với tác phẩm “ Chính sách giải quyết việc làm ở Việt Nam'’ (1997) đã đưa ra những giải pháp chính sách mang tính chiến lược quốc gia để giải quyết việc làm cho người lao động. Ông không đề cập đến cơ cấu lao động - việc làm, mà chỉ nhấn mạnh đến chính sách xã hội trong giải quyết việc làm. Cuốn “Thị trường lao động - Thực trạng và giải pháp” (1995) của Nguyễn Quang Hiển cũng như cuồn “Thị trường lao động Việt Nam - định hướng và phát triển” (2002) của Nguyễn Thị Lan Hương chủ yếu nêu các khái niệm, hiện trạng thị trường lao động Việt Nam và định hướng phát triển thị trường này trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hóa nước ta.