Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUAT VE VAI TRÒ CỦA TOÀ. AN NHÂN DÂN TRONG VIỆC BAO VỆ QUYEN CUA PHU NU TRONG CÁC VU AN HON NHÂN VA GIA ĐÌNH 111. Quyền của phụ nữ trong các vụ án hôn nhân và gia đình. Khái niệm vụ án hôn nhân và gia đình ‘Theo Điều 3 Luật Hồn nhân và gia đính năm 2014, “hôn nhân” là quan hệ giữa vo và ching sau khi kết hôn (khoăn 1) còn “gia định” ta tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thông hoặc quan hệ nuôi đưỡng, làm phát sinh các quyên và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này (khoăn 2) Các tranh chấp về HN&GĐ là nguyên nhân làm phát sinh các vụ án.
Vụ án HN&GĐ là vụ việc phat sinh tại Tòa án nhân dân do cá nhân, cơ quan, tổ chức khởi kiên, yêu câu Tòa án bảo về các quyên và lợi ich hợp pháp về hôn nhân gia đỉnh cia mình hoặc của người khác. "Với quan niêm về vu án HN& GB như trên, có thể rút ra một số đặc điểm của vụ án HN& GB như sau: Thứ nhất, vụ 8n HN& GD trước hết phải là những vụ việc phát sinh tại Tòa án liên quan đến HN&GD. Chi những vu án HN&GĐ nào thuộc thẩm quyển giải quyết của Téa án va phát sinh tại Tòa án mới được gọi la vụ an HN& GD. Thứ hai, vụ an HN& GD phát sinh trên cơ sỡ có việc khởi kiện hoặc.
'yêu cu của cá nhân, cơ quan, tô chức theo quy định của pháp luật Những yêu cầu vẻ hôn nhân và gia đính thuộc thẩm quyển giải quyết của Tòa an gồm các yêu câu: hủy việc kết hôn trái pháp luật, công nhân thuận. tình ly hôn, nuôi con, chia tai sản Khi ly hôn; công nhận sự théa thuận vé thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn, hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên hoặc quyển thăm nom con sau khi ly hôn, chấm dứt việc nuôi cơn nuôi, công nhận và cho thi hảnh tai Việt Nam bản an, quyết định về hôn nhân và gia đình của Tòa án nước ngoải hoặc không công nhân ‘ban án, quyết định đó ma không có yêu cau thi hanh tại Việt Nam. Khái niệm và nội dung quyền của phụ nữ trong vụ án hôn nhân và gia đình a. Theo từ điển tiếng Việt, quyền phụ nữ được hiểu 1a điều ma pháp luật hoặc xã hội công nhận cho họ được hưởng, được làm, được đồi hôi, Trong khoa học pháp lý hiện nay, phân lớn các nhà nghiên cửu déu tiếp cân khải niêm quyên phụ nữ đựa trên nghiên cứu vé khái niệm quyên của con người.
Định nghĩa vé quyển con người của Văn phòng Cao ủy Liên hợp quốc vẻ quyển con người (Office of High Commissioner for Human Rights — OHCHR) thường được các nhà nghiên cứu vẻ van dé nay trích, theo đó, “Quyền con người là những bảo đâm pháp if toàn cầu (universal legal guarantees) có tác dung bdo vệ các cá nhân và các nhóm chéng lại những. Tành đông (actions) hoặc sự bỗ mặc (omissions) mà làm tôn hat đến nhân phẩm những sự được phép (entitlements) và tự do cơ bản (flandamental freedoms) của con người" ` 6 Việt Nam, đã có nhiễu chuyên gia, nha nghiên cứu đưa ra những định nghĩa, cách tiếp cân khác nhau vé vẫn để quyển con người. Theo Tác giã Nguyễn Đăng Dung, quyển con người là những quyển cơ bản nhất của con. người, được có một cách tự nhiên gắn bó mật thiết với con người - một đông vật cao cấp có lý tri, và có tỉnh cảm lam cho con người khác với các động vật khác, mà nhà nước thành lập với mốt trong những nhiêm vụ quan trong bậc Đau học Quốc ga Hi Nội, Gio wath ý hận vi nhấp iti qin cong, tăng 37 nhất của minh là phải bảo vệ những quyền đó 2 Theo tac giả Tran Quang Tiệp “Quyền con người là nhiững đặc lot vẫn có tự nhiên mà chỉ có con người mới được hướng trong những điều kiện chỉnh trị, kinh tổ, văn hóa, xã hội nhất ain? ‘Nhu vậy có thé thấy phân lớn các tac giả đều thống nhất quyển con người là những nim câu, lợi ích tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhân và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thöa thuận pháp If quéc tố.
Quyên con người lả những chuẩn mực mang tính toàn cu, đây lả vẫn. để chính trị - pháp lý vừa mang tính phổ biến, vừa mang tinh đặc thù. tiến thể hiện ở chỗ quyển con người bao ham những nguyên tắc, những quyền. được thừa nhân va áp dung ở moi nơi, nó là sự kết tinh những gia trị nhân văn.
của nhân loại mà loài người phải bao vệ. Tinh đặc thủ thé hiện ở chỗ, tùy theo. điều kiện kinh tế chính trị, sã hội mà sẽ có những mức độ riếng để qui định đâm bảo thực hiện phù hợp với những đặc điểm riêng của quốc gia. Trong quá trình nghiên cứu, giãi quyết van để quyển con người can phải chú ý những điểm chung va những nét đặc thi, đảm bao sự cân bằng, hòa hợp giữa những giá trị phổ biên va đặc thủ * Quyên của phụ nữ là một bộ phận tất yéu của quyên con người.
Phụ nữ có đây đủ các quyển con người như quyển được sống, quyển tư do, quyển tình đẳng với nam giới. Như vậy, guyẩn của phn nứt là tập hop các quyằn con người mà plnt nit được hưởng, được tôn trọng, được bảo về và bảo đâm thực hién bằng hề thông các quy định của pháp luật. Trong vu án hôn nhân vả gia định, quyển của người phu nữ được ghi 2 Hoc viên chink bị quốc gia Hồ Chí Minh- Trung tầm nghiên cứu quyền con người (2002), Những i ding cơ bốt về quy cơn ngườt, Neb thành pho Hồ Chí Mink, Thành phố Hộ Chi Min ` Học viện chính ta quốc gia Hồ Chi Mi - Trung tầm nghiên cứu quyên con người (2002), Những: di ding cơ bất về quy cơn người, Neb thành pho Hồ Chi Mink, Thành phố Hộ Chi Mink ˆ Học viện chính bị quốc gia Hồ Chí Minh - Trung tim nghiên cứu quyền con người (2002), Những. ni hg co bãnvỄ van con người, Nab think phố Hà Chí Min, Thàn phố Hồ Chí Min 10 nhận va bao vệ bang các quy đính của pháp luật mà chủ yêu là pháp luật hôn.
nhân và gia đình nhằm bao đảm việc thực thi day đủ, có hiệu quả các quyền. con người của phu nữ trên thực tế cũng như xử lý kip thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm quyền của người phụ nữtrong quan hệ hôn nhân và gia đính. Quyền của phụ nữ trong các vụ án HN& GB trước hết liên quan đến sự bình đẳng trước pháp luất giữa vo và chẳng trong quan hệ hôn nhân. Bình đẳng là được đổi xử công bằng trong tat cả các khía cạnh của đời sống x hội, trong đó có quan hệ hôn nhân.
Trong quá trình giải quyết vụ án HN&GĐ nêu thiểu bình đẳng thì không thể đảm bão quyên lợi chính đáng của các đương sự: trong đó có phụ nữ: Quyên của phụ nữ trong vụ án HN& GB còn liên quan đến việc không ‘bi pháp luật phân biệt đối xử trong việc hưỡng các quyền va thực hiện các nghĩa vụ. Con người sinh ra có thể có sự khác nhau về chủng tộc, giới tính, tin. ngưỡng, tôn giáo và địa vị sã hội nhưng đó không phải là căn cứ để pháp luật phân biệt trong việc huring các quyền va gánh vác các nghĩa vụ pháp lý. Pháp luật luôn đặt giá tn bình đẳng lam thước đo, tiêu chuẩn để lắp day khoảng.
cách không bình đẳng đó bằng việc quy định các quyền, nghĩa vụ pháp lý ngang nhau. Quyên của phu nữ trong vụ án HN&GD gắn với việc được pháp luật bảo vệ một cách bình đẳng. Quyển con người luôn đứng trước nguy cơ bị xâm hại và con người đều có quyển được pháp luật bảo vệ như nhau trước việc quyển của minh bị zâm phạm, không có sư phân biệt đổi xử. Khi quyền của phụ nữ trong vụ án HN&GD bị xêm phạm đòi héi moi hanh vi vi pham pham déu phải bi xử lý như nhau trước pháp luật, trong đó Tòa án đóng vai trò quan trọng trong cơ chế bảo vệ quyền con người và quyển bình đẳng trước.
Nội dung 'Như đã nêu ở trên, quyển của phụ nữ trong quan hệ hôn nhân va gia inh được ghỉ nhận va bão vệ bằng các quy đính của pháp luật ma chủ yêu là pháp luật hôn nhân và gia đính Theo quy định của pháp luật hiện hành” quyền của phụ nữ trong quan hệ hôn nhân va gia đình bao gồm các nội dung chủ yếu sau đây: - Nhóm các quyền nhân thân của phụ nữ trong quan hệ hôn nhân vả gia định Quyên nhân thân của phụ nữ trong quan hệ hôn nhân và gia dinh la quyển dan sự gắn liên với đời sống tinh than của người nữ trong quan hệ vợ. chồng, được phát sinh trên cơ sở hôn nhân hợp pháp và không thể chuyển. giao cho người khác. Nhóm các quyển nhân thân của phụ nữ trong quan hệ hôn nhân gia đình bao gồm các quyển cụ thé đưới đây: + Quyền được yêu thương, chung thủy, + Quyên được chăm sóc, giúp đổ, tôn trong + Quyền sống chung giữa vợ và chẳng, + Quyển bình đẳng của người vợ trong việc thực hiện các quan hệ gia định với con cái (bao gồm quyên bình đẳng trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng ‘va giáo duc con cái, quyền bình đẳng trong việc đại điện cho con, quyền: tình đẳng trong quan hệ với con ở một số lĩnh vực khác theo quy định của pháp luật) + Quyên bình đẳng trong việc thực hiện chính sách dan sổ, kế hoạch.
hóa gia định + Quyên đại diện cia vơ + Quyển của người vợ trong việc thực hiện trách nhiệm liên đói cũa vơ, chẳng. Nội đăng các quyền cia nhu rất trong quan hệ hôn nhân vi gia dish được tinh bày ở mục niy dim trên các coy ảnh cầu Luật Hin nhân và gia da 2014 12 + Quyển được lựa chon nơi cử trủ + Quyền được lựa chọn nghề nghiệp, hoc tập và tham gia các hoạt động, kinh tế, chính tr vả 2 hội + Quyén được tôn trọng quyền tự do, tín ngưỡng + Quyên của người vo trong việc ly hôn (bao gồm quyền được yêu cầu. ly hôn, quyển trực tiếp nuôi con khi ly hôn, quyền của người me trong việc thăm nom con sau khi ly hôn) -Nhóm các quyên tải sản của phụ nữ trong quan hệ hôn nhân và gia đính. Nhóm nay bao gồm các quyền cụ thé đưới đây: + Quyển tạo lập, chiếm hữu, sử dụng, định đoạt đối với tải sản chung.