Nghiên cứu và bảo tồn loài hoa tiên Asarum glabrum Merr tại Vườn Quốc gia Ba Vì

Nghiên cứu đặc điểm phân bố hoa tiênasarum glabrum merr nhằm bảo tồn loài tại vườn quốc gia Ba Vì, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học.

• Tác giả: Đàm Vũ Trường Giang
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thanh Hà
• Trường học: Đại học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lí tài nguyên rừng và môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm phân bố của loài Hoa tiên( Asarum glabrum Merr.) phục vụ công tác bảo tồn loài tại Vườn Quốc gia Ba Vì
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các công trình nghiên cứu trên thế giới về loài Hoa tiên
• 1.2. Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam về loài Hoa tiên
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu chung
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Công tác chuẩn bị
• 2.4.2. Phương pháp điều tra nghiên cứu cụ thể
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI VƯỜN QUỐC GIA BA VÌ
• 3.1. Vị trí địa lí
• 3.2. Địa hình, địa mạo
• 3.3. Khí hậu, thủy văn
• 3.4. Hệ sinh vật
• 3.5. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Nghiên cứu đặc điểm phân bố của loài cây Hoa tiên tại Vườn Quốc gia Ba Vì
• 4.1.1. Vị trí và trạng thái rừng có phân bố của loài Hoa tiên tại Vườn Quốc gia Ba Vì
• 4.1.2. Đặc điểm phân bố của Hoa tiên theo điều kiện địa hình
• 4.1.3. Phân bố của Hoa tiên theo đặc điểm lâm phần
• 4.2. Thực trạng công tác bảo tồn loài Hoa tiên tại Vườn Quốc gia Ba Vì
• 4.2.1. Tình hình quản lí tài nguyên rừng tại Vườn Quốc gia Ba Vì
• 4.2.2. Tình hình sử dụng, gây trồng của loài Hoa tiên tại Vườn Quốc gia Ba Vì
• 4.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác bảo tồn loài Hoa tiên tại Vườn Quốc gia Ba Vì
• 4.4. Đề xuất một số giải pháp góp phần bảo tồn và phát triển loài Hoa tiên tại Vườn Quốc gia Ba Vì
• KẾT LUẬN – TỒN TẠI – KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC ẢNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về Bảo tồn loài hoa tiên Asarum glabrum Merr

Loài hoa tiên Asarum glabrum Merr là một trong những loài thực vật quý hiếm tại Vườn Quốc gia Ba Vì. Được ghi nhận trong Sách Đỏ Việt Nam, loài này không chỉ có giá trị sinh thái mà còn có giá trị kinh tế cao. Việc bảo tồn loài hoa này là cần thiết để duy trì đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường sống tự nhiên.

1.1. Đặc điểm sinh học của Asarum glabrum

Asarum glabrum là cây thân thảo sống nhiều năm, cao từ 20-30 cm. Cây ưa ẩm, thường mọc dưới tán rừng, nơi có độ ẩm cao và đất nhiều mùn.

1.2. Vai trò của loài hoa tiên trong hệ sinh thái

Loài hoa tiên đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Chúng cung cấp môi trường sống cho nhiều loài động vật và thực vật khác.

II. Thách thức trong công tác bảo tồn Asarum glabrum tại VQG Ba Vì

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn, loài hoa tiên vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Sự phát triển kinh tế, khai thác rừng và biến đổi khí hậu đang đe dọa sự tồn tại của loài này.

2.1. Nguy cơ tuyệt chủng của Asarum glabrum

Số lượng loài hoa tiên đang giảm nhanh chóng do khai thác quá mức và mất môi trường sống. Điều này khiến loài này trở thành một trong những loài có nguy cơ tuyệt chủng cao.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến điều kiện sống của Asarum glabrum, làm giảm khả năng sinh trưởng và phát triển của loài này.

III. Phương pháp bảo tồn loài hoa tiên Asarum glabrum hiệu quả

Để bảo tồn loài hoa tiên, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và xây dựng các chương trình bảo tồn là rất quan trọng.

3.1. Chương trình bảo tồn và phát triển

Cần xây dựng các chương trình bảo tồn có hệ thống, bao gồm việc nghiên cứu và theo dõi tình trạng của loài hoa tiên trong tự nhiên.

3.2. Tuyên truyền nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của Asarum glabrum và tầm quan trọng của việc bảo tồn loài này là rất cần thiết.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về Asarum glabrum

Nghiên cứu về Asarum glabrum không chỉ giúp bảo tồn loài mà còn có thể ứng dụng trong y học và phát triển kinh tế địa phương. Việc khai thác bền vững loài này có thể mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng.

4.1. Giá trị y học của Asarum glabrum

Asarum glabrum được sử dụng trong y học truyền thống để chữa bệnh ho, viêm họng và nhiều bệnh khác. Việc nghiên cứu sâu hơn về thành phần hóa học của loài này có thể mở ra cơ hội mới trong y học.

4.2. Phát triển kinh tế từ bảo tồn

Bảo tồn Asarum glabrum có thể tạo ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái, thu hút du khách đến Vườn Quốc gia Ba Vì và nâng cao thu nhập cho cộng đồng địa phương.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo tồn Asarum glabrum

Bảo tồn loài hoa tiên Asarum glabrum là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và các nhà khoa học để đảm bảo sự tồn tại của loài này trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của bảo tồn đa dạng sinh học

Bảo tồn Asarum glabrum không chỉ là bảo vệ một loài mà còn là bảo vệ toàn bộ hệ sinh thái tại Vườn Quốc gia Ba Vì.

5.2. Đề xuất các giải pháp bảo tồn bền vững

Cần xây dựng các giải pháp bảo tồn bền vững, bao gồm việc quản lý tài nguyên rừng và phát triển các dự án nghiên cứu về loài hoa tiên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nguồn tài nguyên rừng tại Việt Nam đang chịu nhiều áp lực tiêu cực từ quá trình gia tăng dân số, mở rộng diện tích đất ở, phát triển công nghiệp và chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang sản xuất nông nghiệp. Tình trạng khai thác quá mức các loài thực vật có giá trị thương mại, đặc biệt là nhóm cây dược liệu quý hiếm, đã làm suy giảm nghiêm trọng số lượng cá thể và chất lượng quần xã rừng tự nhiên. Bên cạnh đó, công tác nghiên cứu nhân giống, gây trồng và bảo tồn các loài thực vật đặc hữu còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu bảo tồn nguồn gen lẫn nhu cầu thực tiễn của thị trường. Nhằm ngăn chặn đà suy giảm đa dạng sinh học, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Sách Đỏ Việt Nam, Luật Đa dạng sinh học và Nghị định số 32/2006/NĐ-CP về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm.

Vườn Quốc gia Ba Vì là khu bảo tồn thiên nhiên có tính đa dạng sinh học cao, sở hữu danh lục thực vật gồm 1.201 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 649 chi và 160 họ, trong đó có nhiều loài đặc trưng và quý hiếm như Mỡ Ba Vì (Magnolia baviensis), Sặt Ba Vì (Fargesia baviensis), Thu hải đường Ba Vì (Begonia baviensis), Bách xanh (Calocedrus macrolepis), Chu sa liên (Aristolochia tuberosa) và Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.). Loài Hoa tiên thuộc họ Mộc hương (Aristolochiaceae), là cây thảo dược liệu có giá trị cao về nguồn gen và y học cổ truyền (thân rễ và rễ dùng chữa ho, viêm họng, hoa dùng làm thuốc bổ), được xếp vào Sách Đỏ Việt Nam ở cấp độ Sẽ nguy cấp (VU A1c,d). Tuy nhiên, số lượng cá thể Hoa tiên ngoài tự nhiên tại Vườn Quốc gia Ba Vì sụt giảm nhanh chóng do áp lực khai thác của người dân địa phương, tác động của biến đổi khí hậu và hoạt động du lịch. Mặt khác, các dẫn liệu khoa học về vùng phân bố tự nhiên và đặc điểm sinh cảnh của loài tại đây còn thiếu hụt, gây trở ngại cho công tác quản lý và bảo vệ. Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đàm Vũ Trường Giang (chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng và môi trường, Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam, năm 2017) được triển khai nhằm giải quyết khoảng trống dữ liệu này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Góp phần vào công tác quản lý và bảo tồn nguồn tài nguyên thực vật tại Vườn Quốc gia Ba Vì.
2. Mục tiêu cụ thể: Xác định được khu vực phân bố, mật độ và điều kiện sống đặc trưng của loài Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.) tại Vườn Quốc gia Ba Vì.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các cá thể loài cây Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.) mọc tự nhiên trong hệ thực vật Vườn Quốc gia Ba Vì, được ghi nhận thông qua tư liệu, ảnh chụp định danh và mẫu thực vật tươi thu thập qua các đợt khảo sát thực địa.
• Phạm vi nghiên cứu về không gian: Khảo sát tại các sườn núi và đỉnh núi thuộc Vườn Quốc gia Ba Vì, tập trung trong dải độ cao từ cốt 400 m lên đến cốt 1.000 m (trên thực tế các tuyến điều tra mở rộng lên các đỉnh cao nhất đạt 1.258 m).
• Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Công trình hoàn thành vào tháng 04 năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận kế thừa hệ thống phân loại học thực vật chi Asarum L. (họ Mộc hương - Aristolochiaceae Juss.) theo các công trình của Merrill (1942), Phạm Hoàng Hộ (1999), Nguyễn Tiến Bân (2003) và Võ Văn Chi (2003). Về mặt pháp lý và đánh giá mức độ bị đe dọa, nghiên cứu dựa trên các tiêu chí phân hạng của Sách Đỏ Việt Nam (1996, 2007) và danh mục quy định tại Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu thực địa kết hợp điều tra lâm học định lượng và phỏng vấn xã hội học sinh thái:

• Phương pháp điều tra theo tuyến: Thiết kế 4 tuyến điều tra cắt ngang qua các sinh cảnh đặc trưng và các trạng thái rừng điển hình (đặc biệt là trạng thái rừng giàu ẩm và nhiều mùn):

  • Tuyến 1: Từ Trạm Kiểm lâm cốt 1.100 m lên đền thờ Bác Hồ (chiều dài khoảng 1,5 km, đi qua trạng thái rừng IIIa2, địa hình sườn và đỉnh).
  • Tuyến 2: Từ Trạm Kiểm lâm cốt 1.100 m lên đỉnh Tản Viên (chiều dài khoảng 1,0 km, đi qua trạng thái rừng IIIa2).
  • Tuyến 3: Từ Trạm Kiểm lâm cốt 1.100 m đi vách đá đứng (chiều dài khoảng 2,0 km, đi qua 2 trạng thái rừng IIIa1 và IIIa2).
  • Tuyến 4: Từ cốt 400 m lên Trạm Kiểm lâm cốt 1.100 m (chiều dài khoảng 5,0 km, đi qua 2 trạng thái rừng IIIa1 và IIIa2). Quy cách rà soát: Cứ di chuyển 100 m dọc tuyến, người điều tra rẽ sang trái hoặc phải 10 m để kiểm tra sự xuất hiện của loài.

• Phương pháp lập ô tiêu chuẩn (OTC): Tại các vị trí bắt gặp loài Hoa tiên thuộc các trạng thái rừng và điều kiện địa hình khác nhau, tác giả thiết lập 6 ô tiêu chuẩn với diện tích 100 m² (kích thước 10 m × 10 m). Điều kiện hoàn cảnh rừng trong mỗi ô đảm bảo tính đồng nhất, không nằm cắt qua đường mòn.

  • Xác định độ dốc bằng ứng dụng di động Angle Meter Pro trên nền tảng Android.
  • Xác định tọa độ địa lý và độ cao tuyệt đối bằng thiết bị GPS Garmin.
  • Đo độ tàn che tán rừng bằng ứng dụng phần mềm GLAMA (chụp ảnh cầu tán rừng theo phương thẳng đứng tại tâm ô ở độ cao 1,3 m).
  • Đo độ che phủ của cây bụi, thảm tươi bằng ứng dụng Canopeo.
  • Đo đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$) của tầng cây gỗ bằng thước dây theo công thức chu vi chia cho 3,14; đo chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$) và chiều cao dưới cành ($H_{dc}$) bằng sào khắc vạch hoặc phương pháp mục trắc đo thị giác đối với địa hình hiểm trở.
  • Xác định thành phần cơ giới đất mặt bằng phương pháp thực địa vê đất (xoe con giun).

• Phương pháp điều tra ô dạng bản (ODB): Trong mỗi ô tiêu chuẩn 100 m², bố trí 5 ô dạng bản có diện tích 4 m² (kích thước 2 m × 2 m) tại 4 góc và 1 ô ở tâm để thu thập số liệu về cây tái sinh, cây bụi và thảm tươi. Để xác định khối lượng thảm khô, tác giả thu gom toàn bộ vật rơi rụng trong khung diện tích 0,09 m² (0,3 m × 0,3 m) tại 5 ô dạng bản (tổng diện tích lấy mẫu 0,45 m²), phơi se ráo nước và cân khối lượng (gam), sau đó quy đổi ra đơn vị tấn/ha.

• Xác định công thức tổ thành tầng cây gỗ và tầng cây tái sinh: Tính số cá thể bình quân của một loài theo công thức: $$\bar{X} = \frac{N}{a}$$ (với $N$ là tổng số cây trong ô tiêu chuẩn, $a$ là tổng số loài bắt gặp). Những loài có số cá thể $X_i \ge \bar{X}$ được đưa vào công thức tổ thành với hệ số thành phần: $$K_i = \frac{X_i}{N} \times 10$$

• Phương pháp điều tra thực trạng bảo tồn và gây trồng: Thực hiện phỏng vấn bán cấu trúc 15 đối tượng gồm cán bộ quản lý, kiểm lâm viên tại các trạm cốt 1.100 m, tổ Kiểm lâm cơ động và các hộ dân địa phương tại xã Tản Lĩnh nhằm đánh giá tình hình khai thác, sử dụng bài thuốc truyền thống và kỹ thuật gây trồng loài Hoa tiên trong vườn hộ. Đánh giá tổng hợp bằng ma trận phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức (SWOT).

Nội dung chính theo từng chương

Đặt vấn đề và Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học về chi Asarum L. và loài Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.) trên thế giới và tại Việt Nam. Trên thế giới, chi Asarum có khoảng 90 loài, tập trung nhiều nhất tại Đông Nam Á, Trung Quốc (39-40 loài, trong đó 34 loài đặc hữu), Bắc Mỹ (6 loài) và Nhật Bản (khoảng 40 loài). Các nghiên cứu quốc tế tập trung vào hình thái phân loại và hóa thực vật, ghi nhận tinh dầu của chi chứa các hợp chất đặc trưng như safrol, metyl eugenol, myrcen, acid aristolochic và glycosyl flavonoid có hoạt tính sinh học kháng khuẩn, kháng histamin. Tại Việt Nam, chi Asarum L. có 7 loài gồm Biến hóa núi cao (A. blansae), Biến hóa blume (A. blumei), Thổ tế tân (A. caudigerum), Hoa tiên (A. glabrum), Tế hoa petelot (A. petelotii), Tế hoa mạng (A. reticulatum). Trong đó, loài Hoa tiên (A. glabrum) là loài đặc hữu Đông Dương, được xếp hạng Sẽ nguy cấp trong Sách Đỏ Việt Nam (2007) do quần thể suy giảm trên 20% bởi mất nơi cư trú và bị khai thác cạn kiệt. Tại Vườn Quốc gia Ba Vì, các công trình trước đây của Vũ Văn Chuyên (1971), Học viện Quân y (1990), Lê Trần Chấn (1993), Nguyễn Nghĩa Thìn (1998, 1999), Trần Văn Ơn (2003) và Vũ Văn Sơn (2006) mới dừng lại ở việc lập danh lục cây thuốc chung hoặc nghiên cứu thử nghiệm sơ bộ, chưa có công trình nào đánh giá định lượng chi tiết về đặc điểm phân bố sinh thái học của riêng loài Hoa tiên.

Chương 2: Mục tiêu, đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương trình bày chi tiết kế hoạch thực nghiệm, quy trình chuẩn bị dụng cụ (máy định vị GPS Garmin, địa bàn, thước dây, sào đo cao, cồn 70 độ để ép mẫu tiêu bản thực vật ẩm), đồng thời chuẩn hóa hệ thống bảng biểu điều tra thực địa. Tác giả xác lập rõ quy trình định danh mẫu theo phương pháp Nguyễn Nghĩa Thìn, đối chiếu tài liệu và tra cứu danh pháp khoa học chuẩn trên cơ sở dữ liệu quốc tế. Chương này cũng chuẩn hóa các bước thao tác trên phần mềm di động (Angle Meter Pro, GLAMA, Canopeo), phương pháp xoe con giun xác định 6 cấp độ cơ giới đất và thuật toán xử lý công thức tổ thành lâm phần.

Chương 3: Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội tại Vườn Quốc gia Ba Vì

Chương này cung cấp các số liệu về khu vực nghiên cứu:

• Tọa độ địa lý: Từ 20°55' đến 21°07' Vĩ Bắc và 105°18' đến 105°30' Kinh Đông, nằm trên địa bàn 5 huyện gồm Ba Vì, Thạch Thất, Quốc Oai (TP. Hà Nội) và Kỳ Sơn, Lương Sơn (tỉnh Hòa Bình).
• Địa hình: Vùng núi trung bình và núi thấp tiếp giáp bán sơn địa. Độ dốc trung bình toàn khu vực là 25 độ; từ độ cao 400 m trở lên độ dốc trung bình tăng lên 35 độ và xuất hiện nhiều vách đá lộ. Các đỉnh núi chính gồm đỉnh Vua (1.296 m), đỉnh Tản Viên (1.227 m), đỉnh Ngọc Hoa (1.131 m) và đỉnh Viên Nam (1.081 m).
• Khí hậu và thủy văn: Khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao; nhiệt độ trung bình năm dưới đai 100 m đạt 23-23,5°C, lên đai 500 m giảm còn 20°C và trên 1.000 m không vượt quá 23°C. Lượng mưa trung bình năm từ 1.600 đến 2.400 mm/năm, tập trung 80% vào các tháng 7, 8, 9; độ ẩm không khí trung bình đạt 80-90%.
• Hệ sinh vật: Khu hệ thực vật ghi nhận 1.201 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 649 chi và 160 họ; khu hệ động vật có xương sống có 342 loài (gồm 66 loài quý hiếm và các loài đặc hữu như thằn lằn Tropidophorus baviensis, ếch vạch Chaparana delacouri).
• Kinh tế - xã hội: Dân tộc Mường chiếm 77,3%, dân tộc Kinh chiếm 20,4%, dân tộc Dao chiếm 2,15% và dân tộc Thái chiếm 0,15%. Ngành nghề bốc thuốc nam truyền thống của đồng bào Dao và Mường tạo nguồn thu nhập lớn nhưng đồng thời gây sức ép khai thác nặng nề lên các loài cây thuốc dưới tán rừng tự nhiên.

Chương 4: Kết quả và phân tích kết quả

Chương 4 phản ánh các số liệu thực địa thu được từ 4 tuyến và 6 ô tiêu chuẩn:

• Tọa độ và điểm bắt gặp: Trên toàn bộ 4 tuyến chỉ ghi nhận 12 điểm có sự xuất hiện của loài Hoa tiên. Tuyến 1 gặp 4 điểm ở độ cao từ 1.123 m đến 1.245 m; Tuyến 2 gặp 4 điểm ở độ cao từ 1.109 m đến 1.179 m; Tuyến 3 gặp 2 điểm ở độ cao 1.028 m và 1.053 m (đều thuộc trạng thái rừng IIIa2); Tuyến 4 gặp 2 điểm ở độ cao 435 m và 986 m (trạng thái rừng IIIa1, trong đó điểm 435 m là cây do người dân trồng thử nghiệm).
• Mối liên hệ sinh thái và lập địa: Loài phân bố tự nhiên tập trung tại trạng thái rừng lá rộng thường xanh nghèo kiệt còn trữ lượng (IIIa2) trên các sườn dốc (mật độ lên tới 800 cây/ha) và đỉnh núi (300 cây/ha), ở đai cao trên 1.000 m. Nơi sống có độ tàn che tán rừng từ 0,68 đến 0,70; độ che phủ thảm tươi từ 56,75% đến 62,50%; thảm khô dày đạt 8,0 đến 8,8 tấn/ha; đất feralit nâu vàng phát triển trên đá mẹ phiến thạch, thành phần cơ giới thịt nhẹ đến trung bình, ẩm và giàu mùn.
• Thực trạng khai thác và gây trồng: 98% số người phỏng vấn nhận biết được cây Hoa tiên; 90% hộ dân xã Tản Lĩnh từng sử dụng làm thuốc và 80% số hộ có nghề thuốc gia truyền. Tỷ lệ gây trồng trong vườn hộ đạt khá cao nhưng sinh trưởng kém do điều kiện nhiệt độ cao, độ ẩm thấp và thiếu mùn mục so với môi trường rừng đỉnh núi.

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính

Các chỉ tiêu sinh thái, lâm phần và cấu trúc quần xã thực vật nơi loài Hoa tiên phân bố được tổng hợp chi tiết qua các bảng số liệu trích xuất từ văn bản:

Bảng 1: Đặc điểm phân bố của loài Hoa tiên theo điều kiện địa hình tại 6 ô tiêu chuẩn

STT	Trạng thái rừng	Ô tiêu chuẩn (OTC)	Độ cao tuyệt đối (m)	Độ dốc (độ)	Hướng phơi	Vị trí tương đối	Mật độ Hoa tiên (cây/ha)
1	IIIa2	OTC 1	1.258	26	Đông - Bắc	Sườn	500
2	IIIa2	OTC 2	1.245	24	Đông - Bắc	Đỉnh	300
3	IIIa2	OTC 3	1.119	26	Đông - Nam	Sườn	200
4	IIIa2	OTC 4	1.053	22	Tây - Bắc	Sườn	800
5	IIIa1	OTC 5	535	22	Đông	Sườn	200
6	IIIa1	OTC 6	635	22	Đông	Chân	0

Mật độ phân bố trung bình của Hoa tiên tại trạng thái rừng IIIa2 đạt 450 cây/ha, cao vượt trội so với trạng thái rừng IIIa1 (đạt trung bình 100 cây/ha). Điểm cao nhất ghi nhận sự xuất hiện tự nhiên của loài là 1.258 m tại sườn đỉnh Vua.

Bảng 2: Tổng hợp các chỉ tiêu lập địa và cấu trúc lâm phần tại các trạng thái rừng

Trạng thái rừng	Độ tàn che tầng cây cao	Độ che phủ thảm tươi (%)	Khối lượng thảm khô (tấn/ha)	Thành phần cơ giới đất mặt	Chiều cao trung bình thảm tươi (cm)	Mật độ Hoa tiên (cây/ha)
IIIa1	0,70	62,50	8,0	Đất thịt nhẹ	33,38	100
IIIa2	0,68	56,75	8,8	Đất thịt trung bình	28,63	450

Bảng 3: Công thức tổ thành tầng cây cao và tầng cây tái sinh nơi có Hoa tiên phân bố

Trạng thái rừng	Công thức tổ thành tầng cây gỗ	Công thức tổ thành tầng cây tái sinh
IIIa1	2,31 Mật sạn lá đơn + 1,54 Dẻ gai nhiều cạnh + 1,54 Gội + 4,61 LK	3,08 Ớt sừng + 3,08 Re hương + ...
IIIa2	1,82 Dẻ gai bắc bộ + 1,25 Sồi hồng + 0,91 Sồi đầu to + 0,91 Dẻ đầu nứt + 0,91 Nuốt xanh + 0,91 Re chụm + 0,91 Vù hương + 2,38 LK	1,25 Kháo xanh + 1,25 Dẻ gai bắc bộ + 1,25 Re hương + 5,00 LK

(Ghi chú: LK là các loài cây có số lượng cá thể nhỏ hơn số cá thể bình quân $\bar{X}$).

Các chỉ tiêu sinh trưởng trung bình của tầng cây cao che bóng cho Hoa tiên:

• Mật độ tầng cây cao trung bình: 300 cây/ha (tính toán bình quân trên 6 ô tiêu chuẩn; văn bản ghi nhận bình quân lâm phần đạt 333 cây/ha).
• Đường kính thân ngang ngực trung bình ($D_{1.3}$): 25,12 cm.
• Chiều cao vút ngọn trung bình ($H_{vn}$): 20,65 m.
• Đường kính tán cây trung bình ($D_t$): 4,90 m.
• Tầng cây bụi, thảm tươi chiếm ưu thế gồm: Dương xỉ, Thu hải đường, Mua lông, Mua đỏ và Sặt Ba Vì.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục môi trường nhằm nâng cao nhận thức bảo tồn cho cộng đồng dân cư vùng đệm (đặc biệt là người dân hành nghề thu hái thuốc nam) và khách tham quan du lịch sinh thái.
2. Tăng cường các biện pháp tuần tra bảo vệ nghiêm ngặt tại các phân khu sinh cảnh núi cao trên cốt 1.000 m (đỉnh Vua, đỉnh Tản Viên, đỉnh Ngọc Hoa), ngăn chặn triệt để hành vi nhổ trộm cả gốc rễ cây Hoa tiên.
3. Xây dựng các dự án khoa học có hệ thống về nhân giống vô tính và hữu tính loài Hoa tiên, tạo nguồn giống phục vụ gây trồng dưới tán rừng bán tự nhiên hoặc vườn hộ có mái che nhằm giảm áp lực khai thác từ rừng tự nhiên.
4. Tăng cường liên kết giữa Vườn Quốc gia Ba Vì với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu chuyên ngành (Trường Đại học Lâm nghiệp, Đại học Quốc gia Hà Nội) để tiếp tục nghiên cứu dược học và sinh thái loài.

Đóng góp khoa học của công trình

Khóa luận đã định vị tọa độ GPS cụ thể của các quần thể Hoa tiên tự nhiên còn sót lại tại Vườn Quốc gia Ba Vì, đồng thời làm sáng tỏ mối quan hệ giữa mật độ phân bố của loài với đai độ cao (tập trung tối ưu từ 1.000 m đến 1.258 m), độ dốc (22-26 độ), hướng phơi (hướng Bắc, Tây Bắc, Đông Bắc), độ dày thảm mục (8,8 tấn/ha) và cấu trúc tầng cây gỗ che bóng thuộc trạng thái rừng IIIa2. Đây là nguồn dữ liệu thực địa bổ sung cho việc xây dựng kế hoạch bảo tồn nguồn gen thực vật nguy cấp tại khu vực Ba Vì.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Điều kiện thời gian thực hiện khóa luận tốt nghiệp có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu thực địa của sinh viên còn hạn chế.
• Tài liệu tham khảo chuyên biệt về sinh thái và sinh học sinh sản của riêng loài Hoa tiên tại Việt Nam còn rất khan hiếm.
• Điều kiện địa hình vùng núi Ba Vì hiểm trở (nhiều dốc đứng trên 35 độ, đá lộ đầu) kết hợp thời tiết sương mù, giá rét gây trở ngại lớn cho việc điều tra bao quát toàn bộ các vách đá.
• Cỡ mẫu điều tra xã hội học còn nhỏ (15 phiếu phỏng vấn cán bộ kiểm lâm và người dân địa phương).

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi điều tra chi tiết hơn về ảnh hưởng của các hướng phơi và vi khí hậu dưới tán rừng đến khả năng quang hợp của loài.
• Triển khai các nghiên cứu chuyên sâu về đặc tính sinh học sinh sản, động thái tái sinh hạt tự nhiên và thành phần hóa học của tinh dầu Hoa tiên tại Ba Vì so với các vùng phân bố khác (như Hà Giang).
• Thử nghiệm các mô hình kỹ thuật nhân giống sinh dưỡng bằng thân rễ trong điều kiện môi trường có kiểm soát độ ẩm và ánh sáng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo phục vụ:

• Sinh viên, học viên và nghiên cứu sinh thuộc các chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng, Lâm học, Sinh thái học thực vật, Quản lý môi trường và Dược liệu học.
• Cán bộ kỹ thuật, lực lượng kiểm lâm và Ban quản lý Vườn Quốc gia Ba Vì trong công tác quy hoạch phân khu bảo vệ nghiêm ngặt các loài thực vật nguy cấp.
• Các phần có giá trị tham khảo cao:
  • Quy trình kết hợp các ứng dụng di động (GLAMA, Canopeo, Angle Meter Pro) trong việc thu thập nhanh các chỉ tiêu lâm học thực địa (độ tàn che, độ che phủ, độ dốc).
  • Hệ thống biểu mẫu điều tra tuyến và ô tiêu chuẩn cấu trúc rừng tự nhiên nhiều tầng tán.

Câu hỏi thường gặp

1. Loài Hoa tiên phân bố tự nhiên tập trung ở đai độ cao nào và trên những đỉnh núi nào tại Vườn Quốc gia Ba Vì?
Loài Hoa tiên phân bố tự nhiên chủ yếu ở đai núi cao từ 1.000 m trở lên, tập trung trên sườn và đỉnh của các ngọn núi cao gồm đỉnh Vua, đỉnh Tản Viên và đỉnh Ngọc Hoa. Điểm bắt gặp tự nhiên cao nhất ghi nhận tại độ cao 1.258 m (thuộc sườn đỉnh Vua).

2. Trạng thái rừng nào có mật độ loài Hoa tiên phân bố cao nhất và mật độ đạt bao nhiêu?
Loài Hoa tiên xuất hiện nhiều nhất ở trạng thái rừng lá rộng thường xanh nghèo kiệt còn trữ lượng (ký hiệu trạng thái rừng là IIIa2). Mật độ trung bình tại trạng thái này đạt 450 cây/ha, với ô tiêu chuẩn cao nhất ghi nhận mật độ 800 cây/ha (tại OTC số 4, sườn Tây - Bắc, độ cao 1.053 m).

3. Đặc điểm lập địa (đất, độ tàn che, thảm khô) tại nơi sống của Hoa tiên có đặc trưng gì?
Loài Hoa tiên là cây thảo ưa bóng và đặc biệt ưa ẩm, sinh trưởng trên đất feralit nâu vàng phát triển từ đá mẹ phiến thạch, có thành phần cơ giới từ thịt nhẹ đến trung bình, đất tơi xốp và giàu mùn. Sinh cảnh sống có độ tàn che tầng cây cao từ 0,68 đến 0,70, độ che phủ thảm tươi khoảng 56,75% đến 62,50% và tầng thảm mục khô dày với khối lượng đạt từ 8,0 đến 8,8 tấn/ha.

4. Tại sao các cá thể Hoa tiên được người dân đem trồng tại vườn nhà hoặc ở đai thấp (cốt 400 - 535 m) lại sinh trưởng kém?
Ở các đai độ cao thấp và khu dân cư, điều kiện nhiệt độ cao hơn, độ ẩm không khí thấp, lượng mùn trong đất ít và thiếu tầng thảm mục che phủ giữ ẩm so với môi trường rừng ẩm mát tự nhiên trên đai cao trên 1.000 m. Do đó, cây trồng thử nghiệm phát triển kém và không thích nghi tốt.

5. Thực trạng khai thác và sử dụng loài Hoa tiên của người dân địa phương tại khu vực nghiên cứu diễn ra như thế nào?
Có đến 98% số người được hỏi biết về loài cây này; riêng tại xã Tản Lĩnh có 90% hộ dân biết và từng khai thác sử dụng. Người dân chủ yếu sử dụng toàn cây, thân, lá và thân rễ phơi khô hoặc tươi để làm thuốc chữa bệnh ho, viêm họng (chiếm 75% số hộ) và ngâm rượu chữa tê thấp (chiếm 60% số hộ). Hình thức thu hái thường là nhổ cả cây, dẫn đến số lượng cá thể ngoài tự nhiên bị suy giảm nghiêm trọng.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đàm Vũ Trường Giang đã xác lập được hệ thống dẫn liệu thực địa về đặc điểm phân bố của loài Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.) tại Vườn Quốc gia Ba Vì, khẳng định loài chỉ phân bố tự nhiên tập trung tại trạng thái rừng IIIa2 trên đai cao từ 1.000 m trở lên với điều kiện đất giàu mùn và độ ẩm cao. Nghiên cứu chỉ ra thực trạng suy giảm nghiêm trọng của quần thể tự nhiên do hoạt động khai thác thu hái dược liệu và tác động sinh cảnh, đồng thời đánh giá khả năng thích nghi kém của loài khi gây trồng ở đai thấp. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để Vườn Quốc gia Ba Vì triển khai các giải pháp khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt nguồn gen và định hướng các nghiên cứu nhân giống bảo tồn có hệ thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tài nguyên rừng Việt Nam rất phong phú và đa dạng là nơi sinh tồn của hàng trăm, hàng nghìn loài động, thực vật nhƣng một thực trạng đáng buồn là trong những năm gần đây dƣới áp lực của sự phát triển kinh tế và bùng nổ dân số, chặt phá rừng lấy đất xây dựng nhà ở và các nhà máy đã tác động lên nguồn tài nguyên rừng. Những cây gỗ, cây thuốc có giá trị bị thƣơng mại hóa do vậy chúng đang bị khai thác cạn kiệt. Những cây ít giá trị hoặc chƣa đƣợc nghiên cứu cũng đang bị tàn phá nhƣờng chỗ cho việc sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, làm cho rừng không những bị suy thoái về số lƣợng mà cả chất lƣợng, bên cạnh đó việc nghiên cứu gây trồng còn hạn chế chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu sử dụng của thị trƣờng cũng là nguy cơ rất lớn đối với sự tồn tại và phát triển của những loài cây quý hiếm trong tự nhiên. Hiểu đƣợc vai trò của tài nguyên rừng và hiên trạng suy giảm nhanh chóng của chúng chính phủ ta đã có nhiều biện pháp nhằm bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên này nhƣ: ban hành Sách Đỏ Việt Nam, luật Đa Dạng Sinh Học, Nghị Định 32/2006 NĐ-CP….

Bên cạnh các văn bản pháp luật chúng ta áp dụng hàng loạt các biện pháp khác nhƣ: Khoanh nuôi bảo vệ, sử dụng tài nguyên hợp lý, gây trông rừng… Coi bảo tồn và phát triển tài nguyên rừng là nhiệm vụ thƣờng xuyên và lâu dài nhằm phục vụ cho mục tiêu bảo vệ các loài quý hiếm. Đặc biệt là các loài có giá trị cao về kinh tế và đa dạng sinh học. Tại Vƣờn Quốc gia Ba Vì là một trong những VQG (Vƣờn Quốc gia) có giá trị cao về đa dạng sinh học của Việt Nam, thực vật phong phú, đa dạng. Theo danh lục thực vật VQG Ba Vì có 1201 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 649 chi và 160 họ.Với một số loài đặc trƣng nhƣ: Mỡ Ba Vì (Maglolia baviensis), Sặt Ba Vì (Fargesia baviensis), Thu hải đƣờng Ba Vì (Begonia baviensis)… Nhiều loài cây quý hiếm đƣợc xếp vào sách đỏ Việt Nam nhƣ: Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.), Chu sa liên (Aristolochia tuberosa), Bách xanh (Calocedrus macrolepis)… 1 Hoa tiên là một loài thực vật quý, đƣợc ghi tên trong sách đỏ Việt Nam.

Đây là loài có giá trị nguồn gen và giá tri kinh tế cũng rất cao. Theo kinh nghiệm của bà con nơi đây, Hoa tiên có nhiều công dụng trong y học làm thuốc chữa bệnh, rễ và thân rễ dùng làm thuốc ho, chữa viêm họng, hoa làm thuốc bổ. Tuy nhiên số lƣợng loài ngoài tự nhiên có xu hƣớng giảm nhanh do bị khai thác quá mức, và ảnh hƣởng của biến đổi khí hậu, công tác bảo tồn chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Do chúng ta chƣa biết rõ về khu vực phân bố và điều kiện sống của chúng ngoài tự nhiên nên khó khăn cho công tác bảo vệ và bảo tồn, phát triển loài Hoa tiên.

Để có những hiểu biết sâu hơn về loài Hoa tiên nhằm phục vụ cho công tác bảo vệ và bảo tồn tôi đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu đặc điểm phân bố của loài Hoa tiên(Asarum glabrum Merr.) phục vụ công tác bảo tồn loài tại Vườn Quốc gia Ba Vì” 2 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Các công trình nghiên cứu trên thế giới về loài Hoa tiên Trên thế giới, hiện còn khoảng 90 loài thuộc chi Asarum L. tập chung chủ yếu ở khu vực Đông Nam Á một vài loài ở khu vực Bắc Mĩ, một vài loài đặc hữu ở khu vực Châu Âu 39 loài ở Trung Quốc trong đó có 34 loài đặc hữu. Việt Nam có 7 loài thuộc chi Asarum L. Tại Trung Quốc thì chúng đƣợc phân bố ở Quảng Đông, Giang Tây, Hồ Nam, Hồ Bắc.

Chi Hoa tiên hay còn gọi là chi tế Tân (Asarum L.) là loài cây thân thảo trong họ Mộc hƣơng (Aristolochiaceae juss). Đặc điểm nhận dạng: Cây thảo sống nhiều năm, cao 20-30 cm. Thân rễ tròn có đốt; mang nhiều rễ phụ dài; có thể phân nhánh. Lá mọc so le, gồm 2-3 cái; cuống dài, nhẵn, khi non màu tía sau chuyển thành màu lục nhạt.

Phiến lá mỏng, hình tim nhọn đầu, 13-18 x 8-12 cm; gốc lá tạo thành 2 thuỳ, gần nhọn, cách xa nhau; mặt trên lá nhẵn, mặt dƣới có lông thƣa ở gân; mép nguyên. Hoa thƣờng chỉ có 1 cái, mọc ở kẽ lá; cuống hoa ngắn màu tím nâu, thƣờng mọc rủ xuống, nhƣng hoa lại hƣớng cong lên. Lá bắc 3, hình tam giác nhọn, tồn tại cùng với quả. Bao hoa màu nâu xám hình phễu hơi cong; đầu chia thành 3 thuỳ tam giác hay hình mác; họng màu tím nâu có vân trắng.

Nhị 12, chỉ nhị ngắn, màu đỏ tím; trung đới tròn đầu, vƣợt lên trên bao phấn. Quả phát triển trong bao hoa tồn tại, màu nâu xám nhạt. Hạt nhỏ, màu đen. Ƣa thích các khu vực ẩm ƣớt, nhiều bóng râm và đất nhiều mùn.

Chi này phân bố rộng rãi ở châu Mỹ, châu Á, châu Âu. Sinh học và sinh thái: Mùa hoa tháng 5-6, quả tháng 6-8. Hạt phát tán gần, nên thấy cây con xung quanh gốc cây mẹ. Thân rễ đôi khi cũng đẻ nhánh con, có thể lấy để trồng.

Cây đặc biệt ƣa ẩm, ƣa bóng; thƣờng mọc trên đất nhiều mùn dọc theo hành lang khe suối, dƣới tán rừng kín thƣờng xanh ẩm, ở độ cao 1000-1600 m. Loài Hoa tiên hƣờng có giá trị y học rất cao, đƣợc dùng làm thuốc chữa bệnh ho, tê thấp, khó tiêu, đau bụng, bệnh đƣờng ruột. Lá tƣơi vò hoặc giã nát, đắp bó chữa trẹo chân, sai khớp. Không dùng cho phụ nữ có thai uống.

3 Vùng Đông Nam Á đƣợc coi là trung tâm đa dạng và phong phú nhất của chi Hoa tiên (Asarum L.) Wu-Zheng-yi et al(2003) đã công bố trong thực vật chí Trung Quốc có 39 loài và 4 thứ thuộc chi Asarum L: Yong Wang et al.(2004) đã bổ sung thêm một loài mới cho chi Asarum ở Trung Quốc là Asarum campiniflorum Wang Yong & Wang Q.nov…, nâng tổng số loài lên 40 loài.(1995, 2010) công bố chi Asarum L trên tạp chí Taiwania có 6 loài gồm ( A.tiapingshanianum); Chang-tse Lu et al. (2010) đã bổ sung thêm 5 loài mới ở đoài loài là A.satsumense, nâng tổng số lên 11 loài thuộc chi Asarum L. Hwang Shu-mei và Wang siu Tak-Ping (1990) đã phát hiện loài mới thuộc chi Asarum và đặt tên là A. Cho đến nay, A.hongkongense là loài duy nhất của chi Asarum mới gặp phân bố tại Hồng Kong.

Ohwi J (1965) đã thống kê có 4 loài Asarum caulesens Maxim, A. Cho đến năm 1991, satake và Momyama (1982) và Sugawara T (1991) đã thống kê đƣợc 40 loài thuộc chi Asarum tại Nhật Bản. Trong những nghiên cứu tiếp theo ,Sugawara T (1996) đã bổ sung thêm 2 loài mới A. Cho hệ thực vật của quốc gia này.

Oh Byohung-Un và nnk (1997) đã công bố một loài mới là A.kim, nâng tổng số loài thuộc chi Asarum lên 7 loài và 3 thứ Ở Malaysia,hiện có 6 loài A. Ở Bắc Mĩ có 6 loài thuộc chi Asarum, trong đó có 2 loài khá phổ biến và có phân bố rộng: một loài ở phía đông (Asarum canadense) và một loài ở phía tây 4 (Asarum caudatum); hai loài đặc hữu ở califonia (A.hartwegii); một loài khác đặc hữu ở Oregon (một tiểu Bang ở phía tây bắc Thái Bình Dƣơng của Hoa Kì ) là Asarum wagneri và một loài khác nữa (A.marmoratum) đƣợc trồng ở phía tây Oregon và phía bắc califonia ; có 2 thứ là Asarum canadense var canadense và Asarum canadense var reflexum ở các Tiểu bang Carolinas, Virginia và Georgia thuộc vùng tây bắc Thái Bình Dƣơng của Hoa Kì. Các công trình đề cập đến chi Hoa tiên (Asarum L.) nói chung và loài Hoa tiên nói riêng (Asarum glabrum Merr.) chủ yếu là các công trình nghiên cứu phân loại nhƣ Merril (1942) hay các công trình nghiên cứu về hóa sinh nhƣ :Tsukasa iwashina, Junichi kirachima (2000).Các công trình nghiên cứu đều cho thấy chi Hoa tiên (Asarum L.) thƣờng có tinh dầu với thành phần chính là metyl eugeno,myrsen. Các loài trong chi Hoa tiên còn chứa các hợp chất khác nhƣ Aristolochia acid, các secqterpen, sterol.

Một số hợp chất glycosyl flagonoid.Trong đó có nhiều hoạt chất có tác dụng kháng khuẩn, kháng histamin và có khả năng chứa ung thƣ. Cho đến nay, các dẫn liệu về đặc điểm hình thái, sinh học và phân bố của loài Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.) chỉ đƣợc đề cập đến qua các công trình phân loại ở Trung Quốc. Những nghiên cứu về hoạt tính sinh học của loài này trên thế giới hầu nhƣ chƣa có.2 Các công trình nghiên cứu ở Việt Nam về loài Hoa tiên Theo tài liệu Phạm Hoàng Hộ(1999), Nguyễn Tiên Bân(2003), Võ Văn Chi(2003) chi Hoa tiên (Asarum L.) ở Việt Nam có 7 loài, đó là các loài Biến hóa núi cao (Asarum blansae Franch), Biến hóa blume (Asarum blume Duch), Thổ tế tân (Asarum caudigerum Hance), Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.) Tế hoa petelot (Asarum petelotii O.C Schmidt), Tế hoa mạng (Asarum reticulatum Merr. Trong đó có 3 loài là Biến hóa núi cao(Asarum blansae Franch) phân hạng trong sách đỏ Việt Nam EN A1c,d và là yếu tố đặc hữu bắc bộ, đây đƣợc coi là loài nguy cấp và có nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên trong tƣơng lai gần, quần thể suy giảm khoảng 50%, do 5 suy giảm nơi cƣ trú và khai thác quá mức.

Loài Thổ tế tân (Asarum caudigerum Hance) đƣợc phân hạng VU A1a,c,d và loài Hoa tiên (Asarum glabrum Merr.) (đây là loài sẽ nguy cấp đứng trƣớc nguy cơ sẽ bị tuyệt chủng ngoài tự nhiên trong một tƣơng lai gần, do suy giảm quần thể khoảng 20% vì suy giảm nơi cƣ trú và khai thác quá mức và là yếu tố đặc hữu Đông Dƣơng đƣợc đƣa và sách đỏ việt Nam năm (1996, 2007) và nghị định 32/2006 NĐ-CP của chính phủ. Những nghiên cứu về các loài trong chi Hoa tiên hầu nhƣ chƣa có. Từ thực tế hiện trạng số lƣợng và trữ lƣợng các cá thể của loài Hoa tiên ngoài tự nhiên và nguy cơ đe dọa tuyệt chủng của chúng, chúng tôi cho rằng việc nghiên cứu các cơ sở khoa học để bảo tồn phục hồi và sử dụng bền vững tính đa dạng các loài của chi Hoa tiên ở Việt Nam là vấn đề thời sự mang tính cấp thiết và có ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn cao. Trong một đợt nghiên cứu về đa dạng sinh học ở khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang, Tuyên Quang vào năm(1996), Nguyễn Nghĩa Thìn đã phát hiện ra loài A.blansae tại khu vực bản Bung, xã Thanh Tƣơng.

Trần Đình Nghĩa (1997) cũng đã phát hiện loài này phân bố ở khu vực Tắt kẻ, thuộc khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang, Tuyên Quang. Theo nghiên cứu của GS.