Luận án về giá trị truyền thống và đạo đức của người phụ nữ Lào trong bối cảnh hiện đại

Chuyên đề nghiên cứu Giá trị truyền thống và đạo đức phụ nữ Lào hiện nay, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia chuyên ngành

• Trường học: Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
• Chuyên ngành: Đạo đức phụ nữ
• Đề tài: Giá trị truyền thống và đạo đức phụ nữ Lào hiện nay
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề lý luận về kế thừa giá trị truyền thống dân tộc
• 1.2. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào
• 1.3. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến phương hướng và giải pháp kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào
• 1.4. Những giá trị của các công trình khoa học đã tổng quan và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KẾ THỪA GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC NGƯỜI PHỤ NỮ LÀO HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
• 2.1. Kế thừa giá trị truyền thống dân tộc Lào
• 2.2. Tầm quan trọng, mục tiêu của việc kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay
• 2.3. Những nhân tố tác động đến việc kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: KẾ THỪA GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC NGƯỜI PHỤ NỮ LÀO HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 3.1. Thực trạng kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay
• 3.2. Một số hạn chế, khó khăn của việc kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM KẾ THỪA GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC NGƯỜI PHỤ NỮ LÀO HIỆN NAY
• 4.1. Phương hướng cơ bản nhằm kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay
• 4.2. Một số giải pháp cơ bản nhằm kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giá trị truyền thống và đạo đức phụ nữ Lào

Giá trị truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành đạo đức phụ nữ Lào. Những giá trị này không chỉ phản ánh bản sắc văn hóa mà còn là nền tảng cho sự phát triển của phụ nữ trong xã hội hiện đại. Phụ nữ Lào đã thể hiện sự kiên cường và sáng tạo trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị này. Theo nghiên cứu, vai trò của phụ nữ trong gia đình và xã hội được xem là một yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của đất nước. Họ không chỉ là người giữ gìn văn hóa mà còn là những người tham gia tích cực vào các hoạt động kinh tế và xã hội. Điều này cho thấy rằng, việc kế thừa giá trị truyền thống là cần thiết để xây dựng một xã hội công bằng và phát triển. Những giá trị như lòng yêu nước, sự hy sinh và trí thông minh của phụ nữ Lào đã được khẳng định qua nhiều thế hệ.

1.1. Vai trò của phụ nữ trong việc kế thừa giá trị truyền thống

Phụ nữ Lào có vai trò quan trọng trong việc kế thừa giá trị truyền thống. Họ không chỉ là người mẹ, người vợ mà còn là những người lãnh đạo trong gia đình và cộng đồng. Sự tham gia của phụ nữ trong các hoạt động xã hội và kinh tế đã góp phần nâng cao vị thế của họ trong xã hội. Theo một nghiên cứu, phụ nữ Lào đã tích cực tham gia vào các phong trào xã hội, từ đó khẳng định được đạo đức phụ nữ trong bối cảnh hiện đại. Việc phát huy những giá trị này không chỉ giúp phụ nữ tự tin hơn mà còn tạo ra những chuẩn mực mới trong xã hội. Họ đã chứng minh rằng, việc kế thừa giá trị văn hóa không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi của họ.

1.2. Thách thức trong việc bảo tồn giá trị truyền thống

Mặc dù phụ nữ Lào đã có những đóng góp đáng kể trong việc bảo tồn giá trị truyền thống, nhưng họ cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Sự phát triển của nền kinh tế thị trường và toàn cầu hóa đã tạo ra áp lực lớn lên các giá trị văn hóa truyền thống. Nhiều giá trị đạo đức truyền thống đang dần bị mai một, và điều này ảnh hưởng đến tình trạng phụ nữ trong xã hội. Các tệ nạn xã hội như bạo lực, mại dâm và ma túy đang gia tăng, làm suy giảm phẩm giá và vai trò của phụ nữ. Do đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống là một nhiệm vụ cấp bách, không chỉ để bảo vệ phụ nữ mà còn để xây dựng một xã hội văn minh và tiến bộ.

II. Đạo đức phụ nữ Lào trong bối cảnh hiện đại

Đạo đức phụ nữ Lào hiện nay đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các yếu tố xã hội và kinh tế. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, phụ nữ Lào cần phải điều chỉnh và thích ứng với những thay đổi này. Đạo đức phụ nữ không chỉ đơn thuần là việc giữ gìn các giá trị truyền thống mà còn là khả năng phát triển và đổi mới. Phụ nữ Lào đang dần khẳng định vị trí của mình trong xã hội, tham gia vào các lĩnh vực như kinh tế, chính trị và văn hóa. Điều này cho thấy rằng, việc phát triển đạo đức phụ nữ không chỉ là trách nhiệm của bản thân họ mà còn là của toàn xã hội. Cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích phụ nữ tham gia vào các hoạt động xã hội để nâng cao vị thế của họ.

2.1. Những giá trị đạo đức cần phát huy

Trong bối cảnh hiện đại, phụ nữ Lào cần phát huy những giá trị đạo đức như lòng yêu nước, sự hy sinh và tinh thần đoàn kết. Những giá trị này không chỉ giúp họ vượt qua khó khăn mà còn tạo ra sức mạnh cho cộng đồng. Việc giáo dục và truyền bá những giá trị này cho thế hệ trẻ là rất quan trọng. Cần có những chương trình giáo dục phù hợp để giúp phụ nữ nhận thức rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của mình trong xã hội. Điều này sẽ góp phần xây dựng một xã hội công bằng và phát triển bền vững.

2.2. Giải pháp nâng cao đạo đức phụ nữ

Để nâng cao đạo đức phụ nữ, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn. Cần tạo ra môi trường thuận lợi cho phụ nữ tham gia vào các hoạt động xã hội và kinh tế. Các tổ chức xã hội cần hỗ trợ phụ nữ trong việc phát triển kỹ năng và nâng cao nhận thức về quyền lợi của mình. Đồng thời, cần có những chương trình truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của phụ nữ trong xã hội. Việc này không chỉ giúp phụ nữ tự tin hơn mà còn tạo ra những chuẩn mực mới trong xã hội, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Triết học (mã số đề tài thuộc lĩnh vực Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử / Đạo đức học) tập trung giải quyết vấn đề: "Kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay".

Về tính cấp thiết, văn bản luận án xác định phụ nữ Lào là lực lượng giữ vai trò quan trọng trong tiến trình lịch sử cách mạng giải phóng dân tộc cũng như trong sự nghiệp sản xuất, bảo tồn giống nòi, nuôi dạy các thế hệ tương lai và quản lý xã hội. Bước vào thời kỳ đổi mới, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (2011) và Đại hội lần thứ X của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã xác định đường lối xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo đảm bình đẳng giới và phấn đấu đưa đất nước thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu vào năm 2020. Cơ chế kinh tế mới tạo điều kiện cho phụ nữ phát huy tính năng động, sáng tạo và hình thành các chuẩn mực đạo đức mới. Tuy nhiên, mặt trái của nền kinh tế thị trường, quá trình đô thị hóa và hội nhập quốc tế đã làm nảy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực: phân hóa giàu nghèo, tệ nạn xã hội gia tăng (ma túy, mại dâm), hiện tượng bạo lực gia đình và tình trạng suy thoái phẩm chất đạo đức, lối sống ở một bộ phận phụ nữ, khiến các giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp đứng trước nguy cơ bị mai một.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả chỉ rõ: Mặc dù đã có các công trình nghiên cứu riêng lẻ về giá trị văn hóa truyền thống Lào, về phong trào phụ nữ hoặc về vai trò lãnh đạo của phụ nữ, nhưng chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống dưới góc độ triết học đạo đức học về việc kế thừa giá trị truyền thống dân tộc nhằm xây dựng đạo đức cho người phụ nữ Lào trong bối cảnh đổi mới và hội nhập hiện nay.

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở làm rõ tầm quan trọng, cơ sở lý luận và thực trạng của việc kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào, luận án đề xuất phương hướng và các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả của quá trình kế thừa này.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được đánh số theo văn bản:

1. Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến nội dung luận án và đưa ra một số vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu và làm sáng tỏ thêm.
2. Làm rõ nội dung cơ bản một số giá trị truyền thống dân tộc Lào; tầm quan trọng, nội dung và những nhân tố tác động của việc kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào.
3. Làm rõ thực trạng kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay và những vấn đề đặt ra.
4. Đưa ra phương hướng và một số giải pháp cơ bản nhằm kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay.

Đối tượng nghiên cứu của luận án là việc kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay.

Phạm vi nghiên cứu của đề tài được xác định:

• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện trên phạm vi lãnh thổ nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát tiến trình kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào từ khi đất nước thực hiện đường lối đổi mới (năm 1986) đến thời điểm nghiên cứu.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong Chương 1, tác giả luận án đã phân loại và phân tích hệ thống tài liệu nghiên cứu liên quan theo 3 nhóm nội dung chính:

Nhóm 1: Các công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề lý luận về giá trị truyền thống dân tộc và kế thừa giá trị truyền thống

• Về phía các học giả Việt Nam: Nguyễn Trọng Chuẩn và Nguyễn Văn Huyên với công trình "Giá trị truyền thống trước những thách thức của toàn cầu hóa" (2003); Mai Thị Quý với "Toàn cầu hóa và vấn đề kế thừa một số giá trị truyền thống của dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay"; Phạm Minh Hạc với "Vấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa"; Lương Gia Ban và Nguyễn Thế Kiệt đồng chủ biên "Giá trị văn hóa truyền thống dân tộc với việc xây dựng nhân cách sinh viên Việt Nam hiện nay" cùng cuốn "Phát huy giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng lối sống mới cho sinh viên Việt Nam hiện nay"; Nguyễn Trọng Chuẩn, Phạm Văn Đức và Hồ Sỹ Quý với tác phẩm "Tìm hiểu giá trị văn hóa truyền thống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa"; Hồ Sĩ Quý với "Về giá trị và giá trị Châu Á"; Võ Văn Thắng với luận án "Kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc trong việc xây dựng lối sống ở Việt Nam hiện nay". Các công trình này cung cấp cơ sở lý luận về cấu trúc giá trị, tính hai mặt của truyền thống và cơ chế kế thừa biện chứng.
• Về phía các công trình nghiên cứu tại Lào: Sách "Tìm hiểu các dân tộc ở Lào" của Viện Khoa học xã hội Lào (nghiên cứu địa lý, lịch sử, hệ thống quản lý xã hội và chính sách dân tộc); cuốn "Lịch sử truyền thống của Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào" của Phỉu La Văn Luẩng Văn Na và Sổm Chăn Tha Nạ Vông (tổng kết phong trào phụ nữ từ 1930 đến 2010); công trình "Lịch sử Lào" do Viện Nghiên cứu Đông Nam Á hợp tác với các nhà khoa học xã hội Lào; "Tài liệu phổ biến tên gọi và chỉ số các dân tộc ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào" của Ủy ban Dân tộc của Quốc hội (theo Quyết định số 213/QH ngày 14/9/2008 và Nghị quyết 213/QH ngày 24/9/2008); luận án của A Loun Boun Mi Xay về "Những giá trị văn hóa chính trị truyền thống Lào và ý nghĩa đối với công cuộc đổi mới ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay"; luận án của Thăm Ma Vông Son Tha Nu về "Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển nền kinh tế nhiều thành phần ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay"; luận án của Ních Khăm về "Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt Hội Liên hiệp Phụ nữ ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong thời kỳ đổi mới".

Nhóm 2: Các công trình nghiên cứu liên quan đến kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ

• Tài liệu tập huấn của Sỉ Súc Phị La Vông và Khăm Chăn Phôm Sẻng Sạ Vẳn ("Tài liệu tập huấn đối với toàn bộ phụ nữ"), phân tích vai trò chính trị, kinh tế, xã hội của phụ nữ Lào trong chế độ dân chủ nhân dân.
• Công trình của Ụ Thạ Ki Chụ Lạ Mạ Ni và Kham phủi ("Vai trò nam-nữ trong sự phát triển"), phân tích thực trạng bình đẳng giới và nguyên nhân bất bình đẳng giới tại một số địa phương ở Lào.
• Nghiên cứu của Băn Đít Pạ Thum Văn ("Vai trò của Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào trên trường quốc tế"), làm rõ việc thực hiện Công ước CEDAW và Tuyên bố Bắc Kinh.
• Bài viết của Sỉ Sảy Lư Đệt Mun Sỏn ("Vai trò của phụ nữ Lào trong Ủy ban phụ nữ ASEAN").
• Bài viết của On Chăn Sụ Văn Nạ Sẻng ("Vai trò phụ nữ dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào").
• Luận án của Nguyễn Thị Thanh Hà về giá trị đạo đức truyền thống với lối sống mới của sinh viên Việt Nam.

Nhóm 3: Các công trình nghiên cứu về phương hướng và giải pháp kế thừa giá trị truyền thống trong xây dựng đạo đức

• Nguyễn Thế Kiệt với công trình "Mấy vấn đề về đạo đức học mácxít và xây dựng đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay".
• Sụ Lị Khon Phôm Mạ Vông Sả với "Tổng hợp một số Điều của Hiến pháp và pháp luật liên quan đến quyền và nghĩa vụ của phụ nữ Lào".
• Cao Thu Hằng với luận án "Kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống trong xây dựng nhân cách con người".
• Lăm Phun Đuôn Sụ Văn với luận án "Phụ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị cấp trung ương ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay".
• Nguyễn Văn Lý với luận án "Kế thừa và đổi mới các giá trị đạo đức truyền thống trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay".
• Dương Thị Minh với nghiên cứu "Gia đình Việt Nam và vai trò người phụ nữ hiện nay".

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Mặc dù các công trình đã tiếp cận các khía cạnh lý luận về truyền thống, đạo đức học hoặc khảo sát thực trạng phong trào phụ nữ, nhưng chưa có công trình nào tổng kết một cách hoàn chỉnh và chuyên biệt về quy luật kế thừa giá trị truyền thống dân tộc để định hình, xây dựng phẩm chất đạo đức cho người phụ nữ Lào trong giai đoạn đổi mới từ năm 1986 đến nay. Luận án đặt mục tiêu lấp đầy khoảng trống này bằng cách luận giải tường minh các giá trị truyền thống cốt lõi, đánh giá thực trạng kế thừa và đề xuất hệ thống giải pháp gắn với thực tiễn xã hội Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và hệ khái niệm

Luận án vận dụng nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Cay-xỏn Phôm-vị-hản và các nghị quyết, văn kiện của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào. Các khái niệm công cụ được xác lập trên lập trường duy vật biện chứng:

• Giá trị: Được hiểu là phạm trù phản ánh mối quan hệ giữa con người (chủ thể) với hiện thực khách quan (khách thể), thể hiện mặt tích cực, gắn liền với cái đúng, cái tốt, cái đẹp, có khả năng định hướng nhận thức và thôi thúc hành vi con người.
• Truyền thống: Là phức hợp những tư tưởng, tình cảm, tập quán, thói quen, lối sống và cách ứng xử của một cộng đồng người được hình thành trong lịch sử và được trao truyền qua các thế hệ.
• Giá trị truyền thống dân tộc: Là những giá trị tinh thần tích cực, tương đối bền vững, mang bản sắc riêng, được kết tinh trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.
• Kế thừa giá trị truyền thống: Là quá trình tiếp thu có chọn lọc dựa trên quy luật phủ định của phủ định của phép biện chứng duy vật. Kế thừa không phải là bảo lưu nguyên xi cái cũ (kế thừa thụ động) hay phủ định sạch trơn, mà là giữ lại các yếu tố tiến bộ, cải biến chúng cho phù hợp với hoàn cảnh lịch sử mới, đồng thời loại bỏ các tập tục lạc hậu và bổ sung các giá trị mới của thời đại.
• Dân tộc: Luận án tiếp cận khái niệm dân tộc theo nghĩa hẹp là dân tộc - tộc người (Ethnie) cùng chung sống trong một quốc gia đa tộc người thống nhất.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Các phương pháp cụ thể bao gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Dùng để phân rã các cấu trúc giá trị đạo đức và tổng hợp các nhân tố tác động.
• Phương pháp quy nạp và diễn dịch: Rút ra các quy luật chung từ các hiện tượng đạo đức cụ thể của phụ nữ Lào.
• Phương pháp so sánh và đối chiếu: So sánh chuẩn mực đạo đức truyền thống và chuẩn mực đạo đức mới trong nền kinh tế thị trường.
• Phương pháp lịch sử - lôgíc: Khảo sát quá trình biến đổi của giá trị truyền thống phụ nữ Lào theo các giai đoạn lịch sử.
• Phương pháp điều tra xã hội học, thống kê và khảo sát thực tế: Sử dụng các số liệu văn kiện, báo cáo thống kê dân tộc, dân số và số liệu xã hội học để minh chứng cho các luận điểm.

Dữ liệu thực tế và cơ sở tự nhiên - xã hội của Lào

Luận án sử dụng các cứ liệu thực tế về điều kiện địa lý, dân tộc và văn hóa của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào:

• Vị trí và địa hình: Nước không có biển, biên giới tiếp giáp 5 quốc gia: Việt Nam (2.069 km), Thái Lan (1.835 km), Trung Quốc (505 km), Campuchia (435 km), Mianma (236 km). Lãnh thổ gồm 17 tỉnh và 1 thủ đô. Diện tích địa hình đồi núi và cao nguyên chiếm 80% (2/3 diện tích cả nước), đồng bằng chiếm 1/5 diện tích (tập trung 75% dân số).
• Dân số: Năm 1900 có khoảng 400.000 người; năm 1975 là 2.800.000 người; năm 2000 là 5.200.000 người; năm 2005 là 5.621.982 người; năm 2010 là 6.256.196 người; đến ngày 2/12/2015 đạt 6.492.400 người; mật độ dân số trung bình là 25 người/km².
• Cơ cấu tộc người: Theo Nghị quyết số 213/QH (24/9/2008), Lào có 49 dân tộc anh em, chia thành 4 khối ngôn ngữ chính:

Khối ngữ hệ / Nhóm tiếng nói	Tỷ lệ dân số (%)	Số lượng dân tộc	Địa bàn cư trú và đặc điểm kinh tế - văn hóa chính
Lào - Tày	55%	8 dân tộc	Cư trú chủ yếu ở vùng đồng bằng, ven sông suối; canh tác lúa nước; phần lớn theo đạo Phật Tiểu thừa.
Mon - Khơme	27%	32 dân tộc	Phân bố ở vùng đồng bằng và miền núi; làm nương rẫy là chủ yếu, một số ít làm ruộng nước, sống xen kẽ với các tộc người khác.
Hơ Mông - Ưu Miên	6,89%	2 dân tộc	Cư trú chủ yếu ở vùng núi cao phía Bắc (Phong Sa Lỳ, Luông Nậm Thà, Bò Kẹo, U Đôm Xay) và một số tỉnh miền Trung (Viêng Chăn, Bô Li Khăm Xay, Khăm Muộn); làm nương, trồng ngô, lúa tẻ và chăn nuôi.
Chín - Tạng (Tạng - Miến)	Chiếm phần còn lại	7 dân tộc	Cư trú rải rác ở các vùng cao hẻo lánh miền núi phía Bắc.

• Cơ sở văn hóa - tôn giáo: Phật giáo Tiểu thừa đóng vai trò là hệ tư tưởng tinh thần chủ đạo từ thời vua Phạ Ngừm. Thống kê của Ban Nghi lễ ghi nhận đến năm 1975 toàn quốc có 2.139 ngôi chùa lớn nhỏ (tiêu biểu như Vát Phạ Kẹo, Vát Ông Tự, Vát Si Xa Kệt, Vát Si Mương, Vát May, Vát Xiêng Thong, Vát Phu Chăm Pa Sắc). Văn hóa bản làng và gia đình truyền thống duy trì tính cộng đồng bền chặt qua các câu thành ngữ, tục ngữ: "Ngọc không dũa ba năm thành sỏi đá, bà con không đi lại ba năm hóa người dưng", "Gỗ một cây rào giậu không kín", "con cá nhỏ bằng ngón tay út cũng chia đôi".

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương này tập hợp và phân tích 4 nội dung chính:

• Tổng quan các công trình lý luận về kế thừa giá trị truyền thống dân tộc tại Việt Nam và Lào, khẳng định giá trị là nhân tố định hướng hành vi và điều chỉnh chuẩn mực xã hội.
• Điểm luận các nghiên cứu về vai trò, vị trí và sự tham gia của phụ nữ Lào trong hệ thống chính trị, kinh tế và phong trào cách mạng qua các thời kỳ lịch sử.
• Đánh giá các công trình đề xuất giải pháp giáo dục đạo đức, hoàn thiện pháp luật bình đẳng giới và xây dựng đội ngũ cán bộ nữ.
• Xác định những giá trị khoa học kế thừa từ các tác giả đi trước và làm rõ 4 vấn đề luận án tiếp tục giải quyết nhằm bổ khuyết khoảng trống lý luận và thực tiễn.

Chương 2: Kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay - Một số vấn đề lý luận

Chương 2 luận giải các vấn đề mang tính lý luận nền tảng:

• Phân tích các tiền đề hình thành giá trị truyền thống Lào: Bao gồm điều kiện tự nhiên khắc nghiệt nhưng giàu tài nguyên đất rừng; nền kinh tế nông nghiệp tự cấp tự túc; cơ cấu xã hội đa tộc người hòa hợp; văn hóa gia đình tôn trọng người phụ nữ; tính cộng đồng gắn kết chặt chẽ ở bản làng; và ảnh hưởng sâu sắc của đạo lý từ bi, bác ái của Phật giáo Tiểu thừa.
• Khái quát 3 giá trị truyền thống cốt lõi của dân tộc Lào và phụ nữ Lào:
  1. Tinh thần yêu nước: Biểu hiện qua sự gắn bó với vận mệnh quốc gia, tinh thần kiên cường chống giặc ngoại xâm qua các triều đại lịch sử (thời Chậu Phạ Ngừm, Chậu Phô Thị Lạt, Chậu Xu Li Nha Vông Xả, Chậu Xay Nha Xệt Tha Thi Lạt) và hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ; tinh thần lao động cần cù xây dựng quê hương; ý thức tôn vinh những người có công với đất nước.
  2. Tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng: Tinh thần tương thân tương ái, gắn bó giữa cá nhân - gia đình - bản làng - đất nước; sự gắn kết giữa 49 dân tộc anh em thành một khối thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Mặt trận Yêu nước Lào.
  3. Tinh thần cần cù, sáng tạo trong lao động: Sự siêng năng, nhẫn nại trong sản xuất nông nghiệp lúa nước, làm nương rẫy, thủ công nghiệp dệt may truyền thống và khả năng thích ứng linh hoạt trước hoàn cảnh sống.
• Tầm quan trọng và mục tiêu của việc kế thừa: Khẳng định kế thừa giá trị truyền thống là nền tảng để xây dựng nhân cách, phẩm giá người phụ nữ mới; xác định các nhân tố tác động đa chiều gồm môi trường kinh tế thị trường, hệ thống chính trị, thiết chế gia đình, phong tục tập quán và sự giao lưu văn hóa quốc tế.

Chương 3: Kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay - Thực trạng và những vấn đề đặt ra

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng thực tế tại Lào:

• Những kết quả đạt được: Phụ nữ Lào các bộ tộc tiếp tục phát huy phẩm chất yêu nước, đức hy sinh, tính cần cù, tích cực tham gia vào các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể và sản xuất kinh doanh; giữ gìn nền nếp gia đình và bản sắc văn hóa dân tộc.
• Những hạn chế, khó khăn và vấn đề đặt ra: Tác động tiêu cực của cơ chế thị trường dẫn đến lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền; một bộ phận phụ nữ suy thoái đạo đức, sa vào tệ nạn xã hội; khoảng cách phát triển giữa vùng đô thị và vùng sâu vùng xa còn lớn; tỷ lệ phụ nữ mù chữ hoặc học vấn thấp ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn tồn tại; tư tưởng trọng nam khinh nữ và các tập tục lạc hậu chưa được xóa bỏ triệt để; hiện tượng bạo lực đối với phụ nữ vẫn diễn biến phức tạp.

Chương 4: Phương hướng và một số giải pháp cơ bản nhằm kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay

Chương 4 xác lập phương hướng và hệ thống giải pháp:

• Phương hướng cơ bản: Kế thừa có chọn lọc và có phê phán; kết hợp chặt chẽ việc giữ gìn bản sắc truyền thống với tiếp thu các chuẩn mực đạo đức tiến bộ của nhân loại; gắn xây dựng đạo đức phụ nữ với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và định hướng xã hội chủ nghĩa của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào.
• Các nhóm giải pháp cơ bản:
  1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng và các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc cho phụ nữ.
  2. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách xã hội về bình đẳng giới và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của phụ nữ.
  3. Phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm, nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn và đời sống vật chất, tinh thần cho phụ nữ các dân tộc.
  4. Nâng cao vai trò lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và hiệu quả hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào các cấp.
  5. Kết hợp chặt chẽ vai trò giáo dục của gia đình, nhà trường và cộng đồng bản làng, đồng thời phát huy tính tích cực, tự giác rèn luyện phẩm chất đạo đức của mỗi cá nhân người phụ nữ.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận:

• Luận án đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận mácxít về kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong lĩnh vực đạo đức học, vận dụng cụ thể vào hoàn cảnh lịch sử, tự nhiên, văn hóa - xã hội đặc thù của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
• Luận giải rõ cấu trúc các giá trị truyền thống tiêu biểu của dân tộc Lào (lòng yêu nước, tinh thần đại đoàn kết cộng đồng, tính cần cù sáng tạo) và vai trò của các giá trị này trong việc định hình chuẩn mực đạo đức của người phụ nữ Lào thời kỳ đổi mới.

Về mặt thực tiễn:

• Đánh giá thực trạng việc kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào từ năm 1986 đến nay, chỉ ra những thành tựu đạt được cùng những mâu thuẫn nảy sinh dưới tác động của kinh tế thị trường.
• Đề xuất hệ thống phương hướng và giải pháp mang tính đồng bộ, gắn kết giữa chính sách vĩ mô của Đảng, Nhà nước Lào với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào và trách nhiệm tự rèn luyện của người phụ nữ trong thực tiễn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về hạn chế: Luận án tập trung khảo sát chủ yếu ở bình diện khái quát triết học văn hóa và đạo đức học trên phạm vi toàn quốc từ mốc đổi mới năm 1986; nguồn số liệu điều tra xã hội học và thống kê phụ thuộc vào các báo cáo hiện có của các cơ quan ban ngành và tổ chức phụ nữ tại Lào.

Về hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng nghiên cứu sâu về sự biến đổi các giá trị đạo đức truyền thống của phụ nữ ở từng khối dân tộc thiểu số cụ thể (khối Mon - Khơme, Hơ Mông - Ưu Miên, Chín - Tạng).
• Thực hiện các nghiên cứu so sánh về chuẩn mực đạo đức phụ nữ giữa Lào và các quốc gia trong khu vực ASEAN trong bối cảnh cuộc cách mạng khoa học công nghệ và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng.

Giá trị tham khảo

Nội dung luận án cung cấp tài liệu tham khảo cho các đối tượng và mục đích sau:

• Nghiên cứu sinh, học viên, giảng viên: Phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy các môn Triết học Mác - Lênin, Đạo đức học, Văn hóa học, Dân tộc học và Lịch sử tư tưởng tại các trường đại học, học viện lý luận chính trị tại Lào và Việt Nam.
• Cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp: Tham khảo nội dung Chương 2 và Chương 4 để xây dựng tài liệu tuyên truyền, tập huấn phong trào phụ nữ, bồi dưỡng tiêu chuẩn đạo đức người phụ nữ Lào thời kỳ mới.
• Các cơ quan hoạch định chính sách: Cung cấp luận cứ thực tiễn cho việc xây dựng các chính sách bình đẳng giới, chiến lược phát triển nguồn nhân lực nữ và kế hoạch bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc ở Lào.

Câu hỏi thường gặp

1. Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào có bao nhiêu dân tộc và được phân loại theo các nhóm ngôn ngữ nào theo văn bản luận án? Theo Nghị quyết số 213/QH (ngày 24/9/2008) được trích dẫn trong luận án, nước Lào có 49 dân tộc anh em, phân thành 4 khối ngôn ngữ chính: khối Lào - Tày (chiếm 55% dân số, gồm 8 dân tộc), khối Mon - Khơme (chiếm 27% dân số, gồm 32 dân tộc), khối Hơ Mông - Ưu Miên (chiếm 6,89% dân số, gồm 2 dân tộc), và khối Chín - Tạng (gồm 7 dân tộc).

2. Ba giá trị truyền thống cốt lõi của dân tộc Lào được luận án tập trung phân tích là những giá trị nào? Ba giá trị truyền thống cốt lõi được luận án hệ thống hóa bao gồm: Tinh thần yêu nước của dân tộc Lào; Tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng của dân tộc Lào; Tinh thần cần cù, sáng tạo trong lao động của dân tộc Lào.

3. Phật giáo Tiểu thừa có vai trò và quy mô như thế nào trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân Lào theo số liệu của luận án? Phật giáo Tiểu thừa du nhập vào Lào từ sớm và được vua Phạ Ngừm chọn làm quốc đạo để củng cố khối thống nhất quốc gia. Đạo lý nhà Phật dạy con người sống ôn hòa, lương thiện, từ bi, bác ái, tác động sâu sắc đến nhân cách phụ nữ Lào. Theo thống kê của Ban Nghi lễ ghi nhận trong luận án, tính đến năm 1975 toàn nước Lào có 2.139 ngôi chùa lớn nhỏ, tiêu biểu như Vát Phạ Kẹo, Vát Ông Tự, Vát Si Xa Kệt, Vát Si Mương, Vát May, Vát Xiêng Thong, Vát Phu Chăm Pa Sắc.

4. Đại hội lần thứ X của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã nhấn mạnh mục tiêu phát triển nào liên quan đến phụ nữ? Đại hội X nhấn mạnh mục tiêu: Để tạo ra sự giàu có cho gia đình và quốc gia, thực hiện bình đẳng giới, đảm bảo quyền bình đẳng về mặt pháp lý và công bằng, xã hội đoàn kết vững chắc, làm cho nền kinh tế quốc gia phản ứng nhanh hơn với sự phát triển bền vững nền kinh tế vĩ mô ổn định đến năm 2020, giải quyết nghèo đói của người dân để đất nước Lào thoát khỏi tình trạng kém phát triển.

5. Những khó khăn, thách thức chủ yếu tác động đến đạo đức người phụ nữ Lào trong giai đoạn hiện nay là gì? Luận án chỉ ra các khó khăn gồm: mặt trái của kinh tế thị trường gây phân hóa giàu nghèo; tệ nạn xã hội (ma túy, mại dâm) và hiện tượng bạo lực đối với phụ nữ; sự suy thoái phẩm chất đạo đức, lối sống ở một bộ phận phụ nữ; nguy cơ mai một các giá trị truyền thống dân tộc; khoảng cách phát triển văn hóa giữa các vùng miền và sự tồn tại dai dẳng của các phong tục tập quán lạc hậu.

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Kế thừa giá trị truyền thống dân tộc trong việc xây dựng đạo đức người phụ nữ Lào hiện nay" đã giải quyết một cách có hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn về đạo đức phụ nữ Lào dưới lăng kính của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Công trình đã làm rõ các giá trị truyền thống nền tảng gồm lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết cộng đồng và tính cần cù lao động được hình thành từ điều kiện tự nhiên, cơ cấu 49 dân tộc và ảnh hưởng của Phật giáo Tiểu thừa. Dựa trên việc phân tích thực trạng đạo đức phụ nữ trong giai đoạn đổi mới từ năm 1986 đến nay, luận án đã đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp cơ bản nhằm kết hợp hài hòa giữa bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc với xây dựng chuẩn mực đạo đức tiến bộ cho người phụ nữ Lào trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Kế thừa GTTTDT trong việc XDĐĐ người phụ nữ Lào là vấn đề cấp bách, cần thiết đối với nước Lào hiện nay. Tuy nhiên, để kế thừa có hiệu GTTTDT cũng cần phải tìm hiểu và nghiên cứu khai thác những công trình có liên quan đến vấn đề này, cả về vấn đề lý luận, thực trạng và những vấn đề đặt ra, phương hướng và giải pháp, cả ở trong nước và ngoài nước để làm cơ sở trong việc thực hiện nghiên cứu đề tài của mình. Qua quá trình khảo sát, nghiên cứu của tác giả; nhìn chung, đã có không ít công trình nghiên cứu liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến vấn đề GTTTDT, kế thừa GTTTDT. Những công trình đó góp phần làm rõ tầm quan trọng, nội dung của GTTTDT, kế thừa GTTTDT và góp phần làm rõ về cơ sở lý luận, thực tiễn, phương hướng và giải pháp trên một số phương diện nhất định.

Đó là những công trình công phu, nghiêm túc, có giá trị và là tài liệu tham khảo có ích đối với tác giả luận án. Với công trình của mình, tác giả luận án mong muốn sẽ góp phần không chỉ làm rõ hơn một số vấn đề lý luận về kế thừa GTTTDT trong việc XDĐĐ người phụ nữ Lào hiện nay mà còn cung cấp những phương hướng và giải pháp có cơ sở khoa học, có tính khả thi để có thể áp dụng trong thực tiễn nhằm kế thừa GTTTDT trong việc XDĐĐ người phụ nữ Lào hiện nay. 19 Chương 2 KẾ THỪA GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐẠO ĐỨC NGƯỜI PHỤ NỮ LÀO HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 2. KẾ THỪA GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG DÂN TỘC LÀO 2.

Khái niệm kế thừa giá trị truyền thống dân tộc * Khái niệm giá trị Giá trị có tính lịch sử khách quan, nghĩa là sự xuất hiện, tồn tại hay mất đi của giá trị nào đó không phụ thuộc vào ý muốn của con người mà do yêu cầu của từng thời đại lịch sử, trong đó con người sống và hoạt động. Giá trị chứa đựng các yếu tố nhận thức, tình cảm, hành vi của chủ thể trong quan hệ với sự vật, hiện tượng mang giá trị, thể hiện sự đánh giá, lựa chọn của chủ thể. Giá trị được xác định trong mối quan hệ thực tiễn của con người, được xác định bởi sự đánh giá đúng đắn của con người, xuất phát từ thực tiễn và được kiểm nghiệm qua thực tiễn vì thực tiễn “vừa là tiêu chuẩn của chân lý về bản chất của khách thể vừa là tiêu chẩn của chân lý về giá trị của khách thể” [36, tr.Lênin viết: “Toàn bộ thực tiễn của con người - thực tiễn này vừa với tính cách là tiêu chuẩn của chân lý, vừa với tính cách là kẻ xác định một cách thực tế mối liên hệ giữa sự vật với những điều cần thiết đối với con người, cần phải được bao hàm trong” định nghĩa “đầy đủ của sự vật” [117, tr. Ở đây, đánh giá đúng đắn một giá trị vừa căn cứ vào nhu cầu, lợi ích của chủ thể đáng giá vừa căn cứ vào hiệu quả xã hội.

Giá trị đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc sống của con người, nó là cái con người dựa vào để xác định mục định, phương hướng cho hoạt động của mình, là cái mà con người mong muốn được theo đuổi. Giá trị là cơ sở của các chuẩn mực, quy tắc xác định cách thức hành động của con người, nói cách khác, cách thức và hành động của con người trong xã hội được chỉ đạo bởi các giá trị - người ta dựa vào giá trị được xã hội chấp nhận để lựa chọn cách thức suy nghĩ 20 và hành động phù hợp nhất.