Luận án Tiến sĩ về ảnh hưởng của phương Tây đối với văn hóa Nhật Bản thời Minh Trị - Nghiên cứu ...

Luận án tiến sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của phương tây đối với văn hóa nhật bản thời minh trị kinh nghiệm cho việt nam002, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

2017

208
0
0

Phí lưu trữ

55 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU

0.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

0.2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

0.3. Đối tượng nghiên cứu

0.4. Phạm vi nghiên cứu

0.5. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu

0.6. Đóng góp của luận án

0.7. Bố cục của luận án

1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

1.1. Tình hình nghiên cứu đề tài của học giả Việt Nam

1.2. Tình hình nghiên cứu đề tài của các học giả Nhật Bản

1.3. Tình hình nghiên cứu đề tài của các học giả trên thế giới

1.4. Một số nhận xét liên quan đến tình hình nghiên cứu đề tài

2. CHƯƠNG 2: BỐI CẢNH TIẾP XÚC VỚI PHƯƠNG TÂY CỦA VĂN HÓA NHẬT BẢN

2.1. Thuật ngữ và các khái niệm

2.2. Tiền đề văn hóa - xã hội Nhật Bản

2.3. Yếu tố tự nhiên

2.4. Yếu tố xã hội

2.5. Yếu tố lịch sử

2.6. Sự xâm nhập của phương Tây vào Nhật Bản trước thời kỳ Minh Trị

2.7. Dấu ấn văn hóa phương Tây qua Nagasaki và Deshima

2.8. Sự chuyển biến từ Hà Lan học đến Dương học

2.9. Quá trình mở cửa Nhật Bản và việc kí kết hiệp ước bất bình đẳng

2.10. Tiểu kết chương 2

3. CHƯƠNG 3: ẢNH HƯỞNG CỦA PHƯƠNG TÂY ĐẾN VĂN HÓA NHẬT BẢN THỜI KỲ MINH TRỊ

3.1. Ảnh hưởng trên lĩnh vực tư tưởng

3.1.1. Nhóm Meirokusha và sự truyền bá tư tưởng phương Tây

3.1.2. Sự tiếp thu và truyền bá văn minh phương Tây của Fukuzawa Yukichi

3.2. Ảnh hưởng trong cải cách nhà nước và nền tảng kinh tế

3.2.1. Cải cách mô hình nhà nước trung ương và hệ thống luật pháp, quân đội

3.2.2. Cải cách kinh tế

3.2.3. Cơ sở hạ tầng giao thông và thông tin liên lạc

3.3. Ảnh hưởng trong lĩnh vực cải cách giáo dục và đào tạo

3.3.1. Chính sách cải cách giáo dục và việc sử dụng chuyên gia người nước ngoài

3.3.2. Phái đoàn Iwakura và du học sinh Nhật Bản

3.4. Ảnh hưởng trong ngôn ngữ, văn học, nghệ thuật và tôn giáo

3.4.1. Cận đại hóa ngôn ngữ - văn học

3.4.2. Mỹ thuật và hội họa theo xu hướng Âu hóa

3.4.3. Thần đạo và Luật bảo tồn di sản văn hóa

3.5. Ảnh hưởng phương Tây đến lối sống của người Nhật

3.5.1. Ẩm thực theo phong cách phương Tây. Nhà cửa và kiến trúc theo phong cách phương Tây

3.5.2. Sự Âu hóa trong trang phục và kiểu tóc. Vai trò của tầng lớp thị dân

3.6. Tiểu kết chương 3

4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA PHƯƠNG TÂY ĐỐI VỚI VĂN HÓA NHẬT BẢN THỜI MINH TRỊ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

4.1. Nhận xét về quá trình tiếp thu ảnh hưởng của phương Tây đối với Nhật Bản thời Minh Trị

4.2. Về nguyên nhân thành công việc tiếp thu ảnh hưởng của phương Tây

4.3. Về thái độ ứng xử của Nhật Bản với văn hóa phương Tây

4.4. Về thành tựu và hạn chế trong sự tiếp thu văn hóa phương Tây của Nhật Bản

4.5. Đánh giá về sự xâm nhập của phương Tây vào Nhật Bản. Việt Nam đối mặt với sự xâm lược của thực dân Pháp - Đôi nét so sánh với thời kỳ Minh Trị duy tân của Nhật Bản

4.6. Việt Nam trước nguy cơ xâm lược của thực dân Pháp

4.7. Những đề nghị cải cách và thái độ của triều đình. Nguyên nhân dẫn đến việc không thực hiện được công cuộc cải cách

4.8. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam ngày nay

4.8.1. Kinh nghiệm về cải cách giáo dục

4.8.2. Tuyển chọn nghiêm ngặt người tài giỏi vào bộ máy nhà nước

4.8.3. Kinh nghiệm về việc sử dụng đội ngũ trí thức

4.8.4. Kinh nghiệm về tiếp thu và bảo tồn văn hóa

4.9. Tiểu kết chương 4

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------------- Nguyễn Thu Hằng ẢNH HƯỞNG CỦA PHƯƠNG TÂY ĐỐI VỚI VĂN HÓA NHẬT BẢN THỜI MINH TRỊ - KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Hà Nội - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------------- Nguyễn Thu Hằng ẢNH HƯỞNG CỦA PHƯƠNG TÂY ĐỐI VỚI VĂN HÓA NHẬT BẢN THỜI MINH TRỊ - KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM Chuyên ngành: Lịch sử Thế giới Mã số: 62 22 03 11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Người hướng dẫn khoa học: GS. VŨ DƯƠNG NINH XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiến sĩ GS. VŨ DƯƠNG NINH GS. NGUYỄN VĂN KIM Hà Nội - 2017 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Những kết quả và nội dung của luận án là trung thực, chưa được công bố ở những công trình nghiên cứu khác. Tác giả Nguyễn Thu Hằng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Với lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc, tôi xin trân trọng cảm ơn GS. Thầy đã chỉ bảo, hướng dẫn khoa học cho tôi trong giai đoạn nghiên cứu sinh. Thầy luôn là tấm gương sáng về sự nghiêm túc trong khoa học, tận tình chỉ bảo, soi rọi cho tôi trong những giai đoạn khó khăn nhất. Giáo sư Obinata Sumio - người thầy đáng kính với kiến thức chuyên môn uyên bác về Nhật Bản giúp đỡ tôi từ những giai đoạn đầu nghiên cứu về Lịch sử cận đại Nhật Bản. Bên cạnh đó, tôi cũng xin bày tỏ lòng tri ân, cảm tạ đến GS. Nguyễn Văn Kim, chuyên gia hàng đầu về Lịch sử Nhật Bản cùng các Thày (cô) giáo và các bạn bè đồng nghiệp, Khoa Lịch sử, Khoa Quốc tế học, Khoa Đông phương học,Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học quốc gia Hà Nội, đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo để tác giả thực hiện và hoàn thành luận án. Tác giả luận án xin trân trọng cảm ơn Quĩ giao lưu văn hóa Nhật Bản (Japan Foundation) đã tạo điều kiện, cung cấp nhiều kiến thức bổ ích cho tôi thông qua các cuộc hội thảo, học bổng trao đổi kiến thức tại Nhật Bản và các quốc gia khác. Mặc dù đã cố gắng để hoàn thiện luận án, nhưng do hạn chế về thời gian nghiên cứu nên luận án sẽ không tránh khỏi những sai sót. Tác giả mong muốn nhận được sự góp ý của các nhà khoa học, các thầy cô giáo và đồng nghiệp để luận án được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Tác giả Nguyễn Thu Hằng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu . Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu . Đóng góp của luận án . Bố cục của luận án . TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU . Tình hình nghiên cứu đề tài của học giả Việt Nam . Tình hình nghiên cứu đề tài của các học giả Nhật Bản . Tình hình nghiên cứu đề tài của các học giả trên thế giới . Một số nhận xét liên quan đến tình hình nghiên cứu đề tài. BỐI CẢNH TIẾP XÚC VỚI PHƢƠNG TÂY CỦA VĂN HÓA NHẬT BẢN . Thuật ngữ và các khái niệm . Tiền đề văn hóa - xã hội Nhật Bản . Yếu tố tự nhiên . Yếu tố xã hội . Yếu tố lịch sử . Sự xâm nhập của phương Tây vào Nhật Bản trước thời kỳ Minh Trị . Dấu ấn văn hóa phương Tây qua Nagasaki và Deshima . Sự chuyển biến từ Hà Lan học đến Dương học . Quá trình mở cửa Nhật Bản và việc kí kết hiệp ước bất bình đẳng . 52 Tiểu kết chương 2 . ẢNH HƢỞNG CỦA PHƢƠNG TÂY ĐẾN VĂN HÓA NHẬT BẢN THỜI KỲ MINH TRỊ. Ảnh hưởng trên lĩnh vực tư tưởng . Nhóm Meirokusha và sự truyền bá tư tưởng phương Tây . Sự tiếp thu và truyền bá văn minh phương Tây của Fukuzawa Yukichi . 60 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ảnh hưởng trong cải cách nhà nước và nền tảng kinh tế . Cải cách mô hình nhà nước trung ương và hệ thống luật pháp, quân đội . Cải cách kinh tế . Cơ sở hạ tầng giao thông và thông tin liên lạc . Ảnh hưởng trong lĩnh vực cải cách giáo dục và đào tạo . Chính sách cải cách giáo dục và việc sử dụng chuyên gia người nước ngoài . Phái đoàn Iwakura và du học sinh Nhật Bản . Ảnh hưởng trong ngôn ngữ, văn học, nghệ thuật và tôn giáo . Cận đại hóa ngôn ngữ - văn học . Mỹ thuật và hội họa theo xu hướng Âu hóa . Thần đạo và Luật bảo tồn di sản văn hóa . Ảnh hưởng phương Tây đến lối sống của người Nhật . Ẩm thực theo phong cách phương Tây. Nhà cửa và kiến trúc theo phong cách phương Tây . Sự Âu hóa trong trang phục và kiểu tóc. Vai trò của tầng lớp thị dân . 104 Tiểu kết chương 3 . NHẬN XÉT VỀ ẢNH HƢỞNG CỦA PHƢƠNG TÂY ĐỐI VỚI VĂN HÓA NHẬT BẢN THỜI MINH TRỊ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM . Nhận xét về quá trình tiếp thu ảnh hưởng của phương Tây đối với Nhật Bản thời Minh Trị . Về nguyên nhân thành công việc tiếp thu ảnh hưởng của phương Tây . Về thái độ ứng xử của Nhật Bản với văn hóa phương Tây . Về thành tựu và hạn chế trong sự tiếp thu văn hóa phương Tây của Nhật Bản . Đánh giá về sự xâm nhập của phương Tây vào Nhật Bản. Việt Nam đối mặt với sự xâm lược của thực dân Pháp - Đôi nét so sánh với thời kỳ Minh Trị duy tân của Nhật Bản . Việt Nam trước nguy cơ xâm lược của thực dân Pháp . Những đề nghị cải cách và thái độ của triều đình. Nguyên nhân dẫn đến việc không thực hiện được công cuộc cải cách.126 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam ngày nay. Kinh nghiệm về cải cách giáo dục . Tuyển chọn nghiêm ngặt người tài giỏi vào bộ máy nhà nước . Kinh nghiệm về việc sử dụng đội ngũ trí thức . Kinh nghiệm về tiếp thu và bảo tồn văn hóa . 137 Tiểu kết chương 4 . 141 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN . 149 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 150 PHỤ LỤC 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Ở khu vực châu Á, Nhật Bản là nước đi đầu tiên và đến đích sớm trong phong trào duy tân. Tuy non trẻ, nhưng chính quyền Minh Trị đã sớm xác định mục tiêu ―học tập, đuổi kịp và vượt phương Tây‖, tiến hành hiện đại hóa đất nước một cách nhanh chóng, mạnh mẽ. Nhờ vậy, không lâu sau đó, Nhật Bản đã giữ được nền độc lập và xác lập vị thế quốc tế. Công cuộc hiện đại hóa đã được tiến hành tổng lực và toàn diện trên mọi lĩnh vực của đất nước. Bên cạnh nỗ lực tăng cường tiềm lực kinh tế, công nghiệp, quốc phòng., Nhật Bản cũng sớm ý thức được tầm quan trọng của việc khẳng định vị thế đồng đẳng với các quốc gia tiên tiến phương Tây trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, tôn giáo, tín ngưỡng. Do đó, cho đến nay, trong lĩnh vực nghiên cứu lịch sử Nhật Bản, việc nghiên cứu về thời kì Minh Trị là một trong những mảng đề tài rất được quan tâm tại Nhật Bản, Việt Nam và trên thế giới. Đặc biệt, đối với các quốc gia châu Á, bao gồm Việt Nam, Minh Trị duy tân luôn được đề cao, là một bài học kinh nghiệm thực tiễn, tấm gương thành công trong công cuộc hiện đại hóa đất nước trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, nghiên cứu về thời Minh Trị ở Việt Nam chủ yếu mới chỉ dừng ở khái quát một số lĩnh vực trọng điểm như thể chế, giáo dục, lập pháp, kinh tế, ngoại giao mà ít đề cập đến khía cạnh văn hóa. Những nghiên cứu về thời kỳ này thường có khuynh hướng tập trung vào vai trò các lực lượng tinh hoa và chủ đạo mà ít xem xét những biến chuyển đa chiều ở tầng sâu của xã hội, quá trình chuyển mình của quần chúng, nguyên nhân sâu xa dẫn tới thành công toàn diện, thực chất và sâu sắc của công cuộc hiện đại hóa ở Nhật Bản. Văn hóa thời kỳ Minh Trị là một mảng đề tài đã được khai thác bởi chính bản thân các học giả Nhật Bản và quốc tế, trong đó, ảnh hưởng của phương Tây đối với văn hóa thời kỳ này, được các học giả đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên tại Việt Nam, mảng đề tài này vẫn còn nhiều khoảng trống, chủ yếu được đề cập như một vấn đề trong những công trình nghiên cứu tổng thể, ít đi vào chi tiết. Đặc biệt, việc nghiên cứu ảnh hưởng của phương Tây đối với văn hóa Nhật Bản thời Minh Trị, tìm hiểu những kinh nghiệm thành công của Nhật Bản trong công cuộc cải cách, những vấn đề mà Việt Nam học tập có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn bởi trong thời 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đại toàn cầu hóa hiện nay phương Tây vẫn đang có những ảnh hưởng rất lớn đối với văn hóa Việt Nam. Những kinh nghiệm thành công của Nhật Bản có thể giúp Việt Nam vận dụng phù hợp với tình hình đất nước, tiếp thu văn minh phương Tây mà vẫn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc. Do đó, qua khảo sát các công trình ở trong và ngoài nước, nghiên cứu sinh nhận thấy chủ đề Ảnh hưởng của phương Tây đối với văn hóa Nhật thời Minh Trị chưa được quan tâm nhiều nên nghiên cứu sinh mạnh dạn lựa chọn vấn đề: ―Ảnh hưởng của phương Tây đối với văn hóa Nhật Bản thời Minh Trị - Kinh nghiệm cho Việt Nam‖ làm đề tài nghiên cứu của luận án. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu a. Mục tiêu nghiên cứu + Luận án phân tích ảnh hưởng của phương Tây đối với văn hóa Nhật Bản thời Minh Trị. + Trên cơ sở kết quả nghiên cứu trên, rút ra một vài kinh nghiệm có thể vận dụng trong bối cảnh Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Từ mục tiêu trên, luận án phân tích và giải đáp những vấn đề sau: + Trong bối cảnh và tình hình thế giới thế kỷ XIX, tại sao Nhật Bản lựa chọn phương Tây và cách thức tiếp cận với phương Tây.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ