I. Toàn cảnh áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng Thanh Hóa
Việc áp dụng pháp luật trong thực hành quyền công tố đối với các vụ án tham nhũng là một hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, do Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa thực hiện nhằm cá biệt hóa các quy phạm pháp luật vào từng trường hợp cụ thể. Hoạt động này không chỉ thể hiện vai trò trung tâm của ngành Kiểm sát trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng mà còn là yếu tố quyết định đến hiệu quả của toàn bộ quá trình khởi tố, truy tố, xét xử. Bản chất của việc áp dụng pháp luật này là quá trình vận dụng các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật phòng chống tham nhũng, và Bộ luật Hình sự để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi phạm tội. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo mọi hành vi phạm tội được xử lý nghiêm minh, đúng người, đúng tội, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội. Tại Thanh Hóa, một địa bàn được xác định có tình hình tội phạm tham nhũng phức tạp, công tác này càng đòi hỏi sự chính xác, khách quan và bản lĩnh vững vàng của đội ngũ kiểm sát viên. Quá trình này bắt đầu từ việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, tiến hành kiểm sát điều tra, quyết định truy tố và cuối cùng là bảo vệ cáo trạng tại phiên tòa. Mỗi giai đoạn đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các trình tự, thủ tục pháp lý, bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Hiệu quả của việc áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng tại Thanh Hóa không chỉ góp phần thu hồi tài sản cho Nhà nước mà còn củng cố niềm tin của nhân dân vào sự công minh của pháp luật, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh và ổn định chính trị - xã hội tại địa phương.
1.1. Vai trò của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa
Theo Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) tỉnh Thanh Hóa là cơ quan được giao trọng trách thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp. Trong cuộc đấu tranh với tội phạm tham nhũng, chức vụ, vai trò này càng trở nên đặc biệt quan trọng. VKSND tỉnh Thanh Hóa là mắt xích trung tâm, đảm bảo hoạt động của cơ quan điều tra và tòa án nhân dân tuân thủ đúng pháp luật. Thông qua việc phê chuẩn các quyết định khởi tố, lệnh bắt, khám xét, VKSND kiểm soát ngay từ đầu quá trình tố tụng, ngăn chặn các hành vi lạm quyền hoặc bỏ lọt tội phạm. Thẩm quyền của Viện kiểm sát cho phép cơ quan này hủy bỏ các quyết định tố tụng trái pháp luật, yêu cầu điều tra bổ sung, hoặc trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra khi cần thiết. Điều này đảm bảo tính khách quan, toàn diện của quá trình thu thập chứng cứ trong vụ án tham nhũng, tránh việc điều tra một chiều, phiến diện. Hơn nữa, với việc quyết định truy tố và xây dựng cáo trạng vụ án tham nhũng, VKSND đại diện cho Nhà nước thực hiện quyền buộc tội, đưa tội phạm ra xét xử trước tòa, góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa và lợi ích của Nhà nước, của nhân dân.
1.2. Đặc điểm tội phạm tham nhũng chức vụ tại địa phương
Tình hình tội phạm tham nhũng, chức vụ tại Thanh Hóa có những đặc điểm phức tạp, phản ánh thực trạng kinh tế - xã hội của một tỉnh đang phát triển năng động. Đối tượng phạm tội thường là những người có chức vụ, quyền hạn, có trình độ chuyên môn cao và am hiểu pháp luật. Thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, thường lợi dụng kẽ hở trong cơ chế quản lý kinh tế, đất đai, đầu tư công để trục lợi. Các hành vi phổ biến bao gồm tham ô tài sản, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Theo thống kê giai đoạn 2013-2020, lĩnh vực đất đai và tài chính công là nơi xảy ra nhiều vụ án tham nhũng nhất. Các vụ án này thường có tính chất nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về tài sản của nhà nước, làm xói mòn lòng tin của nhân dân và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường đầu tư. Việc phát hiện và xử lý loại tội phạm này gặp nhiều khó khăn do các đối tượng thường có sự câu kết, bao che lẫn nhau, tạo thành các "nhóm lợi ích", gây khó khăn cho công tác thu thập chứng cứ trong vụ án tham nhũng và thu hồi tài sản tham nhũng.
II. Các thách thức khi áp dụng luật quyền công tố án tham nhũng
Quá trình áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng tại Thanh Hóa phải đối mặt với nhiều thách thức và khó khăn mang tính đặc thù. Thách thức lớn nhất đến từ chính bản chất của tội phạm tham nhũng, chức vụ. Đây là loại tội phạm ẩn, được thực hiện bởi những người có chức vụ, quyền hạn, am hiểu sâu sắc về chuyên môn và pháp luật. Họ thường sử dụng các thủ đoạn tinh vi, che đậy hành vi phạm tội dưới các vỏ bọc hợp pháp, khiến việc phát hiện và chứng minh tội phạm trở nên vô cùng phức tạp. Việc thu thập chứng cứ trong vụ án tham nhũng thường gặp nhiều trở ngại, các tài liệu, chứng cứ thường bị tiêu hủy, hợp thức hóa hoặc che giấu. Công tác giám định tư pháp, đặc biệt là giám định tài chính, kế toán, xây dựng, thường kéo dài, ảnh hưởng đến thời hạn điều tra, truy tố. Bên cạnh đó, áp lực từ dư luận xã hội và những tác động tiêu cực từ các mối quan hệ phức tạp của người phạm tội cũng là một thách thức không nhỏ đối với bản lĩnh và sự vô tư của kiểm sát viên. Một khó khăn khác là việc thu hồi tài sản tham nhũng thường đạt tỷ lệ chưa cao, do tài sản đã bị tẩu tán, chuyển đổi hoặc đứng tên người khác. Hệ thống pháp luật dù đã được hoàn thiện nhưng đôi khi vẫn còn những quy định chồng chéo, chưa rõ ràng, gây khó khăn trong quá trình áp dụng. Năng lực, trình độ của một bộ phận cán bộ, kiểm sát viên đôi khi chưa đáp ứng được yêu cầu của cuộc đấu tranh ngày càng cam go, phức tạp này.
2.1. Khó khăn trong thu thập chứng cứ và giám định tư pháp
Một trong những rào cản lớn nhất trong công tác kiểm sát điều tra các vụ án tham nhũng là việc thu thập và đánh giá chứng cứ. Chứng cứ trong vụ án tham nhũng thường không trực tiếp, mà chủ yếu là các tài liệu, sổ sách, hợp đồng kinh tế đã bị chỉnh sửa, hợp thức hóa. Người phạm tội thường lợi dụng quyền hạn để gây sức ép, mua chuộc nhân chứng, khiến việc lấy lời khai trở nên khó khăn. Hơn nữa, hoạt động giám định tư pháp đóng vai trò then chốt trong việc xác định mức độ thiệt hại, nhưng lại thường gặp nhiều vướng mắc. Theo Luận văn của tác giả Trần Thị Hải Anh, thời gian giám định thường kéo dài, kết luận giám định đôi khi không rõ ràng, không thống nhất, gây khó khăn cho việc định tội và lượng hình. Sự phối hợp giữa cơ quan điều tra và các cơ quan giám định chưa thực sự chặt chẽ, kịp thời. Đây là những nút thắt cần được tháo gỡ để nâng cao hiệu quả chứng minh tội phạm, đảm bảo các quyết định khởi tố, truy tố, xét xử đều có căn cứ pháp lý vững chắc.
2.2. Vấn đề thu hồi tài sản tham nhũng còn nhiều bất cập
Mục tiêu quan trọng của việc xử lý án tham nhũng không chỉ là trừng trị người phạm tội mà còn là thu hồi tài sản tham nhũng cho Nhà nước và người bị hại. Tuy nhiên, thực tiễn tại Thanh Hóa cho thấy công tác này vẫn còn nhiều hạn chế. Tài sản do tham nhũng mà có thường bị các đối tượng nhanh chóng tẩu tán, che giấu dưới nhiều hình thức tinh vi như chuyển thành bất động sản, vàng, ngoại tệ hoặc chuyển cho người thân đứng tên. Việc xác minh, truy tìm và phong tỏa các tài sản này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều cơ quan như cơ quan điều tra, VKSND, tòa án nhân dân và cơ quan thi hành án. Các quy định pháp luật về kê biên, phong tỏa tài sản đôi khi chưa đủ mạnh và linh hoạt để ngăn chặn kịp thời hành vi tẩu tán. Thống kê giai đoạn 2013-2020 cho thấy, dù tổng giá trị tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt lên đến hàng chục tỷ đồng, nhưng tỷ lệ thu hồi trên thực tế vẫn còn khiêm tốn. Đây là một thách thức lớn, đòi hỏi phải có những giải pháp đột phá cả về cơ chế pháp lý lẫn năng lực thực thi.
III. Phương pháp áp dụng luật quyền công tố trong giai đoạn điều tra
Giai đoạn điều tra là giai đoạn nền tảng, quyết định đến sự thành công của việc áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng tại Thanh Hóa. Để đảm bảo mọi hoạt động tuân thủ Bộ luật Tố tụng hình sự, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều phương pháp hiệu quả. Ngay từ giai đoạn tiền khởi tố, VKSND đã chủ động nắm bắt, phân loại và xử lý tin báo, tố giác tội phạm. Khi vụ án được khởi tố, vai trò của kiểm sát viên được đề cao tối đa. Kiểm sát viên không chỉ thụ động chờ kết quả từ cơ quan điều tra mà phải chủ động nghiên cứu hồ sơ, đề ra các yêu cầu điều tra chi tiết, cụ thể. Yêu cầu điều tra tập trung vào việc làm rõ hành vi phạm tội, xác định vai trò của từng đối tượng, chứng minh yếu tố vụ lợi và xác định chính xác thiệt hại. Một phương pháp quan trọng là tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa Kiểm sát viên và Điều tra viên thông qua các cuộc họp liên ngành, trao đổi thường xuyên để tháo gỡ kịp thời các vướng mắc. Trước khi phê chuẩn các quyết định tố tụng quan trọng như khởi tố bị can, lệnh tạm giam, kiểm sát viên phải trực tiếp tham gia hỏi cung, lấy lời khai để đánh giá một cách toàn diện, khách quan các chứng cứ trong vụ án tham nhũng. Việc này giúp hạn chế tối đa các trường hợp oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm. Ngoài ra, VKSND tỉnh Thanh Hóa còn chú trọng kiểm sát chặt chẽ việc tuân thủ pháp luật trong các hoạt động điều tra khác như khám xét, thu giữ vật chứng, đối chất, đảm bảo mọi chứng cứ thu thập được đều hợp pháp và có giá trị chứng minh.
3.1. Nâng cao vai trò của kiểm sát viên trong kiểm sát điều tra
Chất lượng kiểm sát điều tra phụ thuộc trực tiếp vào năng lực, trình độ và bản lĩnh của kiểm sát viên. Để nâng cao vai trò này, VKSND tỉnh Thanh Hóa đã tập trung vào việc phân công những kiểm sát viên có kinh nghiệm, giỏi chuyên môn và có phẩm chất đạo đức tốt để thụ lý các vụ án tham nhũng phức tạp. Vai trò của kiểm sát viên không chỉ dừng lại ở việc phê chuẩn các quyết định của cơ quan điều tra. Họ phải là người "cầm trịch", định hướng hoạt động điều tra thông qua các yêu cầu điều tra sắc bén, bám sát vào những điểm mấu chốt của vụ án. Kiểm sát viên phải chủ động nghiên cứu các quy định của Luật phòng chống tham nhũng và các văn bản hướng dẫn liên quan để vận dụng chính xác vào từng vụ việc. Thực tiễn cho thấy, ở những vụ án có sự tham gia tích cực, chủ động của kiểm sát viên ngay từ đầu, chất lượng điều tra được nâng lên rõ rệt, hồ sơ vụ án chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho giai đoạn truy tố và xét xử sau này.
3.2. Quy trình phê chuẩn khởi tố truy tố theo Bộ luật Tố tụng Hình sự
Việc phê chuẩn quyết định khởi tố, truy tố là một trong những thẩm quyền cốt lõi của VKSND trong giai đoạn điều tra. Quy trình này được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Khi nhận được đề nghị phê chuẩn quyết định khởi tố bị can từ cơ quan điều tra, kiểm sát viên phải nghiên cứu kỹ lưỡng hồ sơ, tài liệu, chứng cứ. Các căn cứ để phê chuẩn bao gồm: hành vi đã xảy ra có dấu hiệu tội phạm hay không, có đủ chứng cứ xác định một người cụ thể đã thực hiện hành vi đó hay không, và người đó không thuộc các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự. Tại VKSND tỉnh Thanh Hóa, quy trình này được siết chặt, nhiều trường hợp VKSND đã từ chối phê chuẩn do chưa đủ căn cứ, yêu cầu điều tra bổ sung, qua đó ngăn chặn các trường hợp khởi tố oan, sai. Tương tự, trước khi ban hành quyết định truy tố, VKSND phải tổng hợp, đánh giá toàn bộ chứng cứ, đảm bảo đủ cơ sở để buộc tội bị can tại phiên tòa, thể hiện rõ thẩm quyền của viện kiểm sát trong việc đưa một công dân ra xét xử trước pháp luật.
IV. Hướng dẫn áp dụng luật quyền công tố án tham nhũng tại phiên tòa
Tại phiên tòa, việc áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng chuyển sang giai đoạn tranh tụng công khai, nơi kiểm sát viên thực hiện quyền buộc tội, bảo vệ cáo trạng vụ án tham nhũng mà VKSND đã ban hành. Đây là giai đoạn thể hiện rõ nhất bản lĩnh, trí tuệ và kỹ năng nghiệp vụ của người thực hành quyền công tố. Để thực hiện tốt nhiệm vụ, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa yêu cầu kiểm sát viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Trước phiên tòa, kiểm sát viên phải nghiên cứu sâu hồ sơ, hệ thống hóa các chứng cứ trong vụ án tham nhũng, dự kiến các tình huống có thể phát sinh và chuẩn bị luận cứ để đối đáp. Tại tòa, kiểm sát viên chủ động tham gia xét hỏi để làm rõ các tình tiết buộc tội và gỡ tội, bảo đảm tính khách quan. Phần quan trọng nhất là luận tội, nơi kiểm sát viên phân tích, đánh giá toàn diện tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, và đề nghị mức án phù hợp với quy định của Bộ luật Hình sự. Kỹ năng tranh tụng, đối đáp với luật sư và những người tham gia tố tụng khác là yếu tố quyết định để bảo vệ quan điểm của VKSND. Một bản luận tội có sức thuyết phục cao phải dựa trên nền tảng chứng cứ vững chắc và lập luận pháp lý sắc bén, góp phần giúp Hội đồng xét xử của Tòa án nhân dân ra một bản án công minh, đúng pháp luật.
4.1. Xây dựng cáo trạng vụ án tham nhũng chặt chẽ thuyết phục
Bản cáo trạng vụ án tham nhũng là văn bản pháp lý trung tâm của giai đoạn truy tố, là cơ sở để Tòa án nhân dân mở phiên tòa xét xử. Do đó, việc xây dựng một bản cáo trạng chặt chẽ, logic và có sức thuyết phục cao là nhiệm vụ tối quan trọng. Bản cáo trạng phải mô tả rõ thời gian, địa điểm, hành vi phạm tội, thủ đoạn, mục đích, hậu quả và các tình tiết liên quan khác. Mọi kết luận trong cáo trạng đều phải được viện dẫn bằng những chứng cứ trong vụ án tham nhũng đã được thu thập hợp pháp trong giai đoạn điều tra. Ngôn ngữ sử dụng phải chính xác, rõ ràng, tránh suy diễn chủ quan. Tại VKSND tỉnh Thanh Hóa, các bản cáo trạng trong án tham nhũng đều được Lãnh đạo Viện, Lãnh đạo phòng duyệt kỹ trước khi ban hành, đảm bảo không có sai sót, mâu thuẫn. Một bản cáo trạng tốt không chỉ là cơ sở vững chắc cho việc buộc tội mà còn thể hiện năng lực và trách nhiệm của ngành Kiểm sát trước pháp luật và nhân dân.
4.2. Kỹ năng tranh tụng của Kiểm sát viên tại Tòa án nhân dân
Phiên tòa hình sự được tổ chức theo nguyên tắc tranh tụng, đòi hỏi vai trò của kiểm sát viên phải được thể hiện một cách chủ động, tích cực. Kỹ năng tranh tụng không chỉ là khả năng hùng biện mà là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức pháp luật sâu rộng, tư duy logic và khả năng ứng biến linh hoạt. Tại phiên tòa xét xử các vụ án tham nhũng, kiểm sát viên phải đối mặt với các luật sư bào chữa có kinh nghiệm. Do đó, kiểm sát viên cần nắm chắc hồ sơ, chủ động đặt câu hỏi để làm sáng tỏ sự thật, đồng thời phải lắng nghe, phân tích các lập luận của phía bào chữa để đưa ra những đối đáp sắc bén, có căn cứ. Việc duy trì thái độ bình tĩnh, đĩnh đạc và tôn trọng những người tham gia tố tụng cũng là một phần quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh người cán bộ kiểm sát công tâm, khách quan tại Tòa án nhân dân. Nâng cao kỹ năng tranh tụng là một yêu cầu cấp thiết để đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, đảm bảo phán quyết của Tòa án được đưa ra trên cơ sở kết quả tranh tụng tại phiên tòa.
V. Kết quả áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng Thanh Hóa
Thực tiễn áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng tại Thanh Hóa trong giai đoạn 2013-2020 đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng của địa phương. Theo số liệu từ Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa, trong giai đoạn này, các cơ quan tố tụng đã khởi tố, điều tra 58 vụ/138 bị can về các tội danh tham nhũng. Công tác kiểm sát điều tra được thực hiện chặt chẽ, đảm bảo 100% các vụ án khi khởi tố đều có căn cứ, đúng pháp luật. Chất lượng truy tố được nâng cao, tỷ lệ truy tố đúng thời hạn, đúng tội danh đạt 100%, không để xảy ra trường hợp nào VKSND truy tố mà Tòa án nhân dân tuyên không phạm tội. Nhiều vụ án tham nhũng lớn, phức tạp, gây bức xúc trong dư luận đã được phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử nghiêm minh, kịp thời. Điển hình là các vụ án trong lĩnh vực quản lý đất đai, tài chính công, gây thiệt hại hàng chục tỷ đồng. Công tác thu hồi tài sản tham nhũng cũng có những chuyển biến tích cực, dù vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Những kết quả này thể hiện sự nỗ lực và quyết tâm chính trị của cả hệ thống chính trị tỉnh Thanh Hóa, trong đó ngành Kiểm sát giữ vai trò nòng cốt. Việc xử lý nghiêm minh các tội phạm tham nhũng, chức vụ đã có tác dụng răn đe, phòng ngừa chung, củng cố niềm tin của nhân dân và góp phần làm trong sạch bộ máy nhà nước.
5.1. Thống kê số liệu khởi tố truy tố xét xử tội phạm tham nhũng
Số liệu thống kê là minh chứng khách quan cho hiệu quả công tác đấu tranh với tội phạm tham nhũng, chức vụ. Trong giai đoạn 2013-2020, tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố 58 vụ án với 138 bị can. Các tội danh chủ yếu bao gồm: Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (32 vụ/81 bị can), Tham ô tài sản (9 vụ/14 bị can), và Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (9 vụ/20 bị can). Các lĩnh vực xảy ra tham nhũng nhiều nhất là đất đai (28 vụ) và tài chính công (18 vụ). Về công tác khởi tố, truy tố, xét xử, trong 7 năm (2013-2020), đã xét xử 41 vụ/111 bị cáo. Tỷ lệ giải quyết án của Viện kiểm sát đạt 99,91%, vượt chỉ tiêu ngành đề ra. Đặc biệt, không có trường hợp oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm, cho thấy chất lượng hoạt động áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng ngày càng được nâng cao.
5.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn công tác phòng chống tham nhũng
Từ thực tiễn công tác tại Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm quý báu. Thứ nhất, cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của các cấp ủy Đảng, tạo ra sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong công tác phòng chống tham nhũng. Thứ hai, phải tăng cường sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt là giữa cơ quan điều tra và VKSND. Mọi vướng mắc phải được kịp thời trao đổi, tháo gỡ. Thứ ba, yếu tố con người là then chốt. Cần tiếp tục xây dựng đội ngũ kiểm sát viên vừa "hồng" vừa "chuyên", có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông nghiệp vụ, liêm chính và công tâm. Thứ tư, cần làm tốt công tác thu hồi tài sản tham nhũng ngay từ giai đoạn điều tra bằng cách áp dụng kịp thời các biện pháp kê biên, phong tỏa tài sản. Cuối cùng, phải dựa vào nhân dân, lắng nghe và xử lý kịp thời các tin báo, tố giác tội phạm từ quần chúng, tạo thành thế trận toàn dân trong cuộc chiến chống tham nhũng.
VI. Giải pháp bảo đảm áp dụng luật quyền công tố án tham nhũng
Để nâng cao hơn nữa hiệu quả áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng tại Thanh Hóa, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược và cụ thể. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt là các quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật phòng chống tham nhũng. Cần có những hướng dẫn chi tiết, cụ thể hơn về việc thu thập, đánh giá chứng cứ trong vụ án tham nhũng, quy trình giám định tư pháp, và các biện pháp cưỡng chế nhằm thu hồi tài sản tham nhũng hiệu quả hơn. Giải pháp trọng tâm thứ hai là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm sát điều tra, truy tố các vụ án tham nhũng cho đội ngũ kiểm sát viên. Đồng thời, phải siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, giáo dục đạo đức nghề nghiệp, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát liêm chính, bản lĩnh, dám đấu tranh với tiêu cực. Giải pháp thứ ba là tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan điều tra, VKSND, Tòa án nhân dân và các cơ quan hữu quan khác. Cần xây dựng quy chế phối hợp cụ thể, rõ ràng, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong từng giai đoạn tố tụng. Cuối cùng, cần đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý, chỉ đạo, điều hành và thực thi công vụ, góp phần nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong quá trình xử lý án tham nhũng.
6.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật theo Luật phòng chống tham nhũng
Pháp luật là công cụ nền tảng cho mọi hoạt động tố tụng. Mặc dù Luật phòng chống tham nhũng năm 2018 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã có nhiều tiến bộ, thực tiễn vẫn cho thấy một số quy định cần được tiếp tục hoàn thiện. Cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến việc bảo vệ người tố cáo tham nhũng một cách hiệu quả hơn. Cần luật hóa các quy định chặt chẽ hơn về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn để phòng ngừa tham nhũng từ sớm. Đối với công tác tố tụng, cần có cơ chế đặc thù để rút ngắn thời gian giám định tư pháp trong các vụ án kinh tế, tham nhũng. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc cho Viện kiểm sát nhân dân và các cơ quan chức năng thực thi hiệu quả nhiệm vụ thực hành quyền công tố.
6.2. Đào tạo bồi dưỡng năng lực đạo đức cho đội ngũ Kiểm sát viên
Con người là yếu tố quyết định. Hiệu quả của việc áp dụng pháp luật quyền công tố án tham nhũng phụ thuộc lớn vào năng lực, trình độ và phẩm chất đạo đức của đội ngũ kiểm sát viên. Do đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng cần được chú trọng thường xuyên. Nội dung đào tạo cần cập nhật các loại tội phạm mới, các thủ đoạn tinh vi, kỹ năng thu thập, đánh giá chứng cứ điện tử, kỹ năng tranh tụng tại tòa. Bên cạnh chuyên môn, việc giáo dục bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với tội phạm là vô cùng quan trọng. Cần có cơ chế đãi ngộ, khen thưởng xứng đáng để động viên, khích lệ những kiểm sát viên có thành tích xuất sắc, đồng thời xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm, suy thoái, đảm bảo sự trong sạch, vững mạnh của ngành Kiểm sát.
