Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Nghiên cứu ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Phan Thanh Phong
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Các Nhân Tố Vĩ Mô Đến Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu Của Các Công Ty Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Lãi suất và giá chứng khoán
• 2.2. Cung tiền và giá chứng khoán
• 2.3. Tỷ lệ lạm phát và giá chứng khoán
• 2.4. Tỷ giá hối đoái và giá chứng khoán
• 2.5. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và giá chứng khoán
• 2.6. Giá vàng và giá chứng khoán
• 2.7. Tóm tắt các nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô tả các biến
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp kiểm định
• 3.4.1. Thống kê mô tả
• 3.4.2. Kiểm định tình dừng (kiểm định nghiệm đơn vị)
• 3.4.3. Kiểm định đồng liên kết
• 3.4.4. Mô hình vectơ hiệu chỉnh sai số (VECM)
• 3.4.5. Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger (Causality Test)
• 3.4.6. Hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Functions) và phân rã phương sai (Variance Decomposition)
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả kiểm định tình dừng - Unit Root Test
• 4.3. Kết quả kiểm tra đồng liên kết – Cointegration Test
• 4.4. Kết quả ước lượng mô hình hiệu chỉnh sai số Vectơ (VECM)
• 4.5. Kết quả ước lượng mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM)
• 4.6. Kết quả kiểm định nhân quả Granger
• 4.7. Phản ứng đẩy và phân rã phương sai
• 4.7.1. Phản ứng đẩy
• 4.7.2. Phân rã phương sai
• 4.8. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng nhân tố vĩ mô đến lợi nhuận cổ phiếu Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế. Các nhân tố vĩ mô như lãi suất, tỷ giá hối đoái, và lạm phát có thể tác động mạnh mẽ đến lợi nhuận cổ phiếu. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố này và cách chúng ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.1. Tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam hiện nay

Nền kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, các yếu tố như lạm phát và lãi suất vẫn là những vấn đề cần được chú ý. Sự biến động của các yếu tố này có thể ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư và quyết định đầu tư của họ.

1.2. Vai trò của thị trường chứng khoán trong nền kinh tế

Thị trường chứng khoán không chỉ là nơi giao dịch cổ phiếu mà còn là chỉ số phản ánh sức khỏe của nền kinh tế. Sự phát triển của thị trường chứng khoán có thể thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng kinh tế.

II. Các thách thức từ nhân tố vĩ mô đối với lợi nhuận cổ phiếu

Các nhân tố vĩ mô như lãi suất, tỷ giá hối đoái và lạm phát có thể tạo ra những thách thức lớn cho lợi nhuận cổ phiếu. Việc hiểu rõ những thách thức này là rất quan trọng để các nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đúng đắn.

2.1. Tác động của lãi suất đến lợi nhuận cổ phiếu

Lãi suất cao có thể làm giảm khả năng sinh lợi của các công ty, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Nghiên cứu cho thấy rằng lãi suất có mối quan hệ nghịch biến với lợi nhuận cổ phiếu.

2.2. Biến động tỷ giá hối đoái và ảnh hưởng đến cổ phiếu

Tỷ giá hối đoái biến động có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của các công ty xuất khẩu và nhập khẩu. Sự thay đổi này có thể dẫn đến sự biến động trong giá cổ phiếu của các công ty này.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của nhân tố vĩ mô

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp phân tích thống kê để xác định mối quan hệ giữa các nhân tố vĩ mô và lợi nhuận cổ phiếu. Các phương pháp này bao gồm kiểm định đồng liên kết và mô hình hồi quy.

3.1. Dữ liệu và phương pháp thu thập

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn uy tín và được phân tích bằng các phương pháp thống kê hiện đại. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.2. Các mô hình phân tích sử dụng trong nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mô hình VECM và ECM để phân tích mối quan hệ giữa các biến. Các mô hình này cho phép đánh giá tác động của các nhân tố vĩ mô đến lợi nhuận cổ phiếu một cách chính xác.

IV. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của nhân tố vĩ mô

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các nhân tố vĩ mô có ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận cổ phiếu. Cụ thể, lạm phát và lãi suất có tác động mạnh mẽ đến chỉ số giá chứng khoán VN Index.

4.1. Phân tích kết quả từ mô hình VECM

Mô hình VECM cho thấy rằng lạm phát và lãi suất có mối quan hệ nghịch biến với lợi nhuận cổ phiếu. Điều này cho thấy rằng khi lãi suất tăng, lợi nhuận cổ phiếu có xu hướng giảm.

4.2. Tác động của lạm phát đến thị trường chứng khoán

Lạm phát cao có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng, từ đó ảnh hưởng đến doanh thu và lợi nhuận của các công ty. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng lạm phát có vai trò quan trọng trong việc xác định lợi nhuận cổ phiếu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thị trường chứng khoán Việt Nam

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các nhân tố vĩ mô có ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận cổ phiếu. Để phát triển bền vững, thị trường chứng khoán Việt Nam cần có các chính sách phù hợp nhằm ổn định các yếu tố vĩ mô.

5.1. Đề xuất chính sách cho thị trường chứng khoán

Các chính sách cần được thiết lập để kiểm soát lạm phát và lãi suất, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường chứng khoán.

5.2. Triển vọng phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam

Với sự phát triển của nền kinh tế, thị trường chứng khoán Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển. Tuy nhiên, cần phải chú ý đến các yếu tố vĩ mô để đảm bảo sự ổn định và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2001 - 2013 đã chứng kiến những bước phát triển vượt bậc nhưng cũng đối mặt với nhiều chu kỳ biến động phức tạp. Là một thị trường mới nổi với quy mô vốn hóa ban đầu còn khiêm tốn, chỉ số VN-Index trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) luôn phản ứng nhạy bén trước các chuyển dịch của nền kinh tế vĩ mô. Nghiên cứu thực nghiệm này tập trung phân tích và định lượng mức độ tác động của 6 nhân tố kinh tế vĩ mô cốt lõi, bao gồm: chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tỷ giá hối đoái VND/USD (ER), tổng sản phẩm quốc nội (GDP), giá vàng SJC trong nước (GO), lãi suất cho vay liên ngân hàng (IR) và cung tiền M2 (MS) đối với tỷ suất sinh lợi của chỉ số VN-Index.

Mục tiêu trọng tâm của đề tài là xác định mối quan hệ cân bằng trong dài hạn cũng như các phản ứng động trong ngắn hạn giữa hệ thống biến số vĩ mô và chỉ số giá cổ phiếu. Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi dữ liệu thứ cấp gồm 50 quan sát theo quý, kéo dài liên tục từ Quý 1 năm 2001 đến Quý 2 năm 2013. Đây là giai đoạn nền kinh tế trải qua nhiều biến cố quan trọng như sự kiện gia nhập WTO năm 2007, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và giai đoạn tái cấu trúc hệ thống ngân hàng từ năm 2011. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc khi chỉ ra rằng thị trường có tốc độ tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng dài hạn đạt 43,35% mỗi quý. Đồng thời, nghiên cứu làm rõ các hệ số co giãn quan trọng, điển hình như mức tác động cùng chiều 6,48% của GDP và tác động ngược chiều 7,00% của cung tiền M2, tạo cơ sở định lượng vững chắc cho việc hoạch định chính sách và quản trị danh mục đầu tư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của các học thuyết tài chính và kinh tế lượng hiện đại. Đầu tiên là Thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis - EMH) của Eugene Fama, khẳng định rằng giá cả chứng khoán phản ánh đầy đủ và tức thì mọi thông tin sẵn có trên thị trường, bao gồm các dữ liệu kinh tế vĩ mô được công bố. Thứ hai là Lý thuyết định giá kinh doanh chênh lệch (Arbitrage Pricing Theory - APT) do Stephen Ross phát triển, cho rằng tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của tài sản tài chính chịu sự chi phối bởi nhiều yếu tố rủi ro hệ thống như lạm phát, tăng trưởng sản lượng, biến động lãi suất và tỷ giá. Ngoài ra, Mô hình chiết khấu dòng tiền (Dividend Discount Model) cũng giải thích cơ chế mà theo đó lãi suất và lạm phát tác động trực tiếp đến chi phí sử dụng vốn và dòng tiền kỳ vọng của doanh nghiệp.

Kế thừa mô hình nghiên cứu của Osamwonyi và Evbayiro-Osagie năm 2012, mô hình kinh tế lượng tổng quát được thiết lập dưới dạng hàm logarit tự nhiên nhằm ổn định phương sai chuỗi dữ liệu: lnVNI = f(lnCPI, lnER, lnGDP, lnGO, lnIR, lnMS). Các khái niệm chính được vận dụng bao gồm: tỷ suất sinh lợi chứng khoán đại diện bởi chỉ số VN-Index, tính dừng của chuỗi thời gian thông qua kiểm định nghiệm đơn vị bậc tích hợp I(1), phương trình đồng liên kết Johansen xác định mối quan hệ cân bằng dài hạn, và mô hình vectơ hiệu chỉnh sai số (VECM) đo lường tương tác động ngắn hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 50 quan sát chuỗi thời gian trung bình hàng quý từ Quý 1 năm 2001 đến Quý 2 năm 2013. Phương pháp chọn mẫu là thu thập toàn bộ dữ liệu lịch sử liên tục từ các định chế và cơ sở dữ liệu uy tín: Tổng cục Thống kê cung cấp dữ liệu CPI, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF-IFS) cung cấp lãi suất cho vay, Ngân hàng Nhà nước và sàn HOSE cung cấp chỉ số VN-Index, kết hợp dữ liệu tỷ giá và giá vàng SJC từ các tổ chức tài chính chính thống.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích chuỗi thời gian hiện đại xuất phát từ thực tế hầu hết các biến số kinh tế vĩ mô đều không dừng ở mức gốc (Level), nếu áp dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất thông thường (OLS) sẽ dẫn tới hiện tượng hồi quy giả mạo (Spurious Regression). Do đó, quy trình phân tích được thực hiện nghiêm ngặt qua 6 bước: thống kê mô tả, kiểm định tính dừng Dickey-Fuller mở rộng (ADF), kiểm định đồng liên kết Johansen để xác định số lượng vectơ cân bằng dài hạn, ước lượng mô hình vectơ hiệu chỉnh sai số (VECM), ước lượng mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM) với độ trễ tối ưu bậc 3, kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger, và cuối cùng là phân tích hàm phản ứng đẩy (IRF) kết hợp phân rã phương sai (Variance Decomposition) trên phần mềm EViews 6.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF xác nhận tất cả 7 chuỗi dữ liệu (lnVNI, lnCPI, lnER, lnGDP, lnGO, lnIR, lnMS) đều không dừng ở mức gốc I(0) tại mức ý nghĩa 1%, 5% và 10%, nhưng đều đạt tính dừng ở sai phân bậc 1, tức I(1). Kiểm định đồng liên kết Johansen với độ trễ bậc 3 cho thấy tồn tại 7 phương trình đồng liên kết theo kiểm định Trace và 5 phương trình theo kiểm định Max-Eigen tại mức ý nghĩa 5%, chứng minh sự hiện diện của mối quan hệ cân bằng bền vững trong dài hạn.

Mô hình VECM và ECM mang lại những phát hiện định lượng then chốt:

• Tăng trưởng kinh tế (GDP) là nhân tố thúc đẩy mạnh nhất: Khi GDP tăng 1%, chỉ số VN-Index tăng tương ứng 6,48% trong dài hạn với độ tin cậy 95% (giá trị kiểm định t đạt mức ý nghĩa thống kê cao).
• Cung tiền M2 (MS) có tác động nghịch biến lớn nhất trong dài hạn: Khi cung tiền M2 tăng 1%, chỉ số VN-Index có xu hướng giảm xấp xỉ 7,00% trong dài hạn ở mức ý nghĩa 5%.
• Lạm phát (CPI) và Lãi suất (IR) có tương quan dương trong dài hạn: 1% gia tăng của chỉ số CPI dẫn đến mức tăng 3,18% của VN-Index; 1% gia tăng của lãi suất cho vay thúc đẩy VN-Index tăng 1,99%.
• Giá vàng trong nước (GO) tác động cùng chiều: Cứ 1% tăng lên của giá vàng SJC giúp VN-Index tăng thêm 0,58%. Biến tỷ giá hối đoái (ER) thể hiện hệ số dương 2,21% nhưng không đạt ý nghĩa thống kê ở mức 5%.
• Tốc độ điều chỉnh sai số ngắn hạn: Hệ số của số hạng hiệu chỉnh sai số ECT(-1) trong mô hình ECM đạt giá trị âm có ý nghĩa thống kê, cho thấy sai lệch ngắn hạn của VN-Index được điều chỉnh 43,35% trong mỗi quý để trở về quỹ đạo cân bằng dài hạn.
• Kiểm định nhân quả Granger ở độ trễ bậc 3 chỉ ra rằng không có mối quan hệ nhân quả trực tiếp một chiều hay hai chiều giữa 6 biến kinh tế vĩ mô và chỉ số VN-Index.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ đồng biến mạnh mẽ giữa GDP và VN-Index (hệ số 6,48%) hoàn toàn phù hợp với lý thuyết tài chính và các nghiên cứu của Adamopoulos năm 2010 tại Đức cũng như Hossain năm 2013 tại Malaysia. Khi sản lượng quốc gia tăng trưởng, hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết được cải thiện, dòng tiền cổ tức kỳ vọng gia tăng, từ đó nâng cao giá trị vốn hóa thị trường.

Ngược lại, tác động âm của cung tiền M2 (-7,00%) trong dài hạn là một phát hiện đặc thù tại thị trường Việt Nam giai đoạn 2001 - 2013, tương đồng với kết quả của Keray Raymond năm 2009 tại Jamaica. Dù trong ngắn hạn việc nới lỏng tiền tệ tạo thanh khoản dồi dào, nhưng trong dài hạn, việc mở rộng cung tiền quá nhanh làm tích tụ rủi ro bong bóng tài sản và lạm phát, buộc nhà điều hành phải áp dụng các biện pháp thắt chặt đột ngột, gây suy giảm định giá cổ phiếu.

Hiện tượng CPI (+3,18%) và Lãi suất (+1,99%) có tương quan dương trong dài hạn phản ánh tính chất của một nền kinh tế cận biên đang bùng nổ. Khi nền kinh tế tăng trưởng nóng, lạm phát và lãi suất cùng tăng nhưng kỳ vọng lợi nhuận danh nghĩa của doanh nghiệp vẫn đủ cao để thu hút dòng vốn đầu tư. Kết quả này tương thích với nghiên cứu của Ibrahim và Agbaje năm 2013 tại Nigeria.

Về mặt trình bày dữ liệu, các bảng hồi quy VECM, bảng phân rã phương sai và biểu đồ hàm phản ứng đẩy (IRF) trong luận văn minh họa trực quan rằng cú sốc lạm phát và biến động giá vàng chi phối phần lớn phương sai sai số dự báo của VN-Index trong ngắn hạn, trong khi vai trò của tỷ giá và GDP mờ nhạt hơn trong các cú sốc tức thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao tính ổn định và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam:

1. Kiểm soát tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 ở mức hợp lý: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần điều hành chính sách tiền tệ thận trọng, duy trì tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 trong biên độ tối ưu từ 14% đến 16% mỗi năm. Mục tiêu là kiềm chế áp lực lạm phát kỳ vọng trong dài hạn, ngăn chặn nguy cơ sụt giảm định giá thị trường cổ phiếu vốn chịu hệ số co giãn âm tới 7,00%. Lộ trình thực hiện cần được rà soát và điều chỉnh theo từng quý trong giai đoạn 2015 - 2020.
2. Hoàn thiện công cụ dự báo và bình ổn chỉ số giá tiêu dùng CPI: Bộ Tài chính phối hợp cùng Tổng cục Thống kê hiện đại hóa phương pháp thu thập dữ liệu vĩ mô, rút ngắn thời gian công bố chỉ số CPI định kỳ xuống dưới 5 ngày làm việc sau khi kết thúc tháng. Việc minh bạch hóa thông tin giúp giảm thiểu độ nhiễu và hạn chế các phản ứng tiêu cực ngắn hạn của nhà đầu tư trước các cú sốc lạm phát.
3. Thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước và ổn định tỷ giá hối đoái: Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng miếng theo Nghị định 24, duy trì mức chênh lệch giá vàng SJC so với giá vàng thế giới dưới 3% đến 5%. Giải pháp này nhằm hạn chế tình trạng dòng vốn đầu cơ tháo chạy khỏi thị trường chứng khoán để chuyển dịch sang tích trữ vàng mỗi khi kinh tế có biến động.
4. Nâng cao tiêu chuẩn quản trị và công bố thông tin doanh nghiệp niêm yết: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) cần ban hành lộ trình bắt buộc áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) cho các công ty niêm yết quy mô lớn, hướng tới nâng tỷ lệ doanh nghiệp tuân thủ quản trị minh bạch đạt trên 85% vào năm 2020, tạo nền tảng vững chắc để chuyển hóa trực tiếp đà tăng trưởng GDP vào giá trị thị trường chứng khoán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Nhà đầu tư cá nhân và nhà đầu tư tổ chức: Cung cấp khung tham chiếu định lượng về mức độ nhạy cảm của chỉ số VN-Index trước các biến số vĩ mô. Nhà đầu tư có thể sử dụng hệ số co giãn để tái cấu trúc danh mục, chủ động phòng ngừa rủi ro khi có tín hiệu nới lỏng cung tiền quá mức hoặc khi chu kỳ tăng trưởng GDP bước vào giai đoạn tăng tốc.
• Chuyên viên phân tích vĩ mô và chiến lược đầu tư tại các công ty chứng khoán: Ứng dụng quy trình mô hình hóa VECM, hàm phản ứng đẩy và phân rã phương sai vào việc xây dựng báo cáo chiến lược thị trường định kỳ, nâng cao độ chính xác trong dự báo xu hướng chỉ số VN-Index.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính có thêm bằng chứng thực nghiệm về độ trễ tác động và tốc độ hiệu chỉnh sai số (43,35%/quý) của thị trường tài chính, hỗ trợ việc điều tiết chính sách tiền tệ và tài khóa nhịp nhàng hơn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu là bài mẫu chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng chuỗi thời gian, hướng dẫn chi tiết từ kiểm định nghiệm đơn vị ADF, kiểm định đồng liên kết Johansen cho đến ước lượng mô hình ECM trên phần mềm kinh tế lượng.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao cung tiền M2 lại có tác động ngược chiều với chỉ số VN-Index trong dài hạn? Trong dài hạn, sự gia tăng cung tiền quá mức thường dẫn tới nguy cơ lạm phát cao và bất ổn kinh tế vĩ mô. Khi áp lực giá cả gia tăng, các cơ quan quản lý buộc phải thực hiện các chính sách tiền tệ thắt chặt, làm tăng chi phí vốn và giảm lợi nhuận doanh nghiệp, từ đó kéo giảm chỉ số VN-Index với mức giảm khoảng 7,00% cho mỗi 1% tăng trưởng M2.

• Hệ số hiệu chỉnh sai số 43,35% trong mô hình ECM có ý nghĩa gì? Hệ số này đo lường tốc độ điều chỉnh của thị trường chứng khoán sau các cú sốc ngắn hạn. Cụ thể, khi chỉ số VN-Index bị lệch khỏi trạng thái cân bằng dài hạn do tác động của các biến số vĩ mô, thị trường sẽ tự động điều chỉnh 43,35% độ lệch đó trong vòng một quý tiếp theo để quay trở về quỹ đạo cân bằng bền vững.

• Vì sao kiểm định Granger không tìm thấy quan hệ nhân quả trực tiếp giữa biến vĩ mô và VN-Index? Ở độ trễ bậc 3 với 50 quan sát theo quý, các biến kinh tế vĩ mô không thể hiện mối quan hệ nhân quả thống kê trực tiếp một chiều hay hai chiều với VN-Index. Điều này phản ánh thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2001 - 2013 còn chịu sự chi phối lớn bởi tâm lý đám đông, dòng vốn đầu cơ ngắn hạn và các yếu tố nội tại của doanh nghiệp thay vì phản ứng tức thì theo quan hệ nhân quả kinh tế lượng.

• Lạm phát tác động đến tỷ suất sinh lợi chứng khoán Việt Nam theo cơ chế nào? Kết quả thực nghiệm cho thấy lạm phát CPI có mối quan hệ đồng biến dài hạn (+3,18%) với VN-Index. Trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng nhanh, mức lạm phát vừa phải đi kèm với sự gia tăng doanh thu danh nghĩa và giá trị tài sản của doanh nghiệp, thúc đẩy sự đi lên của giá cổ phiếu trên sàn niêm yết.

• Mô hình VECM có ưu điểm gì vượt trội so với mô hình hồi quy OLS trong nghiên cứu này? Phương pháp OLS truyền thống dễ tạo ra kết quả hồi quy giả mạo khi xử lý chuỗi thời gian không dừng I(1). Mô hình VECM khắc phục hoàn toàn nhược điểm này bằng cách kết hợp phân tích đồng liên kết dài hạn và cơ chế tự điều chỉnh sai số ngắn hạn, bảo toàn đầy đủ các thông tin kinh tế có giá trị mà không làm mất tính dừng của dữ liệu.

Kết luận

• Đề tài đã kiểm định thành công mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa 6 nhân tố kinh tế vĩ mô và chỉ số VN-Index trên thị trường chứng khoán Việt Nam qua 50 quan sát quý giai đoạn 2001 - 2013.
• Tăng trưởng GDP (+6,48%) và lạm phát CPI (+3,18%) được xác định là hai động lực thúc đẩy cùng chiều mạnh mẽ nhất đối với tỷ suất sinh lợi cổ phiếu trong dài hạn.
• Cung tiền M2 thể hiện tác động nghịch biến đáng kể (-7,00%) trong dài hạn, cảnh báo rủi ro từ việc nới lỏng tiền tệ thiếu kiểm soát.
• Mô hình ECM lượng hóa chính xác tốc độ điều chỉnh sai số của thị trường đạt 43,35% mỗi quý để khôi phục trạng thái cân bằng dài hạn sau các biến động ngắn hạn.
• Phân tích hàm phản ứng đẩy và phân rã phương sai khẳng định lạm phát và biến động giá vàng là những nguồn gốc chủ yếu gây nên các dao động ngắn hạn của chỉ số VN-Index.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là cung cấp một hệ thống bằng chứng thực nghiệm vững chắc về tương tác vĩ mô trên thị trường vốn Việt Nam. Trong các giai đoạn tiếp theo, nghiên cứu cần được mở rộng với tần suất dữ liệu tháng và cập nhật thêm các biến số tài chính quốc tế. Các nhà đầu tư và chuyên gia phân tích được khuyến nghị vận dụng linh hoạt khung phân tích kinh tế lượng này để tối ưu hóa quyết định đầu tư và quản trị rủi ro danh mục hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------- PHAN THANH PHONG ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ĐẾN TỶ SUẤT SINH LỢI CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH ------------------------------- PHAN THANH PHONG ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ VĨ MÔ ĐẾN TỶ SUẤT SINH LỢI CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.

NGUYỄN NGỌC ĐỊNH Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đề tài nghiên cứu “Ảnh hưởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam” là đề tài do chính tác giả thực hiện cùng với sự góp ý của giáo viên hướng dẫn, sự giúp đỡ của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nội dung và kết quả nghiên cứu trong luận văn này không được sao chép từ bất kỳ một đề tài nghiên cứu nào khác. Tác giả xin cam đoan những lời trên là hoàn toàn đúng sự thật.

Hồ Chí Minh, tháng 6 năm 2014 Học viên Phan Thanh Phong TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ TÓM TẮT.1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu .1 Mục tiêu nghiên cứu.2 Câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tƣợng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu .4 Dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu .5 Cấu trúc của đề tài. TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .1 Lãi suất và giá chứng khoán.2 Cung tiền và giá chứng khoán .3 Tỷ lệ lạm phát và giá chứng khoán .4 Tỷ giá hối đoái và giá chứng khoán .5 Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và giá chứng khoán. 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.6 Giá vàng và giá chứng khoán .7 Tóm tắt các nghiên cứu trƣớc đây. DỮ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Dữ liệu nghiên cứu .2 Mô tả các biến.3 Mô hính nghiên cứu .4 Phƣơng pháp kiểm định .1 Thông kê mô tả .2 Kiểm định tình dừng (kiểm định nghiệm đơn vị) .3 Kiểm định đồng liên kết.4 Mô hính vectơ hiệu chỉnh sai số (VECM) .5 Kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger (Causality Test) .6 Hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Functions) và phân rã phƣơng sai (Variance Decomposition).

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 Phân tìch thống kê mô tả .2 Kết quả kiểm định tình dừng - Unit Root Test .3 Kết quả kiểm tra đồng liên kết – Cointegrateion Test .4 Kết quả ƣớc lƣợng mô hính hiệu chỉnh sai số Vectơ (VECM) .5 Kết quả ƣớc lƣợng mô hính hiệu chỉnh sai số (ECM) .6 Kết quả kiểm định nhân quả Granger .7 Phản ứng đẩy và phân rã phƣơng sai. 43 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Phản ứng đẩy.2 Phân rã phƣơng sai.3 Hạn chế của đề tài. 51 TÀI LIỆU THAM KHẢO. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC VIẾT TẮT ADF: Kiểm định ADF (Augemented Dicky Fuller) CPI: Chỉ số giá tiêu dùng (Consumer price Index) ECM: Mô hính hiệu chỉnh sai số (Error Correction Model) ER: Tỷ giá hối đoái (Exchange rate) Eview: Phần mềm thống kê(Econometric Views) FD: Thâm hụt ngân sách (Fiscal Deficits) FDR: Lãi suất tiền gởi cố định (fixed deposite rate) FIML: The Full Information Maximum Likelihood) GDP: Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) HOSE: Thị trƣờng chƣng khoán Thành Phố Hồ Chì Minh IPI: Chỉ số sản xuất công nghiệp (Industrial product Index) OLS: Phƣơng pháp bính phƣơng nhỏ nhất (Ordinary Least Square) TBR: Lãi suất trái phiếu kho bạc (Treasury bill rate) TTCK: Thị trƣờng chứng khoán USSP: Giá cổ phiếu của Mỹ (US share price) VAR: Mô hính vectơ tự hồi qui (Vecto Autogression Regression) VECM: Mô hính hiệu chỉnh sai số vectơ (Vecto Error Correction Model) VNI: Chỉ số giá chứng khoán trên sàn chứng khoán Thành Phố Hồ Chì Minh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ Tên bảng và tên biểu đồ Trang Bảng 2.7 Tóm tắt các kết quả nghiên cứu trƣớc đây 19 Bảng 3.2 Tóm tắt mô tả các biến 24 Bảng 4.1 Kết quả thống kê mô tả 32 Bảng 4.2 Tóm tắt kết quả tính dừng tại mức level và sai phân bậc 1 34 Bảng 4.3 Kết quả kiểm tra đồng liên kết 35 Bảng 4.5 Kết quả ƣớc lƣợng mô hính ECM 40 Bảng 4.6 Kết quả kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger 43 Biểu đồ 4.1 Kết quả hàm phản ứng đẩy 47 Bảng 4.2 Kết quả phân rã phƣơng sai 48 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu này là một điều tra thực nghiệm để xác định sự ảnh hƣởng của các nhân tố kinh tế vĩ mô nhƣ: lạm phát (CPI), tỷ giá hối đoái (ER), tổng sản phẩm quốc nội (GDP), giá vàng trong nƣớc SJC (GO), lãi suất (IR) và cung tiền (MS) với chỉ số giá trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam, mà đại diện ở đây chình là chỉ số Vn Index (VNI) trên sàn chứng khoán Thành Phố Hồ Chì Minh trong giai đoạn từ quý I năm 2001 đến quý II năm 2013.

Tác giả sử dụng dữ liệu hàng quý cùng với các phƣơng pháp phân tìch thống kê nhƣ: kiểm tra tình dừng (ADF) kiểm tra đồng liên kết Johansen, mô hính hiệu chỉnh sai số vectơ (VECM), mô hính hiệu chỉnh sai số (ECM), kiểm định nhân quả Granger, hàm phản ứng đẩy và phƣơng pháp phân rã phƣơng sai cho bài cứu nghiên cứu của mính. Kết quả đối với mô hính VECM cho thấy rằng, hầu hết các biến kinh tế vĩ mô có quan hệ dài hạn và cùng chiều với chỉ số giá chứng khoán Vn Index (VNI), ngoại trừ biến vĩ mô cung tiền có quan hệ ngƣợc chiều với chỉ số giá chứng khoán VNI, với kết quả của mô hính ECM, để đạt đƣợc mức cân bằng dài hạn thí chỉ số giá chứng khoán VNI phải đƣợc điều chỉnh 43,35% trong một quý. Đối với kiểm tra nhân quả Granger thí cho thấy các biến kinh tế vĩ mô: lạm phát, tỷ giá hối đoái, tổng sản phẩm quốc nội, giá vàng trong nƣớc, lãi suất và cung tiền không có mối quan hệ nhân quả (một chiều hay hai chiều) nào với chỉ số giá chứng khoán VNI. Cuối cùng, hàm phản ứng đẩy và phân rã phƣơng sai cho kết quả rằng, lạm phát, giá vàng trong nƣớc và lãi suất có tác động đến chỉ số VNI trong ngắn hạn.

Nhƣng trong các biến thí lạm phát có vai trò quan trọng nhất đến sự biến động của chỉ số VNI, các biến còn lại nhƣ: tổng sản phẩm quốc nội, cung tiền và tỷ giá hối đoái có vai trò mờ nhạt trong trong việc trong sự giải thìch sự biến động của VNI. Từ kết quả nghiên cứu trên, tác giả cũng đƣa ra một số kiến nghị giúp thị trƣờng chứng khoán ổn định và phát triển hơn. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 CHƢƠNG 1.1 Lý do chọn đề tài Không thể phủ nhận rằng thị trƣờng chứng khoán đóng vai trò rất quan trọng và luôn luôn chiếm một vị trì chiến lƣợc đối với những quốc gia phát triển và những quốc gia đang phát triển. Nó đã trở thành một nhân tố quan trọng trong hệ thống tài chình của mỗi quốc gia.

Lịch sử cho thấy hiệu suất của một thị trƣờng chứng khoán có thể xem là công cụ mạnh nhất để đánh giá sự phát triển kinh tế và xã hội của một quốc gia. Thị trƣờng chứng khoán tạo điều kiện cho tất cả các khách hàng tiềm năng quan trọng của hệ thống tài chình, nhƣ huy động vốn, cơ hội đầu tƣ, phân phối rủi ro và gây kiểm soát doanh nghiệp. Do đó, mọi sự biến động của các vấn đề về kinh tế, chình trị và xã hội cũng ìt nhiều tác động đến thị trƣờng chứng khoán. Có rất nhiều các nghiên cứu trƣớc đây nghiên cứu về các yếu tố vĩ mô nhƣ: lãi suất, cung tiền, giá dầu, giá vàng, GDP, tỷ giá hối đoái… tác động đến thị trƣờng chứng khoán.

Chẳng hạn nhƣ các bài nghiên cứu của Nadeem Sohail và Zakir Hussain (2009), Abeyratna, Pisedtasalasai và Power (2004), Wan Mansor Mahmood và Nazihah Mohd Dinniah (2007), Guneratne B Wickremasinghe (2006) và nhiều nghiên cứu khác. Hầu hết kết quả của các nghiên cứu trên điều cho thấy rằng, có mối quan hệ giữa các nhân tố vĩ mô và thị trƣờng chứng khoán. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của mỗi quốc gia lại khác nhau do nền kinh tế nói chung và thị trƣờng chứng khoán nói riêng có tình riêng biệt, đặc trƣng của chình nó. Vả lại với những phƣơng pháp nghiên cứu, thời gian nghiên cứu khác nhau thí kết quả khác nhau.

Thị trƣờng chứng khoán của mỗi quốc gia đều chịu sự tác động của các yếu tố vĩ mô cũng nhƣ vi mô. Do đó, thị trƣờng chứng khoán Việt Nam cũng không ngoại lệ. Mặt khác nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế mới nổi và TTCK Việt Nam còn quá non trẻ, biến động khá mạnh và chứa đựng khá nhiều rủi ro đối với các nhà đầu tƣ. Mặc dù có nhiều tài liệu kinh tế đã nghiên cứu về mối quan hệ giữa lợi nhuận thị trƣờng chứng khoán và các hoạt động kinh tế vĩ mô thực tế trong các nền kinh tế phát TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 triển và đang phát triển.

Nhƣng đối với thị trƣờng Việt Nam, đây là lĩnh nghiên cứu còn khá hấp dẫn. Chình ví những lý do nêu trên, tác giả đã chọn đề tài “Ảnh hƣởng của các nhân tố vĩ mô đến tỷ suất sinh lợi của các công ty niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam” làm bài nghiên cứu của mính. Với mong muốn có thể phát hiện ra các nhân tố vĩ mô nào ảnh hƣởng và nó ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến thị trƣờng chứng khoán và từ đó có thể giúp ìch một phần nào cho nhà đầu tƣ khi tham gia thị trƣờng.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu 1.