mở đầu, phần thứ nhất, phần thứ hai và kết luận. Công trình đã nghiên cứu mối quan hệ giữ thanh điệu tiếng Việt và âm nhạc dân gian, những vần điệu trong tiếng việt và âm hưởng của âm nhạc dân tộc kết hợp với nhau theo luật bằng-chắc, vần-điệu để tạo nên những tác phẩm âm nhạc dân tộc đặc sắc. Tác giả Bùi Ngọc Phúc đã nghiên cứu “Âm nhạc cổ truyền Việt Nam qua báo chí nửa sau thế kỷ XX”[18] và “Âm nhạc trong Hầu văn Huế” Nghiên cứu là một tổng hợp luận, khoa học và mang tính thuyết phục tác giả 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đã phân tích hiện trạng và sự biến đổi của âm nhạc cổ truyền Việt Nam trong một thời kỳ nửa sau thế kỷ XX và một loại hình âm nhạc dân gian cụ thể là Hầu văn không chỉ có ở Huế mà nó tồn tại ở nhiều nơi trong đời sống văn hóa dân gian và tâm linh của người Việt, từ cấp làng, xã, huyện, tỉnh và cả nước. Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Liêm đã nghiên cứu khảo sát về Đờn ca Tài tử và đã xuất bản “Góp phần nghiên cứu Đờn ca Tài tử”[29].
Trong tác phẩm tác giả đã đưa ra định nghĩa về Đờn ca tài tử, đồng thời trong tác phẩm cũng phân tích sự phát triển của đờn ca tài tử trong trong lịch sử, những mốc đánh dấu quan trọng của loại hình nghệ thuật này. Trong các đề tài nghiên cứu về thanh niên, sinh viên về cơ bản thường nghiên cứu về lối sống, văn hóa, tư tưởng, nhân cách sinh viên. Tác giả Thái Duy Tuyên đã “Tìm hiểu định hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường”[48], tác giả Trần Sỹ Phán: “Sinh viên với định hướng giá trị nhân cách”[34]. Các tác giả đã phân tích sự định hướng các giá trị cuộc sống cho sinh viên, và một số giá trị nhân cách định hướng cho sinh viên Việt Nam trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay.
Từ định hướng các giá trị nhân cách đó, giúp sinh viên Việt Nam nhận thấy được vai trò và trách nhiệm của mình với bản thân, gia đình, dân tộc. Một số các tác giả khác chuyên đi sâu nghiên cứu về lối sống, giáo dục đạo đức cho thanh niên, sinh viên. Phạm Khắc Hùng, Phạm Hồng Quang: “Thực trạng lối sống sinh viên Đại học Thái Nguyên”, Lê Thị Hoài Thanh: “Vấn đề giáo dục đạo đức truyền thống cho sinh viên Việt Nam hiện nay” Võ Minh Tuấn: “Tác động toàn cầu hóa đến đạo đức sinh viên hiện nay”, Đỗ Thị Lan: “Vấn đề xây dựng lối sống cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay ở tỉnh Yên Bái”Trần Sỹ Phán:“Giáo dục đạo đức đối với sự hình thành và phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam hiện nay”[35]. Các tác giả chú ý đến những lối sống, phong cách sống, nhu cầu giải trí, thưởng thức của sinh viên trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế, sự biến đổi về giá trị, thay đổi về đạo 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đức cũng như vấn đề đặt ra về ý thức của sinh viên đối với giá trị văn hóa truyền thống trong đó có âm nhạc dân gian.
Các tác giả đã chỉ ra sinh viên hiện nay trong tâm thế vẫn nhận định cần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống nhưng những hành động cụ thể hoặc là sự ít yêu thích của sinh viên đối với các loại hình văn hóa truyền thống. Khi nghiên cứu về thị hiếu âm nhạc của sinh viên tác giả Hoàng Diệu Anh[1] (2009) đã có nghiên cứu:“Nhu cầu âm nhạc của sinh viên: nghiên cứu tại Đại học Quốc gia Hà Nội”. Đề tài đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận của đề tài (các khái niệm, đặc điểm của nhu cầu thưởng thức âm nhạc, các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu thưởng thức âm nhạc của sinh viên …). Tiến hành nghiên cứu nhu cầu thưởng thức âm nhạc của sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội qua điều tra khảo sát 140 sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và nhân văn, 140 sinh viên Trường Đại học Khoa học tự nhiên và phỏng vấn sâu 20 sinh viên.
Làm rõ nhận thức của sinh viên về âm nhạc, thực trạng nhu cầu âm nhạc của họ, cụ thể là các loại hình âm nhạc sinh viên thưởng thức, nội dung âm nhạc và phương thức thỏa mãn nhu cầu thưởng thức âm nhạc của sinh viên. Nêu lên một số yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu âm nhạc của sinh viên và tác động của nhu cầu âm nhạc đến đời sống tinh thần của sinh viên. Từ kết quả đó, đề xuất các kiến nghị định hướng và nâng cao chất lượng nhu cầu thưởng thức âm nhạc của sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội. Âm nhạc dân gian truyền thống nói riêng và nghệ thuật truyền thống nói chung là một phần quan trọng trong cuộc sống của chúng ta.
Hoạt động này diễn ra ở những thời điểm lịch sử khác nhau và ở từng giai đoạn của cuộc sống khác nhau. Vấn đề về âm nhạc truyền thống được rất nhiều cơ quan ngôn luận, các nhà khoa học nghiên cứu. Trước hết phải kể đến công trình nghiên cứu về “Thị hiếu nghệ thuật của công nhân Quảng Ninh”. Có thể nói, đây là công trình xã hội học thực nghiệm đầu tiên về nghệ thuật ở Việt nam do Viện nghiên cứu lý luận và lịch sử nghệ thuật, Bộ văn hoá tiến hành năm 1980 theo mẫu bảng hỏi của viện 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiên cứư nghệ thuật Liên xô.
Quy mô của công trình này khá lớn, khoảng 2000 bảng hỏi như thế thời điểm xuất phát của các xã hội học thực nghiệm về nghệ thuật ở Việt nam so với các nước khác trên thế giới không hề chậm trễ. Tiếp đó trong nghiên cứu âm nhạc có công trình “Thị hiếu âm nhạc của quần chúng qua điều tra hội ca- múa- nhạc năm 1980” (Nguyễn Phan Thọ- Nguyễn Lam Sơn). Đây là đề tài nhằm tìm hiểu về thị hiếu âm nhạc của quần chúng thông các hoạt động văn hoá nghệ thuật, đề tài đem đến cho chúng ta cái nhìn khá toàn diện về thị hiếu âm nhạc của nhân dân, đề tài nghiên cứu này là cơ sở để tìm hiểu những định hướng nghiên cứu về âm nhạc. Ngoài những công trình nghiên cứu kể trên, còn có rất nhiều những bài báo viết về mảng đề tài này như “Sân khấu sẽ ra sao vào năm 2000” của Phùng Dũng, hay “Thực trạng và lối ra của sân khấu hiện nay” của Nguyễn Văn Thành trích trong báo cáo đề dẫn hội nghị Trung ương về nghệ thuật truyền thống.
Hầu hết các bài viết trên đều nhằm phản ánh thực trạng đang diễn ra hiện nay là nghệ thuật truyền thống đang mất dần những giá trị tốt đẹp và vai trò của nó trong đời sống nghệ thuật và xu hướng thưởng thức của người dân trên cả nước, từ việc chỉ ra thực trạng đó các tác giả lên tiếng kêu cứu cho nền nghệ thuật truyền thống nước nhà đã sắp thất truyền trong giới trẻ. Các công trình khảo cứu trên thực hiện trên cơ sở những tiêu chuẩn hoá nhằm thu thập thông tin xã hội học về nhu cầu, sở thích, thị hiếu mong đợi nghệ thuật trong những tương quan về giới tính, lứa tuổi, nghề nghiệp, học vấn. Hầu hết, những nghiên cứu này được tiến hành một cách bài bản, qui mô và đem lại những kết quả khoa học thiết thực, đặc biệt là kết quả về sự khác biệt về nhu cầu, sở thích, thị hiếu của công chúng nghệ thuật. Tuy vậy, phần lớn các công trình nghiên cứu và những bài viết trên tập trung vào mối quan hệ giữa tác phẩm và công chúng mà chưa đi tìm hiểu về việc thưởng thức và bảo tồn, phát huy của các nhóm công chúng nói chung và của sinh viên nói riêng đối với loại hình âm nhạc truyền thống.
Trong đề tài nghiên cứu của mình, tôi mong muốn hướng đến tìm hiểu thực trạng thưởng thức âm 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhạc dân gian truyền thống của sinh viên và quá trình bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống đó để làm rõ hơn một khía cạnh chưa được đề cập tới nhiều trong các công trình nghiên cứu về âm nhạc dân gian truyền thống. Ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn 3.1 Ý nghĩa khoa học Luận văn vận dụng các kiến thức của xã hội học vào nghiên cứu giải thích một hoạt động trong lĩnh vực văn hóa lối sống của sinh viên, đồng thời tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động thưởng thức âm nhạc của sinh viên hiện nay. Các kết quả trong nghiên cứu này phần nào góp phần kiểm chứng một số lý thuyết xã học đại cương như: lý thuyết lựa chọn hành vi hợp lý, lý thuyết xã hội hóa.2 Ý nghĩa thực tiễn Các kết quả của đề tài sẽ góp phần cung cấp những bằng chứng thực tiễn, từ đó đưa ra một số giải pháp phù hợp để có thể đưa những loại hình âm nhạc dân gian truyền thống đến gần với sinh viên hơn. Qua đó, góp phần để bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống trong sinh viên 4.
Đối tƣợng khách thể, phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tượng nghiên cứu Hoạt động thưởng thức và bảo tồn âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viên.2 Khách thể nghiên cứu Trong đề tài này, tôi chọn khách thể nghiên cứu là sinh viên các trường trên địa bàn Hà Nội bao gồm: Đại học Khoa học xã hội và nhân văn; Đại học Văn hoá Hà Nội (Khoa Văn hóa), Đại học Kinh tế quốc dân 4.3 Phạm vi nghiên cứu 4. Phạm vi không gian - Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn. - Trường Đại học Văn hoá (Khoa Văn hóa) - Trường Đại học Kinh tế quốc dân. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Phạm vi thời gian - Từ tháng 11/2011-8/2014 4. Phạm vi nội dung nghiên cứu: Nội dung của đề tài này bao gồm các thông tin chủ yếu sau: Thực trạng thưởng thức âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viên các trường Đại học hiện nay: Loại hình âm nhạc dân gian sinh viên thường xuyên thưởng thức; mức độ nghe và kênh thông tin sinh viên tiếp nhận âm nhạc dân gian; đánh giá của sinh viên về hoạt động biểu diễn âm nhạc dân gian truyền thống hiện nay. Hành vi bảo tồn âm nhạc dân gian truyền thống của sinh viên. Các yếu tố tác động đến quá trình thưởng thức và bảo tồn âm nhạc dân gian.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 5.