Luận án tiến sĩ về triết lý đạo đức trong kho tàng tục ngữ và ca dao Việt Nam

Chuyên đề nghiên cứu Triết lý đạo đức trong tục ngữ và ca dao Việt Nam, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia chuyên ngành

• Tác giả: Lê Huy Thục
• Người hướng dẫn: GS,TS Nguyễn Ngọc Long
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Triết lý đạo đức trong tục ngữ và ca dao Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Từ góc độ nghiên cứu tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam
• 1.2. Từ những nghiên cứu về đạo đức xã hội nói chung
• 1.3. Cách hiểu các khái niệm triết lý, triết luận, đạo đức, tục ngữ, ca dao, dân ca

Tóm tắt

I. Giới thiệu về triết lý đạo đức trong tục ngữ và ca dao Việt Nam

Triết lý đạo đức trong tục ngữ và ca dao Việt Nam là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, phản ánh những giá trị văn hóa và nhân sinh quan của dân tộc. Tục ngữ và ca dao không chỉ là những hình thức nghệ thuật ngôn từ mà còn chứa đựng những nguyên tắc đạo đức, những bài học quý giá về cuộc sống. Những giá trị này được hình thành từ truyền thống văn hóa dân gian, thể hiện sự khôn ngoan, trí tuệ của ông cha ta qua nhiều thế hệ. Việc nghiên cứu triết lý đạo đức trong các tác phẩm này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nhân sinh quan, tư tưởng đạo đức và những giá trị văn hóa đặc sắc của người Việt Nam.

1.1. Ý nghĩa của tục ngữ và ca dao trong văn hóa Việt Nam

Tục ngữ và ca dao Việt Nam là những hình thức văn học dân gian đặc sắc, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Chúng không chỉ đơn thuần là những câu nói, bài thơ mà còn là những bài học về đạo đức, lối sống. Những câu tục ngữ như 'Có công mài sắt, có ngày nên kim' hay 'Nhất tự vi sư, bán tự vi sư' thể hiện rõ ràng giá trị của sự cần cù, chăm chỉ và tôn trọng tri thức. Những giá trị này không chỉ có ý nghĩa trong quá khứ mà còn có tính ứng dụng cao trong cuộc sống hiện đại, giúp con người định hướng hành vi và tư duy của mình.

II. Các nguyên tắc đạo đức trong tục ngữ và ca dao

Các nguyên tắc đạo đức trong tục ngữ và ca dao Việt Nam thường xoay quanh những giá trị như lòng nhân ái, sự trung thực, tôn trọng và trách nhiệm. Những câu ca dao như 'Thương người như thể thương thân' hay 'Lá lành đùm lá rách' thể hiện rõ ràng tinh thần tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng. Những nguyên tắc này không chỉ là những quy tắc ứng xử mà còn là những giá trị cốt lõi trong văn hóa Việt Nam, góp phần xây dựng một xã hội đoàn kết và nhân ái.

2.1. Tư tưởng nhân sinh trong tục ngữ và ca dao

Tư tưởng nhân sinh trong tục ngữ và ca dao Việt Nam thể hiện quan điểm về cuộc sống, con người và mối quan hệ giữa con người với nhau. Những câu tục ngữ như 'Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao' không chỉ nhấn mạnh tầm quan trọng của sự đoàn kết mà còn khẳng định sức mạnh của cộng đồng. Tư tưởng này khuyến khích con người sống hòa thuận, giúp đỡ lẫn nhau, từ đó tạo nên một xã hội vững mạnh và phát triển.

III. Giá trị thực tiễn của triết lý đạo đức trong tục ngữ và ca dao

Triết lý đạo đức trong tục ngữ và ca dao không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong đời sống hàng ngày. Những bài học từ tục ngữ và ca dao có thể được áp dụng trong giáo dục, trong gia đình và trong cộng đồng. Việc giáo dục trẻ em về những giá trị này sẽ giúp hình thành nhân cách và lối sống tích cực. Hơn nữa, trong bối cảnh xã hội hiện đại, những giá trị này vẫn giữ nguyên giá trị và có thể giúp con người đối mặt với những thách thức mới.

3.1. Ứng dụng trong giáo dục và đời sống

Việc đưa triết lý đạo đức từ tục ngữ và ca dao vào giáo dục sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về văn hóa dân tộc, từ đó hình thành nhân cách và lối sống tích cực. Những câu tục ngữ, ca dao có thể được sử dụng như những bài học trong chương trình giảng dạy, giúp học sinh nhận thức được giá trị của sự chăm chỉ, trung thực và lòng nhân ái. Điều này không chỉ giúp các em phát triển về mặt trí tuệ mà còn về mặt đạo đức, góp phần xây dựng một thế hệ trẻ có trách nhiệm và yêu thương.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình luận án tiến sĩ triết học của nghiên cứu sinh Lê Huy Thực với đề tài "Triết lý đạo đức trong kho tàng Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam", được hoàn thành năm 2015 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS. Nguyễn Ngọc Long (Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Mã số: 62 22 03 02), là một nghiên cứu tiên phong khai mở hướng tiếp cận triết học đối với văn học dân gian truyền thống. Trong bối cảnh công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của Việt Nam đang đặt ra yêu cầu cấp bách về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, sự suy thoái đạo đức và xung đột hệ giá trị trong nền kinh tế thị trường đòi hỏi phải nhận diện lại cội nguồn triết lý nhân sinh của dân tộc.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) then chốt mà luận án giải quyết xuất phát từ thực trạng: kho tàng tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam từ lâu đã được sưu tầm và phân tích rất đồ sộ dưới góc độ văn học, dân tộc học và văn hóa học (tiêu biểu như các công trình của Vũ Ngọc Phan với 11 lần tái bản, Đinh Gia Khánh, Chu Xuân Diên, Cao Huy Đỉnh, Ninh Viết Giao, Nguyễn Tấn Long và Phan Canh trong bộ sách ngót 3000 trang), nhưng mảng nghiên cứu đạo đức dưới lăng kính triết học chuyên sâu hầu như còn bị bỏ ngỏ. Luận án đặt ra và giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. RQ1: Hệ thống tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam hàm chứa những tiền đề và quan điểm triết học đạo đức nào xét từ lập trường duy vật biện chứng và duy vật lịch sử?
2. RQ2: Các phạm trù trung tâm của đạo đức học như cái Thiện, cái Ác, Hạnh phúc và Bất hạnh được ý thức xã hội thông thường của người bình dân cấu trúc hóa ra sao?
3. RQ3: Mối quan hệ biện chứng giữa giá trị đạo đức và thói đời, giữa lợi ích vật chất và chuẩn mực tinh thần được phản ánh với tính quy luật như thế nào?
4. RQ4: Những triết lý đạo đức dân gian đó có ý nghĩa lý luận và thực tiễn gì trong việc xây dựng hệ giá trị nhân cách con người Việt Nam đương đại?

Tương ứng với các câu hỏi trên, 4 giả thuyết khoa học được xác lập:

• H1: Sáng tác dân gian Việt Nam không chỉ là văn nghệ thuần túy mà là một phức hợp ý thức xã hội mang tính triết luận sâu sắc.
• H2: Các quan niệm dân gian về đạo đức phản ánh lập trường duy vật tự phát và quyết định luận nhân quả khách quan nảy sinh trực tiếp từ thực tiễn lao động sản xuất.
• H3: Đạo đức dân gian xác lập nguyên tắc tối thượng của phẩm giá tinh thần ("cái nết", "nhân nghĩa") vượt lên trên hình thức cảm tính và lợi ích vật chất vị kỷ.
• H4: Giáo dục đạo đức dân gian vận hành thông qua quy luật giới hạn ("Độ"), hành vi nêu gương và phê phán thói đời bằng ngôn ngữ biểu tượng.

Khung lý thuyết của công trình dựa trên Chủ nghĩa duy vật biện chứng (CNDVBC), Chủ nghĩa duy vật lịch sử (CNDVLS), tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa là nền tảng tinh thần và động lực phát triển. Luận án có kết cấu chặt chẽ gồm phần Mở đầu, 4 chương với 9 tiết nội dung, phần Kết luận, danh mục 36 công trình nghiên cứu đã công bố của tác giả liên quan trực tiếp đến đề tài và 118 tài liệu tham khảo chuyên ngành uy tín.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tình hình nghiên cứu trong luận án được phân tích toàn diện qua 3 dòng học thuật chính:

Dòng thứ nhất - Nghiên cứu văn học dân gian truyền thống: Dòng nghiên cứu này sở hữu khối lượng tư liệu rất đồ sộ. Tác phẩm Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam của Vũ Ngọc Phan [85] (tái bản lần thứ 11) phân chia chủ đề theo tình yêu nam nữ, nghĩa vợ chồng, nỗi bất hạnh của nông dân nhưng chủ yếu dừng ở góc độ thi pháp văn học. Bộ giáo trình Văn học dân gian Việt Nam của Đinh Gia Khánh, Chu Xuân Diên, Võ Quang Nhơn [47] và bộ chuyên luận 4 tập dày ngót 3000 trang Thi ca bình dân Việt Nam - tòa lâu đài văn hóa dân tộc của Nguyễn Tấn Long, Phan Canh [66; 67; 68; 69] tuy đề cập nhân sinh quan, xã hội quan, vũ trụ quan nhưng chưa bóc tách thành hệ thống lý luận đạo đức học mác-xít. Chuyên luận Kho tàng ca dao xứ Nghệ (tập I dày hơn 500 trang) do Ninh Viết Giao chủ biên [34] cùng bộ Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam (5 tập, mỗi tập trên dưới 1000 trang) [1; 14; 96] khẳng định văn học dân gian là một phức hợp "văn hóa - văn học - lịch sử - triết học - tôn giáo - đạo đức", song nội dung triết học chỉ mới được phác thảo sơ lược.

Dòng thứ hai - Nghiên cứu đạo đức học xã hội đương đại: Các công trình tiêu biểu như bài viết của PGS. Đặng Hữu Toàn [103] về định hướng giá trị đạo đức theo hệ chuẩn Chân - Thiện - Mỹ trong toàn cầu hóa; nghiên cứu của PGS. Phạm Văn Đức [32] phân tích mối quan hệ biện chứng hai mặt giữa lợi ích cá nhân và đạo đức xã hội trong kinh tế thị trường; công trình của PGS. Nguyễn Văn Phúc [87] về tính quy luật hình thành hệ giá trị và chuẩn mực đạo đức mới; chuyên khảo của VS. Nguyễn Duy Quý chủ biên [91] Đạo đức xã hội ở nước ta hiện nay: vấn đề và giải pháp đã chỉ rõ thực trạng suy thoái đạo đức do chủ nghĩa cá nhân cực đoan và sự buông lỏng giáo dục truyền thống. Các nghiên cứu này tạo khung lý luận đương đại nhưng chưa liên kết ngược trở lại với kho tàng triết lý bình dân truyền thống.

Dòng thứ ba - Khảo cứu triết lý trong tục ngữ ca dao: Các bài viết bước đầu của Võ Hoàng Khải [46], Song Phan [83], Sương Nguyệt Minh [77] đã nhận diện tính triết lý dân gian và sự biến đổi ngữ nghĩa của tục ngữ trong thời đại mới, song dung lượng còn ngắn gọn, tản mạn, chưa nâng tầm thành công trình nghiên cứu hệ thống.

graph TD
    A["Kho tàng Tục ngữ, Ca dao, Dân ca Việt Nam"] --> B["Dòng 1: Nghiên cứu Văn học Dân gian<br>(Vũ Ngọc Phan, Đinh Gia Khánh, Ninh Viết Giao)"]
    A --> C["Dòng 2: Đạo đức học Xã hội Đương đại<br>(Đặng Hữu Toàn, Phạm Văn Đức, Nguyễn Duy Quý)"]
    A --> D["Dòng 3: Khảo cứu Triết lý Tản mạn<br>(Võ Hoàng Khải, Song Phan)"]
    B --> E["RESEARCH GAP:<br>Thiếu hệ thống hóa triết học đạo đức học Mác-xít"]
    C --> E
    D --> E
    E --> F["LUẬN ÁN LÊ HUY THỰC (2015):<br>Khung phân tích Triết học Đạo đức học Toàn diện"]

Về mặt học thuật quốc tế, vị trí của luận án có thể so sánh trực tiếp với trường phái Nghiên cứu Châm ngôn học (Paremiology) của Wolfgang Mieder tại phương Tây khi truy tìm triết lý nhân sinh trong tục ngữ dân gian, và các công trình nghiên cứu đạo đức văn hóa phương Đông của học giả Tu Weiming (Đại học Harvard). Luận án định vị bước đột phá bằng việc chuyển dịch từ cách tiếp cận phê bình văn học đơn thuần sang phân tích bản thể luận và nhận thức luận mác-xít, giải mã kho tàng dân gian như một hình thái ý thức xã hội độc lập, có quy luật vận động nội tại.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đã đóng góp những luận điểm nền tảng làm phong phú thêm lý luận đạo đức học mác-xít trong điều kiện cụ thể của Việt Nam:

Thứ nhất, chuẩn hóa khoa học khái niệm đạo đức: Dựa trên phương pháp luận của V.I. Lênin về việc "đem khái niệm cần định nghĩa quy vào một khái niệm khác rộng hơn" [110, tr. 176] và bảo đảm quy tắc định nghĩa ngắn gọn [41, tr. 100], luận án đã tái định nghĩa tường minh: "Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm những quy định mang tính lịch sử về nghĩa vụ của người này đối với người khác và toàn xã hội". Định nghĩa này khắc phục sự rườm rà, loại bỏ các khái niệm thừa và khẳng định tính lịch sử - cụ thể của chuẩn mực đạo đức.

Thứ hai, phân định rõ ràng giữa triết lý và triết luận: Luận án xác định "triết lý" với tư cách danh từ là lý luận triết học, quan niệm chung về tự nhiên, con người và xã hội [86, tr. 1032], đồng thời là động từ giải trình triết học; trong khi "triết luận" đóng vai trò là tính từ chỉ tính chất mang nội dung, ý nghĩa triết học.

Thứ ba, giải mã tính duy vật tự phát trong tư duy dân gian: Luận án chứng minh rằng các câu châm ngôn tưởng chừng mang màu sắc tâm linh hay định mệnh tôn giáo như "Ở hiền thì lại gặp lành, những người nhân đức trời dành phần cho" [1, tr. 120] hay "Đức năng thắng số" [1, tr. 69] thực chất là sự khái quát hóa thực tiễn sản xuất và đấu tranh xã hội. Hình thức bên ngoài có vẻ duy tâm nhưng nội dung bên trong phản ánh quyết định luận duy vật về mối quan hệ nhân quả xã hội khách quan.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp của 3 trụ cột lý thuyết:

1. Lý thuyết hình thái ý thức xã hội của CNDVLS: Xem xét tục ngữ, ca dao, dân ca như sự phản ánh tồn tại xã hội của người lao động Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.
2. Lý thuyết phân cực nhị phân của phạm trù đạo đức học: Khảo sát các cặp phạm trù đối lập biện chứng: Giá trị đạo đức đối lập với Thói đời; Cái Thiện đối lập với Cái Ác; Hạnh phúc đối lập với Bất hạnh.
3. Quy luật chuyển hóa lượng - chất và phạm trù "Độ": Vận dụng nguyên lý chuyển hóa biện chứng để phân tích chuẩn mực ứng xử chừng mực trong các mối quan hệ nhân sinh.

graph LR
    subgraph Theoretical_Foundations ["Nền tảng Lý thuyết"]
        T1["Chủ nghĩa Duy vật Biện chứng & Lịch sử"]
        T2["Phạm trù học Đạo đức học Mác-xít"]
        T3["Lý luận Hình thái Ý thức Xã hội"]
    end
    
    subgraph Analytical_Framework ["Khung Phân tích Biện chứng Nhị phân"]
        AF1["Giá trị Đạo đức <--> Phê phán Thói đời"]
        AF2["Biểu dương Cái Thiện <--> Lên án Cái Ác"]
        AF3["Bàn luận Hạnh phúc <--> Nhận thức Bất hạnh"]
    end
    
    subgraph Methodological_Operation ["Thao tác Phân tích"]
        M1["Quy tắc xác lập 'Độ' (Measure)"]
        M2["Giải mã Biểu tượng (Hoa Sen)"]
        M3["Nguyên tắc Thực tiễn của Hành động"]
    end
    
    Theoretical_Foundations --> Analytical_Framework
    Analytical_Framework --> Methodological_Operation

Ranh giới phạm vi (Boundary conditions) của khung phân tích được giới hạn chặt chẽ trong các văn bản tục ngữ, ca dao, dân ca truyền thống của cộng đồng người Việt (Kinh) và một số dân tộc thiểu số đã được kiểm chứng văn bản học, loại trừ các sáng tác mang tính ngụy tạo hoặc phi lịch sử.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Công trình theo đuổi lập trường triết học hiện thực phê phán và duy vật biện chứng (Dialectical & Historical Materialism). Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích văn bản học (Textual Hermeneutics) kết hợp với các phương pháp logic - lịch sử, quy nạp - diễn dịch, phân tích - tổng hợp, và từ trừu tượng đến cụ thể theo đúng nguyên tắc phương pháp luận Lênin: "Người nào bắt tay vào những vấn đề riêng trước khi giải quyết những vấn đề chung, thì kẻ đó, trên mỗi bước đi, sẽ không tránh khỏi 'vấp phải' những vấn đề chung đó một cách không tự giác" [109, tr. 438].

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý ngữ liệu được thực hiện nghiêm ngặt qua 4 bước:

1. Tuyển chọn ngữ liệu (Corpus Sampling): Khảo sát từ các kho tàng văn học dân gian chuẩn quốc gia gồm 5 tập Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam [1; 14; 96], 4 tập Thi ca bình dân Việt Nam (gần 3000 trang) [66; 67; 68; 69], Kho tàng ca dao xứ Nghệ (hơn 500 trang) [34], cùng các tài liệu sưu tập dân ca Thanh Hóa, Bình Trị Thiên, Nam Bộ.
2. Phân loại theo tiêu chí phạm trù đạo đức: Lọc trích các đơn vị thành ngữ, tục ngữ, môtip ca dao chứa đựng mệnh đề đạo đức học (Thiện/Ác, Tình nghĩa, Thủy chung, Thói đời, Nhân quả).
3. Đa giác hóa lý thuyết (Theoretical Triangulation): Đối chiếu các phát hiện dân gian với các nguyên lý kinh điển của C. Mác, Ph. Ăngghen, V.I. Lênin và các văn kiện chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đại hội VIII, X, XI).
4. Kiểm định độ tin cậy văn bản: Lọc bỏ các cách hiểu xuyên tạc, phân định rõ ngữ cảnh phát ngôn và chức năng xã hội của từng thể loại dân gian.

Data và phân tích

Dữ liệu nghiên cứu bao gồm hàng nghìn câu tục ngữ, bài ca dao lục bát và làn điệu dân ca trải dài từ Bắc vào Nam. Các văn bản được phân tích ngữ nghĩa học chuyên sâu (Qualitative semantic coding), bóc tách cấu trúc ẩn dụ và hoán dụ.

Tính vững chắc của nghiên cứu (Robustness checks) được thể hiện qua việc tác giả trực tiếp kiểm chứng các câu tục ngữ gây tranh cãi hoặc có nguy cơ dẫn đến ngụy biện đạo đức trong đời sống hiện đại, chỉ ra tính hai mặt và giới hạn lịch sử của chúng:

• Câu "Nhất vợ nhì trời" chỉ đúng trong ngữ cảnh thể hiện sự tôn trọng vợ, nhưng không thể tuyệt đối hóa trong thể chế bình đẳng giới hiện đại.
• Câu "Cha mẹ sinh con, trời sinh tính" [1, tr. 32] mang tính ngụy biện của phụ huynh nuông chiều con cái.
• Câu "Chính chuyên chết cũng ra ma / Lẳng lơ chết cũng đưa ra ngoài đồng" là sự cào bằng giá trị sai trái.
• Câu "Chồng chung chồng chạ / Ai khéo hầu hạ / Thì được chồng riêng" cổ súy cho thói ích kỷ, vi phạm luật hôn nhân tiến bộ một vợ một chồng.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Giá trị đạo đức là phẩm chất bản chất tối thượng, vượt lên trên vẻ đẹp cảm tính và của cải vật chất: Luận án chỉ ra rằng nhân dân lao động luôn đặt "cái nết" cao hơn "cái đẹp" hình thức thông qua phép so sánh ẩn dụ: "Tốt gỗ hơn tốt nước sơn / Xấu người đẹp nết còn hơn đẹp người" [15, tr. 175], "Cái nết đánh chết cái đẹp" [1, tr. 34]. Luận án phân tích sâu sắc: "cái đẹp" trong tục ngữ chỉ là hình thức bên ngoài, khác với "Cái Đẹp" như một phạm trù mỹ học trung tâm (bao hàm Cái Cao cả và Cái Cao thượng). Đồng thời, đạo đức vượt trội hơn của cải bất chính: "Tiền là gạch, ngãi là vàng" [1, tr. 147], "Bần thanh hơn phú trọc" [1, tr. 29], "Tình thương quán cũng như nhà / Lều tranh có nghĩa hơn toà ngói xây" [96, tr. 855].

2. Tình yêu và hôn nhân lấy chuẩn mực thủy chung, nhân nghĩa làm nền tảng bất biến: Ý thức dân gian hoàn toàn tương đồng với luận điểm của Ph. Ăngghen trong tác phẩm kinh điển Nguồn gốc của gia đình, của sở hữu tư nhân và của nhà nước: bản chất của tình yêu nam nữ "là không thể chia sẻ được" [10, tr. 116]. Sự phản bội hôn nhân bị coi là trọng tội: "Lên chùa tháo ván nhổ đinh / Đốt chùa không tội bằng mình bỏ ta" [96, tr. 215], "Đổi quần đổi áo thời hay, đổi chồng đổi vợ xưa nay chẳng lành" [1, tr. 68].

3. Phê phán gay gắt các thói đời tha hóa bằng nghệ thuật trào lộng sâu cay: Luận án vạch trần thói đua đòi, lười biếng, ham ăn chơi qua các hình tượng sinh động: "Thuyền đua, bè sậy cũng đua; thấy rau muống vượt, rau dừa vượt theo" [1, tr. 151], "Thấy cá rô chạy, nồi rang cũng chạy" [1, tr. 151], hay hình ảnh gã lười biếng "Ngày thì ước những ngày mưa / Đêm thì ước những đêm thừa trống canh" [48, tr. 167].

4. Giáo dục đạo đức bằng quy luật giới hạn ("Độ") và tiêu chuẩn thực tiễn của hành động: Trùng hợp với nguyên lý của phép biện chứng duy vật về phạm trù "Độ", dân gian chỉ dẫn: "Càng thắm thì càng chóng phai, thoang thoảng hoa nhài càng được thơm lâu" [1, tr. 35]. Đặc biệt, đạo đức phải được đo lường bằng hành động thực tế, đúng như luận điểm của V.I. Lênin: "Xét đoán một con người... không nên căn cứ vào lời người đó nói hoặc nghĩ về bản thân người đó như thế nào, mà phải căn cứ vào hành động của người đó" [110, tr. 56].

5. Biểu tượng hóa nhân cách cao đẹp qua hình tượng Hoa Sen: Hình tượng hoa sen trong bài ca dao trứ danh "Trong đầm gì đẹp bằng sen / Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng / Nhị vàng, bông trắng lá xanh / Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn" [107, tr. 12] được phân tích như một đỉnh cao triết lý về khả năng tự chủ đạo đức của con người, giữ vững nhân phẩm thanh cao giữa môi trường tiêu cực.

graph TD
    subgraph Findings ["5 Phát hiện Đột phá của Luận án"]
        F1["1. Đạo đức là giá trị tối thượng<br>('Tốt gỗ hơn tốt nước sơn', 'Tiền là gạch, ngãi là vàng')"]
        F2["2. Tính không thể chia sẻ trong Hôn nhân<br>('Đốt chùa không tội bằng mình bỏ ta' - Đồng quy với Engels)"]
        F3["3. Phê phán sâu cay Thói đời & Tha hóa<br>('Thuyền đua bè sậy cũng đua', 'Nồi rang chạy')"]
        F4["4. Giáo dục đạo đức qua 'Độ' & Hành động<br>('Hoa nhài thơm lâu' - Đồng quy với Lênin)"]
        F5["5. Biểu tượng hóa Nhân cách Tự chủ<br>(Hình tượng Hoa Sen 'Gần bùn chẳng hôi tanh mùi bùn')"]
    end
    
    subgraph Implications ["Implications Đa chiều"]
        I1["Lý luận: Bổ sung Đạo đức học Dân gian vào CNDVLS"]
        I2["Phương pháp: Khung giải thích học Triết học cho Ngữ liệu Dân gian"]
        I3["Thực tiễn: Cơ sở xây dựng Nhân cách Việt Nam trong Kinh tế Thị trường"]
        I4["Chính sách: Thực thi Nghị quyết Trung ương về Văn hóa - Con người"]
    end
    
    F1 --> I1
    F2 --> I1
    F3 --> I3
    F4 --> I2
    F5 --> I4

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Làm sáng tỏ bản chất của ý thức xã hội thông thường của dân tộc Việt Nam, chứng minh sức sống trường tồn của chủ nghĩa nhân đạo truyền thống.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp mô hình mẫu mực trong việc khai thác triết học từ các nguồn tài liệu phi văn bản triết học kinh viện.
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Đóng góp trực tiếp vào việc thực hiện các Nghị quyết của Đảng (Đại hội VIII, X, XI và Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII, Trung ương 9 khóa XI) về "Kế thừa và phát huy các giá trị tinh thần, đạo đức và thẩm mỹ, các di sản văn hóa, nghệ thuật của dân tộc" [25, tr. 140], tạo giải pháp đẩy lùi sự xuống cấp đạo đức trong nền kinh tế thị trường.

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả xuất sắc, luận án thẳng thắn thừa nhận một số hạn chế:

1. Phương pháp: Nghiên cứu chủ yếu dựa trên phân tích định tính văn bản học triết học, chưa kết hợp điều tra xã hội học thực nghiệm để đo lường mức độ thẩm thấu của các câu ca dao tục ngữ trong các tầng lớp xã hội đương đại.
2. Phạm vi ngữ liệu: Tập trung chủ yếu vào kho tàng truyền thống cổ trung đại, chưa khảo sát sâu sự biến đổi của văn hóa dân gian trên không gian số (Internet/Digital Folklore) hiện nay.
3. Tính đại diện vùng miền: Ngữ liệu tập trung nhiều ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, xứ Nghệ, Bình Trị Thiên và Nam Bộ, trong khi mảng tục ngữ ca dao của hơn 50 dân tộc thiểu số miền núi mới chỉ dừng ở mức độ điểm xuyết.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda) mở ra 4 hướng:

• Ứng dụng phương pháp định lượng và mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để đánh giá tác động của giáo dục truyền thống dân gian đối với hành vi đạo đức của thế hệ trẻ (Gen Z).
• Mở rộng nghiên cứu so sánh liên văn hóa (Cross-cultural paremiology) giữa tục ngữ đạo đức Việt Nam với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á và Đông Á.
• Nghiên cứu cơ chế chuyển hóa giá trị đạo đức dân gian thành quy phạm pháp luật và chuẩn mực quản trị công hiện đại.
• Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (NLP/AI) để xây dựng kho ngữ liệu số hóa phân tích tự động triết lý đạo đức dân gian Việt Nam.

Tác động và ảnh hưởng

Công trình của NCS. Lê Huy Thực đã tạo ra những tác động học thuật và xã hội rõ rệt:

pie title Phổ Tác động và Ứng dụng của Luận án
    "Giảng dạy Triết học & Đạo đức học (Đại học/Học viện)" : 35
    "Hoạch định Chính sách Văn hóa & Nghị quyết Đảng" : 25
    "Nghiên cứu Văn hóa & Folklore học Liên ngành" : 20
    "Giáo dục Đạo đức Học đường & Truyền thông Xã hội" : 20

• Ảnh hưởng học thuật: Được minh chứng qua 36 công trình khoa học đã công bố của tác giả trên các tạp chí lý luận đầu ngành (Tạp chí Triết học, Tạp chí Lý luận Chính trị, Tạp chí Văn hóa Dân gian). Luận án trở thành tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các học viên, nghiên cứu sinh ngành Triết học, Văn hóa học, Lịch sử tư tưởng Việt Nam.
• Tác động văn hóa - xã hội: Cung cấp luận cứ vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách xây dựng tiêu chí con người mới Việt Nam, góp phần củng cố hệ chuẩn Chân - Thiện - Mỹ, ngăn ngừa sự xâm lăng văn hóa và bảo tồn bản sắc dân tộc trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật Triết học: Tiếp cận phương pháp luận duy vật biện chứng mẫu mực để giải mã các hiện tượng văn hóa - tư tưởng truyền thống.
• Nhà nghiên cứu Văn hóa và Văn học Dân gian: Bổ sung lăng kính triết học đạo đức học để nâng tầm giá trị các công trình sưu tầm, khảo luận.
• Giảng viên, Giáo viên bộ môn Giáo dục Công dân/Đạo đức học: Sở hữu hệ thống dẫn chứng sinh động, chuẩn xác từ ca dao tục ngữ để làm phong phú bài giảng.
• Các nhà Hoạch định Chính sách Văn hóa và Tuyên giáo: Có cơ sở lý luận khoa học trong việc thể chế hóa các giá trị đạo đức truyền thống thành các phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Trả lời: Luận án đã chuẩn hóa định nghĩa đạo đức học mác-xít tinh gọn theo phương pháp Lênin, đồng thời chứng minh một cách thuyết phục rằng các quan niệm đạo đức trong tục ngữ, ca dao Việt Nam mang bản chất duy vật tự phát và quyết định luận nhân quả nảy sinh từ thực tiễn sản xuất vật chất, giải phóng các câu châm ngôn khỏi định kiến duy tâm siêu nhiên.

2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? Trả lời: Khác với các công trình thuần túy phê bình văn học của Vũ Ngọc Phan [85] hay Ninh Viết Giao [34], luận án sử dụng phương pháp trừu tượng hóa triết học kết hợp với phép biện chứng nhị phân (Thiện - Ác, Giá trị - Thói đời, Hạnh phúc - Bất hạnh), kết nối trực tiếp ý thức dân gian với hệ thống phạm trù học Mác - Lênin.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ ngữ liệu dân gian là gì? Trả lời: Sự đồng quy tư tưởng kỳ lạ giữa trực giác dân gian Việt Nam với các đỉnh cao lý luận thế giới: quan niệm về tính duy nhất, không thể chia sẻ trong hôn nhân ("Đốt chùa không tội bằng mình bỏ ta") hoàn toàn trùng khớp với luận điểm của Ph. Ăngghen trong tác phẩm Nguồn gốc của gia đình... [10, tr. 116]; và nguyên tắc đánh giá con người qua hành vi hoàn toàn trùng hợp với chỉ dẫn phương pháp luận của V.I. Lênin [110, tr. 56].

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) không? Trả lời: Có. Quy trình mã hóa ngữ liệu 4 bước cùng khung ma trận 3 cặp phạm trù đạo đức học đối lập cung cấp một quy trình chuẩn xác để các nhà nghiên cứu khác áp dụng khảo sát trên các kho tàng văn học dân gian của các cộng đồng dân tộc thiểu số khác.

5. Tầm nhìn nghiên cứu 10 năm được vạch ra như thế nào? Trả lời: Luận án định hướng chiến lược chuyển hóa triết lý đạo đức truyền thống thành hệ giá trị cốt lõi của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến trong nền kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế đến năm 2025-2030, gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế bền vững.

Kết luận

Công trình luận án tiến sĩ của Lê Huy Thực đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp học thuật cốt lõi:

1. Xác lập vị thế của kho tàng tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam như một hệ thống triết lý đạo đức hoàn chỉnh, giàu tính nhân văn và tư duy biện chứng.
2. Chuẩn hóa hệ thống khái niệm và phạm trù đạo đức học mác-xít trong nghiên cứu văn hóa truyền thống Việt Nam.
3. Luận giải sâu sắc bản chất duy vật tự phát và tính lịch sử - cụ thể của các chuẩn mực ứng xử nhân sinh.
4. Vạch rõ ranh giới giữa những giá trị tích cực trường tồn và những yếu tố bảo thủ, lạc hậu cần phê phán, khắc phục.
5. Hiện thực hóa đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về kế thừa, phát huy di sản văn hóa tinh thần của dân tộc, tạo nền tảng vững chắc xây dựng nhân cách con người Việt Nam thời kỳ mới.

Luận án khẳng định di sản tư tưởng dân gian không phải là những mảnh ghép ngẫu nhiên mà là "tòa lâu đài" trí tuệ uyên bác của nhân dân lao động, mãi mãi là nguồn lực nội sinh vô giá cho sự phát triển trường tồn của dân tộc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HäC VIÖN CHÝNH TRÞ QuèC GIA Hå CHÝ MINH Lª Huy Thùc TriÕt lý ®¹o ®øc trong kho tμng Tôc ng÷, ca dao, d©n ca viÖt nam LuËn ¸n tiÕn sÜ triÕt häc Chuyªn ngµnh: CNDVBC Vµ CNDVLS GS,TS NguyÔn Ngäc Long Hμ Néi - 2015 HäC VIÖN CHÝNH TRÞ QuèC GIA Hå CHÝ MINH Lª Huy Thùc TriÕt lý ®¹o ®øc trong kho tμng Tôc ng÷, ca dao, d©n ca viÖt nam LuËn ¸n tiÕn sÜ triÕt häc Chuyªn ngµnh: CNDVBC Vµ CNDVLS M∙ sè: 62 22 03 02 NHDKH: GS. NGUYỄN NGỌC LONG Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: GS,TS NguyÔn Ngäc Long Hμ Néi - 2015 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, kÕt qu¶ nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc, cã nguån gèc râ rµng vµ ®−îc trÝch dÉn ®Çy ®ñ theo quy ®Þnh. T¸c gi¶ Lª Huy Thùc GI¶I THÝCH ch÷ viÕt t¾t CNDVBC Chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng/ chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng CNDVLS Chñ nghÜa duy vËt lÞch sö/ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö NHDKH Ng−êi h−íng dÉn khoa häc VS ViÖn sÜ / viÖn sÜ GS Gi¸o s− / gi¸o s− PGS Phã gi¸o s− / phã gi¸o s− TSKH TiÕn sÜ khoa häc / tiÕn sÜ khoa häc TS TiÕn sÜ / tiÕn sÜ NXB Nhµ xuÊt b¶n V.

trang Môc lôc trang Më ®Çu. TæNG QUAN T×NH H×NH NGHI£N CøU. Tõ gãc ®é nghiªn cøu tôc ng÷, ca giao, d©n ca ViÖt Nam. Tõ nh÷ng nghiªn cøu vÒ ®¹o ®øc x∙ héi nãi chung.

C¸ch hiÓu c¸c kh¸i niÖm triÕt lý, triÕt luËn, ®¹o ®øc, tôc ng÷, ca dao, d©n ca. gi¸ trÞ ®¹o ®øc vμ thãi ®êi. Kh¼ng ®Þnh gi¸ trÞ ®¹o ®øc. Phª ph¸n thãi ®êi.

t×nh c¶m, viÖc lμm thiÖn vμ hμnh vi ¸c. BiÓu d−¬ng, ca ngîi c¸i thiÖn. Lªn ¸n, tè c¸o hμnh vi ¸c. vÊn ®Ò h¹nh phóc vμ bÊt h¹nh.

Bμn luËn vÒ h¹nh phóc. Quan niÖm vÒ bÊt h¹nh. 149 danh môc c«ng tr×nh nghiªn cøu cña t¸c gi¶ ®∙ c«ng bè cã liªn quan ®Õn luËn ¸n. 151 Danh môc tμi liÖu tham kh¶o.

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Toµn §¶ng, toµn d©n, toµn qu©n ViÖt Nam ®·, ®ang trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn chñ tr−¬ng, ®−êng lèi, chÝnh s¸ch ®æi míi, c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, héi nhËp, hîp t¸c víi c¸c n−íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi ®Ó tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi, mµ thùc chÊt vµ vÊn ®Ò cèt tö nhÊt lµ x©y dùng nÒn kinh tÕ cã n¨ng suÊt cao, ph¸t triÓn nhanh, m¹nh, bÒn v÷ng, ®ång thêi tõng b−íc ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc theo xu thÕ chung cña thêi ®¹i. VÊn ®Ò kinh tÕ - x· héi nãi trªn ë n−íc ta hiÖn nay kh«ng nh÷ng kh«ng t¸ch rêi, biÖt lËp, mµ cßn cã quan hÖ biÖn chøng, g¾n bã m¸u thÞt víi nhiÖm vô quan träng kh¸c lµ x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ míi x· héi chñ nghÜa trªn Tæ quèc ta lóc nµy. Bëi v×, thùc tiÔn lÞch sö ®· chøng minh kh¼ng ®Þnh sau ®©y cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam hoµn toµn chÝnh x¸c: “V¨n ho¸ lµ nÒn t¶ng tinh thÇn cña x· héi, võa lµ môc tiªu, võa lµ ®éng lùc thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi” [25, tr. V× thÕ, trong qu¸ tr×nh ®æi míi ®Ó ph¸t triÓn, §¶ng ®· nhiÒu lÇn nhÊn m¹nh t¹i kh«ng Ýt v¨n kiÖn quan träng vÊn ®Ò ph¶i x©y dùng nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn, ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc vµ kÕ thõa, ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng tÝch cùc, tiÕn bé cña d©n téc.

V¨n ho¸, v¨n nghÖ d©n gian lµ mét phÇn quan träng trong toµn bé di s¶n tinh thÇn, t− t−ëng cña d©n téc. §ã lµ mét ®Ò tµi võa mang tÝnh lÞch sö, võa mang tÝnh thêi sù. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· ghi râ trong B¸o c¸o chÝnh trÞ tr×nh §¹i héi VIII nh− sau: “KÕ thõa vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ tinh thÇn, ®¹o ®øc vµ thÈm mü, c¸c di s¶n v¨n ho¸, nghÖ thuËt cña d©n téc” [25, tr. §Õn §¹i héi X, §¶ng tiÕp tôc nhÊn m¹nh: “B¶o tån vµ ph¸t huy v¨n ho¸, v¨n nghÖ d©n gian.

KÕt hîp hµi hoµ viÖc b¶o vÖ, ph¸t huy c¸c di s¶n v¨n ho¸ víi c¸c ho¹t ®éng ph¸t triÓn kinh tÕ” [27, tr. Vµ, t¹i §¹i héi XI gÇn ®©y, viÖc “b¶o tån vµ ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa tèt ®Ñp cña d©n téc” [28, tr.189] ®−îc x¸c ®Þnh lµ mét nhiÖm vô chñ yÕu ®Ó ph¸t triÓn ®Êt n−íc. Tóm lại, trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay, Đảng ta có sự coi trọng nhân lên các giá trị tích cực của phẩm chất đạo đức và di sản văn hóa dân gian của dân tộc. 2 Làm thế nào để bảo tồn, kế thừa và phát huy được các giá trị trong văn hóa dân gian của dân tộc theo chủ trương của Đảng một cách tự giác? Câu trả lời là, tất yếu phải tìm hiểu nội dung, ý nghĩa của di sản quý báu đó.

Cần tiếp cận để hiểu biết các nội dung, ý nghĩa tích cực trong văn hóa, nghệ thuật dân gian rồi mới có được ý thức và việc làm bảo tồn, phát huy những giá trị đáng trân trọng tại di sản ấy. Chính vì vậy, đã từ lâu, đặc biệt trong giai đoạn đổi mới để phát triển hiện nay, giới nghiên cứu của chúng ta có sự tập trung tâm trí và sức lực làm sáng tỏ nhiều vấn đề thuộc kho tàng văn hóa, nghệ thuật dân gian Việt Nam. Ở ta đã ấn hành nhiều công trình bàn về văn hóa, văn nghệ dân gian nói chung viết rất công phu, bề thế, dày khoảng 300, 400 trang, có quyển gồm ngót 3000 trang. Nhưng, việc nghiên cứu về đạo đức dưới góc độ triết học trong sáng tác dân gian đến nay có thể nói còn quá ít ỏi.

Chưa có công trình nào bàn luận đến mức tương đối kỹ lưỡng, chuyên sâu khoảng 100, 200 trang về vấn đề đạo đức và các nội dung triết học khác trong tục ngữ, thơ ca dân gian Việt Nam. Đấy là những lý do đã thôi thúc tôi nghiên cứu và viết luận án về triết lý đạo đức trong tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam. Làm công việc trên, tôi có ý thức quán triệt tư tưởng, chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa nói chung, về văn hóa dân gian nói riêng; thêm nữa, góp phần vµo viÖc cÇn ®−îc bï ®¾p trong đời sống nghiên cứu của chúng ta hiện nay. Môc ®Ých, nhiÖm vô nghiªn cøu T¸c gi¶ nh»m môc ®Ých chøng tá cã mét hÖ thèng triÕt lý vÒ ®¹o ®øc t¹i kho tµng tôc ng÷, ca dao, d©n ca ViÖt Nam, vµ kh¼ng ®Þnh trong ®ã gåm nhiÒu quan ®iÓm, t− t−ëng ®¸ng ®−îc coi träng, tõ ®Êy gãp phÇn thùc hiÖn chñ tr−¬ng cña §¶ng là kÕ thõa, ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ tinh thÇn, ®¹o ®øc, thÈm mü, v¨n hãa, nghÖ thuËt cña d©n téc, vµ bæ tóc n¬i cßn khiÕm khuyÕt trong ®êi sèng lý luËn ë ViÖt Nam lóc nµy.

Muèn vËy, ng−êi viÕt luËn ¸n ph¶i hoµn thµnh nh÷ng nhiÖm vô sau: 1) Tæng luËn kÕt qu¶ nghiªn cøu h÷u quan, x¸c ®Þnh néi hµm mét sè kh¸i niÖm ®−îc ®Ò cËp trong néi dung luËn ¸n. 2) Tiếp cận mấy vấn đề chung về đạo đức tại kho tàng tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam trong truyền thống. 3) Bàn về cái thiện - khái niệm, vấn đề trung tâm của đạo đức học - và các 3 hành vi ác - cái đối lập với cái thiện - trong tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam. 4) Trình bày về hạnh phúc và bất hạnh - những khái niệm, vấn đề cơ bản của đạo đức học được diễn giải trong tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam.

§èi t−îng, ph¹m vi nghiªn cøu §èi t−îng nghiªn cøu cña t¸c gi¶ luËn ¸n lµ kho tµng tôc ng÷, ca dao, d©n ca ViÖt Nam vµ nhiÒu t¸c phÈm h÷u quan. Ph¹m vi tiÕp cËn cña ng−êi viÕt c«ng tr×nh nµy xin ®−îc giíi h¹n hÑp, cô thÓ h¬n ®Ó ®ñ thùc hiÖn nhiÖm vô nghiªn cøu nãi trªn, tøc lµ chØ t×m hiÓu nh÷ng mÖnh ®Ò, t¸c phÈm triÕt lý vÒ ®¹o ®øc t¹i kho tµng tôc ng÷, ca dao, d©n ca ViÖt Nam ®−îc l−u gi÷ tõ trong truyÒn thèng. C¬ së lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu C¬ së lý luËn cña c«ng tr×nh nµy lµ nh÷ng quan ®iÓm, nguyªn lý trong chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng, chñ nghÜa duy vËt lÞch sö, t− t−ëng Hå ChÝ Minh vµ v¨n kiÖn §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. Ph−¬ng ph¸p khoa häc ®−îc ¸p dông ®Ó hoµn thµnh luËn ¸n lµ: kÕt hîp ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch víi ph−¬ng ph¸p tæng hîp, lÞch sö víi l«gÝch, quy n¹p víi diÔn dÞch, trõu t−îng víi cô thÓ, v.

§ãng gãp míi cña luËn ¸n 1) Gãp phÇn chøng minh, kh¼ng ®Þnh trong tôc ng÷, ca dao d©n ca ViÖt Nam hµm chøa nhiÒu nh©n tè, quan ®iÓm, lý luËn triÕt häc nãi chung vµ triÕt häc vÒ ®¹o ®øc nãi riªng ®¸ng ®−îc ghi nhËn, tr©n träng, gi÷ g×n vµ qu¶ng b¸. 2) Tr×nh bµy cã hÖ thèng, nhiÒu khÝa c¹nh mét sè vÊn ®Ò ®¹o ®øc d−íi gãc ®é triÕt häc. 3) §Ò xuÊt mét sè ý kiÕn, c¸ch gi¶i thÝch míi trong nghiªn cøu tôc ng÷, ca dao, d©n ca ViÖt Nam. ý nghÜa cña luËn ¸n C«ng tr×nh nµy cã thÓ dïng lµm tµi liÖu tham kh¶o cho häc viªn, sinh viªn, c¸n bé nghiªn cøu, gi¶ng d¹y, cho bạn đọc thưởng thức vÒ tôc ng÷, ca dao, d©n ca, vÒ lÞch sö t− t−ëng ViÖt Nam, vÒ ®¹o ®øc, triÕt häc nãi chung vµ gãp phÇn gi¸o dôc, x©y dùng con ng−êi cã nh©n c¸ch, phÈm chÊt míi ë n−íc ta hiÖn nay.

KÕt cÊu cña luËn ¸n LuËn ¸n gåm cã phÇn më ®Çu, tiÕp theo lµ 4 ch−¬ng, tÊt c¶ gåm 9 tiÕt, vµ kÕt luËn; kÕ ®Õn b¶n kª 36 c«ng tr×nh ®· ®¨ng t¶i cña t¸c gi¶ cã liªn quan víi luËn ¸n; cuèi cïng lµ danh môc 118 tµi liÖu tham kh¶o. 4 Ch−¬ng 1 Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu Chương này tổng luận 3 nhóm tác phẩm có liên quan với đề tài là: 1. Từ góc độ nghiên cứu tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam; 1. Từ những nghiên cứu về đạo đức xã hội nói chung; 1.

Cách hiểu các khái niệm triết lý, triết luận, đạo đức, tục ngữ, ca dao, dân ca. Tõ gãc ®é nghiªn cøu tôc ng÷, ca dao, d©n ca ViÖt Nam Cuèn s¸ch Tôc ng÷ ca dao d©n ca ViÖt Nam cña Vò Ngäc Phan [85] lµ b¶n in lÇn thø 11 cã söa ch÷a, bæ sung b¶n in ®Çu vµ 9 b¶n in sau ®ã.