BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI ------------------------------------- PHẠM HUY PHƯƠNG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ KIẾN TRÚC KHU PHỐ CỔ THÀNH PHỐ NAM ĐỊNH Chuyên ngành: Kiến trúc Mã số: 316.07 LUẬN VĂN THẠC SỸ KIẾN TRÚC Cán bộ hướng dẫn: TS, KTS Ngô Doãn Đức Hà Nội – 2010 Lêi c¸m ¬n T«i xin ®-îc bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi TS.KTS Ng« Do·n §øc ®· h-íng dÉn tËn t×nh t«i trong suèt qu¸ tr×nh hoµn thµnh luËn v¨n tèt nghiÖp nµy. T«i xin ®-îc ch©n thµnh c¶m ¬n tíi c¸c thÇy c« trong Ban gi¸m hiÖu Tr-êng §¹i häc X©y dùng, khoa Sau ®¹i häc, Bé m«n KiÕn tróc d©n dông ®· gióp ®ì t«i trong suèt qu¸ tr×nh häc tõ lóc t«i vµo tr-êng §¹i häc X©y dùng. Xin c¸m ¬n b¹n bÌ, ®ång nghiÖp ®· lu«n gióp ®ì, ®éng viªn t«i trong thêi gian qua. Cuèi cïng xin göi lêi c¶m ¬n v« h¹n tíi gia ®×nh nh÷ng ng-êi th©n yªu nhÊt cña t«i ®· lµ nguån ®éng lùc lín lao nhÊt ®Ó t«i hoµn thµnh tèt ch-¬ng tr×nh häc tËp còng nh- luËn v¨n cao häc nµy.
Hµ Néi, ngµy 15 th¸ng 12 n¨m 2010 T¸c gi¶ Ph¹m Huy Ph-¬ng môc lôc DANH MôC B¶NG BIÓU, H×NH PHÇN Më §ÇU. 1 PHÇN NéI DUNG. 4 ch-¬ng 1: tæng quan vÒ khu phè cæ thµnh phè Nam §Þnh. Kh¸i qu¸t vÒ lÞch sö tån t¹i vµ ph¸t triÓn KPC thµnh phè Nam §Þnh.
Qu¸ tr×nh h×nh thµnh khu phè cæ thµnh phè Nam §Þnh. HiÖn tr¹ng khu phè cæ thµnh phè Nam §Þnh:. VÒ quy ho¹ch:. VÞ trÝ, ranh giíi, diÖn tÝch khu phè cæ.
Quy m« vµ c¬ cÊu d©n sè. VÒ kh«ng gian ®« thÞ. VÒ m¹ng l-íi ®-êng giao th«ng, c¬ së h¹ tÇng. T×nh h×nh kinh tÕ.
VÒ c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc:. VÒ c¸c c«ng tr×nh ë. VÒ c¸c c«ng tr×nh t«n gi¸o tÝn ng-ìng, di tÝch lÞch sö. VÒ c¸c c«ng tr×nh dÞch vô c«ng céng, h¹ tÇng x· héi.
Nh÷ng biÓu hiÖn vµ sù ®æi thay ®æi kinh tÕ ph¸t triÓn vµ nhu cÇu kh¸c. KPC trong quy ho¹ch chung ph¸t triÓn thµnh phè. C«ng t¸c b¶o tån vµ t«n t¹o khu phè cæ thµnh phè Nam §Þnh:. C¸c quan ®iÓm liªn quan ®Õn b¶o tån.
C¸c vÊn ®Ò b¶o tån diÔn ra trong thùc tÕ. VÒ kinh nghiÖm b¶o tån c¸c khu phè cæ trªn thÕ giíi vµ trong n-íc:. B¶o tån khu phè Su won- Thµnh phè Su won- Hµn Quèc. B¶o tån khu phè cæ Hµ Néi.
B¶o tån khu phè cæ Héi An. 31 KÕt luËn ch-¬ng 1. 33 Ch-¬ng 2: C¸c c¨n cø ®Ó b¶o tån vµ ph¸t huy gi¸ trÞ kiÕn tróc khu phè cæ nam ®Þnh. Nh÷ng ®Æc ®iÓm tù nhiªn vµ x· héi:.
§Æc ®iÓm tù nhiªn. §Æc ®iÓm kinh tÕ, x· héi. C¸c chøc n¨ng chÝnh cña khu phè cæ Nam §Þnh:. Chøc n¨ng ®Ó s¶n xuÊt.
Chøc n¨ng ®Ó kinh doanh. C¸c gi¸ trÞ cña khu phè cæ Nam §Þnh:. Gi¸ trÞ lÞch sö. Gi¸ trÞ v¨n ho¸.
Gi¸ trÞ di s¶n ®« thÞ. Gi¸ trÞ vÒ kinh tÕ, du lÞch. Gi¸ trÞ vÒ nghÖ thuËt. 57 KÕt luËn ch-¬ng 2.
58 Ch-¬ng 3: Nh÷ng ®Ò xuÊt b¶o tån vµ ph¸t huy gi¸ trÞ khu phè cæ. Ph©n lo¹i ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ c«ng tr×nh. §¶m b¶o cuéc sèng b×nh th-êng cho ng-êi d©n trong c«ng tr×nh cÇn ®-îc b¶o tån. Ph¶i cã kÕ ho¹ch râ rµng ®Ó ®-a c«ng tr×nh b¶o tån vµo sö dông.
§èi víi di s¶n phi vËt thÓ. §èi víi di s¶n vËt thÓ. Khai triÓn ph¶i dùa trªn kh¶ n¨ng hiÖn h÷u cña nguån vèn. T¸c ®éng cña kinh tÕ thÞ tr-êng.
T¸c ®éng tõ nh÷ng vÊn ®Ò x· héi. C¸c biÖn ph¸p thùc hiÖn:. Ph©n cÊp møc ®é b¶o tån trong khu phè cæ. B¶o tån « phè vµ mét sè c«ng tr×nh.
C¸c ®Ò xuÊt qu¶n lý vµ qu¶n trÞ:. LËp ban qu¶n lý phè cæ .Vai trß QuyÒn h¹n cña ban qu¶n lý phè cæ. §¬n vÞ ®ñ t- c¸ch thiÕt kÕ vµ thi c«ng phè cæ. 79 PhÇn KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ.
86 Tµi liÖu tham kh¶o. 88 DANH MôC B¶NG BIÓU, H×NH B¶ng 1. B¶ng tæng hîp c©n b»ng ®Êt XD ®« thÞ. B¶ng c¸c chØ tiªu kinh tÕ kü thuËt chñ yÕu .2: Quy ho¹ch thµnh phè Nam §Þnh n¨m 1954 .3: Mét sè phè cæ Nam §Þnh nh÷ng n¨m ®Çu thËp kû 90 .4: Nhµ 58 BÕn Ngù vµ 101 Hµng Thao .5: Phè Hµng GiÊy vµ V¶i Mµn tr-íc ®©y .6: M¸i hiªn vµ tñ ®iÖn lµm mÊt mü quan KPC .7: B¶n ®å giao th«ng hiÖn nay cña thµnh phè Nam §Þnh .8: Nhµ 263, 265 Hµng GiÊy .10: Nhµ 258 Hµng GiÊy .11: §Òn Phï ñng Hµng GiÊy .12: §Òn GiÕng phè §Òn GiÕng .14: §Òn Hµng B¹c phè Hµng R-îu .16: Nhµ sè 7 phè BÕn Ngù n¨m 1926 .17: Thµnh uû Nam §Þnh n¨m 1954 .18: Cöa hµng ¨n uèng d-íi hÇm thµnh phè Nam §Þnh ngµy nay .19: Cöa hµng c¾t tãc d-íi hÇm ngµy nay .20: Nhµ 263 Hµng GiÊy do chñ nhµ tù tu bæ .21: Khu phè cæ Héi An .1: Kh«ng gian s©n trong nhµ 265 Hµng GiÊy .2: Kh«ng gian thê cóng cña nhµ 265 Hµng GiÊy.3: NghÒ kim hoµn v©n tån t¹i trong khu phè cæ .4: Mét sè cöa hµng thuèc b¾c, kim hoµn, « mai .5: Cét cê vµ nhµ thê Kho¸i §ång thµnh phè Nam §Þnh .6: Hµng ThiÕc vµ Hµng Läng vÉn gi÷ ®-îc nghÒ truyÒn thèng ®Õn nay .7: Mét sè c«ng tr×nh nhµ ë cò mang phong c¸ch kiÕn tróc Ph¸p.8 : Mét sè c«ng tr×nh nhµ ë mang phong c¸ch kiÕn tróc ViÖt Nam tån t¹i ®Õn nay .9: Phè Cöa §«ng, Nam §Þnh, ¶nh: B¶o tµng Nam §Þnh .10: Phè Hµng N©u, Nam §Þnh, ¶nh: B¶o tµng Nam §Þnh .11: Phè Kh¸ch, Nam §Þnh, ¶nh: B¶o tµng Nam §Þnh .12: Mét sè khu phè cæ Nam §Þnh x-a .1: Ph©n cÊp khu vùc b¶o tån khu phè cæ Nam §Þnh .2: MËt ®é c©y xanh vµ c«ng tr×nh tÝn ng-ìng trong « phè .3: B¶o tån mét « phè ®iÓn h×nh thuéc ph-êng Bµ TriÖu vµ NguyÔn Du .4: MÆt ®øng mét ®o¹n phè Hµng GiÊy .5: H×nh ¶nh thùc tÕ .7: MÆt b»ng vµ mÆt c¾t chi tiÕt .8: §Ò xuÊt c¶i t¹o kh«ng gian phÝa trong nhµ .9: MÆt b»ng, mÆt ®øng hiÖn tr¹ng vµ c¶I t¹o nhµ 92A Hµng r-îu .10: Ba kiÓu nhµ ®Æc tr-ng cña KPC thµnh phè Nam §Þnh .11: Quy tr×nh qu¶n lý x©y dùng c¶i t¹o khu phè cæ Nam §Þnh.
80 1 PHÇN Më §ÇU 1. Lý do chän ®Ò tµi: - B¶o tån vµ c¶i t¹o ®Ó g×n gi÷ vµ ph¸t huy gi¸ trÞ cña c¸c khu phè cæ ®-îc rÊt nhiÒu quèc gia trªn thÕ giíi quan t©m vµ coi träng. ViÖc g×n gi÷ c¸c khu phè cæ chÝnh lµ b»ng chøng ®Ó biÓu hiÖn bÒ dµy lÞch sö vµ sù ph¸t triÓn cña ®« thÞ vµ quèc gia ®ã. ë ViÖt Nam, khu phè cæ Hµ Néi vµ Héi An ®· cã rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ b¶o tån vµ ph¸t triÓn.
C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu nµy ®· mang l¹i nh÷ng thµnh c«ng vÒ g×n gi÷ gi¸ trÞ lÞch sö ®Ó ph¸t triÓn du lÞch cña c¸c thµnh phè nãi riªng vµ cña ViÖt Nam nãi chung. - Thµnh phè Nam §Þnh ®-îc thµnh lËp c¸ch ®©y 748 n¨m (n¨m Nh©m TuÊt 1262). Khu phè cæ cã tíi 40 phè cæ cã m« h×nh thµnh thÞ phong kiÕn (Theo B¸ch khoa toµn th- më Wikipedia) gÇn gièng víi 36 phè ph-êng Hµ Néi. Khu phè cæ tõ l©u ®êi ®Õn b©y giê lu«n lµ n¬i bu«n b¸n sÇm uÊt, mçi phè th-êng tËp trung mét mÆt hµng.
Cho tíi nay, khu phè cæ phÇn nµo vÉn cßn gi÷ ®-îc h×nh th¸i kiÕn tróc riªng cña nã. C¸c c«ng tr×nh hiÖn t¹i tån t¹i ë nhiÒu thêi kú kh¸c nhau. HÇu hÕt, c¸c phè cæ ®· ®-îc thay tªn. ChØ cßn gÇn chôc phè gi÷ l¹i nh-: Hµng §ång, Hµng S¾t, Hµng TiÖn, Hµng CÊp, Hµng Thao, M¸y T¬, BÕn Ngù.
V× vËy, ph¹m vi cña 40 phè cæ còng kh«ng cßn râ rµng. - Khu phè cã mét bÒ dµy lÞch sö vÒ sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®ã chÝnh lµ vèn quý ®Ó ph¸t triÓn du lÞch. Nh-ng ®Õn nay quy ho¹ch ph¸t triÓn cña thµnh phè ch-a coi träng vÒ b¶o tån khu phè. Tr-íc vÊn ®Ò ®ã b¶o tån vµ ph¸t huy gi¸ trÞ kiÕn tróc khu phè cæ Nam §Þnh cÇn ®-îc nghiªn cøu.
Môc tiªu nghiªn cøu: - §¸nh gi¸ thËt ®óng hiÖn tr¹ng khu phè cæ Nam §Þnh víi ®Çy ®ñ c¸c gi¸ trÞ cña nã. - §-a khu phè cæ vµo tiÕn tr×nh ph¸t triÓn chung cña thµnh phè. - T×m gi¶i ph¸p tèt nhÊt ®Ó ph¸t huy gi¸ trÞ theo ®óng chÝnh s¸ch cña nhµ n-íc trong viÖc b¶o tån. Néi dung nghiªn cøu: - Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng khu phè cæ Nam §Þnh.
- T×m hiÓu nh÷ng kinh nghiÖm kh«i phôc, b¶o tån cña mét sè khu phè cæ trong n-íc vµ n-íc ngoµi. - X¸c ®Þnh c¸c c¬ së khoa häc, c¸c c¨n cø ®Ó ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p b¶o tån khu phè cæ nh- kh«i phôc tªn phè, c¶i t¹o, t«n t¹o kiÕn tróc. - §Ò xuÊt c¸c yªu cÇu, néi dung, gi¶i ph¸p vµ b¶o tån khu phè cæ Nam §Þnh. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu: - §iÒu tra, kh¶o s¸t (®iÒn d·).
- Ph©n tÝch, tæng hîp, t¸i hiÖn vµ so s¸nh. - TÝch hîp d÷ kiÖn ®Ó phôc vô ®Ò xuÊt. §èi t-îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu. - §èi t-îng nghiªn cøu phÇn KiÕn tróc khu phè cæ thµnh phè Nam §Þnh trong sù ph¸t triÓn cña thµnh phè ®Õn 2020.
Gi¶i thÝch mét sè thuËt ng÷. KPC Khu phè cæ UBND Uû ban nh©n d©n H§ND Héi ®ång nh©n d©n BQL Ban qu¶n lý KT-QH KiÕn tróc Quy ho¹ch KTS KiÕn tróc s- KTST KiÕn tróc s- tr-ëng BXD Bé x©y dùng BVHTT Bé v¨n ho¸ Th«ng tin GIS Geography Information System (HÖ thèng th«ng tin ®Þa lý) Nhµ cæ: Lµ nhµ ®-îc x©y dùng vµo thÕ kû 19 Nhµ cò (nhµ Ph¸p): ®-îc x©y dùng tõ ®Çu thÕ kû 20 ®Õn kho¶ng n¨m 1954 Nhµ ViÖt Nam: ®-îc x©y dùng tõ n¨m 1954 ®Õn nay. CÊu tróc cña luËn v¨n. Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ, danh môc tµi liÖu trÝch dÉn vµ tham kh¶o, phÇn néi dung ®-îc chia thµnh 3 ch-¬ng: Ch-¬ng 1: tæng quan vÒ khu phè cæ thµnh phè Nam §Þnh 1.
Kh¸i qu¸t vÒ lÞch sö ph¸t triÓn 1. C«ng t¸c b¶o tån vµ t«n t¹o khu phè cæ Nam §Þnh 1. VÒ kinh nghiÖm b¶o tån c¸c di s¶n ®« thÞ cæ Ch-¬ng 2: C¸c c¨n cø ®Ó b¶o tån vµ ph¸t huy gi¸ trÞ kiÕn tróc khu phè cæ nam ®Þnh. Nh÷ng ®Æc ®iÓm tù nhiªn vµ x· héi 2.
C¸c chøc n¨ng cña khu phè cæ TP Nam §Þnh. C¸c gi¸ trÞ cña KPC thµnh phè Nam §Þnh 2. KÕt luËn ch-¬ng 2 Ch-¬ng 3: Nh÷ng ®Ò xuÊt b¶o tån vµ ph¸t huy gi¸ trÞ 3. C¸c biÖn ph¸p thùc hiÖn.