Luận văn thạc sĩ về ảnh hưởng môi trường ngành thủy sản huyện Cô Tô, Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng môi trường từ ngành thủy sản tại huyện đảo Cô Tô, Quảng Ninh và đề xuất định hướng phát triển bền vững.

• Tác giả: Hoàng Thị Ngọc Linh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Cao học môi trường
• Đề tài: Ảnh Hưởng Đến Môi Trường Của Hoạt Động Ngành Thủy Sản Huyện Đảo Cô Tô - Tỉnh Quảng Ninh Và Định Hướng Phát Triển Hợp Lý
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Hoạt động phát triển ngành thủy sản trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Ở Việt Nam
• 1.2. Khái quát hóa các công trình khoa học liên quan tới vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Khái quát các điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội và hiện trạng môi trường khu vực nghiên cứu
• 1.3.1. Các điều kiện tự nhiên
• 1.3.1.1. Vị trí địa lý
• 1.3.1.2. Đặc điểm tự nhiên
• 1.3.2. Khái quát các điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.3.2.1. Dân cư và nguồn lao động
• 1.3.2.2. Cơ sở hạ tầng
• 1.3.2.3. Hiện trạng phát triển kinh tế
• 1.3.2.4. Văn hóa – Y tế - Giáo dục
• 1.3.2.5. An ninh quốc phòng
• 1.3.3. Sơ lược đánh giá hiện trạng môi trường
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập xử lý số liệu
• 2.3.2. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
• 2.3.3. Phương pháp đánh giá nhanh môi trường
• 2.3.4. Phương pháp bản đồ và GIS
• 2.3.5. Phương pháp tổng hợp
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Hiện trạng sản xuất thủy sản huyện đảo Cô Tô
• 3.1.1. Khai thác hải sản
• 3.1.2. Hiện trạng nuôi trồng thủy sản
• 3.1.3. Chế biến thủy sản
• 3.2. Cơ hội và thách thức đối với thủy sản Cô Tô
• 3.2.1. Một số mô hình đã được áp dụng tại huyện Cô Tô
• 3.2.1.1. Mô hình nuôi ngọc trai
• 3.2.1.2. Mô hình nuôi tôm hùm
• 3.2.1.3. Mô hình nuôi tu hài
• 3.2.1.4. Mô hình nuôi ngao
• 3.3. Ảnh hưởng của hoạt động thủy sản tới môi trường tự nhiên của huyện đảo Cô Tô
• 3.3.1. Ảnh hưởng của hoạt động khai thác thủy sản lên môi trường
• 3.3.2. Ảnh hưởng của hoạt động nuôi trồng thủy sản
• 3.3.3. Chế biến thủy sản
• 3.4. Định hướng các giải pháp cho phát triển thủy sản bền vững của huyện đảo Cô Tô
• 3.4.1. Định hướng chủ yếu
• 3.4.2. Định hướng quy hoạch phát triển thủy sản bền vững của huyện Cô Tô
• 3.4.2.1. Định hướng quy hoạch khai thác hải sản huyện đảo Cô Tô đến năm 2020
• 3.4.2.2. Định hướng quy hoạch nuôi trồng thủy sản huyện đảo Cô Tô đến năm 2020
• 3.4.2.3. Định hướng quy hoạch chế biến và thương mại
• 3.4.2.4. Định hướng quy hoạch hậu cần dịch vụ nghề cá
• 3.4.2.5. Quy hoạch vùng bảo tồn thiên nhiên Cô Tô
• 3.4.3. Các giải pháp cho quy hoạch phát triển thủy sản bền vững tại huyện Cô Tô
• 3.4.3.1. Giải pháp về dự báo nguồn lợi phục vụ phát triển khai thác hải sản
• 3.4.3.2. Giải pháp đào tạo
• 3.4.3.3. Giải pháp về công nghệ
• 3.4.3.4. Giải pháp về giống
• 3.4.3.5. Giải pháp về môi trường
• 3.4.3.6. Giải pháp tổ chức sản xuất
• 3.4.3.7. Giải pháp về thể chế chính sách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng môi trường ngành thủy sản Cô Tô

Ngành thủy sản tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, hoạt động này cũng gây ra nhiều tác động đến môi trường. Việc khai thác và nuôi trồng thủy sản không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn đặt ra thách thức lớn cho hệ sinh thái biển. Để phát triển bền vững, cần có những biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

1.1. Tình hình phát triển ngành thủy sản tại Cô Tô

Ngành thủy sản Cô Tô đã có sự phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Tổng sản lượng khai thác và nuôi trồng không ngừng tăng, với nhiều mô hình nuôi trồng hiện đại được áp dụng. Tuy nhiên, sự gia tăng này cũng đi kèm với những tác động tiêu cực đến môi trường, như ô nhiễm nước và suy giảm nguồn lợi thủy sản.

1.2. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội Cô Tô

Cô Tô có vị trí địa lý thuận lợi với nguồn lợi thủy sản phong phú. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra áp lực lớn lên môi trường biển. Các hoạt động khai thác hải sản và nuôi trồng thủy sản cần được quản lý chặt chẽ để bảo vệ hệ sinh thái và đảm bảo phát triển bền vững.

II. Vấn đề ô nhiễm môi trường trong ngành thủy sản Cô Tô

Ô nhiễm môi trường là một trong những thách thức lớn nhất mà ngành thủy sản Cô Tô đang phải đối mặt. Các hoạt động nuôi trồng và chế biến thủy sản đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nước, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước và sức khỏe của các loài thủy sản. Việc quản lý chất thải và ô nhiễm cần được chú trọng hơn nữa.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm nước trong nuôi trồng thủy sản

Các hoạt động nuôi trồng thủy sản thường thải ra lượng lớn chất thải hữu cơ và hóa chất, gây ô nhiễm nguồn nước. Việc sử dụng thuốc kháng sinh và hóa chất trong nuôi trồng cũng góp phần làm gia tăng ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng và hệ sinh thái.

2.2. Tác động của ô nhiễm đến sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm nước không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe của cộng đồng dân cư ven biển. Các bệnh liên quan đến nước ô nhiễm ngày càng gia tăng, đe dọa đến chất lượng cuộc sống của người dân.

III. Phương pháp bảo vệ môi trường trong ngành thủy sản Cô Tô

Để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, cần áp dụng các phương pháp bảo vệ môi trường hiệu quả trong ngành thủy sản. Các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành thủy sản tại Cô Tô.

3.1. Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường

Cần áp dụng các biện pháp như xử lý chất thải trước khi thải ra môi trường, sử dụng công nghệ sạch trong nuôi trồng và chế biến thủy sản. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.2. Chính sách bảo vệ môi trường trong nuôi trồng thủy sản

Cần có các chính sách rõ ràng và nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường trong ngành thủy sản. Các quy định về quản lý chất thải, sử dụng hóa chất và bảo vệ nguồn lợi thủy sản cần được thực thi nghiêm túc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về môi trường thủy sản Cô Tô

Nghiên cứu về ảnh hưởng của ngành thủy sản đến môi trường tại Cô Tô đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các mô hình nuôi trồng bền vững đã được áp dụng và mang lại kết quả tích cực, giúp bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.

4.1. Mô hình nuôi trồng bền vững tại Cô Tô

Một số mô hình nuôi trồng bền vững đã được triển khai tại Cô Tô, như nuôi ngọc trai và tôm hùm. Những mô hình này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

4.2. Kết quả nghiên cứu về chất lượng môi trường

Các nghiên cứu cho thấy chất lượng nước tại các khu vực nuôi trồng thủy sản đã được cải thiện đáng kể nhờ áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường. Điều này không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm thủy sản.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho ngành thủy sản Cô Tô

Ngành thủy sản Cô Tô cần có những định hướng rõ ràng để phát triển bền vững. Việc bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên một cách hiệu quả sẽ giúp đảm bảo sự phát triển lâu dài cho ngành thủy sản tại địa phương.

5.1. Định hướng phát triển bền vững ngành thủy sản

Cần xây dựng các chiến lược phát triển bền vững cho ngành thủy sản, bao gồm việc bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ giúp Cô Tô trở thành một điểm đến hấp dẫn cho du lịch và phát triển kinh tế.

5.2. Tương lai của ngành thủy sản Cô Tô

Với những nỗ lực trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, ngành thủy sản Cô Tô có thể trở thành một mô hình tiêu biểu cho các địa phương khác. Sự kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sẽ là chìa khóa cho tương lai của ngành thủy sản tại đây.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành thủy sản đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân Việt Nam, cung cấp nguồn đạm động vật thiết yếu, tạo việc làm và thu nhập cho cộng đồng ven biển, đồng thời góp phần bảo vệ an ninh lương thực. Huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, với diện tích ngư trường trên 300 km² và nguồn lợi thủy sản phong phú, được xác định là vùng trọng điểm phát triển ngành thủy sản. Từ năm 1998 đến 2010, sản lượng khai thác thủy sản tại Cô Tô tăng từ 1.255 tấn lên khoảng 14.000 tấn, đồng thời nghề nuôi trồng thủy sản cũng phát triển với hơn 30 mô hình nuôi cá lồng bè và các loại hải sản quý như tôm hùm, ngọc trai, tu hài. Tuy nhiên, hoạt động thủy sản cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước, đa dạng sinh học và hệ sinh thái biển.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của các hoạt động ngành thủy sản đến môi trường huyện đảo Cô Tô, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển bền vững, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái. Nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2008-2010, khảo sát thực địa tại huyện đảo Cô Tô và các vùng biển lân cận. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoạch định chính sách phát triển ngành thủy sản bền vững, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên mô hình phát triển bền vững ngành thủy sản của Anthony Charles (1994), bao gồm bốn thành tố chính:

• Bền vững sinh thái: đảm bảo khai thác nguồn lợi thủy sản không làm cạn kiệt tài nguyên, duy trì sự ổn định và thích ứng của hệ sinh thái.
• Bền vững kinh tế: duy trì và gia tăng lợi ích kinh tế xã hội tổng thể, phân phối hợp lý lợi ích giữa các thành viên trong ngành.
• Bền vững xã hội: nâng cao phúc lợi kinh tế, văn hóa cho cộng đồng ngư dân.
• Bền vững thể chế: duy trì năng lực quản lý, tài chính và tổ chức phù hợp để thực thi các quy định quản lý ngành thủy sản.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: nguồn lợi thủy sản, khai thác bền vững, nuôi trồng thủy sản, hệ sinh thái biển, GIS trong quản lý tài nguyên, và các mô hình nuôi trồng thủy sản đặc thù như nuôi ngọc trai, tôm hùm, tu hài.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ các báo cáo của UBND huyện Cô Tô, phòng Tài nguyên Môi trường và Nông nghiệp, tài liệu khoa học, báo cáo ngành thủy sản, cùng các khảo sát thực địa tại huyện đảo trong giai đoạn 2008-2010.
• Phương pháp thu thập số liệu: Kết hợp điều tra thực địa, phỏng vấn người dân, khảo sát môi trường nước, đất, không khí và hệ sinh thái; sử dụng phương pháp đánh giá nhanh môi trường và bản đồ GIS để phân tích không gian.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm Mapinfo 9.5 và Microsoft Excel 2003 để xử lý số liệu, phân tích các lớp thông tin địa lý, đánh giá tác động môi trường và mô hình hóa các giải pháp phát triển bền vững.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát thực địa tại các điểm nuôi trồng, khai thác thủy sản và khu vực môi trường biển ven đảo; phỏng vấn hơn 100 ngư dân và các chủ cơ sở nuôi trồng, chế biến thủy sản nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng khai thác thủy sản:

   • Tổng số tàu thuyền khai thác năm 2010 là 239 chiếc, tăng gần 3 lần so với năm 1994, với tổng công suất tăng hơn 4 lần.
   • Lao động khai thác hải sản khoảng 1.085 người, chủ yếu sử dụng các nghề lưới rê, chụp mực, lưới vây và lưới vó.
   • Sản lượng khai thác năm 2008 đạt 11.120 tấn, trong đó sứa chiếm 18,39% tổng sản lượng.

2. Hiện trạng nuôi trồng thủy sản:

   • Hơn 120 ô lồng nuôi biển với diện tích khoảng 1 ha, chủ yếu nuôi tôm hùm, cá hồng, cá giò.
   • Diện tích nuôi nước ngọt tăng từ 5,3 ha năm 2005 lên gần 7 ha năm 2010, tập trung tại xã Đồng Tiến.
   • Nuôi nhuyễn thể như ngao, tu hài, ngọc trai với diện tích khoảng 20 ha, chưa có dấu hiệu ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

3. Ảnh hưởng môi trường:

   • Hoạt động khai thác sử dụng phương pháp đánh bắt bằng thuốc viên (xianua) và đèn cao áp gây tổn hại nghiêm trọng đến rạn san hô và nguồn lợi cá con.
   • Ô nhiễm nước biển ven đảo xuất hiện do dầu loang từ tàu thuyền, chất thải hữu cơ và rác thải khó phân hủy như túi ni lông, chai lọ.
   • Chất lượng nước ngầm và nước mặt bị ảnh hưởng bởi các chất thải sinh hoạt và sản xuất, tiềm ẩn nguy cơ bệnh tật cho người dân.

4. Phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá:

   • Trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá Vịnh Bắc Bộ với vốn đầu tư gần 470 tỷ đồng đang được xây dựng, dự kiến hoàn thành năm 2012, tạo điều kiện neo đậu cho 600 tàu thuyền và nâng cao năng lực chế biến, bảo quản thủy sản.

Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô phát triển nhanh về quy mô và sản lượng, góp phần nâng cao thu nhập và đời sống người dân. Tuy nhiên, các hoạt động khai thác và nuôi trồng chưa được quản lý chặt chẽ, dẫn đến suy giảm nguồn lợi thủy sản và ô nhiễm môi trường biển ven đảo. Phương pháp khai thác truyền thống và lạc hậu như dùng thuốc viên và đèn cao áp đã làm tổn hại nghiêm trọng đến hệ sinh thái rạn san hô, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và khả năng tái tạo nguồn lợi.

So sánh với các nghiên cứu ngành thủy sản tại các tỉnh ven biển khác, Cô Tô có lợi thế về vị trí địa lý gần ngư trường và thị trường tiêu thụ lớn, nhưng cũng đối mặt với thách thức về hạ tầng, nguồn nước ngọt hạn chế và tác động môi trường. Việc xây dựng trung tâm hậu cần nghề cá và áp dụng các mô hình nuôi trồng hiện đại như nuôi ngọc trai, tôm hùm là hướng đi tích cực nhằm phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng sản lượng khai thác, bảng phân bố tàu thuyền theo công suất, bản đồ GIS thể hiện vùng nuôi trồng và khu vực ô nhiễm môi trường nước biển ven đảo, giúp minh họa rõ ràng các tác động và tiềm năng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý khai thác thủy sản

   • Áp dụng các biện pháp kiểm soát khai thác bền vững, hạn chế sử dụng phương pháp đánh bắt gây hại như thuốc viên và đèn cao áp.
   • Mục tiêu giảm 30% số vụ khai thác trái phép trong vòng 3 năm, do UBND huyện phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện.

2. Phát triển mô hình nuôi trồng thủy sản thân thiện môi trường

   • Khuyến khích mở rộng nuôi ngọc trai, tôm hùm theo quy trình kỹ thuật hiện đại, giảm thiểu ô nhiễm và tăng năng suất.
   • Đặt mục tiêu tăng diện tích nuôi trồng thủy sản lên 15 ha trong 5 năm tới, do các hộ dân và doanh nghiệp địa phương thực hiện.

3. Xây dựng hệ thống xử lý chất thải và bảo vệ môi trường nước

   • Đầu tư hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt và sản xuất tại các khu dân cư và cơ sở nuôi trồng, giảm thiểu ô nhiễm nguồn nước mặt và nước biển ven đảo.
   • Thực hiện trong vòng 2 năm, do UBND huyện phối hợp với Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh Quảng Ninh.

4. Nâng cao năng lực và hạ tầng dịch vụ hậu cần nghề cá

   • Hoàn thiện Trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá, phát triển các dịch vụ sửa chữa, cung ứng nhiên liệu, bảo quản sản phẩm.
   • Mục tiêu hoàn thành và đưa vào hoạt động năm 2012, do Ban quản lý dự án và chính quyền địa phương đảm nhiệm.

5. Tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức cộng đồng

   • Tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn về khai thác bền vững, bảo vệ môi trường cho ngư dân và các chủ cơ sở nuôi trồng.
   • Thực hiện liên tục hàng năm, do các tổ chức phi chính phủ và cơ quan chuyên môn phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản và môi trường

   • Hỗ trợ hoạch định chính sách, quy hoạch phát triển ngành thủy sản bền vững, quản lý nguồn lợi và bảo vệ môi trường biển.

2. Ngư dân và các hộ nuôi trồng thủy sản tại huyện đảo Cô Tô

   • Nắm bắt các kiến thức về tác động môi trường, áp dụng mô hình nuôi trồng hiệu quả, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

3. Các nhà nghiên cứu, sinh viên chuyên ngành thủy sản, môi trường biển

   • Tham khảo dữ liệu thực tiễn, phương pháp nghiên cứu và các giải pháp phát triển bền vững ngành thủy sản vùng đảo.

4. Doanh nghiệp chế biến và kinh doanh thủy sản

   • Hiểu rõ về nguồn nguyên liệu, tiềm năng phát triển và các yêu cầu về bảo vệ môi trường trong sản xuất kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô phát triển như thế nào trong giai đoạn nghiên cứu?
   Sản lượng khai thác tăng từ 1.255 tấn năm 1998 lên khoảng 14.000 tấn năm 2010, cùng với sự phát triển của nghề nuôi trồng thủy sản với hơn 30 mô hình nuôi cá lồng bè và các loại hải sản quý như tôm hùm, ngọc trai.

2. Hoạt động thủy sản ảnh hưởng thế nào đến môi trường tại Cô Tô?
   Các phương pháp khai thác truyền thống như dùng thuốc viên và đèn cao áp đã làm tổn hại rạn san hô và nguồn lợi cá, đồng thời gây ô nhiễm nước biển ven đảo do dầu loang và chất thải hữu cơ.

3. Phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng trong luận văn là gì?
   Kết hợp khảo sát thực địa, phỏng vấn, đánh giá nhanh môi trường, phân tích GIS và xử lý số liệu bằng phần mềm chuyên dụng nhằm đánh giá toàn diện tác động môi trường và phát triển bền vững.

4. Các giải pháp đề xuất nhằm phát triển ngành thủy sản bền vững tại Cô Tô là gì?
   Bao gồm quản lý khai thác bền vững, phát triển mô hình nuôi trồng thân thiện môi trường, xây dựng hệ thống xử lý chất thải, nâng cấp hạ tầng dịch vụ hậu cần nghề cá và đào tạo nâng cao nhận thức cộng đồng.

5. Ai là đối tượng chính nên sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Cơ quan quản lý nhà nước, ngư dân, nhà nghiên cứu, sinh viên ngành thủy sản và doanh nghiệp chế biến thủy sản đều có thể ứng dụng kết quả để phát triển ngành thủy sản bền vững tại địa phương.

Kết luận

• Ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô phát triển nhanh về quy mô và sản lượng, đóng góp quan trọng vào kinh tế địa phương.
• Hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản đã gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường biển, đặc biệt là hệ sinh thái rạn san hô và chất lượng nước ven đảo.
• Nghiên cứu đã áp dụng mô hình phát triển bền vững ngành thủy sản, kết hợp phương pháp khảo sát thực địa và GIS để đánh giá toàn diện hiện trạng và tác động môi trường.
• Đề xuất các giải pháp quản lý khai thác, phát triển nuôi trồng thân thiện môi trường, nâng cấp hạ tầng dịch vụ và đào tạo cộng đồng nhằm hướng tới phát triển bền vững ngành thủy sản tại Cô Tô.
• Tiếp tục triển khai các nghiên cứu chuyên sâu và giám sát môi trường định kỳ là bước tiếp theo cần thiết để đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững của ngành thủy sản huyện đảo.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn lợi thủy sản và môi trường biển Cô Tô – nền tảng cho sự phát triển kinh tế bền vững của địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Ở Việt Nam ngành thủy sản có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và đƣợc xác định là ngành kinh tế mũi nhọn. Ngành thủy sản có vai trò quan trọng không chỉ ở sản lƣợng khai thác mà còn có nhiều ý nghĩa: Cung cấp lƣợng lớn chất đạm cho ngƣời dân; tạo việc làm và thu nhập cho cộng đồng dân cƣ ven biển, góp phần xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội; Là nguồn thu ngoại tệ lớn thông qua xuất khẩu các sản phẩm thủy sản; Góp phần bảo vệ an ninh lƣơng thực. Nhƣng bên cạnh đó cũng gây ra những tác động không nhỏ đến môi trƣờng, nguồn lợi và nguy hại đến phát triển bền vững trong tƣơng lai nếu không đƣợc hoạch định, quản lý đúng đắn. Cô Tô là một huyện đảo của tỉnh Quảng Ninh - nơi đƣợc biết đến nhƣ một lá chắn bảo đảm an ninh quốc phòng phía Đông Bắc Tổ quốc Việt Nam.

Huyện đảo Cô Tô gồm một hệ thống đảo nằm ở ngoài khơi vịnh Bắc Bộ, cầu nối giữa đất liền và biển khơi. Vị trí địa lý của huyện Cô Tô có điều kiện đặc biệt thích hợp cho phát triển ngành thủy sản: Xung quanh huyện đảo đƣợc bao quanh bởi biển Đông và cách các ngƣ trƣờng lớn không xa; Với bờ biển khúc khuỷu tạo thành các vũng vịnh kín là tiềm năng phát triển nghề nuôi trồng thủy sản; Nguồn lợi thủy sản phong phú, vùng này có nhiều đặc sản nhƣ: trai ngọc, bào ngƣ, hải sâm, sá sùng, tu hải, tôm he,. Cảng cá Thanh Lân và Cô Tô là cơ sở hậu cần dịch vụ rất tốt cho nghề cá, đã trở thành nơi hội tụ của các tàu khai thác hải sản của tỉnh Quảng Ninh và các tỉnh khác; Ngoài ra, chợ cá trên biển tạo điều kiện giao lƣu, tiếp cận thị trƣờng Trung Quốc. Với lợi thế trên 300km2 là diện tích ngƣ trƣờng dành cho đánh bắt, khai thác thuỷ sản, huyện đảo Cô Tô đã xác định phát triển thuỷ sản là ngành kinh tế mũi nhọn của địa phƣơng.

Do vậy, trong mấy năm qua, hiệu quả các hoạt động khai thác, nuôi trồng của ngƣ dân huyện đảo không ngừng tăng cao. Tổng sản lƣợng khai thác và đánh bắt liên tục tăng. Nếu nhƣ năm 1998, toàn Hoàng Thị Ngọc Linh 1 Cao học khóa 2008 - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ảnh hưởng đến môi trường của hoạt động ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô - tỉnh Quảng Ninh và định hướng phát triển hợp lý huyện mới khai thác đƣợc 1.255 tấn thuỷ sản các loại thì đến năm 2010 đã lên tới 14. Cùng với khai thác và đánh bắt xa bờ, những năm gần đây nghề nuôi trồng thuỷ sản của huyện đã có bƣớc phát triển đáng kể, nhất là nuôi cá lồng bè và các loại hải sản quý.

Toàn huyện có hơn 30 mô hình nuôi cá lồng bè trên biển, với các loại cá có giá trị kinh tế cao nhƣ: Song, giò, chấm lang, hồng. Nhiều gia đình đầu tƣ nuôi tôm càng xanh, tôm hùm, ốc hƣơng. cho hiệu quả cao và đang mở ra một hƣớng làm ăn có triển vọng cho ngƣ dân Cô Tô. Tuy nhiên các hoạt động thủy sản trong quá trình phát triển kinh tế của huyện đảo không thể tránh khỏi những tác động tiêu cực tới môi trƣờng.

Chính vì vậy luận văn “Ảnh hƣởng đến môi trƣờng của hoạt động ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô - tỉnh Quảng Ninh và định hƣớng phát triển hợp lý” đƣợc lựa chọn để đáp ứng tính cấp thiết thực tiễn trên. Mục tiêu của luận văn nhằm xác định, đánh giá các hoạt động phát triển thủy sản tới chất lƣợng môi trƣờng huyện đảo Cô Tô, định hƣớng các giải pháp nhằm thực hiện phát triển bền vững ngành thủy sản của Huyện. Chúng tôi hy vọng rằng, những nội dung khoa học của luận văn không chỉ phục vụ cho tiêu chí đào tạo mà còn mong muốn đƣa ra một số cơ sở khoa học phục vụ dự án quy hoạch phát triển bền vững ngành thủy sản của Huyện góp phần cho phát triển kinh tế của địa phƣơng. Hoàng Thị Ngọc Linh 2 Cao học khóa 2008 - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ảnh hưởng đến môi trường của hoạt động ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô - tỉnh Quảng Ninh và định hướng phát triển hợp lý CHƢƠNG 1.

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Hoạt động phát triển ngành thủy sản trên thế giới và ở Việt Nam 1. Trên thế giới Tình hình đánh bắt và nuôi trồng thủy sản thế giới giai đoạn 2000 - 2010 có tốc độ phát triển khá ổn định. Tổng sản lƣợng thủy hải sản trên thế giới bình quân tăng 1.

Cơ cấu nguồn cung dịch chuyển theo hƣớng tăng sản lƣợng thủy sản nuôi trồng và giữ ổn định nguồn khai thác tự nhiên. Nguyên nhân do thủy sản đánh bắt ngày càng cạn kiệt và sự cải tiến kỹ thuật cho phép gia tăng năng suất nuôi trồng. Năm 2000 sản lƣợng nuôi trồng thủy sản chiếm 26% tổng sản lƣợng thủy sản, tới năm 2009 mảng nuôi trồng thủy sản đã đóng góp 37% tổng sản lƣợng. Năm 2010, tổng sản lƣợng thuỷ sản toàn thế giới đạt khoảng 147 triệu tấn, tăng 1,3% so với năm 2009.

Trong đó, sản lƣợng đánh bắt duy trì xu hƣớng giảm nhẹ khi giảm từ 90 triệu tấn trong năm 2009 xuống còn 89,8 triệu tấn trong năm 2010 (tƣơng đƣơng mức 0,2%). Sản lượng thủy hải sản thế giới (triệu tấn) Sản lƣợng thủy sản thế giới (triệu tấn) 150 147 145 140 142 142 140 137 137 134 Sản lƣợng 135 126 128 127 130 125 125 120 115 110 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Nguồn:FAO Năm Hoàng Thị Ngọc Linh 3 Cao học khóa 2008 - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ảnh hưởng đến môi trường của hoạt động ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô - tỉnh Quảng Ninh và định hướng phát triển hợp lý Biểu đồ 1. Cơ cấu đánh bắt - nuôi trồng thủy sản thế giới năm 2009 (Nguồn: FAO) Khu vực Châu Á chiếm ƣu thế, cung cấp trên 60% lƣợng thủy sản hàng năm. Trong đó, Trung Quốc là quốc gia xuất khẩu thủy sản lớn nhất thế giới, chiếm 35% sản lƣợng thủy sản toàn cầu và 69% sản lƣợng nuôi trồng thế giới năm 2009.

* Nhu cầu tiêu thụ Hình 1. Nhu cầu tiêu thụ thủy sản thế giới Theo nghiên cứu, mức tiêu dùng thủy sản ở các quốc gia rất khác nhau và không có mối liên hệ chặt chẽ với mức sống và khả năng chi trả của ngƣời dân. Một số quốc gia có thu nhập trung bình lại có mức tiêu thụ thủy sản/ngƣời/năm tƣơng đối cao nhƣ Malaysia (55.1kg)… trong khi đó, dân cƣ các khu vực có mức sống cao nhƣ EU, Mỹ tiêu dùng thủy sản Hoàng Thị Ngọc Linh 4 Cao học khóa 2008 - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ảnh hưởng đến môi trường của hoạt động ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô - tỉnh Quảng Ninh và định hướng phát triển hợp lý khá thấp. Các nƣớc nhƣ Iceland (90.5kg), Nhật Bản (63.2kg) lại nằm trong trƣờng hợp mức sống và tiêu thụ đều tốt.

Vì vậy có thể thấy rằng, khả năng tiêu thụ thủy sản bình quân đầu ngƣời phụ thuộc nhiều hơn vào các yếu tố nhƣ tập quán ẩm thực, vị trí địa lý (gần biền) và thƣờng ít có sự đột biến. Trong vòng 40 năm trở lại đây, nhu cầu thủy sản tăng cao, khoảng 3%/năm, tăng nhanh so với tốc độ tăng trƣởng dân số là 1. Các sản phẩm thủy sản cung cấp 16% lƣợng đạm động vật cho toàn thế giới và 30% - 50% ở châu Á. Tiêu dùng thực phẩm thủy sản bình quân đầu ngƣời từ năm 2006 ở mức 16.8 kg/ngƣời/năm.

Theo dự phóng của FAO, trong giai đoạn hiện tại đến 2025, tốc độ tăng tiêu dùng thủy sản sẽ tăng khoảng 2%/năm, nhỉnh hơn tốc độ dự phóng tăng trƣởng dân số là 1. Tiêu thụ thủy sản /người/năm tại Nhật Hoàng Thị Ngọc Linh 5 Cao học khóa 2008 - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ảnh hưởng đến môi trường của hoạt động ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô - tỉnh Quảng Ninh và định hướng phát triển hợp lý Biểu đồ. Tiêu thụ thủy sản/người/năm tại Mỹ Biểu đồ 1. Tiêu thụ thủy sản và mức tăng trưởng dân số tại EU Nguồn: NOAA (Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Hoa Kỳ) 1.

Ở Việt Nam Với đƣờng bờ biển dài hơn 3.200 km; Việt Nam có vùng đặc quyền kinh tế trên biển rộng hơn 1 triệu km2. Việt Nam cũng có vùng mặt nƣớc nội địa lớn rộng hơn 1,4 triệu ha nhờ hệ thống sông ngòi, đầm phá dày đặc. Vị trí Hoàng Thị Ngọc Linh 6 Cao học khóa 2008 - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ảnh hưởng đến môi trường của hoạt động ngành thủy sản huyện đảo Cô Tô - tỉnh Quảng Ninh và định hướng phát triển hợp lý địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợi giúp Việt Nam có nhiều thế mạnh nổi trội để phát triển ngành thủy sản ở các lĩnh vực nhƣ khai thác, nuôi trồng và hậu cần dịch vụ. Trong đó, có thể phát triển nuôi trồng thủy sản ở tất cả các vùng sinh thái khác nhau, từ vùng núi, trung du, đồng bằng đến các vùng biển đảo.

Việc khai thác thủy sản ở hầu hết các thuỷ vực từ vùng ven bờ đến vùng khơi, hay sâu trong nội địa; Việc phát triển hệ thống cảng cá, bến cá ở các vũng vịnh, cửa sông và tuyến đảo. Vì thế, sản xuất thuỷ sản nƣớc ta đƣợc xem là một nghề truyền thống, gắn bó với các cộng đồng dân cƣ ở các vùng nông thôn và ven biển. Đƣa nghề cá trong nƣớc thành nghề cá nhân dân, một ngành kinh tế đi đầu trong hội nhập kinh tế thế giới và đã phát huy mạnh mẽ nhiều mô hình kinh tế “dân doanh” thu hút các thành phần kinh tế đầu tƣ phát triển ngành. Từ năm 1990 đến nay [10] tổng sản lƣợng thuỷ sản tăng gấp 4,1 lần, với tốc độ tăng trƣởng bình quân năm 8,11%/năm; Đạt giá trị kim ngạch xuất khẩu tăng 18,5 lần, tƣơng đƣơng với tốc độ tăng trƣởng bình quân năm 17,61 %/năm; Giá trị sản xuất tăng gấp 5,7 lần, đƣa tốc độ tăng trƣởng bình quân năm 10,19 %/năm; Giải quyết lao động gấp 2,5 lần và đạt tốc độ tăng bình quân năm 5,26 %/năm.

Để đạt đƣợc những thành tựu trên, đƣợc đóng góp từ nuôi trồng với sản lƣợng luôn tăng 6,7 lần và tốc độ tăng trƣởng 11,17 %/năm. Trong khi đó sản lƣợng khai thác chỉ tăng 2,9 lần và tốc độ tăng trƣởng 6,12%/năm.