Luận văn thạc sĩ về bảo vệ quyền lợi lao động nữ trong pháp luật lao động Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích bảo vệ quyền lợi lao động nữ trong pháp luật lao động Việt Nam, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Thế Giới và Quan Hệ Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Bảo Vệ Quyền Lợi Lao Động Nữ Trong Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Một số vấn đề lý luận chung và kinh nghiệm quốc tế về cạnh tranh quốc gia
• 1.1. Khái niệm cạnh tranh và các yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia
• 1.2. Kinh nghiệm quốc tế
• 1.2.1. Kinh nghiệm mở cửa, hội nhập và nâng cao sức cạnh tranh của một số nước trong khu vực
• 1.2.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam và những vấn đề đặt ra
• 2.1. Tổng quan về năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam
• 2.1.1. Năng lực cạnh tranh của Việt Nam dựa vào các tiêu chí đánh giá của WEF
• 2.1.1.1. Về thể chế Nhà nước và vai trò điều hành của Chính phủ
• 2.1.1.2. Về Tài chính - Ngân hàng
• 2.1.1.3. Về mức độ mở cửa và hội nhập
• 2.1.1.4. Về Hạ tầng
• 2.1.1.5. Về Công nghệ
• 2.1.1.6. Về Lao động
• 2.1.1.7. Về Doanh nghiệp
• 2.2. Những mặt hạn chế về năng lực cạnh tranh của Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: Các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh kinh tế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.1. Định hướng quan điểm
• 3.2. Nhóm giải pháp của doanh nghiệp
• 3.2.1. Chiến lược Sản phẩm
• 3.2.2. Chiến lược Marketing
• 3.2.3. Chiến lược đổi mới Công nghệ
• 3.2.4. Chiến lược phát triển nguồn Nhân lực
• 3.2.5. Chiến lược Liên kết
• 3.3. Nhóm giải pháp của nhà nước
• 3.3.1. Về môi trường thể chế
• 3.3.2. Về môi trường đầu tư
• 3.3.3. Về môi trường kinh doanh
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về bảo vệ quyền lợi lao động nữ trong pháp luật Việt Nam

Bảo vệ quyền lợi lao động nữ là một vấn đề quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Pháp luật lao động Việt Nam đã có những quy định cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi của lao động nữ, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Các quy định này không chỉ đảm bảo quyền lợi cho lao động nữ mà còn góp phần nâng cao vị thế của họ trong xã hội. Tuy nhiên, việc thực thi các quy định này vẫn gặp nhiều thách thức.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của quyền lợi lao động nữ

Quyền lợi lao động nữ bao gồm các quyền cơ bản như quyền được làm việc, quyền được trả lương công bằng và quyền được bảo vệ sức khỏe. Những quyền này không chỉ đảm bảo sự công bằng trong lao động mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của xã hội.

1.2. Các quy định pháp luật hiện hành về quyền lợi lao động nữ

Pháp luật lao động Việt Nam đã quy định rõ ràng về quyền lợi của lao động nữ thông qua các văn bản như Bộ luật Lao động và các nghị định hướng dẫn. Những quy định này bao gồm quyền nghỉ thai sản, quyền được bảo vệ sức khỏe và quyền tham gia vào các hoạt động xã hội.

II. Thách thức trong việc bảo vệ quyền lợi lao động nữ tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật bảo vệ quyền lợi lao động nữ, nhưng việc thực thi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các thách thức này bao gồm sự thiếu hiểu biết về quyền lợi, sự phân biệt giới tính trong môi trường làm việc và các vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh sản.

2.1. Thiếu hiểu biết về quyền lợi lao động nữ

Nhiều lao động nữ chưa nắm rõ các quyền lợi của mình, dẫn đến việc không dám yêu cầu hoặc bảo vệ quyền lợi khi bị xâm phạm. Điều này cần được khắc phục thông qua các chương trình giáo dục và tuyên truyền.

2.2. Phân biệt giới tính trong môi trường làm việc

Phân biệt giới tính vẫn tồn tại trong nhiều lĩnh vực, ảnh hưởng đến cơ hội việc làm và mức lương của lao động nữ. Cần có các biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn tình trạng này.

III. Phương pháp bảo vệ quyền lợi lao động nữ hiệu quả

Để bảo vệ quyền lợi lao động nữ một cách hiệu quả, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và doanh nghiệp. Các phương pháp này bao gồm việc nâng cao nhận thức, cải thiện môi trường làm việc và thực thi nghiêm ngặt các quy định pháp luật.

3.1. Nâng cao nhận thức về quyền lợi lao động nữ

Các chương trình đào tạo và tuyên truyền cần được triển khai rộng rãi để giúp lao động nữ hiểu rõ quyền lợi của mình và cách bảo vệ chúng.

3.2. Cải thiện môi trường làm việc cho lao động nữ

Doanh nghiệp cần tạo ra môi trường làm việc thân thiện và an toàn cho lao động nữ, bao gồm việc đảm bảo các điều kiện làm việc hợp lý và công bằng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền lợi lao động nữ

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bảo vệ quyền lợi lao động nữ không chỉ mang lại lợi ích cho bản thân họ mà còn cho toàn xã hội. Các doanh nghiệp có chính sách bảo vệ quyền lợi lao động nữ thường có hiệu suất làm việc cao hơn và tạo ra môi trường làm việc tích cực.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp thực hiện tốt các chính sách bảo vệ quyền lợi lao động nữ thường có tỷ lệ giữ chân nhân viên cao hơn và giảm thiểu tình trạng nghỉ việc.

4.2. Các mô hình thành công trong bảo vệ quyền lợi lao động nữ

Một số doanh nghiệp đã áp dụng thành công các mô hình bảo vệ quyền lợi lao động nữ, từ đó tạo ra những thay đổi tích cực trong môi trường làm việc và nâng cao hiệu quả sản xuất.

V. Kết luận và tương lai của bảo vệ quyền lợi lao động nữ tại Việt Nam

Bảo vệ quyền lợi lao động nữ là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Cần có sự nỗ lực từ nhiều phía để đảm bảo rằng quyền lợi của lao động nữ được bảo vệ và thực thi một cách hiệu quả.

5.1. Tương lai của quyền lợi lao động nữ trong pháp luật Việt Nam

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật và tăng cường thực thi để bảo vệ quyền lợi lao động nữ một cách tốt nhất.

5.2. Vai trò của xã hội trong việc bảo vệ quyền lợi lao động nữ

Xã hội cần có những hành động cụ thể để hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi của lao động nữ, từ đó tạo ra một môi trường làm việc công bằng và bình đẳng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năng lực cạnh tranh quốc gia là yếu tố then chốt quyết định sự phát triển bền vững của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), vị trí xếp hạng năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong giai đoạn 1997-2005 có xu hướng giảm, từ 39/53 năm 1998 xuống còn 81/117 năm 2005, cho thấy năng lực cạnh tranh của Việt Nam còn thấp so với các nước trong khu vực và thế giới. Năng lực cạnh tranh quốc gia không chỉ ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng GDP mà còn tác động trực tiếp đến thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp và cải thiện đời sống người dân.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam từ năm 1995 đến nay, dựa trên các tiêu chí đánh giá của WEF, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt khi Việt Nam gia nhập WTO. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các yếu tố thể chế, tài chính - ngân hàng, hạ tầng, công nghệ, lao động và doanh nghiệp tại Việt Nam.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh quốc gia, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai nhóm lý thuyết chính về cạnh tranh quốc gia:

1. Lý thuyết cổ điển về cạnh tranh: Bao gồm quan điểm của Adam Smith về tự do cạnh tranh thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua phân công lao động và nâng cao năng suất; John Stuart Mill nhấn mạnh vai trò của tự do kinh tế và sự cần thiết của cạnh tranh trong phát triển xã hội; và quan điểm của C.Mác về cạnh tranh trong bối cảnh phân công xã hội và chủ thể lợi ích đa nguyên.

2. Lý thuyết hiện đại của Michael Porter: Tập trung vào lợi thế cạnh tranh quốc gia thông qua mô hình "hình kim cương" gồm bốn yếu tố: điều kiện các yếu tố sản xuất, điều kiện nhu cầu, các ngành công nghiệp hỗ trợ và chiến lược, cấu trúc ngành. Porter phân biệt rõ lợi thế so sánh và lợi thế cạnh tranh, đồng thời đề xuất các chiến lược cạnh tranh như giá thành, khác biệt hóa và tập trung mục tiêu.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: năng lực cạnh tranh quốc gia, lợi thế cạnh tranh, thể chế kinh tế - chính trị, vai trò của chính phủ, và các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh theo WEF.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo chính thức của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, cùng các khảo sát ý kiến doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hàng nghìn doanh nghiệp lớn và vừa, các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức kinh tế liên quan. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các ngành và vùng miền.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh thứ hạng và điểm số năng lực cạnh tranh qua các năm, đồng thời sử dụng phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của nền kinh tế Việt Nam.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 1995 đến năm 2005, tập trung phân tích các biến động năng lực cạnh tranh trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vị trí năng lực cạnh tranh của Việt Nam giảm sút qua các năm: Năm 1998, Việt Nam xếp hạng 39/53 với khoảng cách 14 bậc so với nước cuối bảng; đến năm 2005, vị trí giảm xuống 81/117 với khoảng cách 36 bậc, cho thấy sự tụt hậu so với các nước trong khu vực.

2. Chỉ số năng lực cạnh tranh tổng hợp và tăng trưởng đều giảm: Năm 2005, chỉ số năng lực cạnh tranh tăng trưởng giảm 4 bậc, chỉ số năng lực cạnh tranh doanh nghiệp giảm 1 bậc, và chỉ số tổng hợp giảm 13 bậc so với năm 2004. So với các nước ASEAN, Việt Nam chỉ xếp trên Campuchia.

3. Các chỉ số thành phần có sự biến động mạnh: Thứ hạng về tham nhũng giảm 14 bậc, ổn định kinh tế vĩ mô giảm 11 bậc, đổi mới giảm 9 bậc. Ngược lại, mức độ độc quyền trên thị trường tăng 38 bậc, chuyển giao công nghệ từ FDI tăng 33 bậc, cho thấy sự cải thiện trong một số lĩnh vực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế.

4. Thể chế và vai trò chính phủ còn nhiều bất cập: Hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, thiếu tính minh bạch và khả thi; bộ máy hành chính còn quan liêu, chồng chéo, phân cấp phân quyền chưa rõ ràng; công tác cải cách hành chính tiến triển chậm.

5. Hệ thống tài chính - ngân hàng chưa phát triển đồng bộ: Các ngân hàng thương mại quốc doanh chiếm hơn 80% tài sản, cạnh tranh nội bộ thấp; khả năng gia nhập thị trường của ngân hàng tư nhân và nước ngoài còn hạn chế; chất lượng quản lý và giám sát tài chính chưa cao, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ sự chuyển đổi kinh tế còn nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc hoàn thiện thể chế pháp luật và cải cách bộ máy nhà nước. Sự thiếu đồng bộ và minh bạch trong pháp luật tạo ra rào cản cho doanh nghiệp và nhà đầu tư, làm giảm sức hấp dẫn của môi trường kinh doanh.

So với các nước trong khu vực như Singapore, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam còn tụt hậu rõ rệt về các chỉ số quản lý nhà nước, công nghệ và nguồn nhân lực. Ví dụ, Singapore đứng thứ 6 về năng lực cạnh tranh tăng trưởng trong khi Việt Nam đứng thứ 81, cho thấy khoảng cách lớn về trình độ phát triển.

Hệ thống tài chính - ngân hàng với sự chi phối của các ngân hàng quốc doanh làm giảm tính cạnh tranh và hiệu quả thị trường vốn. Việc hạn chế quyền hoạt động của ngân hàng nước ngoài và các ngân hàng tư nhân làm giảm sự đa dạng và năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xếp hạng năng lực cạnh tranh qua các năm, bảng so sánh các chỉ số thành phần giữa Việt Nam và các nước ASEAN, cũng như biểu đồ cấu trúc tài sản ngân hàng để minh họa mức độ tập trung và cạnh tranh trong ngành tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện thể chế pháp luật và nâng cao tính minh bạch: Tăng cường xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế, đảm bảo tính đồng bộ, khả thi và minh bạch. Thời gian thực hiện trong 2-3 năm, do Quốc hội và các bộ ngành chủ trì.

2. Đẩy mạnh cải cách hành chính và nâng cao năng lực quản lý nhà nước: Rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền rõ ràng, tăng cường đào tạo cán bộ công chức. Thời gian thực hiện 3-5 năm, do Chính phủ và UBND các cấp thực hiện.

3. Phát triển hệ thống tài chính - ngân hàng cạnh tranh và hiệu quả: Tăng cường vai trò của ngân hàng tư nhân và ngân hàng nước ngoài, nâng cao chất lượng quản lý, giám sát tài chính, cải thiện chính sách tín dụng và lãi suất. Thời gian thực hiện 3-5 năm, do Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính chủ trì.

4. Nâng cao trình độ công nghệ và phát triển nguồn nhân lực: Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo kỹ năng cho lao động, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao. Thời gian thực hiện dài hạn 5-10 năm, do Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp.

5. Tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế và khai thác thị trường xuất khẩu: Chủ động tham gia các hiệp định thương mại tự do, đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, đồng thời bảo vệ quyền lợi trong thương mại quốc tế. Thời gian thực hiện liên tục, do Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh quốc gia, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Doanh nghiệp trong và ngoài nước: Cung cấp thông tin về môi trường kinh doanh, các thách thức và cơ hội trong quá trình hội nhập, giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát triển.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo kinh tế: Là tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu sâu hơn về cạnh tranh quốc gia và phát triển kinh tế.

4. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Đánh giá môi trường đầu tư, rủi ro và tiềm năng phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực cạnh tranh quốc gia là gì?
   Năng lực cạnh tranh quốc gia là khả năng của một nền kinh tế trong việc tạo ra tăng trưởng bền vững, thu hút đầu tư, ổn định kinh tế xã hội và nâng cao đời sống người dân. Ví dụ, Việt Nam được đánh giá qua các chỉ số của WEF để xác định vị trí cạnh tranh trên thế giới.

2. Tại sao năng lực cạnh tranh của Việt Nam còn thấp?
   Nguyên nhân chính là do thể chế pháp luật chưa hoàn thiện, bộ máy hành chính còn quan liêu, hệ thống tài chính chưa phát triển đồng bộ và trình độ công nghệ, nguồn nhân lực còn hạn chế. Điều này làm giảm sức hấp dẫn của môi trường kinh doanh.

3. Vai trò của chính phủ trong nâng cao năng lực cạnh tranh?
   Chính phủ có vai trò quan trọng trong việc xây dựng thể chế, cải cách hành chính, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển. Ví dụ, việc ban hành Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp giúp cải thiện môi trường đầu tư.

4. Làm thế nào để hệ thống tài chính - ngân hàng Việt Nam cạnh tranh hơn?
   Cần tăng cường vai trò của ngân hàng tư nhân và ngân hàng nước ngoài, nâng cao chất lượng quản lý, giám sát tài chính và cải thiện chính sách tín dụng. Điều này giúp tăng tính cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của hệ thống.

5. Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm quốc tế?
   Việt Nam có thể học hỏi chiến lược mở cửa, hội nhập và phát triển xuất khẩu của Nhật Bản và Trung Quốc, như xây dựng chiến lược phát triển ngành công nghiệp, phân loại thị trường xuất khẩu và điều chỉnh chính sách tỷ giá hợp lý để tăng sức cạnh tranh.

Kết luận

• Năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam trong giai đoạn 1995-2005 còn thấp và có xu hướng giảm so với các nước trong khu vực.
• Thể chế pháp luật chưa đồng bộ, bộ máy hành chính còn nhiều hạn chế, hệ thống tài chính - ngân hàng chưa phát triển toàn diện là những điểm yếu chính.
• Cần có các giải pháp đồng bộ về cải cách thể chế, nâng cao năng lực quản lý, phát triển tài chính ngân hàng và nguồn nhân lực để nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế là yếu tố then chốt để Việt Nam cải thiện vị thế cạnh tranh.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chính sách cải cách trong 3-5 năm tới và theo dõi, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần đưa Việt Nam phát triển bền vững trong nền kinh tế toàn cầu!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Mét sè vÊn ®Ò lý luËn chung vµ kinh nghiÖm quèc tÕ vÒ N¨ng lùc c¹nh tranh quèc gia 1. Khái niệm cạnh tranh và các yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia 1. Khái niệm cạnh tranh: Cạnh tranh là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong kinh tế, khái niệm cạnh tranh có thể được hiểu là sự ganh đua giữa các quốc gia, các doanh nghiệp trong việc giành một nhân tố sản xuất hoặc khách hàng nhằm nâng cao vị thế của mình trên thị trường.

Cạnh tranh có thể đưa lại lợi ích cho tổ chức này và thiệt hại cho tổ chức khác, song xét dưới góc độ lợi ích toàn xã hội, cạnh tranh luôn có tác động tích cực (Ví dụ: chất lượng tốt hơn, giá rẻ hơn, dịch vụ tốt hơn.) Cạnh tranh là một trong những đặc trưng cơ bản và là động lực phát triển của nền kinh tế thị trường. Trong nền kinh tế thị trường, khả năng cạnh tranh là điều kiện cho sự sống còn của mỗi doanh nghiệp. Kết quả cạnh tranh sẽ xác định vị thế của doanh nghiệp trên thị trường, vì thế từng doanh nghiệp đều cố gắng tìm cho mình một chiến lược cạnh tranh phù hợp để vươn lên tới vị thế cao nhất. Cạnh tranh kinh tế quốc tế là cạnh tranh giữa chủ thể kinh tế trên thị trường thế giới, là cạnh tranh kinh tế đã vượt khỏi phạm vi quốc gia.

Sở dĩ như vậy là do sự tác động của cách mạng khoa học - công nghệ, phân công lao động quốc tế đã phát triển sâu, rộng, sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội có tính chất quốc tế và do quá trình mở rộng thị trường trên quy mô toàn thế giới. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Năng lực cạnh tranh quốc gia là năng lực của một nền kinh tế đạt được tăng trưởng bền vững, thu hút được đầu tư, bảo đảm ổn định kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống của người dân.1 Lý thuyết cổ điển a) Lý luận cạnh tranh của Adam Smith Adam Smith chủ trương tự do cạnh tranh. Ông cho rằng cạnh tranh có thể phối hợp các hoạt động kinh tế một cách nhịp nhàng và có lợi cho xã hội. Vì cạnh tranh trong quá trình của cải của quốc gia tăng lên, chủ yếu diễn ra thông qua thị trường và giá cả, do đó cạnh tranh có quan hệ chặt chẽ với thị trường.

Theo Smith, tự do thôi thúc cá nhân thực hiện các công việc một cách tốt hơn và năng suất hơn. Từ đó, cạnh tranh có thể khơi dậy nỗ lực của con người và làm cho của cải của quốc gia tăng lên. Trong tác phẩm Sự giàu có của quốc gia, theo ông muốn tăng của cải quốc gia cần thực hiện 3 việc: tăng cường phân công, tăng số lượng tư bản và cải thiện công cụ của tư bản. Mọi cá nhân không ngừng tìm kiếm thêm lợi nhuận của họ.

Do đó nhà nước không không cần can thiệp vào đời sống kinh tế. Ngoài ra theo Smith, cạnh tranh có thể điều tiết cân bằng cung cầu. Bởi vì trong môi trường cạnh tranh sẽ có người tham gia. Do đó, họ phải chú ý tới điều kiện thị trường, áp lực cạnh tranh.

Từ đó thích ứng với quá trình thay đổi cung cầu. Cạnh tranh còn có tác dụng nâng cao năng lực của lao động, điều tiết phân phối các yếu tố sản xuất một cách hợp lý. Cạnh tranh thôi thúc người lao động nâng cao kỹ năng, hợp lý hoá sản xuất để nâng cao lợi nhuận. b) Quan điểm cạnh tranh của John Stuart Mill TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 John Stuart Mill đã bổ sung lý luận cạnh tranh của Smith.

Theo ông cạnh tranh không phải là yếu tố kích thích dựa vào mong muốn, nhưng trong thời đại mà ông đang sống thì cạnh tranh là cần thiết. Quan điểm của Mill về tự do không chỉ bó hẹp trong chính trị học và đạo đức học mà là vấn đề cốt lõi trong toàn bộ lý luận về công lợi mà ông nêu ra. Mill phân biệt rõ tự do kinh tế và tự do cá nhân, ông cho rằng trao đổi mua bán có thể làm cho hàng hoá được sản xuất ra nhiều hơn, tốt hơn và rẻ hơn. Mill thừa nhận phải có các biện pháp kiểm soát gian lận thương mại, tuy nhiên không được kiểm soát hành vi cạnh tranh trong hợp đồng kinh tế.

Nếu cuộc chơi là công bằng thì kẻ thất bại phải chấp nhận thực tế. Lý luận cạnh tranh của Mill được coi là tiến bộ vì nó chống lại chế độ phong kiến, khuyến khích tự do cá nhân, gợi mở tư tưởng cho con người mở mang trí tuệ, phát triển khoa học công nghệ thúc đẩy tiến bộ xã hội. c) Quan điểm cạnh tranh của C.Mác không có lý luận cạnh tranh riêng, mà lý luận cạnh tranh của ông nằm trong học thuyết giá trị thặng dư. Theo Mác, sự ra đời và tồn tại của cạnh tranh trước hết phải dựa vào hai điều kiện cơ bản: phân công xã hội và chủ thể lợi ích đa nguyên.

Trong lý luận cạnh tranh của Mác, có thể thấy nổi bật quan điểm về cạnh tranh giữa những người sản xuất, đồng thời cạnh tranh giữa các nhà sản xuất đã ảnh hưởng tới người tiêu dùng. Cạnh tranh diễn ra ở ba bình diện: cạnh tranh giá thành thông qua nâng cao năng suất lao động giữa các nhà tư bản nhằm thu hút được giá trị thặng dư siêu ngạch; cạnh tranh chất lượng thông qua nâng cao giá trị sử dụng hàng hoá; cạnh tranh giữa các ngành thông qua khả năng luân chuyển tư bản để từ đó các nhà tư bản chia nhau giá trị thặng dư. Những luận điểm cơ bản đó đã tạo nên lý luận cạnh tranh của Mác. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Lý thuyết hiện đại Lợi thế cạnh tranh quốc gia của Michael Porter: Lĩnh vực nghiên cứu của Michael Porter chủ yếu tập trung vào hai mặt, quản lý chiến lược doanh nghiệp và tổ chức ngành.

Do vậy trong cuốn Chiến lược cạnh tranh ông đã chỉ ra ba chiến lược dẫn đầu: chiến lược giá thành, chiến lược về sự khác biệt và chiến lược tập trung mục tiêu. Trong tác phẩm Lợi thế cạnh tranh ông đề ra lý luận về chuỗi giá trị là nguồn gốc cơ bản của lợi thế cạnh tranh. Porter vận dụng lý luận về lợi thế cạnh tranh trong nước Mỹ vào lĩnh vực cạnh tranh quốc tế và đề ra “Lý thuyết hình kim cương”, còn gọi là lý thuyết về lợi thế cạnh tranh. Trong tác phẩm lợi thế cạnh tranh quốc gia, Porter nhấn mạnh đến sự khác nhau giữa lợi thế so sánh và lợi thế cạnh tranh.

Ông cho rằng, lợi thế so sánh được quyết định bởi giá cả thị trường, còn lợi thế cạnh tranh được quyết định bởi nhiều yếu tố khác như tổ chức ngành, trình độ nhân lực, khoa học công nghệ, khả năng sáng tạo và tận dụng các cơ hội. Do đó để nâng cao năng lực cạnh tranh ông đề nghị cần cải thiện môi trường doanh nghiệp và đề ra các giai đoạn tham gia cạnh tranh. Theo ông có 4 giai đoạn: chạy đua các yếu tố sản xuất; chạy đua đầu tư; chạy đua sáng tạo; chạy đua của cải tích luỹ tư bản. Lý luận cạnh tranh của Porter đã đáp ứng được các đòi hỏi của thời đại, vào lúc các quốc gia đều hội nhập vào nền kinh tế thế giới, tham gia cạnh tranh.

Lý luận đó giúp các nước đưa ra chiến lược cạnh tranh phù hợp với điều kiện của mình. Đồng thời chỉ ra các giải pháp chính sách của chính phủ hỗ trợ cho các doanh nghiệp phát huy lợi thế so sánh để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.3 Sự thay đổi quan điểm cạnh tranh trong điều kiện toàn cầu hoá TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 Sự thay đổi các quan điểm về cạnh tranh kinh tế xuất phát từ ba tiền đề cơ bản. Thứ nhất, thế giới đã chuyển từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức, và toàn cầu hoá kinh tế thì cần phải tìm hiểu các quy định và luật chơi về cạnh tranh trong nền kinh tế tri thức. Thứ hai, xét từ góc nhìn thương mại quốc tế, cân tìm hiểu cơ sở lý luận cạnh tranh trong từng quốc gia, đặc biệt là các nước công nghiệp trong hoạt động thương mại.

Thực tế cho thấy, các nước công nghiệp phát triển không căn cứ vào nguyên tắc lợi thế so sánh như trước đây để hoạch định chính sách thương mại quốc tế mà xuất phát từ nhu cầu tăng khả năng cạnh tranh cảu họ để chuyển sang cạnh tranh nhờ vào các quy chế. Thứ ba, trong phần này cũng chú ý tới tính tất yếu của hợp tác kinh tế để đổi mới quan điểm từ cạnh tranh đối kháng sang cạnh tranh có tính hợp tác. Các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia: 1.1 Cơ sở chung Hiện tại đang có hai phương pháp đánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia được áp dụng rộng rãi. Phương pháp thứ nhất do Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) thiết lập trong bản Báo cáo cạnh tranh toàn cầu.

Phương pháp thứ hai do Viện quốc tế về quản lý và phát triển (IMD) đưa ra trong cuốn Niên giám cạnh tranh thế giới. Cả hai phương pháp đều do một số giáo sư Đại học Tổng hợp Havard như Michael E.Warner và các chuyên gia của WEF như Peter K.Cornelius, Mache Levinson và Klaus Schwab xây dựng. Cơ sở của các phương pháp đánh giá được xác định bởi năng suất. GDP bình quân đầu người được xem là thước đo chung nhất về năng suất của quốc gia, có quan hệ dài hạn với mức sống của người dân và sự thịnh vượng của TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 14 quốc gia.

Đó là thước đo tổng hợp nhất, phù hợp nhất và thể hiện rõ nhất năng lực cạnh tranh của quốc gia. Trong luận văn sử dụng phương pháp đánh giá của Diễn đàn Kinh tế thế giới vì WEF là một tổ chức phi chính phủ rất có uy tín về tính khách quan và độ xác thực - phối hợp với Đại học Harvard - chuyên nghiên cứu và xếp hạng năng lực cạnh tranh của các quốc gia toàn cầu dựa trên một phương pháp luận đã được áp dụng và luôn được hoàn thiện từ 1979 đến nay, kết hợp tính toán các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô được tham khảo và tính toán từ kho dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và các tổ chức, hiệp hội quốc tế khác. Phần quan trọng còn lại là kết quả phỏng vấn, khảo sát ý kiến của hàng nghìn công ty lớn trên thế giới, các doanh nghiệp có qui mô toàn cầu về những tiêu chí khó định lượng hoá bằng mô hình toán học.