Giáo trình môn học: Bệnh cơ sở

Giáo trình Bệnh cơ sở ngành Kỹ thuật hình ảnh y học Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa

• Tác giả: Mai Văn Bảy
• Trường học: Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa
• Chuyên ngành: Kỹ thuật hình ảnh y học
• Đề tài: Giáo trình môn học: Bệnh cơ sở
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thanh Hóa

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình Bệnh cơ sở ngành Kỹ thuật hình ảnh y học

Giáo trình Bệnh cơ sở ngành Kỹ thuật hình ảnh y học là tài liệu giảng dạy trọng tâm của Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa. Giáo trình được ban hành năm 2021 theo Quyết định số 549/QĐ-CĐYT. Đội ngũ biên soạn gồm các giảng viên giàu kinh nghiệm thuộc các bộ môn Nội, Ngoại, Sản và Nhi. Tài liệu được thiết kế bám sát chương trình đào tạo chuẩn quốc gia theo Thông tư 03/2017/BLĐTBXH. Mục tiêu chính là cung cấp nền tảng kiến thức bệnh học cốt lõi cho sinh viên hệ cao đẳng chính quy. Sinh viên tiếp cận tri thức hệ thống từ cơ chế sinh bệnh, triệu chứng điển hình đến hướng điều trị ban đầu. Giáo trình đóng vai trò cấu nối giữa lý thuyết y học cơ sở và kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh. Cán bộ y tế tương lai nắm vững các biến đổi giải phẫu bệnh để vận hành máy móc chính xác. Tài liệu đáp ứng nhu cầu chuẩn hóa kiến thức chuyên môn trong giai đoạn phát triển y tế hiện đại. Việc cập nhật nội dung giúp tăng cường kỹ năng thực hành và tư duy lâm sàng sắc bén.

1.1. Lịch sử hình thành và cơ sở pháp lý ban hành

Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa sở hữu bề dày lịch sử hơn sáu mươi năm đào tạo y dược. Nhà trường luôn tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy và chương trình học. Giáo trình Bệnh cơ sở hoàn thiện vào tháng 8 năm 2021 nhằm thống nhất tài liệu đào tạo. Căn cứ pháp lý then chốt xuất phát từ Thông tư số 03/2017/BLĐTBXH về đào tạo trình độ cao đẳng. Chủ biên Mai Văn Bảy cùng các đồng nghiệp trực tiếp biên soạn nội dung giảng dạy. Tài liệu tuân thủ nghiêm ngặt quy định bản quyền học thuật, phục vụ mục đích nghiên cứu và học tập chính quy. Đây là bước ngoặt chuẩn hóa giáo trình y khoa tại nhà trường.

1.2. Mục tiêu đào tạo sinh viên kỹ thuật hình ảnh

Môn học giúp sinh viên nhận biết chính xác các triệu chứng lâm sàng thường gặp. Người học hiểu sâu cơ chế sinh bệnh và tiến triển của từng dạng tổn thương. Kiến thức bao quát từ bệnh lý nội khoa, ngoại khoa đến chuyên khoa nhi và sản. Học viên kết nối dấu hiệu thực thể với hình ảnh phim chụp X-quang hoặc cắt lớp. Sinh viên có khả năng phân biệt bệnh lý cấp cứu và tổn thương mạn tính. Năng lực đánh giá lâm sàng hỗ trợ kỹ thuật viên thao tác chiếu chụp đúng trọng tâm giải phẫu. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm an toàn sinh học và tối ưu hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

II. Phân tích nội dung bệnh học ngành Kỹ thuật hình ảnh y học

Tập bài giảng phân tích cấu trúc bệnh học phức tạp thành hệ thống logic và khoa học. Nội dung phản ánh rõ các thách thức chuyên môn trong xử trí ca bệnh thực tế. Phần nội khoa tập trung vào các tình trạng cấp cứu nguy kịch như sốc phản vệ và ngộ độc cấp. Các bệnh truyền nhiễm như viêm gan virus diễn tiến qua nhiều giai đoạn ủ bệnh, khởi phát và toàn phát phức tạp. Phần ngoại khoa mổ xẻ những bệnh cảnh cấp cứu bụng ngoại khoa, chấn thương sọ não và tổn thương mạch máu. Khó khăn lớn của sinh viên là liên kết triệu chứng cơ năng với giải phẫu bệnh học. Nhiều ca bệnh xuất hiện triệu chứng không điển hình, gây nhầm lẫn khi chỉ định kỹ thuật ghi hình. Bệnh nhân sốc chấn thương hoặc suy hô hấp đòi hỏi quy trình thao tác chuẩn xác và khẩn trương. Nếu kỹ thuật viên thiếu kiến thức bệnh lý nền, nguy cơ bỏ sót tổn thương là rất cao. Giáo trình giải quyết triệt để vấn đề này qua từng bài học chuyên sâu.

2.1. Thách thức trong chẩn đoán cấp cứu nội và ngoại khoa

Các trường hợp cấp cứu nội ngoại khoa luôn diễn biến nhanh và khó lường. Người bệnh phản vệ hoặc ngộ độc cấp tính dễ rơi vào trạng thái ngừng tuần hoàn. Bệnh nhân viêm phúc mạc, tắc ruột cơ học hoặc thủng dạ dày đòi hỏi can thiệp ngoại khoa kịp thời. Kỹ thuật viên hình ảnh y học đối diện áp lực thời gian vô cùng lớn. Việc di chuyển bệnh nhân chấn thương sọ não hay đa chấn thương tiềm ẩn nguy cơ tử vong. Sinh viên phải nhận diện sớm các dấu hiệu sinh tồn bất thường để phối hợp bác sĩ lâm sàng. Nắm bắt bản chất tổn thương giúp giảm thiểu rủi ro biến chứng nguy hiểm.

2.2. Khó khăn nhận định bệnh lý truyền nhiễm và nhi khoa

Bệnh lý truyền nhiễm và nhi khoa có đặc thù bệnh học riêng biệt. Bệnh viêm gan virus biểu hiện đa dạng qua các thời kỳ ủ bệnh và toàn phát. Dấu hiệu vàng da, mệt mỏi hay lách to đòi hỏi sự quan sát tỉ mỉ. Đối với bệnh nhi, hệ cơ quan chưa hoàn thiện khiến triệu chứng lâm sàng dễ biến chuyển đột ngột. Trẻ bị nhiễm khuẩn hô hấp cấp hoặc tiêu chảy mất nước dễ rơi vào trạng thái sốc. Kỹ thuật viên thiếu kinh nghiệm khó phối hợp tốt khi chụp phim cho trẻ nhỏ. Việc thấu hiểu diễn biến tâm sinh lý từng lứa tuổi giúp quy trình chẩn đoán diễn ra thuận lợi hơn.

III. Phương pháp giảng dạy môn Bệnh cơ sở tại Cao đẳng Y tế Thanh Hóa

Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp giữa lý thuyết và thực hành y khoa. Giáo trình phân tách các bài giảng thành những quy trình cụ thể, dễ học và dễ áp dụng. Giảng viên tập trung rèn luyện phản xạ cấp cứu và nguyên tắc sơ cứu ban đầu. Ví dụ điển hình là kỹ thuật băng ép bất động chi khi bị rắn độc cắn. Bài học nêu rõ chỉ định cho từng loài rắn hổ và chống chỉ định với rắn lục. Từng bước quấn băng, nẹp cố định được mô tả chi tiết, loại bỏ các hủ tục dân gian sai lệch. Đối với các bệnh lý nội và ngoại khoa, sinh viên được phân tích ca bệnh qua hình ảnh chẩn đoán thực tế. Phương pháp học tập dựa trên tình huống lâm sàng giúp tăng cường tư duy logic. Sinh viên rèn luyện tác phong chuẩn mực và thái độ thận trọng trong từng quyết định chuyên môn. Đây là giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế.

3.1. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật sơ cứu và xử trí tai nạn

Tài liệu hướng dẫn cụ thể từng bước xử trí ban đầu đối với chấn thương và nhiễm độc cấp. Kỹ thuật băng ép bất động chi dùng băng cuộn đàn hồi với lực ép vừa phải. Thứ tự quấn băng bắt đầu từ ngọn chi về phía gốc chi, bảo đảm duy trì mạch đập ngoại vi. Nẹp cố định chi giữ thẳng trước khi vận chuyển nạn nhân đến bệnh viện bằng xe cơ giới. Giáo trình nghiêm cấm hành vi rạch chích, đắp lá hoặc dùng cồn kích thích. Động tác chuẩn xác ngăn nọc độc phát tán vào hệ tuần hoàn chung. Sinh viên nắm vững quy trình này sẽ xử lý bình tĩnh trước mọi tai nạn bất ngờ.

3.2. Kết hợp lâm sàng với phân tích cận lâm sàng hiện đại

Giảng viên hướng dẫn người học phân tích mối liên hệ giữa bệnh học và kết quả cận lâm sàng. Mỗi bài học đều tích hợp dấu hiệu thực thể và hình ảnh tổn thương tương ứng. Sinh viên quan sát biến đổi men gan, bilirubin trong viêm gan virus để hiểu rõ mức độ hoại tử tế bào. Từ đó, người học đối chiếu với cấu trúc hình ảnh siêu âm gan mật. Cách tiếp cận này giúp sinh viên phát triển tư duy chẩn đoán đa chiều. Kỹ thuật viên không chỉ chụp ảnh đơn thuần mà còn hiểu sâu ý nghĩa từng thông số y khoa. Tri thức tích hợp giúp hạn chế sai sót và nâng cao độ chính xác khi tác nghiệp.

IV. Giá trị ứng dụng môn Bệnh cơ sở ngành Kỹ thuật hình ảnh y học

Môn Bệnh cơ sở giữ vai trò nền tảng quyết định chất lượng chuyên môn của kỹ thuật viên hình ảnh y học. Tài liệu của Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa cung cấp hành trang toàn diện về bệnh học đa chuyên khoa. Sau khi tốt nghiệp, kỹ thuật viên vận dụng kiến thức để đánh giá nhanh tình trạng người bệnh trước khi chụp. Người làm nghề chủ động điều chỉnh tư thế người bệnh phù hợp với từng thương tổn cụ thể như gãy xương hay chấn thương ngực. Sự hiểu biết về bệnh lý giúp lựa chọn thông số kỹ thuật tối ưu trên máy X-quang, CT hay MRI. Kỹ thuật viên phát hiện sớm các dấu hiệu cấp cứu nguy hiểm để báo động kịp thời cho ê-kíp điều trị. Nhờ vậy, nguy cơ rủi ro y khoa được kéo giảm đáng kể trong môi trường bệnh viện áp lực cao. Giáo trình chính là tài liệu tham khảo giá trị cho công tác thực hành y khoa lâu dài.

4.1. Nâng cao kỹ năng nghề nghiệp cho kỹ thuật viên y tế

Kỹ thuật viên hình ảnh được trang bị kiến thức bệnh học sẽ làm việc tự tin và chủ động. Người làm nghề dễ dàng nhận diện vị trí tổn thương để lấy đúng góc chụp tiêu chuẩn. Việc hiểu rõ cơ chế tổn thương xương khớp và nội tạng hạn chế đau đớn cho người bệnh. Thao tác đặt tư thế đúng giúp hình ảnh thu được rõ nét và không bị nhiễu mờ. Quá trình tác nghiệp trở nên nhịp nhàng, rút ngắn thời gian chờ đợi cho bệnh nhân nặng. Năng lực xử lý ca khó khẳng định tay nghề vững vàng của kỹ thuật viên tại cơ sở y tế.

4.2. Đóng góp vào chất lượng chẩn đoán và điều trị bệnh

Sự phối hợp giữa kỹ thuật viên hình ảnh và bác sĩ điều trị quyết định thành công của ca bệnh. Bản chụp đạt chuẩn giúp phát hiện chính xác các tổn thương kín đáo trong ổ bụng hoặc hộp sọ. Bác sĩ lâm sàng nhanh chóng xác định phác đồ điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật cấp cứu. Việc giảm thiểu số lần chụp lại giúp hạn chế tiếp xúc tia xạ cho bệnh nhân. Môi trường khám chữa bệnh trở nên an toàn, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn. Tài liệu Bệnh cơ sở tiếp tục khẳng định giá trị thực tiễn trong công tác đào tạo nguồn nhân lực y tế chất lượng cao.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học Bệnh cơ sở (Mã môn học: MH23) là tài liệu đào tạo chuyên môn thuộc khối kiến thức cơ sở chuyên ngành trong chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng chính quy ngành Kỹ thuật Hình ảnh y học tại Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa. Giáo trình được ban hành chính thức kèm theo Quyết định số 549/QĐ-CĐYT ngày 09 tháng 08 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa, căn cứ trên chương trình đào tạo của nhà trường và Thông tư số 03/2017/TT-BLĐTBXH ngày 01 tháng 03 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quy định về quy trình xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình, giáo trình đào tạo trình độ trung cấp, cao đẳng.

Về vị trí trong chương trình, môn học Bệnh cơ sở được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên đã hoàn thành khối kiến thức giáo dục đại cương và các môn học cơ sở ngành y học. Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình được thiết lập trên ba khía cạnh cụ thể:

• Về kiến thức: Trang bị cho người học năng lực trình bày nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh, triệu chứng lâm sàng, biến chứng và các nguyên tắc xử trí ban đầu, biện pháp phòng bệnh đối với các bệnh lý thường gặp thuộc 5 chuyên khoa: Nội khoa, Ngoại khoa, Sản khoa, Nhi khoa và Truyền nhiễm.
• Về kỹ năng: Rèn luyện khả năng vận dụng kiến thức bệnh học để thực hiện các kỹ thuật, thủ thuật và phối hợp xét nghiệm nhằm phục vụ quy trình chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh trong thực tế lâm sàng.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Giúp người học nhận thức rõ mối tương quan giữa kiến thức bệnh học tổng quát và kỹ năng chuyên ngành Kỹ thuật Hình ảnh y học; hình thành tác phong làm việc độc lập hoặc phối hợp nhóm trong môi trường cơ sở y tế.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, cuốn sách dày 220 trang, bao quát toàn diện 4 phân hệ bệnh học lớn gồm Phần Nội (kết hợp Truyền nhiễm), Phần Ngoại, Phần Nhi và Phần Sản, khép lại bằng danh mục Tài liệu tham khảo. Điểm đặc sắc của giáo trình nằm ở tính chuẩn hóa liên chuyên khoa: tài liệu do tập thể giảng viên các bộ môn Nội - Truyền Nhiễm, Ngoại, Nhi và Sản đồng biên soạn, dưới sự chủ biên của tác giả Mai Văn Bảy cùng nhóm biên soạn gồm Phùng Phương Thảo, Nguyễn Thị Dung, Nguyễn Thị Nhung và Tạ Thị Hoa. Nội dung biên soạn bám sát các hướng dẫn chuyên môn cấp cứu khẩn cấp tại chỗ hiện hành của Bộ Y tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình được cấu trúc thành 4 phần chuyên ngành lớn với hệ thống bài giảng có tiến trình logic từ các cấp cứu bảo tồn sự sống, các bệnh lý nội - ngoại khoa phổ biến, đến các bệnh học đặc thù theo lứa tuổi và giới tính:

1. Phần Nội và Truyền nhiễm (Bài 1 đến Bài 10):

   • Bài 1: Cấp cứu phản vệ (thời lượng 2 giờ): Phân tích định nghĩa phản vệ, sốc phản vệ; các nhóm dị nguyên thường gặp (thuốc kháng sinh nhóm Beta-lactam, thuốc cản quang iode, thuốc giảm đau NSAID, nọc côn trùng, thực phẩm); sinh lý bệnh qua trung gian histamin, leucotrien, prostaglandin; phân loại 4 mức độ lâm sàng và phác đồ sử dụng Adrenalin cấp cứu theo Thông tư 51/2017/TT-BYT.
   • Bài 2: Ngộ độc cấp (thời lượng 2 giờ): Khảo sát các đường xâm nhập của độc chất (tiêu hóa, hô hấp, da, tiêm truyền); triệu chứng điển hình của các dạng ngộ độc phổ biến (thuốc ngủ barbiturat, ma túy/heroin, thuốc trừ sâu phospho hữu cơ, thuốc diệt chuột); quy trình xử trí rửa dạ dày, dùng than hoạt, nhuận tràng sorbitol và các thuốc giải độc đặc hiệu (Naloxon, PAM, Atropin, N-Acetylcystein).
   • Bài 3: Cấp cứu thường gặp (thời lượng 2 giờ): Cung cấp cơ chế và quy trình sơ cứu say nắng, say nóng (phân biệt thể kinh điển và thể do gắng sức, nguy cơ tiêu cơ vân và toan lactic); cấp cứu điện giật (nguy cơ rung thất, suy thận cấp do myoglobin); nhận diện tổn thương và kỹ thuật xử trí rắn độc cắn (phân biệt họ rắn Hổ gây liệt cơ hô hấp và họ rắn Lục gây rối loạn đông máu, hoại tử); quy trình cấp cứu đuối nước tại chỗ và phòng ngừa hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS).
   • Bài 4: Sức khỏe tâm thần (thời lượng 2 giờ): Khái niệm sức khỏe tâm thần theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); phân loại nguyên nhân thực thể, tâm lý và cơ địa; mô tả triệu chứng học của tâm thần phân liệt, hoang tưởng suy đoán và hoang tưởng cảm thụ, hội chứng trầm cảm, chậm phát triển tâm thần và 5 dấu hiệu chỉ báo nguy cơ tự kỷ ở trẻ nhỏ.
   • Bài 5: Bệnh cúm (thời lượng 2 giờ): Cấu tạo virus cúm họ Orthomyxoviridae, chức năng của 3 loại kháng nguyên (S, H, N); cơ chế dịch tễ học của cúm A, B, C; các thể lâm sàng (thể thông thường, thể thần kinh, thể tiêu hóa, thể ác tính tối độc); biến chứng phế quản phế viêm do bội nhiễm vi khuẩn và phác đồ điều trị hỗ trợ, thuốc kháng virus (Amatadin, Rimantadin, Ribavirin).
   • Bài 6: Viêm gan Virus (thời lượng 2 giờ): Đặc điểm sinh học 6 loại virus gây viêm gan (HAV, HBV, HCV, HDV, HEV, HGV); đường lây truyền qua đường tiêu hóa và đường máu; 5 thời kỳ trong cơ chế bệnh sinh; các giai đoạn lâm sàng (nung bệnh, khởi phát, toàn phát vàng da - vàng mắt, hồi phục).
   • Các bài bệnh lý mạn tính: Bài 7: HIV-AIDS; Bài 8: Tăng huyết áp; Bài 9: Tai biến mạch máu não; Bài 10: Đái tháo đường.

2. Phần Ngoại khoa (Bài 1 đến Bài 12):

   • Hệ thống bài giảng ngoại khoa bao quát: Nhiễm khuẩn ngoại khoa (Bài 1); Sốc chấn thương (Bài 2); các hội chứng cấp cứu bụng ngoại khoa gồm Tắc ruột cơ học (Bài 3), Viêm ruột thừa (Bài 4), Thủng dạ dày - tá tràng (Bài 5), Viêm phúc mạc (Bài 6); chấn thương chuyên biệt gồm Chấn thương sọ não (Bài 7), Chấn thương lồng ngực (Bài 8), Chấn thương bụng (Bài 9), Đại cương gãy xương (Bài 10), Sơ cứu vết thương mạch máu (Bài 11) và Sỏi đường tiết niệu (Bài 12).

3. Phần Nhi khoa:

   • Tập trung vào các chuyên đề: Các thời kỳ phát triển của trẻ; Dinh dưỡng trẻ em và bệnh suy dinh dưỡng; Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em; Bệnh tiêu chảy cấp; Hội chứng co giật; Lồng ruột cấp; Hội chứng xuất huyết; Hội chứng thiếu máu; và Hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn cho trẻ em.

4. Phần Sản khoa:

   • Gồm 4 bài trọng tâm: Giáo dục sức khỏe sinh sản cho phụ nữ (Bài 1); Nhiễm khuẩn đường sinh dục và bệnh lây truyền qua đường tình dục (Bài 2); Các biện pháp tránh thai (Bài 3); Phương pháp lâm sàng và cận lâm sàng chẩn đoán thai nghén (Bài 4).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết bệnh học và vi sinh học (Fundamental theories): Cấu tạo sinh học phân tử của vi sinh vật gây bệnh (như kháng nguyên Hemagglutinin và Neuraminidase giúp virus cúm bám và xâm nhập tế bào; kháng nguyên HBsAg, HBeAg, HBcAg của virus viêm gan B; virus HDV không hoàn chỉnh cần vỏ bọc HBsAg để nhân lên); lý thuyết miễn dịch dị ứng (phản ứng kháng nguyên - kháng thể giải phóng ồ ạt hóa chất trung gian gây giãn mạch và co thắt cơ trơn).
• Nguyên lý sinh lý bệnh cốt lõi (Core principles): Rối loạn huyết động và hô hấp trong các hội chứng sốc; cơ chế tổn thương đa cơ quan do tăng thân nhiệt trên 40,5°C trong say nóng; cơ chế tiêu cơ vân giải phóng myoglobin gây tắc ống thận cấp sau điện giật; cơ chế hoại tử tế bào nhu mô gan và ứ mật trong viêm gan cấp.
• Khung phân loại và phác đồ chuẩn mực (Essential frameworks): Bảng phân loại 4 mức độ phản vệ (từ độ I nhẹ đến độ IV ngừng tuần hoàn); bảng danh mục và hàm lượng thuốc cấp cứu trong hộp chống sốc phản vệ; tiêu chuẩn chẩn đoán 4 mức độ chậm phát triển tâm thần (nhẹ, vừa, nặng, trầm trọng); khung 5 mốc nhận diện rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em dưới 24 tháng tuổi.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chuyên môn kỹ thuật (Technical skills): Kỹ thuật đặt tư thế hồi sức cho bệnh nhân còn thở; kỹ thuật băng ép bất động chi khi bị rắn độc họ rắn Hổ cắn (băng cuộn rộng 10cm, dài tối thiểu 4,5m); kỹ thuật dùng than hoạt kết hợp sorbitol để loại trừ độc chất qua đường tiêu hóa; kỹ năng pha loãng và tiêm Adrenalin nồng độ 1/10.000 trong cấp cứu tụt huyết áp.
• Kỹ năng phân tích lâm sàng (Analytical skills): Khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy kịch (thở rít thanh quản, tím tái, tụt huyết áp trong phản vệ; nước tiểu đỏ sẫm báo hiệu tiêu cơ vân sau điện giật; bọt hồng ở đường thở trong phù phổi cấp; đồng tử co nhỏ trong ngộ độc phospho hữu cơ hoặc morphin).
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Vận dụng kiến thức bệnh lý để định vị chính xác vị trí tổn thương, phục vụ cho việc thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh (như phát hiện mức nước - mức hơi trong tắc ruột, liềm hơi dưới vòm hoành trong thủng dạ dày, hình ảnh gãy xương hay tổn thương chấn thương sọ não); phối hợp với bác sĩ và điều dưỡng trong xử trí tai biến do thuốc cản quang hoặc phản ứng thuốc tại phòng chụp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm y học dựa trên mục tiêu đào tạo (outcome-based education), tập trung vào năng lực xử trí tình huống lâm sàng thực tế. Mỗi bài học đều quy định thời lượng giảng dạy cụ thể (đa số các bài lý thuyết cấp cứu được ấn định 2 giờ) và mở đầu bằng hệ thống mục tiêu học tập rõ ràng gồm hai trục kiến thức và kỹ năng.

• Tiếp cận giảng dạy qua tình huống và ca bệnh (Case studies & Problem-based learning): Nội dung lý thuyết luôn gắn liền với các tình huống ca bệnh thực tế. Ví dụ, bài học về rắn cắn hướng dẫn cách khai thác hình thái vết cắn và phân tích biểu hiện liệt cơ hô hấp để chẩn đoán phân biệt giữa nọc rắn họ Hổ và nọc rắn họ Lục; bài cấp cứu ngộ độc cấp đưa ra các ca bệnh ngộ độc phospho hữu cơ điển hình để phân tích hội chứng cholinergic.
• Thực hành kỹ thuật và thao tác bảng kiểm (Practical exercises): Sinh viên được hướng dẫn trực tiếp quy trình kiểm tra các trang thiết bị trong hộp cấp cứu phản vệ theo danh mục kiểm tra gồm: 5 ống Adrenalin 1mg/1ml, 2 lọ Methylprednisolon 40mg, 5 ống Diphenhydramin 10mg, bơm tiêm các cỡ (1ml, 5ml, 10ml), kim lấy thuốc cỡ 14-16G và phác đồ xử trí in sẵn. Bên cạnh đó, người học thực hành các thao tác tách nạn nhân khỏi nguồn điện, kỹ thuật ép tim ngoài lồng ngực và thông khí nhân tạo.
• Phương pháp lượng giá (Assessment methods): Cuối mỗi bài giảng đều có hệ thống câu hỏi lượng giá đa dạng nhằm đánh giá toàn diện mức độ tiếp thu của sinh viên:
  • Câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn (MCQ): Khảo sát thuốc đầu tay trong xử trí sốc phản vệ, phân biệt triệu chứng lâm sàng của cúm ác tính, chỉ định rửa dạ dày trong ngộ độc cấp.
  • Câu hỏi điền khuyết thuật ngữ: Yêu cầu điền chính xác tên thuốc giải độc, thời gian vàng trong sơ cứu hoặc nồng độ dịch truyền.
  • Câu hỏi Đúng/Sai: Kiểm tra các quan điểm cấp cứu chuẩn hóa (như đánh giá nhận định về thời điểm bắt đầu cấp cứu đuối nước hoặc việc chỉ định dùng than hoạt trong ngộ độc cồn).
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Mỗi bài đều tích hợp phần tóm tắt "Ghi nhớ" ở cuối nội dung nhằm cô đọng các nguyên tắc sống còn (như: nguyên tắc phát hiện sớm phản vệ; Adrenalin là thuốc thiết yếu hàng đầu; theo dõi người bệnh tối thiểu 24 giờ đề phòng phản vệ pha 2; nghiêm cấm các biện pháp rạch hút máu khi sơ cứu rắn cắn). Sinh viên sử dụng phần này để tự ôn tập và hệ thống hóa kiến thức trọng tâm.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Căn cứ pháp lý và cập nhật hướng dẫn y khoa: Giáo trình được xây dựng trên cơ sở chuẩn chương trình đào tạo năm 2021 của Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa và khung trình độ đào tạo theo Thông tư 03/2017/TT-BLĐTBXH. Tài liệu cập nhật đầy đủ các phác đồ cấp cứu theo quy định chuyên môn mới của Bộ Y tế, tiêu biểu là Thông tư số 51/2017/TT-BYT về hướng dẫn phòng, chẩn đoán và xử trí phản vệ:
  • Quy định rõ Adrenalin là thuốc thiết yếu dùng ngay từ phản vệ độ II, tiêm bắp lập tức mà không cần chờ đến khi có tụt huyết áp.
  • Loại bỏ hoàn toàn quy định thử phản ứng thuốc thường quy cho tất cả các loại thuốc (trừ các trường hợp có chỉ định chuyên biệt theo quy định của Bộ Y tế).
  • Bổ sung quy định bắt buộc cấp thẻ theo dõi dị ứng ghi rõ tên thuốc hoặc dị nguyên gây phản vệ cho người bệnh khi xuất viện.
• Tích hợp xu hướng y học hiện đại:
  • Đưa định nghĩa và tiêu chí chăm sóc sức khỏe tâm thần hiện đại của WHO vào chương trình, mở rộng nhận thức từ các bệnh viện tâm thần nội trú sang công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng. Bổ sung các tiêu chí sàng lọc sớm chứng rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em dưới 3 tuổi.
  • Phân tích cơ chế tái tổ hợp di truyền của virus cúm A qua các vụ dịch cúm gia cầm H5N1 tại Việt Nam (giai đoạn 2003 - 2005), làm rõ chu kỳ đại dịch 10 - 15 năm một lần do biến đổi các kháng nguyên bề mặt H1, H2, H3.
• Tính ứng dụng thực tế và gắn kết dịch tễ địa phương: Giáo trình giải quyết các vấn đề bệnh lý và tai nạn lao động đặc thù tại Việt Nam: say nóng do làm việc trong môi trường hầm mỏ, nhà máy thiếu thông khí; phác đồ sơ cứu đuối nước theo khuyến cáo khoa học (không làm động tác dốc ngược nạn nhân để tống nước ra khỏi phổi gây mất thời gian cấp cứu ngừng tuần hoàn); phân tích ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật và thuốc diệt chuột; loại bỏ các tập tục dân gian nguy hiểm trong sơ cứu rắn cắn (như rạch da, hút nọc, dùng đá chữa rắn cắn).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành đào tạo chính thức: Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên hệ Cao đẳng chính quy ngành Kỹ thuật Hình ảnh y học. Môn học thường được bố trí vào năm thứ hai của khóa đào tạo, sau khi sinh viên đã hoàn thành khối kiến thức khoa học cơ bản. Tài liệu cũng được sử dụng làm nguồn tham khảo cho sinh viên các ngành đào tạo khác trong khối cao đẳng sức khỏe như Điều dưỡng và Dược học.
• Yêu cầu về kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Để tiếp thu hiệu quả nội dung giáo trình, người học cần có kiến thức nền tảng vững chắc về:
  • Giải phẫu - Sinh lý người: Hiểu rõ cấu trúc hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, chức năng lọc của cầu thận, giải phẫu các tạng trong ổ bụng để phân tích triệu chứng viêm phúc mạc, tắc ruột hay chấn thương sọ não.
  • Dược lý học đại cương: Nắm vững nguyên lý tác dụng của thuốc vận mạch (Adrenalin, Dopamin, Dobutamin), thuốc chống co thắt phế quản (Salbutamol, Aminophylin), nhóm corticoid và các thuốc giải độc đặc hiệu.
  • Vi sinh - Ký sinh trùng: Nắm được phân loại vi khuẩn, virus và các cơ chế lây truyền qua đường máu, đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp.
• Giảng viên và phương thức khai thác: Giảng viên các bộ môn Nội - Truyền Nhiễm, Ngoại, Sản, Nhi sử dụng tài liệu làm khung bài giảng chuẩn để thống nhất nội dung giảng dạy lý thuyết, xây dựng các bài tập tình huống mô phỏng trên giảng đường và thiết lập ngân hàng câu hỏi thi kết thúc học phần.
• Ứng dụng tự học và tra cứu chuyên môn: Kỹ thuật viên hình ảnh y học tại các cơ sở y tế có thể dùng giáo trình làm tài liệu tra cứu nhanh các bước sơ cứu phản vệ khi bệnh nhân có phản ứng phụ với thuốc cản quang, tra cứu quy trình cấp cứu điện giật, ngộ độc cấp hoặc các chấn thương ngoại khoa cần xử lý trước khi thực hiện quy trình kỹ thuật chụp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên hệ Cao đẳng chính quy ngành Kỹ thuật Hình ảnh y học tại các trường cao đẳng y tế. Bên cạnh đó, tài liệu là nguồn tham khảo chuyên môn phù hợp cho sinh viên khối ngành Dược, Điều dưỡng và các nhân viên y tế cần củng cố kiến thức bệnh học tổng quát.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần hoàn thành khối kiến thức giáo dục đại cương và các môn cơ sở ngành y học, trọng tâm là môn Giải phẫu - Sinh lý người, Hóa sinh, Vi sinh vật học và Dược lý đại cương để có thể nắm bắt bản chất cơ chế bệnh sinh, triệu chứng học và các chỉ định can thiệp thuốc.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình có tính tích hợp liên chuyên khoa cao khi gom toàn bộ 5 lĩnh vực lâm sàng nền tảng (Nội, Ngoại, Sản, Nhi, Truyền nhiễm) vào một cấu trúc bài giảng thống nhất, hướng thẳng vào kỹ năng nhận định triệu chứng và xử trí cấp cứu ban đầu theo các văn bản quy chuẩn mới nhất của Bộ Y tế (như Thông tư 51/2017/TT-BYT).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên bám sát mục tiêu học tập ở đầu mỗi bài, lập sơ đồ hóa quy trình xử trí của từng bệnh lý cấp cứu, đọc kỹ các nội dung tóm lược trong phần "Ghi nhớ" và tự giải quyết toàn bộ hệ thống câu hỏi lượng giá ở cuối bài học để kiểm tra mức độ nắm bắt kiến thức.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình cung cấp danh mục Tài liệu tham khảo ở trang 220, hệ thống bảng phân loại lâm sàng, sơ đồ phác đồ sử dụng Adrenalin, bảng cơ số thành phần hộp thuốc cấp cứu phản vệ và các câu hỏi lượng giá sau mỗi bài giảng.

---

Kết luận

Giáo trình Bệnh cơ sở (Mã môn học: MH23) của Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa là tài liệu học thuật mang tính chuẩn mực, cung cấp đầy đủ các dữ liệu bệnh học cốt lõi từ nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng đến các phác đồ xử trí cấp cứu ban đầu thuộc 5 chuyên khoa Nội, Ngoại, Sản, Nhi và Truyền nhiễm.

Lộ trình học tập khuyến nghị cho sinh viên là tiếp cận tuần tự: bắt đầu từ các kỹ năng cấp cứu khẩn cấp nhằm bảo vệ tính mạng người bệnh (phản vệ, ngộ độc, say nóng, điện giật, rắn cắn), tiếp tục nghiên cứu các bệnh lý truyền nhiễm và bệnh mạn tính nội khoa, sau đó chuyển sang nhận định các cấp cứu ngoại khoa và ngoại chấn thương, cuối cùng hoàn thiện khối kiến thức bệnh học chuyên biệt về Nhi khoa và Sản khoa. Người học cần kết hợp nghiên cứu giáo trình với danh mục tài liệu tham khảo y học lâm sàng ở trang 220 và các hướng dẫn chẩn đoán, điều trị chuyên ngành do Bộ Y tế ban hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: BỆNH CƠ SỞ NGÀNH/NGHỀ: KỸ THUẬT HÌNH ẢNH Y HỌC TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG CHÍNH QUY Ban hành kèm theo Quyết định số: 549/QĐ-CĐYT ngày 09 tháng 08 năm 2021 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hóa Thanh Hoá, năm 2021 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trường Cao đẳng Y tế Thanh Hoá có bề dày lịch sử đào tạo các thế hệ cán bộ Y - Dược, xây dựng và phát triển hơn 60 năm. Hiện nay, Nhà trường đã và đang đổi mới về nội dung, phương pháp và lượng giá học tập của học sinh, sinh viên nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo.

Để có tài liệu giảng dạy thống nhất cho giảng viên và tài liệu học tập cho người học; Đảng uỷ - Ban Giám hiệu Nhà trường chủ trương biên soạn tập bài giảng của các chuyên ngành mà Nhà trường đã được cấp phép đào tạo. Tập bài giảng Bệnh cơ sở được các giảng viên Bộ môn Nội - Truyền Nhiễm, Ngoại, Nhi và Sản biên soạn dùng cho hệ Cao đẳng Kỹ thuật Hình ảnh y học chính quy, dựa trên chương trình đào tạo của Trường ban hành năm 2021, Thông tư 03/2017/BLĐTBXH ngày 01 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động thương binh xã hội. Vì vậy môn học Bệnh cơ sở giúp cho người học nắm được triệu chứng lâm sàng, điều trị một số bệnh nội khoa, truyền nhiễm, ngoại khoa, nhi khoa và sản khoa thường gặp. Môn “Bệnh cơ sở” giúp người học sau khi ra trường có thể vận dụng tốt các kiến thức về bệnh học nội, truyền nhiễm, ngoại khoa, nhi khoa, sản khoa đã học vào hoạt động nghề nghiệp.

Tuy nhiên trong quá trình biên soạn tập bài giảng không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tập thể biên soạn xin ghi nhận các ý kiến đóng góp xây dựng của các nhà quản lý, đồng nghiệp, độc giả và học sinh, những người sử dụng cuốn sách này để nghiên cứu bổ sung cho tập bài giảng ngày càng hoàn thiện hơn. Thanh Hóa, ngày 10 tháng 08 năm 2021 Tham gia biên soạn 1. Mai Văn Bảy Chủ biên 2.

Phùng Phương Thảo 3. Nguyễn Thị Dung 5. Nguyễn Thị Nhung 6. Tạ Thị Hoa MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU PHẦN NỘI.

2 Bài 1: Cấp cứu phản vệ. 2 Bài 2: Ngộ độc cấp. 8 Bài 3: Cấp cứu thường gặp. 12 Bài 4: Sức khoẻ tâm thần.

29 Bài 6: Viêm gan Virus. 35 Bài 7: HIV-AIDS. 41 Bài 8: Tăng huyết áp. 46 Bài 9: Tai biến mạch máu não.

52 Bài 10: Đái tháo đường. 68 Bài 1: Nhiễm khuẩn ngoại khoa. 68 Bài 2: Sốc chấn thương. 72 Bài 3: Tắc ruột cơ học.

77 Bài 4: Viêm ruột thừa. 81 Bài 5: Thủng dạ dày – tá tràng. 85 Bài 6: Viêm phúc mạc. 89 Bài 7: Chấn thương sọ não.

93 Bài 8: Chấn thương lồng ngực. 103 Bài 9: Chấn thương bụng. 112 Bài 10: Đại cương gãy xương. 115 Bài 11: Sơ cứu vết thương mạch máu.

121 Bài 12: Sỏi đường tiết niệu. 136 Các thời kỳ phát triển của trẻ. 136 Dinh dưỡng trẻ em. 140 Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em.

147 Bệnh tiêu chảy cấP. 158 Bệnh suy dinh dưỡng. 162 Hội chứng co giật. 169 Lồng ruột cấp.

174 Hội chứng xuất huyết. 177 Hội chứng thiếu máu. 181 Sử dụng thuốc cho trẻ em. 188 Bài 1: Giáo dục sức khỏe sinh sản cho phụ nữ.

188 Bài 2: nhiễm khuẩn đường sinh dục và bệnh lây truyền qua đường tình dục. 194 Bài 3: Các biện pháp tránh thai. 205 Bài 4: Chẩn đoán thai nghén. 214 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

220 1 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn: Bệnh Cơ Sở Mã môn học: MH23 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí: Môn “Bệnh cơ sở” thuộc khối kiến thức chuyên ngành; Học sau các môn thuộc khối kiến thức giáo dục đại cươngvà kiến thức cơ sở ngành, chuyên ngành. - Tính chất: Môn “Bệnh cơ sở” là môn cơ sở chuyên ngành. Môn học cung cấp những kiến thức cơ bản một số bệnh lý thường gặp thuộc các chuyên ngành: nội, ngoại, sản, nhi và truyền nhiễm. - Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Môn học cung cấp cho người học kiến thức cơ sở về triệu chứng, biến chứng, nguyên tắc điều trị các bệnh lý thường gặp thuộc các chuyên khoa: nội khoa, ngoại khoa, nhi khoa, truyền nhiễm và sản khoa.

Từ đó người học vận dụng trong thực hành ngành dược sĩ để hưỡng dẫn người bệnh dùng thuốc, tư vấn, giáo dục sức khoẻ cho người bệnh. Mục tiêu của môn học: - Về kiến thức: + Trình bày được nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng và phương pháp phòng một số bệnh Nội, Ngoại, Sản, Nhi, Truyền nhiễm thường gặp. - Về kỹ năng: + Vận dụng kiến thức bệnh học liên quan để thực hiện được các kỹ thuật, thủ thuật và xét nghiệm phục vụ yêu cầu chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Nhận thức được tầm quan trọng, mối liên quan giữa kiến thức bệnh học và kiến thức chuyên ngành để đạt hiệu quả trong hoạt động nghề nghiệp.

+ Tự giác, tích cực học tập và phát huy tính sáng tạo, gắn kết với nghề nghiệp trong quá trình học tập. + Có khả năng làm việc độc lập hoặc theo nhóm. Nội dung của môn học: 2 PHẦN NỘI BÀI 1: CẤP CỨU PHẢN VỆ (2 giờ) GIỚI THIỆU: Phản vệ là cấp cứu nội khoa thường gặp trên lâm sàng, phản vệ có thể nhẹ (dị ứng) Nhưng có thể nặng gây tử vong nhanh chóng. Bài học này cung cấp kiến thức về nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng và cách xử trí phản vệ.

MỤC TIÊU: Sau khi học xong bài này, người học có khả năng: - Trình bày được triệu chứng lâm sàng của phản vệ. - Trình bày được xử trí ban đầu bệnh nhân phản vệ NỘI DUNG CHÍNH 1. Phản vệ là một phản ứng dị ứng, có thể xuất hiện ngay lập tức từ vài giây, vài phút đến vài giờ sau khi cơ thể tiếp xúc với dị nguyên gây ra các bệnh cảnh lâm sàng khác nhau, có thể nghiêm trọng dẫn đến tử vong nhanh chóng. Dị nguyên là yếu tố lạ khi tiếp xúc có khả năng gây phản ứng dị ứng cho cơ thể, bao gồm thức ăn, thuốc và các yếu tố khác.

Sốc phản vệ là mức độ nặng nhất của phản vệ do đột ngột giãn toàn bộ hệ thống mạch và co thắt phế quản có thể gây tử vong trong vòng một vài phút. Có nhiều nguyên nhân gây phản vệ trong đó hay gặp nhất là do thuốc tiếp theo là thức ăn, nọc côn trùng. Các loại thuốc thường gặp gây SPV: Kháng sinh: Penicilin, các β – lactam, Tetracyclin. Thuốc chống viêm không Steroid: Diclophenac, Indometacin.

Vitamin C: thường gặp ở việt nam. Thuốc giảm đau, gây mê, gây tê: Morphin, codein, Procain, xylocain… Các thuốc sử dụng trong chẩn đoán: thuốc cản quang có iode. Các hormon như: isulin, ACTH. Các chế phẩm máu như gamaglobulin, huyết tương, hồng cầu, tiểu cầu.

Các kháng độc tố như kháng độc tố uốn ván, bạch hầu, nọc độc rắn… 2. Nọc độc của sinh vật: Ong, bò cạp… 2. Các loại thực phẩm: Nhộng tằm, hải sản, thịt, cá,… 3. CƠ CHẾ BỆNH SINH CỦA SỐC PHẢN VỆ.

Có nhiều cơ chế khác nhau cùng tham gia trong sinh bệnh học của SPV, như thông qua phóng thích các chất trung gian hóa học như Histamin, Leucotrien, Prostaglandin,… từ quá trình kết hợp giữa kháng nguyên và kháng thể. Các chất này được phóng thích ồ ạt và máu gây giãn mạch, tăng tính thầm thành mạch và làm nhạy cảm quá mức ở phế quản, gây ra tụt huyết áp và suy hô hấp. Tùy theo mức độ của sốc có thể gây ra các biểu hiện lâm sàng ở các nức dộ khác nhau như phù nề co thắt thanh môn, co thắt, tăng tiết dịch phế quản gây suy hô hấp. Giãn mạch, tăng tính thấm thành mạch, có thể gây phù phổi và tụt huyết áp.

3 Kháng nguyên Cơ thể Giãn mạch, tăng tính thấm thành Tụt HA, thiếu mạch máu tổ chức Kháng nguyên Kháng thể Chất trung gian hóa học: Co thắt phế quản, Histamin, Leucotrienes, phù nề thanh môn Suy hô hấp Prostaglandins 4. TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG VÀ DIỄN BIẾN. Các triệu chứng xuất hiện ngay lập tức hoặc trong vài phút tới nhiều giờ giờ sau khi tiếp xúc với dị nguyên (yếu tố gây dị ứng) như sau tiêm kháng sinh, hay bị côn trùng đốt. Triệu chứng gợi ý Nghĩ đến phản vệ khi xuất hiện ít nhất một trong các triệu chứng sau: a) Mày đay, phù mạch nhanh.

b) Khó thở, tức ngực, thở rít. c) Đau bụng hoặc nôn. d) Tụt huyết áp hoặc ngất. e) Rối loạn ý thức.

Phản vệ được phân thành 4 mức độ như sau: (lưu ý mức độ phản vệ có thể nặng lên rất nhanh và không theo tuần tự) Nhẹ (độ I): Chỉ có các triệu chứng da, tổ chức dưới da và niêm mạc như mày đay, ngứa, phù mạch. Nặng (độ II): có từ 2 biểu hiện ở nhiều cơ quan: a) Mày đay, phù mạch xuất hiện nhanh. b) Khó thở nhanh nông, tức ngực, khàn tiếng, chảy nước mũi. c) Đau bụng, nôn, ỉa chảy.

d) Huyết áp chưa tụt hoặc tăng, nhịp tim nhanh hoặc loạn nhịp. Nguy kịch (độ III): biểu hiện ở nhiều cơ quan với mức độ nặng hơn như sau: a) Đường thở: tiếng rít thanh quản, phù thanh quản. b) Thở: thở nhanh, khò khè, tím tái, rối loạn nhịp thở. c) Rối loạn ý thức: vật vã, hôn mê, co giật, rối loạn cơ tròn.

d) Tuần hoàn: sốc, mạch nhanh nhỏ, tụt huyết áp. Ngừng tuần hoàn (độ IV): Biểu hiện ngừng hô hấp, ngừng tuần hoàn 4. Diễn biến và các nguy cơ. SPV là một cấp cứu có nguyên nhân tử vong rất cao do suy hô hấp, suy tuần hoàn cấp.

Do đó cần cấp cứu ngay tại chỗ, phải đảm bảo được hô hấp và tuần hoàn 4 trong khi vận chuyển bệnh nhân đến cơ sở có đủ diều kiện điều trị và theo dõi sốc tái phát. SPV luôn có nguy cơ trở lại trong nhiều giờ sau do vậy cần theo dõi tối thiểu 24 giờ ở cơ sở y tế. XƯ TRÍ CẤP CỨU.