Bảo Lãnh Ngân Hàng Thương Mại Đối Với Trách Nhiệm Của Nhà Thầu Trong Đấu Thầu Xây Lắp

Bài viết phân tích vai trò của bảo lãnh ngân hàng thương mại trong trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp theo pháp luật Việt Nam.

• Tác giả: Võ Hoàng Quân
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Đăng Huệ
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Bảo Lãnh Ngân Hàng Thương Mại Đối Với Trách Nhiệm Của Nhà Thầu Trong Đấu Thầu Xây Lắp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu
• 1.3. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ BẢO LÃNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI TRÁCH NHIỆM CỦA NHÀ THẦU TRONG ĐẤU THẦU XÂY LẮP
• 2.1. Khái quát chung về bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp
• 2.2. Tổng quan pháp luật về hoạt động bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp
• 2.3. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO LÃNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI TRÁCH NHIỆM CỦA NHÀ THẦU TRONG ĐẤU THẦU XÂY LẮP
• 3.1. Thực trạng các quy định pháp luật về bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp
• 3.2. Thực trạng thực hiện pháp luật về bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp
• 3.3. Đánh giá chung
• 3.4. Kết luận Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BẢO LÃNH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI TRÁCH NHIỆM CỦA NHÀ THẦU TRONG ĐẤU THẦU XÂY LẮP
• 4.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp ở Việt Nam
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp ở Việt Nam
• 4.3. Kết luận Chương 4
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Lãnh Ngân Hàng Trong Đấu Thầu Xây Lắp

Bảo lãnh ngân hàng (BLNH) là một biện pháp bảo đảm truyền thống, được sử dụng rộng rãi và quy định trong nhiều văn bản pháp luật. BLNH là nghiệp vụ ràng buộc các bên có trách nhiệm thực hiện một hợp đồng đã thống nhất, trong đó ngân hàng đóng vai trò trung gian quan trọng. Đây là các hợp đồng song phương giữa ngân hàng và chủ đầu tư, giữa ngân hàng và nhà thầu, nhằm thống nhất xử lý các mối quan hệ hợp đồng. Hoạt động bảo lãnh bảo hành được coi là một nghiệp vụ cấp tín dụng của ngân hàng, mang tính phổ biến và ngày càng phát triển mạnh mẽ. Trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, một số loại hình BLNH như bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh hợp đồng, bảo lãnh bảo hành, thường xuyên xảy ra, góp phần thực hiện thành công quan hệ hợp đồng. Ngân hàng, với tư cách là bên bảo lãnh cho nhà thầu một khoản tiền theo quy định, cam kết với chủ đầu tư về việc thực hiện hợp đồng của nhà thầu. Nếu nhà thầu vi phạm hợp đồng, gây thiệt hại trong quá trình xây dựng, ngân hàng sẽ đứng ra trả tiền cho chủ đầu tư với số tiền đã bảo lãnh. BLNHXL tạo ra nguồn thu cho ngân hàng, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro. Vấn đề “BLNHXL” là một bước chuẩn bị nhỏ nhưng chắc chắn phải gặp trong đấu thầu xây dựng. Đây là vấn đề tiên quyết đảm bảo sự hợp lệ của hồ sơ dự thầu, chịu ảnh hưởng khác nhau giữa quy định về đấu thầu và quy định tín dụng ngân hàng.

1.1. Định Nghĩa và Vai Trò Của Bảo Lãnh Ngân Hàng BLNH Xây Lắp

Bảo lãnh ngân hàng trong xây lắp (BLNHXL) là cam kết của ngân hàng (bên bảo lãnh) với chủ đầu tư (bên nhận bảo lãnh) về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của nhà thầu (bên được bảo lãnh) nếu nhà thầu không thực hiện đúng các điều khoản trong hợp đồng xây dựng. Vai trò của BLNHXL là đảm bảo quyền lợi của chủ đầu tư, giảm thiểu rủi ro khi nhà thầu không đủ năng lực tài chính hoặc không thực hiện đúng cam kết. BLNHXL cũng tạo điều kiện cho nhà thầu tiếp cận các dự án lớn, tăng cường uy tín và năng lực cạnh tranh.

1.2. Phân Loại Các Hình Thức Bảo Lãnh Ngân Hàng Thường Gặp

Có nhiều hình thức bảo lãnh ngân hàng thường gặp trong đấu thầu xây lắp, bao gồm: Bảo lãnh dự thầu (Bid Bond), bảo lãnh thực hiện hợp đồng (Performance Bond), bảo lãnh thanh toán (Payment Bond), và bảo lãnh bảo hành (Warranty Bond). Mỗi loại bảo lãnh có mục đích và phạm vi bảo đảm khác nhau, phù hợp với từng giai đoạn của quá trình đấu thầu và thực hiện hợp đồng xây dựng. Việc lựa chọn hình thức bảo lãnh phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả và giảm thiểu rủi ro cho các bên liên quan. Ví dụ, bảo lãnh dự thầu đảm bảo nhà thầu sẽ ký hợp đồng nếu trúng thầu.

II. Thách Thức và Rủi Ro Khi Sử Dụng Bảo Lãnh Ngân Hàng Xây Lắp

Mặc dù BLNHXL mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tiềm ẩn không ít thách thức và rủi ro. Một trong những thách thức lớn nhất là sự không đồng bộ giữa các quy định pháp luật về đấu thầu và tín dụng ngân hàng. Điều này gây khó khăn cho việc thực hiện bảo lãnh, đặc biệt là trong các trường hợp tranh chấp. Rủi ro cũng xuất phát từ phía nhà thầu, khi họ không đủ năng lực tài chính để đáp ứng yêu cầu bảo lãnh của ngân hàng. Ngoài ra, còn có rủi ro từ phía ngân hàng, khi họ phải đối mặt với nguy cơ nhà thầu vi phạm hợp đồng, dẫn đến việc phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Các tranh chấp phát sinh giữa ngân hàng, nhà thầu và chủ đầu tư ngày càng nhiều, cho thấy pháp luật hiện hành về hoạt động bảo lãnh bảo hành chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn hội nhập quốc tế đặt ra.

2.1. Vấn Đề Về Tính Pháp Lý và Tính Đồng Bộ Của Quy Định Pháp Luật

Sự thiếu đồng bộ giữa Luật Đấu thầu, Luật Các tổ chức tín dụng và Bộ luật Dân sự về các quy định liên quan đến bảo lãnh gây ra nhiều khó khăn trong việc áp dụng và giải thích pháp luật. Ví dụ, các quy định về điều kiện bảo lãnh, phạm vi bảo lãnh, và thủ tục thực hiện bảo lãnh có thể khác nhau giữa các văn bản pháp luật, dẫn đến việc các bên liên quan gặp khó khăn trong việc xác định quyền và nghĩa vụ của mình. Cần thiết có một văn bản pháp luật thống nhất và chi tiết hơn để điều chỉnh hoạt động BLNHXL.

2.2. Rủi Ro Tài Chính Cho Ngân Hàng và Nhà Thầu Khi Thực Hiện BLNH

Ngân hàng có thể gặp rủi ro tài chính nếu nhà thầu không thực hiện đúng hợp đồng và ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Nhà thầu cũng có thể gặp khó khăn nếu không đủ năng lực tài chính để đáp ứng các yêu cầu của ngân hàng, hoặc nếu phải chịu các khoản phí bảo lãnh cao. Việc đánh giá năng lực tài chính của nhà thầu và quản lý rủi ro tín dụng của ngân hàng là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro cho cả hai bên.

III. Phương Pháp Quản Lý Rủi Ro Bảo Lãnh Ngân Hàng Trong Xây Lắp

Để giảm thiểu rủi ro liên quan đến BLNHXL, cần có các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm việc đánh giá kỹ lưỡng năng lực của nhà thầu, thiết lập các điều khoản bảo lãnh rõ ràng và chặt chẽ, và thực hiện giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện hợp đồng. Ngân hàng cũng cần có các quy trình quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả để đảm bảo khả năng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh khi cần thiết. Quản lý rủi ro hiệu quả giúp đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan và tăng cường tính minh bạch và hiệu quả của hoạt động đấu thầu xây lắp.

3.1. Đánh Giá Năng Lực Nhà Thầu Kỹ Càng Để Giảm Thiểu Rủi Ro BLNH

Việc đánh giá năng lực của nhà thầu bao gồm đánh giá năng lực tài chính, năng lực kỹ thuật, kinh nghiệm, và uy tín của nhà thầu. Ngân hàng cần thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm báo cáo tài chính, hồ sơ dự thầu, và thông tin từ các chủ đầu tư khác. Việc đánh giá kỹ lưỡng năng lực của nhà thầu giúp ngân hàng đưa ra quyết định bảo lãnh chính xác và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

3.2. Thiết Lập Điều Khoản Bảo Lãnh Rõ Ràng Chặt Chẽ Bảo Vệ Quyền Lợi

Các điều khoản bảo lãnh cần được thiết lập một cách rõ ràng, chi tiết và chặt chẽ, bao gồm phạm vi bảo lãnh, thời hạn bảo lãnh, điều kiện thực hiện bảo lãnh, và các trường hợp loại trừ trách nhiệm bảo lãnh. Các điều khoản này cần phải phù hợp với quy định pháp luật và phải bảo vệ quyền lợi của cả ngân hàng và chủ đầu tư. Việc sử dụng các mẫu hợp đồng bảo lãnh tiêu chuẩn có thể giúp đảm bảo tính rõ ràng và chặt chẽ của các điều khoản.

3.3. Giám Sát Thực Hiện Hợp Đồng Xây Dựng Chặt Chẽ Để Phòng Ngừa

Ngân hàng cần thực hiện giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện hợp đồng xây dựng để phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Việc giám sát có thể bao gồm kiểm tra tiến độ thi công, đánh giá chất lượng công trình, và theo dõi tình hình tài chính của nhà thầu. Việc giám sát chặt chẽ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh.

IV. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Bảo Lãnh Ngân Hàng Trong Đấu Thầu

Để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro liên quan đến BLNHXL, cần có các giải pháp hoàn thiện pháp luật. Các giải pháp này bao gồm việc đồng bộ hóa các quy định pháp luật về đấu thầu và tín dụng ngân hàng, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các bên liên quan, và nâng cao năng lực quản lý rủi ro của ngân hàng. Việc hoàn thiện pháp luật giúp tạo ra một môi trường pháp lý ổn định và minh bạch, khuyến khích các bên tham gia hoạt động đấu thầu xây lắp một cách hiệu quả và bền vững.

4.1. Đồng Bộ Hóa Quy Định Pháp Luật Về Đấu Thầu Và Ngân Hàng

Cần thiết phải rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật về đấu thầu và tín dụng ngân hàng để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất. Ví dụ, cần làm rõ các quy định về điều kiện bảo lãnh, phạm vi bảo lãnh, và thủ tục thực hiện bảo lãnh. Việc đồng bộ hóa các quy định pháp luật giúp giảm thiểu tranh chấp và tăng cường tính minh bạch của hoạt động BLNHXL.

4.2. Tăng Cường Minh Bạch Giải Trình Trong Bảo Lãnh Ngân Hàng

Cần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các bên liên quan đến hoạt động BLNHXL. Ví dụ, cần công khai thông tin về các điều kiện bảo lãnh, phạm vi bảo lãnh, và các trường hợp thực hiện bảo lãnh. Việc tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình giúp xây dựng lòng tin giữa các bên và giảm thiểu rủi ro.

V. Ứng Dụng Thực Tế và Kết Quả Nghiên Cứu Về Bảo Lãnh Xây Lắp

Nghiên cứu thực tế về BLNH trong đấu thầu xây lắp cho thấy hiệu quả của biện pháp này trong việc bảo vệ quyền lợi của chủ đầu tư và khuyến khích nhà thầu thực hiện đúng cam kết. Các nghiên cứu cũng chỉ ra những tồn tại và hạn chế trong quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng BLNH, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Các kết quả nghiên cứu này có giá trị tham khảo quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, ngân hàng, và các bên liên quan đến hoạt động đấu thầu xây lắp.

5.1. Nghiên Cứu Trường Hợp Sử Dụng Bảo Lãnh Trong Dự Án Xây Dựng

Phân tích các trường hợp cụ thể về việc sử dụng BLNH trong các dự án xây dựng để làm rõ vai trò và hiệu quả của biện pháp này. Các trường hợp nghiên cứu có thể bao gồm các dự án thành công, các dự án gặp khó khăn, và các dự án có tranh chấp liên quan đến BLNH. Việc phân tích các trường hợp thực tế giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của BLNH.

5.2. Đánh Giá Tác Động Của Bảo Lãnh Ngân Hàng Đến Thị Trường Xây Dựng

Đánh giá tác động của BLNH đến thị trường xây dựng, bao gồm tác động đến năng lực cạnh tranh của nhà thầu, khả năng tiếp cận dự án của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, và chi phí xây dựng. Việc đánh giá tác động giúp hiểu rõ hơn về vai trò của BLNH trong việc thúc đẩy sự phát triển của thị trường xây dựng.

VI. Tương Lai Của Bảo Lãnh Ngân Hàng và Đấu Thầu Xây Lắp Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của thị trường xây dựng, BLNHXL sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực quản lý rủi ro sẽ giúp BLNHXL phát huy tối đa hiệu quả, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành xây dựng Việt Nam. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về các xu hướng mới trong BLNH, như sử dụng công nghệ để quản lý rủi ro và tăng cường tính minh bạch.

6.1. Xu Hướng Phát Triển Của Bảo Lãnh Ngân Hàng Trong Kỷ Nguyên Số

Tìm hiểu về các xu hướng mới trong BLNH, như sử dụng công nghệ blockchain để tăng cường tính minh bạch và an toàn, sử dụng trí tuệ nhân tạo để đánh giá rủi ro, và phát triển các sản phẩm BLNH số. Các xu hướng này có thể giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu chi phí của hoạt động BLNH.

6.2. Cơ Hội và Thách Thức Cho Ngành Xây Dựng Trong Tương Lai

Phân tích các cơ hội và thách thức cho ngành xây dựng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế và biến đổi khí hậu. Các cơ hội có thể bao gồm việc tham gia vào các dự án xây dựng lớn trong khu vực, phát triển các công nghệ xây dựng xanh, và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các thách thức có thể bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp nước ngoài, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, và rủi ro về biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu lý luận pháp luật về bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp 1. Các nghiên cứu lý luận về bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp Một là, về khái niệm, đặc điểm, phân loại bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp Ở Việt Nam, có khá nhiều công trình nghiên cứu đề cập nhưng chưa đi sâu phân tích khái niệm, đặc điểm, phân loại của hoạt động bảo lãnh của NHTM, cũng như chưa tách riêng, đi sâu vào mảng BLNHXL.

Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu về BLNH có thể kể đến như : Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Quốc gia Hà Nội (2005) [6]; Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Luật Hà Nội (2012) [5]; Giáo trình tín dụng ngân hàng của Học viện Ngân hàng (2001) [10]. Bài viết “Một số vấn đề về quan hệ BLNH ở nước ta hiện nay” của Võ Đình Toàn (2002) [30]; Bảo lãnh ngân hàng và tín dụng dự phòng của Lê Nguyên (1996) [17]. Ở nước ngoài, cũng có một số công trình khoa học đề cập đến khái niệm, đặc điểm, phân loại BLNH, có thể kể đến như: Bank Guarantees in International Trade (tạm dịch: Bảo lãnh ngân hàng trong thương mại quốc tế) của Roland F. Một số công trình khoa học khác nghiên cứu về BLNH dưới khái niệm “Guarantee” (bảo lãnh) và “Demand Guarantee” hay “Bank Demand Guarantee” (tạm dịch: Bảo lãnh trả tiền ngay/Bảo lãnh ngân hàng trả tiền ngay) như : Guide to the ICC Uniform Rules for Demand Guarantees 9 (tạm dịch : Hướng dẫn bộ quy tắc thống nhất của ICC về bảo lãnh trả tiền ngay) của Roy Goode (1992) [49]; Luận án Tiến sĩ luật học “Selective Legal Aspects of Bank Demand Guarantees” (tạm dịch: Một số khía cạnh pháp lý lựa chọn về bảo lãnh ngân hàng trả tiền ngay) của Michelle Kelly-Louw (2008) [55].

Từ các công trình nghiên cứu nêu trên, có thể đưa ra nhận xét : (i) Khái niệm về BLNHXL hiện chưa thống nhất, chưa được phân tích, đánh giá, mà thường được trình bày theo hướng mô tả kỹ thuật bảo lãnh (đối tượng bảo lãnh, trách nhiệm bảo lãnh …) chứ không đề cập dưới khía cạnh pháp lý là một quan hệ hợp đồng giữa bên bảo lãnh (NHTM) và bên nhận bảo lãnh (nhà thầu tham gia đấu thầu xây lắp) thể hiện dưới dạng quyên và nghĩa vụ của hai bên đối với nhau; (ii) Các khái niệm chưa nêu rõ được bản chất của BLNHXL là một giao dịch bảo đảm nhằm bảo đảm cho nghĩa vụ của bên được bảo lãnh (nhà thầu tham gia đấu thầu xây lắp) đối với bên nhận bảo lãnh (bên mời thầu xây lắp). Hai là, về khái niệm, đặc điểm, nội dung của hoạt động BLNHXL Hiện nay, các công trình nghiên cứu trong nước cũng như nước ngoài thường không đề cập đến các vấn đề về khái niệm, đặc điểm, nội dung hoạt động BLNHXL. Một số công trình nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu bản chất của cam kết bảo lãnh hoặc bản chất của giao dịch bảo lãnh như : “Bảo lãnh ngân hàng và tín dụng dự phòng” của Lê Nguyên (1996) [17]; “Một số vấn đề về quan hệ BLNH ở nước ta hiện nay” của Võ Đình Toàn (2002) [31]; “Xác định lại bản chất quan hệ bảo lãnh ngân hàng trong các quy định của pháp luật” của Nguyên Thành Nam (2013) [12]. Mặc dù các công trình này đã chỉ ra được bản chất của cam kết bảo lãnh là một quan hệ hợp đồng giữa hai bên, một bên là bên phát hành bảo lãnh (bên bảo lãnh) và một bên là bên thụ hưởng bảo lãnh (bên nhận bảo lãnh), nhưng chưa lý giải được bản chất của hoạt động BLNH, cũng như xác định các nội dung cụ thể của hoạt động BLNH, từ đó, không thể đi sâu vào hoạt động BLNHXL.

10 Như vậy, có thể kết luận rằng, hiện nay còn thiếu vắng các nghiên cứu về hoạt động BLNHXL trong các công trình nghiên cứu ở trong và ngoài nước. Vì vậy, trong thực tế hiện còn nhiều cách hiểu khác nhau về hoạt động BLNHXL. Ba là, về các rủi ro phát sinh trong hoạt động BLNHXL Hoạt động BLNH nói chung và hoạt động BLNHXL nói riêng đem lại nguồn thu không nhỏ cho TCTD, nhưng hoạt động này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, thậm chí những khoản tổn thất từ rủi ro có thể lớn hơn nhiều so với phí bảo lãnh mà TCTD thu được. Đặc trương của công trình xây lắp là sản phẩm mang tính đặc thù và được hình thành từ trước.

Do đó, một sự thay đổi nào đó trong quá trình triển khai, đặc biệt là quá trình đấu thầu, đều có thể gây ảnh ngrnghieem trọng, làm thay đổi tính năng và mục tiêu đã định. Tuy nhiên, đến nay cũng không nhiều công trình nghiên cứu cụ thể về các rủi ro mà các bên liên quan phải đối mặt trong hoạt động BLNHXL và phương thức nào để hạn chế các rủi ro đó. Chằng hạn, trong “Bảo lãnh ngân hàng và tín dụng dự phòng” của Lê Nguyên (1996) [16], mặc dù tác giả đã dành hẳn một phần (phần III) nghiên cứu về những rủi ro của bảo lãnh và tín dụng dự phòng, nhưng mới nhìn nhận rủi ro dưới góc độ của bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. Tại một số công trình khoa học khác thì không trực tiếp đề cập đến các rủi ro trong hoạt động BLNH nói riêng mà nghiên cứu chung về các rủi ro trong hoạt động tín dụng ngân hàng và các biện pháp để quản trị các loại rủi ro này, cụ thể như : “Rủi ro tín dụng thương mại ngân hàng - Lý luận và thực tiễn” của Trương Quốc Cường, Đào Minh Phúc, Nguyễn Đức Thắng (2010) [2]; “Quản trị rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại trong quá trình hội nhập quốc tế” của Lê Văn Dũng (2007) [3]; “Xây dựng khung quản lý rủi ro hoạt động hướng tới giám sát ngân hàng trên cơ sở rủi ro” của Nhóm nghiên cứu quản trị rủi ro hoạt động Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (2013) [18]; “Triển khai Basel II: Khi nào và tiếp cận như thế nào?” của Phạm Đỗ Nhật Vinh (2013) [35].

Các tài liệu này cũng có giá trị tham khảo 11 trong việc nghiên cứu cách thức nhận diện rủi ro và các phương thức quản lý rủi ro hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, xuất phát từ mục đích và phạm vi nghiên cứu chuyên sâu, liên quan tới nhiều ngành luật của luận án, nội dung các công trình nêu trên chưa đề cập đầy đủ và toàn diện các rủi ro phát sinh trong hoạt động BLNHXL. Các nghiên cứu lý luận pháp luật về bảo lãnh của ngân hàng thương mại đối với trách nhiệm của nhà thầu trong đấu thầu xây lắp Nội dung lý luận pháp luật về hoạt động BLNHXL bao gồm 3 vấn đề cơ bản là : Khái niệm và nguyên tắc của pháp luật về hoạt động bảo lãnh của ngân hàng BLNHXL; cấu trúc pháp luật về hoạt động BLNHXL và những yếu tố chi phối pháp luật về hoạt động BLNHXL. Một là, về khái niệm, nguyên tắc pháp luật về hoạt động BLNHXL Hiện nay, các công trình nghiên cứu trong nước cũng như nước ngoài nghiên cứu chưa đầy đủ các vấn đề lý luận về pháp luật hoạt động BLNH cũng như hoạt động BLNHXL như khái niệm, nguyên tắc của pháp luật về lĩnh vực này, trong khi việc làm rõ khái niệm và các nguyên tắc này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định cấu trúc pháp luật cũng như những nội dung cần được quy định trong pháp luật hoạt động BLNHXL.

Tuy nhiên, ở từng giác độ cụ thể, cũng có một số công trình nghiên cứu đã đề cập đến nội dung nêu trên, như: Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Quốc gia Hà Nội (2005) [6]; Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Luật Hà Nội (2012) [5]. Hai là, về cấu trúc pháp luật về hoạt động BLNHXL Việc nghiên cứu cấu trúc pháp luật về hoạt động BLNHXL có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định các nội dung của pháp luật về hoạt động này. Đề cập đến vấn đề này dưới giác độ pháp luật về BLNH có một số công trình như sau: Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Quốc gia Hà Nội (2005) [6]; Giáo trình Luật ngân hàng Việt Nam của Đại học Luật Hà Nội (2012) [5]; tác phẩm Bank Guarantees in International Trade (tạm dịch: Bảo 12 lãnh ngân hàng trong thương mại quốc tế) của Roland F.Bertrams (1996) [42]; luận án “Selective Legal Aspects of Bank Demand Guarantees” (tạm dịch: Một số khía cạnh pháp lý lựa chọn về bảo lãnh ngân hàng trả tiền ngay) của Michelle Kelly-Louw (2008) [55] và một số công trình khác. Nhìn chung, mỗi công trình khoa học nêu trên đã nghiên cứu một hoặc một số nội dung chính trong cấu trúc pháp luật về hoạt động bảo lãnh của ngân hàng chứ chưa đi sâu vào BLNHXL.

Chưa có nhiều công trình làm rõ việc pháp luật về hoạt động này cần điều chỉnh các nội dung gì. Đi sâu vào từng nội dung lý luận trong cấu trúc pháp luật về hoạt động BLNH có thể thấy: - Các ấn phẩm do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ấn hành, trong đó đáng chú ý nhất là “Uniform Rules for Demand Guarantees No. Đây là bộ quy tắc thể hiện các thông lệ quốc tế về BLNH, bộ quy tắc này được ban hành trên cơ sở tổng kết thực tiễn áp dụng của Uniform Rules for Contract Guarantees No.325 (tạm dịch: Bộ quy tắc thống nhất về bảo lãnh hợp đồng số 325) [50] và Uniform Rules for Demand Guarantees No. Bên cạnh đó, các bản hướng dẫn thực hiện Bộ quy tắc thống nhất về bảo lãnh trả tiền ngay cũng góp phần làm rõ các nội dung của Bộ quy tắc này, chẳng hạn như: “Guide to the ICC Uniform Rules for Demand Guarantees” của Roy Goode (1992) [49].

Các bộ quy tắc và bản hướng dẫn nêu trên không mang tính bắt buộc nhưng ICC đã tổng kết thực tiễn và đưa ra các quy định khuyến nghị đối với các ngân hàng thực hiện hoạt động BLNH trong thương mại quốc tế. Những quy định mang tính khuyến nghị này được coi như tập quán quốc tế và nhiều chủ thể tham gia hoạt động BLNH lựa chọn áp dụng, cũng như được nhiều quốc gia nội luật hóa trong pháp luật của họ.