Bảo vệ quyền tác giả đối với chương trình máy tính theo pháp luật Việt Nam

Bài viết phân tích quy định pháp luật Việt Nam về bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính, giúp hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ.

• Tác giả: Trương Thị Tường Vi
• Người hướng dẫn: Nguyễn Đình Huy
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Bảo Hộ Quyền Tác Giả Đối Với Chương Trình Máy Tính Theo Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quyền Tác Giả Phần Mềm Tại Việt Nam

Trong kỷ nguyên số, quyền tác giả phần mềm đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy sáng tạo và bảo vệ tài sản trí tuệ. Việt Nam, với sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghệ thông tin, ngày càng chú trọng đến việc hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ bản quyền phần mềm máy tính. Bài viết này đi sâu vào các khía cạnh pháp lý, thực tiễn và những thách thức trong việc bảo vệ quyền tác giả đối với chương trình máy tính tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ. Theo đó, việc bảo hộ không chỉ khuyến khích các nhà phát triển mà còn thu hút đầu tư và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành công nghệ. Sự bảo vệ này cần cân bằng giữa quyền lợi của chủ sở hữu và lợi ích công cộng, tạo điều kiện cho việc đổi mới và sáng tạo liên tục.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Bản Quyền Phần Mềm Máy Tính

Việc bảo vệ bản quyền phần mềm máy tính đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghệ thông tin. Khi các nhà phát triển phần mềm biết rằng sản phẩm của họ được bảo vệ, họ sẽ có động lực để tiếp tục sáng tạo và đổi mới. Điều này cũng tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, nơi các doanh nghiệp có thể đầu tư vào nghiên cứu và phát triển mà không lo sợ bị sao chép. Theo Trương Thị Tường Vi, một hành lang pháp lý vững chắc về quyền tác giả phần mềm là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghệ Việt Nam. Các hoạt động kinh tế xã hội của Việt Nam đều nằm trong sự quan sát của các nước thành viên và các tổ chức kinh doanh- thương mại quốc tế.

1.2. Các Hình Thức Bảo Hộ Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Phần Mềm

Ngoài quyền tác giả, các hình thức bảo hộ khác như sáng chế và bí mật kinh doanh cũng có thể được áp dụng cho phần mềm. Tuy nhiên, quyền tác giả thường được xem là lựa chọn tối ưu do tính đơn giản và hiệu quả. Bảo hộ bằng sáng chế đòi hỏi phần mềm phải đáp ứng các tiêu chí khắt khe về tính mới và tính sáng tạo, trong khi bảo hộ bằng bí mật kinh doanh đòi hỏi doanh nghiệp phải giữ bí mật tuyệt đối về mã nguồn và thuật toán. Quyền tác giả, ngược lại, bảo vệ biểu hiện cụ thể của phần mềm (mã nguồn), không bảo vệ ý tưởng. Theo đó, điều này tạo điều kiện cho sự phát triển và tương tác giữa các phần mềm khác nhau.

II. Xác Định Phạm Vi Bảo Hộ Phần Mềm Theo Luật Việt Nam

Xác định phạm vi bảo hộ là yếu tố then chốt trong việc bảo vệ quyền tác giả phần mềm. Theo pháp luật Việt Nam, phạm vi này bao gồm cả mã nguồn và các yếu tố sáng tạo khác của phần mềm. Tuy nhiên, việc xác định ranh giới giữa ý tưởng và biểu hiện, cũng như các giới hạn quyền, vẫn còn nhiều thách thức. Các quy định hiện hành cần được làm rõ và hoàn thiện để đảm bảo sự cân bằng giữa quyền lợi của chủ sở hữu và lợi ích công cộng. Cụ thể, cần xem xét đến các trường hợp sử dụng lại mã nguồn cho mục đích tương tác giữa các phần mềm khác nhau, cũng như các giới hạn quyền liên quan đến việc sửa đổi và phát triển phần mềm. QTG bảo vệ biểu hiện cụ thể của phần mềm (mã nguồn), không bảo vệ ý tưởng.

2.1. Các Yếu Tố Được Bảo Hộ Quyền Tác Giả Phần Mềm

Pháp luật Việt Nam bảo hộ quyền tác giả đối với các yếu tố sáng tạo trong phần mềm, bao gồm mã nguồn, cấu trúc, thiết kế giao diện và các tài liệu liên quan. Tuy nhiên, việc xác định các yếu tố này có thực sự sáng tạo và xứng đáng được bảo hộ hay không vẫn là một vấn đề phức tạp. Cần có sự hướng dẫn chi tiết hơn từ các cơ quan chức năng để đảm bảo tính thống nhất và minh bạch trong quá trình thực thi. Đồng thời, cũng cần xem xét đến các yếu tố kỹ thuật đặc thù của phần mềm, chẳng hạn như thuật toán và giao thức, để đưa ra các quyết định phù hợp.

2.2. Giới Hạn Quyền Tác Giả Đối Với Phần Mềm Mã Nguồn Mở

Phần mềm mã nguồn mở đặt ra một thách thức đặc biệt đối với việc bảo hộ quyền tác giả. Mặc dù mã nguồn mở cho phép người dùng tự do sử dụng, sửa đổi và phân phối, nhưng vẫn cần có các quy định để bảo vệ quyền của tác giả gốc và đảm bảo tính toàn vẹn của phần mềm. Các giấy phép mã nguồn mở thường quy định các điều khoản về ghi công tác giả, chia sẻ các sửa đổi và bảo vệ thương hiệu. Việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định này là rất quan trọng để tránh vi phạm bản quyền.

2.3. Vấn Đề Tác Phẩm Phái Sinh Phần Mềm và Bản Quyền

Tác phẩm phái sinh phần mềm là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực bản quyền. Khi một phần mềm được sửa đổi hoặc phát triển dựa trên một phần mềm khác đã được bảo hộ, cần phải xác định rõ quyền của các bên liên quan. Tác giả của phần mềm gốc có quyền kiểm soát việc tạo ra các tác phẩm phái sinh, nhưng cũng cần tạo điều kiện cho sự phát triển và đổi mới. Các quy định về tác phẩm phái sinh cần được xây dựng một cách cân bằng, đảm bảo quyền lợi của cả tác giả gốc và người tạo ra tác phẩm phái sinh.

III. Xâm Phạm Quyền Tác Giả Phần Mềm Nhận Diện Xử Lý

Xâm phạm quyền tác giả phần mềm là một vấn đề nhức nhối, gây thiệt hại lớn cho các nhà phát triển và nền kinh tế. Các hành vi xâm phạm phổ biến bao gồm sao chép, phân phối trái phép, sửa đổi và sử dụng phần mềm mà không có sự cho phép của chủ sở hữu. Để đối phó với tình trạng này, cần có các biện pháp hiệu quả để phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc tôn trọng quyền tác giả và sử dụng phần mềm hợp pháp.

3.1. Các Hình Thức Xâm Phạm Quyền Tác Giả Phần Mềm Thường Gặp

Các hình thức xâm phạm quyền tác giả phần mềm rất đa dạng, từ việc sao chép trái phép phần mềm để bán hoặc chia sẻ, đến việc sửa đổi mã nguồn mà không có sự cho phép, hoặc sử dụng phần mềm vượt quá phạm vi giấy phép. Việc sử dụng phần mềm bẻ khóa hoặc phần mềm lậu cũng là một hình thức xâm phạm nghiêm trọng. Các hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho chủ sở hữu quyền tác giả, mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về bảo mật và an toàn cho người sử dụng.

3.2. Các Biện Pháp Pháp Lý Bảo Vệ Quyền Tác Giả Phần Mềm

Pháp luật Việt Nam quy định các biện pháp dân sự, hành chính và hình sự để xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả phần mềm. Các biện pháp dân sự bao gồm yêu cầu bồi thường thiệt hại, buộc chấm dứt hành vi xâm phạm và công khai xin lỗi. Các biện pháp hành chính bao gồm phạt tiền và tịch thu tang vật vi phạm. Các biện pháp hình sự được áp dụng đối với các hành vi xâm phạm nghiêm trọng, với mức phạt tù lên đến 3 năm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo việc thực thi pháp luật một cách hiệu quả.

IV. Nâng Cao Hiệu Quả Thực Thi Quyền Tác Giả Phần Mềm Tại VN

Để nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả phần mềm tại Việt Nam, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc tôn trọng quyền tác giả. Đồng thời, cần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường năng lực cho các cơ quan thực thi và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp chủ động bảo vệ quyền lợi của mình. Ngoài ra, việc hợp tác quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chống lại các hành vi xâm phạm quyền tác giả xuyên biên giới.

4.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Bảo Vệ Bản Quyền Phần Mềm

Hệ thống pháp luật về bảo vệ bản quyền phần mềm cần được rà soát và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Cần làm rõ các khái niệm, quy định về phạm vi bảo hộ, giới hạn quyền và các biện pháp xử lý vi phạm. Đồng thời, cần bổ sung các quy định mới để đối phó với các hành vi xâm phạm tinh vi và phức tạp, chẳng hạn như xâm phạm trên môi trường mạng. Ngoài ra, cần đảm bảo tính tương thích giữa pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Của Các Cơ Quan Thực Thi Quyền Tác Giả

Các cơ quan thực thi quyền tác giả, như tòa án, cơ quan công an và quản lý thị trường, cần được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả. Cần tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn để nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ, công chức. Đồng thời, cần đầu tư vào các trang thiết bị hiện đại để hỗ trợ công tác điều tra, giám định và xử lý vi phạm. Ngoài ra, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan thực thi để đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong hoạt động.

V. Đăng Ký Bản Quyền Phần Mềm Quy Trình Lưu Ý Quan Trọng

Đăng ký bản quyền phần mềm là một bước quan trọng để bảo vệ quyền lợi của tác giả. Quy trình đăng ký bao gồm việc nộp hồ sơ, thẩm định và cấp giấy chứng nhận quyền tác giả. Mặc dù việc đăng ký không phải là bắt buộc, nhưng nó mang lại nhiều lợi ích, chẳng hạn như tạo ra bằng chứng pháp lý về quyền sở hữu và giúp tác giả dễ dàng hơn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình khi có tranh chấp xảy ra. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc đăng ký chỉ bảo vệ biểu hiện cụ thể của phần mềm, không bảo vệ ý tưởng.

5.1. Hướng Dẫn Chi Tiết Quy Trình Đăng Ký Bản Quyền Phần Mềm

Để đăng ký bản quyền phần mềm, tác giả cần chuẩn bị hồ sơ bao gồm tờ khai đăng ký, bản sao tác phẩm (mã nguồn), tài liệu chứng minh quyền tác giả (nếu có) và các giấy tờ khác theo quy định. Hồ sơ được nộp tại Cục Bản quyền tác giả hoặc các văn phòng đại diện. Sau khi hồ sơ được chấp nhận, Cục Bản quyền tác giả sẽ tiến hành thẩm định và cấp giấy chứng nhận quyền tác giả nếu tác phẩm đáp ứng các điều kiện bảo hộ. Thời gian đăng ký thường kéo dài từ 15-30 ngày làm việc.

5.2. Các Lưu Ý Quan Trọng Khi Đăng Ký Quyền Tác Giả Phần Mềm

Khi đăng ký quyền tác giả phần mềm, cần lưu ý rằng thông tin trong hồ sơ phải chính xác và đầy đủ. Đặc biệt, cần mô tả chi tiết các yếu tố sáng tạo của phần mềm để giúp Cục Bản quyền tác giả đánh giá chính xác khả năng bảo hộ. Đồng thời, cần bảo mật mã nguồn và các tài liệu liên quan để tránh bị sao chép trước khi đăng ký. Ngoài ra, cần thường xuyên kiểm tra tình trạng đăng ký để đảm bảo hồ sơ được xử lý đúng tiến độ.

VI. Giải Pháp Cho Các Vấn Đề Tranh Chấp Bản Quyền Phần Mềm

Tranh chấp bản quyền phần mềm là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về pháp luật và kỹ thuật. Các tranh chấp thường liên quan đến việc xác định quyền sở hữu, phạm vi bảo hộ và các hành vi xâm phạm. Để giải quyết các tranh chấp này, cần có các cơ chế hiệu quả, bao gồm thương lượng, hòa giải, trọng tài và tòa án. Đồng thời, cần tăng cường năng lực cho các chuyên gia và cơ quan giải quyết tranh chấp để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả.

6.1. Phương Pháp Hòa Giải Trong Tranh Chấp Bản Quyền Phần Mềm

Hòa giải là một phương pháp giải quyết tranh chấp bản quyền phần mềm hiệu quả, giúp các bên tìm ra giải pháp chung mà không cần đến sự can thiệp của tòa án. Trong quá trình hòa giải, các bên sẽ cùng nhau thảo luận, đưa ra các đề xuất và tìm kiếm sự đồng thuận. Hòa giải thường được tiến hành bởi một người trung gian có kinh nghiệm và kiến thức về pháp luật và kỹ thuật. Phương pháp này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và duy trì mối quan hệ giữa các bên.

6.2. Vai Trò Của Giám Định Trong Vụ Kiện Bản Quyền Phần Mềm

Giám định đóng vai trò quan trọng trong các vụ kiện bản quyền phần mềm, giúp tòa án có được những thông tin chuyên môn về kỹ thuật và pháp lý. Giám định viên sẽ tiến hành phân tích mã nguồn, so sánh các yếu tố sáng tạo và đưa ra kết luận về việc có hay không hành vi xâm phạm quyền tác giả. Kết luận giám định là một trong những căn cứ quan trọng để tòa án đưa ra phán quyết. Do đó, cần lựa chọn các giám định viên có uy tín, kinh nghiệm và chuyên môn cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu Chương này luận án nêu những công trình nghiên cứu liên quan đến nội dung của luận án, đánh giá những nội dung các công trình đã đạt được, những gì chưa làm rõ và cơ sở lý thuyết nghiên cứu về bảo hộ QTG đối với CTMT. Chương 2: Cơ sở lý luận về bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính Chương này làm rõ những lý luận về bảo hộ QTG đối với CTMT bao gồm các khái niệm, đặc điểm. Lý giải về vai trò bảo hộ QGT đối với CTMT so với các hình thức bảo hộ khác. Lý giải các cơ sở của nguyên tắc cân bằng trong quá trình bảo hộ.

Chương 3: Phạm vi bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính Chương 3 sẽ xác định phạm vi bảo hộ của QTG đối với CTMT trên hai nội dung: giới hạn về đối tượng bảo hộ và giới hạn quyền của các chủ thể. Chương 4: Nâng cao hiệu quả thực thi quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Nội dung chương này sẽ đưa ra khái niệm của thực thi, làm dụng bản quyền trong quá trình thực thi và thực tiễn thực thi, các yếu tố tác động lên quá trình thực thi QTG đối với CTMT từ đó đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực thi QTG đối với CTMT. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.

Tình hình nghiên cứu pháp luật bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính 1. Các công trình trên thế giới Trong bối cảnh thế giới đang diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp 4.09 thông qua ứng dụng các công nghệ như Internet, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội, điện toán đám mây, phân tích dữ liệu lớn.số hóa tất cả thế giới thực thì hoạt động của các CTMT để lập trình các hoạt động công việc trên là không thể thiếu. Do vậy sử dụng các chính sách pháp lý để bảo hộ quyền SHTT của các CTMT được xem như là một trong những chính sách được ưu tiên hàng đầu của các quốc gia. Để khuyến nghị các nhà làm luật có những đạo luật điều chỉnh phù hợp, thúc đẩy thị trường CTMT các học giả, các nhà nghiên cứu và các chuyên gia đã không ngừng có những bài viết, công trình nghiên cứu liên quan đến bảo hộ quyền tác giả đối với CTMT.

Đa số các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài đều từ các nhà nghiên cứu của Mỹ, Anh nên NCS vẫn giữ nguyên thuật ngữ "bản quyền"10 trong một số đoạn tóm tắt lại. Trong đó những công trình tiêu biểu liên quan đến bảo hộ QTG đối với CTMT là: (1) Các đối tượng được bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính Phạm vi bảo hộ quyền tác giả đối với CTMT là việc xác định những đối tượng, thành phần cấu tạo nào trong CTMT cần được bảo hộ QTG, và những gì không được QTG bảo hộ. Như vậy, các lệnh, thuật toán, lược đồ, ngôn ngữ lập trình, mã nguồn, mã máy, dữ liệu nội dung, giao diện người dùng là những bộ phận tạo nên CTMT nhưng không phải yếu tố nào cũng được bảo hộ bản quyền. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu dưới đây đã chỉ ra và lý giải về cách xác định phạm vi bảo hộ QTG đối với CTMT: 9 Lữ Thành Long (2017), Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì, Vnexpress, http://vnexpress.net/projects/cach-mang-cong-nghiep-lan-thu-tu-la-gi-3571618/index.html, 09/8/2017 10 Trong hệ thống Comon Law, thuật ngữ được sử dụng là copyright, dịch là bản quyền.

Trong hệ thống Civil Law thuật ngữ được sử dụng là author's right, nghĩa là quyền của tác giả. Không chỉ khác nhau ở việc sử dụng thuật ngữ, hai hệ thống luật này còn có sự khác biệt về đối tượng quyền hướng tới: đối với bản quyền hướng tới việc bảo hộ quyền tài sản của chủ sở hữu tác phẩm, còn quyền tác giả thì lại hướng tới việc bảo hộ quyền của tác giả hơn. 13 Use and Expression: The Scope of Copyright Protection for Computer Programs (Sử dụng và Biểu hiện: Phạm vi bảo hộ bản quyền cho các chương trình máy tính) đăng trên tạp chí The John Marshall Journal of Information Technology & Privacy Law số 5 năm 1985 của Leslie Wharton cho rằng bước đầu tiên để xác định bản chất của sự diễn đạt trong một chương trình là thiết lập mối quan hệ giữa mã nguồn và mã máy. Mã máy như một bản sao của mã nguồn, là một thể loại bản dịch.

Nếu vì mục đích bảo hộ bản quyền thì mã máy - với tư cách là một bản sao của mã nguồn thì phần tử được bảo vệ trong mã máy phải là những yếu tố chung mà mã mà máy và mã nguồn đều có. Use and Expression: The Scope of Copyright Protection for Computer Programs, 5 Computer (Sử dụng và Biểu hiện: Phạm vi bảo hộ bản quyền cho các chương trình máy tính) trên tạp chí Washington and Lee Law Review số 43 tháng 1 năm 1986 của tác giả Susan A. Dunn xác định mã máy có thể được coi là một bản sao của chương trình nguồn cho các mục đích bản quyền và các phiên bản mã máy của chương trình không đáp ứng được kiểm tra chức năng giao tiếp do vậy không nên được bảo vệ theo luật bản quyền. Theo nghiên cứu này thì bảo vệ bản quyền không giới hạn trong từ ngữ và trình tự chính xác của mã nguồn.

Các biến, thủ tục, chương trình con và các phần tử lập trình khác nếu là sáng tạo nguyên gốc của tác giả thì có thể được bảo vệ trong cả mã nguồn và mã máy. An Analysis of the Scope of Copyright Protection for Application Programs (Một phân tích về phạm vi bảo hộ bản quyền đối với các chương trình ứng dụng) của Peter S. Menell tại tạp chí Berkeley Law năm 1988 chỉ ra rằng bảo vệ bản quyền cần mở rộng cho cả mã nguồn và mã đối tượng, dữ liệu được lưu trong bộ nhớ chỉ đọc (ROM), Chip bán dẫn, hoặc trên đĩa. Menell phân tích phạm vi bảo vệ pháp lý cho các giao diện máy tính là bảo vệ pháp lý cho màn hình hiển thị video vì tầm quan trọng của chế độ tương tác giữa máy tính và con người.

Determining the scope of copyright protection for computer/userfaces (Xác định phạm vi bảo vệ bản quyền cho giao diện máy tính, giao diện người dùng) của tác giả Janice M.Mueller đăng trên tạp chí The John Mashall Journal of Information of Teachnology and Privacy Law số 9 năm 1989 đã cố gắng làm rõ sự phân biệt giữa ý tưởng và sự diễn đạt của ý tưởng. Nguyên tắc lâu đời về bảo hộ bản quyền cho rằng bản quyền không bảo vệ ý tưởng, mà chỉ bảo vệ những biểu hiện của các ý tưởng. Khi áp dụng cho máy tính, vấn đề cần phải được phân định rõ là đặc tính biểu 14 hiện của giao diện có thể bảo hộ bản quyền, còn các chức năng của giao diện không thể được bảo hộ. “Computer Software and Intellectual Property” (Phần mềm máy tính và tài sản trí tuệ) của dự án OTA11 Project Staff vào tháng 3 năm 1990 kết luận rằng thông qua các vụ kiện, Tòa án cho rằng các CTMT cần bảo vệ mã nguồn, mã đối tượng, biểu đồ, vi mã và màn hình hiển thị nghe nhìn-được bảo vệ.

Qua các công trình nghiên cứu tiêu biểu trên thấy rằng việc xác định phạm vi bảo hộ của QTG có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định hành vi xâm phạm QTG đối với CTMT. Trên thế giới đã có các công trình nghiên cứu này tương đối nhiều, tuy nhiên ở Việt Nam chưa có công trình nào về phạm vi bảo hộ QTG đối với CTMT. Pháp luật Việt Nam hiện hành tại khoản 1 điều 22 Luật SHTT giới hạn chỉ bảo hộ 2 yếu tố của CTMT là mã nguồn và mã máy. Vậy sự giới hạn này đã đủ để bảo hộ quyền của các chủ thể? Có khuyến khích việc phát triển thị trường phần mềm tại Việt Nam? Vấn đề này NCS sẽ tiếp tục làm rõ trong nội dung chương 3 của luận án.

(2) Giới hạn bảo hộ quyền tác giả đối với chương trình máy tính Giới hạn bảo hộ QTG là việc sử dụng bất kỳ tác phẩm đã được bảo hộ bản quyền mà không cần phải xin phép hoặc trả tiền thù lao cho chủ sở hữu bản quyền đó. Chẳng hạn như bình luận, phê bình, nghiên cứu, giảng dạy. một tác phẩm có bản quyền. Việc sử dụng như vậy có thể được thực hiện mà không có sự cho phép của chủ bản quyền.

Nói cách khác, giới hạn bảo hộ là biện pháp chống lại những cáo buộc về vi phạm bản quyền. Nếu việc sử dụng của chủ thể đủ điều kiện để sử dụng hợp pháp, thì nó sẽ không được xem là vi phạm. Những công trình tiêu biểu nghiên cứu về vấn đề này như sau: Fair use for Computer Programs and Other Copyrightable Works in Digital Form: The Implications of Sony, Galoob and Sega (Sử dụng hợp lý các CTMT và các tác phẩm có bản quyền khác dưới dạng số: Các hàm ý thông qua vụ kiện giữa của Sony, Galoob và Sega) của Pamela Samuelson đăng trên tạp chí Berkeley Law số 1 năm 1993. Pamela Samuelson cho rằng mục đích cuối cùng của bản quyền không chỉ là tối đa hóa các khoản thưởng tài chính cho chủ sở hữu bản quyền mà còn thúc đẩy việc sáng tạo và phổ biến các tác phẩm văn học và nghệ thuật nhằm nâng cao chất 11 Phòng Thẩm định công nghệ Quốc hội Mỹ (U.

Congress, Office of Technology Assessment) 15 lượng của công chúng tiếp cận kiến thức nên cần giới hạn lại quyền của tác giả, chủ sở hữu để đạt mục tiêu trên. The Collaborative Integrity of Open-Source Software (Sự toàn vẹn hợp tác của phần mềm nguồn mở) của Greg R. Vetter trong tạp chí UTAH Law Review số 2 năm 2004. Nghiên cứu phân tích bảo vệ pháp lý cho CTMT mã nguồn mở bằng cách so sánh với quyền bảo vệ sự toàn vẹn các tác phẩm truyền thống.

Sự so sánh tập trung vào quyền nhân thân, do đó người ta có thể phản đối việc thay đổi tác phẩm của mình, thậm chí sau khi chuyển giao bản quyền tác phẩm cho một chủ thể khác. Giấy phép mã nguồn mở là sự cho phép có điều kiện để sử dụng CTMT có bản quyền bao gồm mã nguồn đã có sẵn kèm theo trong CTMT và những điều khoản sử dụng CTMT không phải trả phí bản quyền. Những điều kiện này tạo cơ hội cho các nhà phát triển CTMT có thể sử dụng lại mã nguồn mà không cần phải xin phép hay trả tiền cho chủ sở hữu. The Right of Integrity in Software: An Economic Analysis (Quyền toàn vẹn trong phần mềm: Phân tích dưới góc độ kinh tế) của tác giả Yonatan Even, đăng trên tạp chí Santa Clara High Technology Law Journal, số 2 năm 2006.