Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Chương 2: Cơ sá lý luận về bÁo đÁm pháp lý về quyền bình đẳng giới á Viát Nam hián nay Chương 3: Thực tr¿ng bÁo đÁm pháp lý về quyền bình đẳng giới á Viát Nam hián nay Chương 4: Quan điểm và giÁi pháp tăng cưßng bÁo đÁm pháp lý về quyền bình đẳng giới á Viát Nam hián nay. 9 Ch°¢ng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CĀU LIÊN QUAN Đ¾N ĐÀ TÀI LUÀN ÁN Quyền bình đẳng giới không chỉ là mát giá trß tinh thần mà còn là nền tÁng cơ bÁn cho sự phát triển cāa các quyền lợi và quyền con ngưßi khác trong xã hái dân chā. Bình đẳng giới không chỉ đÁm bÁo mát môi trưßng công bằng cho nam và nữ mà còn t¿o điều kián để hình thành và thúc đẩy các quyền khác như quyền kinh tế, chính trß, văn hóa và xã hái. Há tiếp cận đề tài này từ nhiều phương dián khác nhau, từ các góc đá luật pháp, xã hái hác, triết hác, đến các nghiên cứu thực tißn và quy đßnh chính sách.
Bằng cách nghiên cứu và hiểu sâu về quyền bình đẳng giới, các chuyên gia và nhà nghiên cứu có thể đưa ra các phân tích, đánh giá và đề xuÃt cÿ thể về cách thức tăng cưßng và bÁo vá quyền này trong mái khía c¿nh cāa xã hái. Sự quan tâm này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn t¿o ra cơ sá lý luận và thực tißn để xây dựng và cÁi thián các chính sách, cơ chế thực thi và há thống luật pháp liên quan đến bình đẳng giới. Các nghiên cứu thưßng tập trung vào các khía c¿nh như tổng quan về há thống quy đßnh pháp luật liên quan đến bình đẳng giới và quyền bình đẳng giới, tình tr¿ng thực thi bình đẳng giới, và cÁ các yếu tố, nguyên nhân gây ra tình tr¿ng bÃt bình đẳng giới. Sau đây là mát số công trình nghiên cứu khoa hác liên quan đến quyền bình đẳng giới mà tác giÁ đã tham khÁo trong quá trình thực hián luận án, nhằm hß trợ viác hoàn thành các mÿc tiêu và nhiám vÿ nghiên cứu đã được xác đßnh.
Nhÿng công trình nghiên cāu có liên quan đ¿n đÁ tài luÁn án 1. Những công trình nghiên cứu về lý luận có liên quan đến bảo đảm pháp lý về quyền bình đẳng giới Sách: <Vì quyền trẻ em và sự bình đẳng cāa phÿ nữ= do Trung tâm Nghiên cứu quyền con ngưßi và Vián Thông tin khoa hác Hác vián được tài trợ bái Đ¿i sứ quán Liên bang Thÿy Sỹ t¿i Viát Nam, 1999. Điểm nổi bật cāa công trình này tập trung vào hai vÃn đề quan tráng: bÁo đÁm quyền cāa trẻ em và sự bình đẳng cāa phÿ nữ. Đây là 10 hai mÁng lớn trong lĩnh vực quyền con ngưßi và bình đẳng giới, đặc biát quan tráng trong xã hái đương đ¿i.
Sự bình đẳng cāa phÿ nữ cũng là mát lĩnh vực quan tráng. Nghiên cứu về viác xóa bỏ các rào cÁn, đÁm bÁo quyền lợi và cơ hái bình đẳng cho phÿ nữ trong mái khía c¿nh cāa đßi sống xã hái và kinh tế đóng vai trò quan tráng trong viác xây dựng mát xã hái công bằng. [81] Trong cuốn <Suy nghĩ về bình đẳng giới dưới góc nhìn pháp luật= cāa tác giÁ Trßnh Đình Thể (XNB Tư pháp năm 2007) nghiên cứu sâu chā đề về chính sách bình đẳng giới cāa ĐÁng, tập trung vào phân tích góc đá pháp luật và thực tißn tư pháp liên quan đến viác thực hián các chính sách này. Viác này bao gồm viác khÁo sát các cơ sá luật pháp, văn bÁn quy đßnh pháp luật liên quan đến bình đẳng giới, cho phép tác giÁ đưa ra đánh giá và đề xuÃt các điều chỉnh, cÁi tiến về nền tÁng pháp lý nhằm tăng cưßng bÁo đÁm quyền bình đẳng giới.
Tác giÁ cũng tiến hành nghiên cứu cÿ thể và chi tiết về viác thực thi quyền bình đẳng giới thông qua thực tißn tư pháp. [70] Sách: <Quyền con ngưßi, quyền và nghĩa vÿ cơ b¿n cāa công dân trong Hiến pháp Việt Nam=, Văn phòng Thưßng trực về Nhân quyền và Hác vián Chính trß quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp thực hián, 2015. Trong Hiến pháp Viát Nam, cÿ thể là nái dung Quan điểm về bình đẳng giới t¿i Hiến pháp 2013, có phần đề cập các quyền cāa phÿ nữ, cÿ thể là những nét chính về bình đẳng giới, quyền và nghĩa vÿ cāa phÿ nữ đối với hác tập, làm viác, sinh đẻ và hôn nhân.Tư tưáng về bình đẳng giới trong Hiến pháp 2013 có thể được phân tích sâu hơn, đặc biát là các nguyên lý, giá trß và mÿc tiêu về bình đẳng giới mà Hiến pháp này hướng đến. Nó cũng có thể bao gồm cách mà Hiến pháp bÁo vá và thúc đẩy bình đẳng giới trong các lĩnh vực khác nhau cāa cuác sống.[89] Giáo sư Lê Thi trong cuốn <Vài nét bàn về việc thực thi công bằng, dân chā và bình đẳng nam nữ á Việt Nam hiện nay= Đề xuÃt mát quan điểm toàn dián về sự tương quan giữa các nguyên tắc cơ bÁn cāa công bằng, dân chā và bình đẳng với viác thực thi bình đẳng giới.
Tác giÁ đã không chỉ đưa ra quan điểm về những nguyên tắc chung mà còn đi sâu vào viác làm rõ các điều kián cÿ thể để thực hián chúng trong đßi sống kinh tế - xã hái. Điều này có thể bao gồm viác phân tích các 11 điều kián kinh tế, chính trß, xã hái để thúc đẩy bình đẳng giới, cũng như vai trò cāa nhà nước trong viác t¿o ra các cơ hái và tiếp cận với các quỹ phúc lợi công cáng cho nam và nữ. Ngoài ra, viác phân tích thực tr¿ng thực hián công bằng, dân chā và bình đẳng giới á Viát Nam cũng là mát phần quan tráng, vì nó giúp chỉ ra những bÃt cập, không nhÃt quán giữa luật pháp, chính sách cāa Nhà nước và thực tißn. Tác giÁ có thể đã đưa ra những nguyên nhân gây ra những không nhÃt quán này và đề xuÃt những kiến nghß cÿ thể để cÁi thián viác thực thi và thúc đẩy bình đẳng giới.
Điều này có thể bao gồm cÁ những điều chỉnh về chính sách và há thống pháp luật để t¿o ra môi trưßng công bằng và bình đẳng hơn cho nam và nữ.[71] Sách: < Women in politics and Decision- Making in the Late Twentieth Century= (T¿m dßch: Phÿ nữ trong chính trß và ra quyết đßnh vào cuối thế kỷ 20), Trung tâm Phát triển Xã hái và Nhân đ¿o, thuác Văn phòng Liên Hiáp Quốc t¿i Viên, Nxb Martinus Nijhoff, 1992. Sách đã chỉ ra những trá ng¿i đối với phÿ nữ trong viác ra quyết đßnh liên quan đến quÁn lý nhà nước, từ đó, đề xuÃt các bián pháp để khắc phÿc những trá ng¿i này và nâng cao tỷ lá phÿ nữ tham gia chính trß trong thßi gian tới.[125] Sách: "The International Convernant on Civil and Political Rights: Cases, Material and Commenttary (Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị: Vÿ việc, tư liệu và bình luận), nhóm tác giÁ: Sarh Joseph, Jenny Schults và Melissa Castan, Nxb Đ¿i hác Oxford, Second Edition, 2004. Bằng cách đi sâu vào phân tích các vÿ viác thực tế và trích dẫn từ Công ước quốc tế, cuốn sách có thể cung cÃp mát cái nhìn rõ ràng và chi tiết về cách thức các quyền dân sự và chính trß được hiểu và thực thi trong thực tế. Viác áp dÿng điều 133 cāa Công ước này để nhÃn m¿nh quyền lợi cāa phÿ nữ trong lĩnh vực chính trß có thể là mát phần quan tráng, vì nó thể hián cam kết đối với bình đẳng giới và quyền lợi cāa phÿ nữ trong viác tham gia vào các quyết đßnh chính trß.
Các bình luận và phân tích sẽ có thể đi sâu vào các điều khoÁn, so sánh với thực tế, và đưa ra nhận đßnh về sự tuân thā, áp dÿng và hiáu quÁ cāa những điều khoÁn này trong thực tế. Ngoài ra, viác tập trung vào quyền chính trß cāa phÿ nữ trong bối cÁnh quyền dân sự và chính trß ráng lớn cũng là mát 12 điểm đặc biát quan tráng, giúp làm rõ và nhÃn m¿nh về bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trß.[104] Sách: <Women power and politics = Anne Stevens, Đ¿i hác Aston, Vương quốc Anh, Nxb Palgrave Macmillan, New York, 2007. Tác giÁ xuÃt phát từ thực tißn á nhiều quốc gia trên thế giới đã đưa ra được những luận chứng xác đáng để chứng minh cho vai trò quan tráng cāa phÿ nữ trong viác tham gia vào ho¿t đáng chính trß á thế giới dân chā tự do.[100] Sách <The Universal Declaration of Human Rights 1948: A Common Stadard of Achievement" (Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền 1948: Mÿc tiêu chung cāa nhân loại), Gudmundur Alfredson (Vián Raul Wallenberg, Lun, Thÿy Điển) và tác giÁ Asbjm Eide (Vián Nhân quyền Na Uy, Oslo, Na Uy) làm chā biên, Nxb Martinut Nijhoff, 2011. đi sâu vào viác phân tích và đánh giá các chuẩn mực về quyền con ngưßi, đặc biát là các nguyên tắc bình đẳng giới và quyền con ngưßi cāa phÿ nữ, được thể hián trong các điều khoÁn cāa Tuyên ngôn quốc tế về quyền con ngưßi năm 1948.
Bằng cách so sánh với các văn kián khác về nhân quyền từ các khu vực khác nhau như châu Âu, châu Mỹ, và châu Phi, công trình này có thể soi chiếu, đánh giá sự tương đồng, khác biát và tiến bá cāa các chuẩn mực và quy đßnh về bình đẳng giới và quyền con ngưßi cāa phÿ nữ. Viác so sánh này có thể giúp làm rõ hơn về viác các văn kián quốc tế khác nhau như thế nào trong viác bÁo vá và thúc đẩy bình đẳng giới và quyền con ngưßi cāa phÿ nữ. Cũng như từ đó, có thể đưa ra những đánh giá về mức đá tiến bá và Ánh hưáng cāa các văn kián này trong viác thúc đẩy bình đẳng giới và quyền con ngưßi cāa phÿ nữ trên ph¿m vi quốc tế.[107] Sách <Gender and political analysis" (t¿m dßch: phân tích mối quan há giữa giới tính và chính trß), Johanna Kantola và Anuela Lombardo, Nxb Palgrave, 2017 phân tích về mối quan há giữa bình đẳng giới và chính trß, đặc biát là vÃn đề trao quyền cho phÿ nữ trong nền chính trß, dựa trên phương pháp tiếp cận nữ quyền. Cách tiếp cận này có thể bao gồm viác nghiên cứu và phân tích về vai trò, quyền lực và tham gia cāa phÿ nữ trong các cÃu trúc chính trß cāa các quốc gia khác nhau.
Nó có thể đưa ra cái nhìn toàn cÁnh về viác phÿ nữ có được trao quyền lực chính trß và tham gia ra sao trong các quốc gia có nền chính trß đa d¿ng.
