Luận văn thạc sĩ chăn nuô ảnh hưởng của một số giải pháp kỹ thuật đến khả năng sinh sản của lợn bản nuôi tại huyện tân lạc tỉnh hòa bình

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích chăn nuô ảnh hưởng của một số giải pháp kỹ thuật đến khả năng sinh sản của lợn bản nuôi tại huyện, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Bùi Văn Tứ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Quyên
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Giải Pháp Kỹ Thuật Đến Khả Năng Sinh Sản Của Lợn Bản Tại Tân Lạc, Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Mục tiêu của đề tài
• 0.2. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Giống bản địa
• 1.3. Đặc điểm sinh sản của lợn
• 1.4. Một số biện pháp kỹ thuật nâng cao khả năng sản xuất của lợn nái
• 1.5. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
• 1.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.6.2. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Nội dung 1: Đánh giá thực trạng chăn nuôi lợn nái Bản tại một số xã của huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
• 2.3.2. Nội dung 2: Ứng dụng một số giải pháp kỹ thuật nâng cao khả năng sinh sản của lợn bản nuôi tại một số xã của huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
• 2.3.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả điều tra thực trạng chăn nuôi lợn bản tại một số xã của huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
• 3.2. Cơ cấu đàn lợn nuôi tại một số xã thuộc huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình. Các nhóm lợn được nuôi tại các xã nghiên cứu
• 3.3. Tình hình dịch bệnh và công tác tiêm phòng cho đàn lợn bản tại các địa điểm nghiên cứu
• 3.4. Một số đặc điểm sinh trưởng và sinh sản của lợn bản nuôi tại các xã nghiên cứu
• 3.5. Một số đặc điểm về nguồn giống, phương thức nuôi dưỡng và tình hình sử dụng thức ăn nuôi lợn bản tại địa phương
• 3.6. Ưu nhược điểm, thuận lợi và khó khăn trong chăn nuôi lợn bản truyền thống tại các xã nghiên cứu
• 3.7. Khả năng tiêu thụ và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn bản truyền thống
• 3.8. Kết quả của việc ứng dụng một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất sinh sản của lợn bản
• 3.9. Kết quả đánh giá hiệu quả của việc cải thiện chế độ dinh dưỡng cho lợn nái mang thai đến năng suất sinh sản của lợn nái Bản
• 3.10. Kết quả đánh giá hiệu quả của việc thay đổi phương thức nuôi nhốt đến năng suất sinh sản của lợn nái Bản
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về lợn bản tại Tân Lạc Hòa Bình

Lợn bản tại huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình là giống lợn địa phương có nhiều đặc điểm quý giá. Giống lợn này đã được nuôi dưỡng và phát triển trong điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thích nghi tốt với môi trường sống. Tuy nhiên, khả năng sinh sản của lợn bản còn hạn chế, với tỉ lệ nuôi sống thấp và khoảng cách lứa đẻ thưa. Việc áp dụng giải pháp kỹ thuật là cần thiết để nâng cao khả năng sinh sản của giống lợn này. Theo nghiên cứu, việc cải thiện chế độ dinh dưỡng và phương thức chăn nuôi có thể tác động tích cực đến năng suất sinh sản của lợn bản. Điều này không chỉ giúp bảo tồn giống lợn bản địa mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

1.1. Đặc điểm sinh sản của lợn bản

Lợn bản có những đặc điểm sinh sản riêng biệt, bao gồm tỉ lệ đẻ thấp và khoảng cách lứa đẻ dài. Những yếu tố này ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của lợn. Việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật như cải thiện chế độ dinh dưỡng và thay đổi phương thức nuôi nhốt có thể giúp tăng cường khả năng sinh sản. Nghiên cứu cho thấy rằng lợn nái được cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý có thể sinh sản tốt hơn, với số lượng con đẻ nhiều hơn và tỉ lệ nuôi sống cao hơn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc áp dụng kỹ thuật chăn nuôi hiện đại trong việc nâng cao khả năng sinh sản của lợn bản.

II. Ảnh hưởng của giải pháp kỹ thuật đến khả năng sinh sản

Việc áp dụng giải pháp kỹ thuật trong chăn nuôi lợn bản tại Tân Lạc đã cho thấy những kết quả tích cực. Các biện pháp như cải thiện chế độ dinh dưỡng, thay đổi phương thức nuôi nhốt và quản lý chăn nuôi đã giúp nâng cao năng suất sinh sản của lợn. Cụ thể, việc bổ sung thức ăn đậm đặc vào khẩu phần ăn của lợn nái đã giúp tăng cường sức khỏe và khả năng sinh sản. Nghiên cứu cho thấy rằng lợn nái được nuôi trong điều kiện tốt hơn có thể sinh sản nhiều hơn và có tỉ lệ nuôi sống cao hơn. Điều này không chỉ có lợi cho người chăn nuôi mà còn góp phần bảo tồn giống lợn bản địa.

2.1. Cải thiện chế độ dinh dưỡng

Cải thiện chế độ dinh dưỡng là một trong những giải pháp kỹ thuật quan trọng nhất để nâng cao khả năng sinh sản của lợn bản. Việc bổ sung thức ăn giàu dinh dưỡng giúp lợn nái có đủ năng lượng và chất dinh dưỡng cần thiết cho quá trình sinh sản. Nghiên cứu cho thấy rằng lợn nái được cung cấp chế độ dinh dưỡng hợp lý có thể sinh sản tốt hơn, với số lượng con đẻ nhiều hơn và tỉ lệ nuôi sống cao hơn. Điều này chứng tỏ rằng việc áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi hiện đại có thể mang lại hiệu quả cao trong việc nâng cao năng suất sinh sản của lợn bản.

2.2. Thay đổi phương thức nuôi nhốt

Thay đổi phương thức nuôi nhốt cũng là một trong những giải pháp kỹ thuật quan trọng. Việc nuôi nhốt lợn trong điều kiện sạch sẽ, thoáng mát và có không gian đủ rộng giúp lợn phát triển tốt hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng lợn nái được nuôi trong điều kiện tốt hơn có thể sinh sản nhiều hơn và có tỉ lệ nuôi sống cao hơn. Điều này không chỉ giúp nâng cao khả năng sinh sản mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể của đàn lợn. Việc áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi hiện đại trong quản lý chăn nuôi là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

III. Kết luận và khuyến nghị

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng giải pháp kỹ thuật có tác động tích cực đến khả năng sinh sản của lợn bản tại Tân Lạc, Hòa Bình. Các biện pháp như cải thiện chế độ dinh dưỡng và thay đổi phương thức nuôi nhốt đã giúp nâng cao năng suất sinh sản của lợn. Để tiếp tục phát triển chăn nuôi lợn bản, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc cung cấp thông tin và kỹ thuật cho người chăn nuôi. Đồng thời, việc bảo tồn giống lợn bản địa cũng cần được chú trọng để duy trì sự đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương.

3.1. Khuyến nghị cho người chăn nuôi

Người chăn nuôi cần áp dụng các giải pháp kỹ thuật đã được nghiên cứu để nâng cao khả năng sinh sản của lợn bản. Cần chú trọng đến việc cải thiện chế độ dinh dưỡng và thay đổi phương thức nuôi nhốt để đạt được hiệu quả cao nhất. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc cung cấp thông tin và kỹ thuật cho người chăn nuôi. Việc bảo tồn giống lợn bản địa cũng cần được chú trọng để duy trì sự đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi lợn bản địa tại huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình là một lĩnh vực có ý nghĩa kinh tế và văn hóa quan trọng, với khoảng 5.581 con lợn được nuôi tại 3 xã Phú Cường, Phú Vinh và Trung Hòa. Tuy nhiên, giống lợn bản địa này còn tồn tại nhiều hạn chế như sinh sản thấp, tỉ lệ nuôi sống con non thấp và tốc độ phát triển chậm. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng chăn nuôi lợn bản tại các xã trên, đồng thời ứng dụng một số giải pháp kỹ thuật như cải thiện dinh dưỡng và thay đổi phương thức nuôi để nâng cao khả năng sinh sản và hiệu quả kinh tế. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2019, tập trung tại huyện Tân Lạc, vùng núi có điều kiện tự nhiên đặc thù với diện tích rừng chiếm trên 80%. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần bảo tồn nguồn gen quý của lợn bản địa mà còn hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững cho các vùng đồi núi, đồng thời cung cấp dữ liệu khoa học phục vụ cho các chính sách phát triển chăn nuôi địa phương.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết chọn lọc tự nhiên và nhân tạo:** Giải thích sự hình thành và phát triển của giống lợn bản địa qua quá trình thích nghi với điều kiện môi trường và tập quán sản xuất địa phương.
- **Mô hình sinh sản lợn nái:** Bao gồm các giai đoạn thành thục về tính, chu kỳ động dục, thời gian mang thai và nuôi con, ảnh hưởng của dinh dưỡng và phương thức nuôi đến năng suất sinh sản.
- **Khái niệm về giống bản địa:** Đặc điểm sinh học, khả năng thích nghi, ưu nhược điểm và vai trò trong bảo tồn đa dạng sinh học.
- **Khái niệm về kỹ thuật chăn nuôi:** Bao gồm chọn giống, chăm sóc, dinh dưỡng và phương thức nuôi nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
- **Thuật ngữ chuyên ngành:** Tuổi phối giống lần đầu, số con sơ sinh sống, khối lượng cai sữa, thời gian động dục trở lại, tỷ lệ sống của lợn con.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu:** Thu thập số liệu sơ cấp qua điều tra 180 hộ chăn nuôi tại 3 xã Phú Cường, Phú Vinh, Trung Hòa; số liệu thứ cấp từ phòng Thống kê huyện Tân Lạc.
- **Phương pháp chọn mẫu:** Chọn ngẫu nhiên 180 hộ gia đình, đảm bảo đa dạng về điều kiện chăn nuôi và trình độ dân trí.
- **Phương pháp phân tích:** Sử dụng phần mềm Excel và Minitab 14.0, áp dụng phương pháp thống kê Tukey-Kramer với mức ý nghĩa α = 0,05 và 0,01 để so sánh các chỉ tiêu sinh sản giữa các nhóm thí nghiệm.
- **Timeline nghiên cứu:** Từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2019, gồm hai nội dung chính: đánh giá thực trạng chăn nuôi và thử nghiệm các giải pháp kỹ thuật (cải thiện dinh dưỡng, thay đổi phương thức nuôi).
- **Thiết kế thí nghiệm:** Theo dõi 40 lợn nái chia làm 2 nhóm (đối chứng và thí nghiệm) để đánh giá ảnh hưởng của khẩu phần ăn và phương thức nuôi đến năng suất sinh sản.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Cơ cấu đàn lợn:** Tổng đàn 5.581 con, trong đó lợn con và lợn thịt chiếm 87,46%, lợn nái 11,22%, lợn đực giống 1,33%. Tỷ lệ lợn bản địa chiếm 72,93%, lợn lai trắng 27,07%.
- **Tình hình dịch bệnh và tiêm phòng:** Tỷ lệ lợn nái được tiêm phòng đạt 81,95%, lợn con và thịt 81,87%, lợn đực giống thấp hơn với 63,51%. Dịch bệnh phổ biến gồm tiêu chảy, tụ huyết trùng, lở mồm long móng, ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của lợn con.
- **Đặc điểm sinh trưởng và sinh sản:** Khối lượng xuất chuồng trung bình 30,5 – 33,9 kg, thời gian nuôi khoảng 9,4 – 11,3 tháng. Số con sơ sinh trung bình 6,15 – 6,80 con/lứa, số con cai sữa 5,45 – 5,77 con/lứa, hệ số lứa đẻ khoảng 1,78 – 1,80 lứa/năm.
- **Ảnh hưởng của dinh dưỡng:** Nhóm lợn được cải thiện khẩu phần ăn có số con sơ sinh sống cao hơn 10% so với nhóm đối chứng, khối lượng cai sữa/con tăng khoảng 0,5 kg.
- **Ảnh hưởng của phương thức nuôi:** Nuôi nhốt hoàn toàn giúp tăng tỷ lệ sống của lợn con sau cai sữa lên 5% so với phương thức bán chăn thả, đồng thời rút ngắn thời gian động dục trở lại sau cai sữa.

### Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc cải thiện chế độ dinh dưỡng và thay đổi phương thức nuôi có tác động tích cực đến năng suất sinh sản của lợn bản địa. Khẩu phần ăn cân đối, bổ sung thức ăn đậm đặc giúp lợn nái mang thai và nuôi con khỏe mạnh hơn, tăng số lượng và chất lượng lợn con. Phương thức nuôi nhốt hoàn toàn giúp kiểm soát tốt hơn điều kiện môi trường, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và hao hụt lợn con. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, các chỉ tiêu sinh sản của lợn bản tại Tân Lạc tương đương hoặc cải thiện hơn nhờ áp dụng kỹ thuật mới. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ sống lợn con và khối lượng cai sữa giữa các nhóm thí nghiệm, cũng như bảng phân tích thống kê các chỉ tiêu sinh sản.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường cải thiện dinh dưỡng:** Áp dụng khẩu phần ăn cân đối, bổ sung thức ăn đậm đặc từ nguồn nguyên liệu địa phương nhằm nâng cao sức khỏe và năng suất sinh sản của lợn nái. Thời gian thực hiện: ngay trong vòng 1 năm. Chủ thể: người chăn nuôi, cán bộ kỹ thuật.
- **Chuyển đổi phương thức nuôi:** Khuyến khích nuôi nhốt hoàn toàn trong giai đoạn mang thai và nuôi con để giảm thiểu dịch bệnh và tăng tỷ lệ sống của lợn con. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: hộ chăn nuôi, chính quyền địa phương.
- **Tăng cường công tác tiêm phòng và phòng chống dịch bệnh:** Nâng cao nhận thức người dân về tiêm phòng, phối hợp với cơ quan thú y để tổ chức tiêm phòng định kỳ, giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: cơ quan thú y, người chăn nuôi.
- **Đào tạo và nâng cao trình độ quản lý chăn nuôi:** Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, chọn giống, chăm sóc và quản lý đàn lợn bản nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Thời gian: 6 tháng đến 1 năm. Chủ thể: trường đại học, trung tâm khuyến nông.
- **Bảo tồn và phát triển giống lợn bản địa:** Xây dựng chương trình bảo tồn nguồn gen, hạn chế giao phối cận huyết, phát triển giống lợn bản địa chất lượng cao phục vụ sản xuất bền vững. Thời gian: dài hạn. Chủ thể: cơ quan quản lý giống, người chăn nuôi.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Người chăn nuôi lợn bản địa:** Nắm bắt các giải pháp kỹ thuật nâng cao năng suất sinh sản, cải thiện hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.
- **Cán bộ kỹ thuật và khuyến nông:** Áp dụng kết quả nghiên cứu để tư vấn, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp kỹ thuật phù hợp.
- **Nhà quản lý và hoạch định chính sách:** Sử dụng dữ liệu khoa học để xây dựng chính sách bảo tồn và phát triển giống lợn bản địa, phát triển kinh tế vùng đồi núi.
- **Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi:** Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và đề xuất để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về giống vật nuôi bản địa và kỹ thuật chăn nuôi.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Lợn bản địa có ưu điểm gì so với lợn ngoại?**  
Lợn bản địa có khả năng thích nghi tốt với điều kiện môi trường khắc nghiệt, sử dụng thức ăn thô nghèo hiệu quả, ít bệnh và thịt thơm ngon hơn, mặc dù tốc độ sinh trưởng chậm hơn.

2. **Giải pháp kỹ thuật nào giúp nâng cao năng suất sinh sản của lợn bản?**  
Cải thiện dinh dưỡng bằng khẩu phần cân đối, bổ sung thức ăn đậm đặc và thay đổi phương thức nuôi nhốt hoàn toàn trong giai đoạn mang thai và nuôi con là những giải pháp hiệu quả.

3. **Tỷ lệ tiêm phòng bệnh cho lợn bản hiện nay ra sao?**  
Tỷ lệ tiêm phòng cho lợn nái và lợn con đạt khoảng 81-82%, nhưng lợn đực giống thấp hơn, chỉ khoảng 63%, do nhận thức và điều kiện dịch vụ thú y còn hạn chế.

4. **Khó khăn chính trong chăn nuôi lợn bản là gì?**  
Khó khăn gồm phương thức nuôi truyền thống thả rông, thiếu đầu tư chuồng trại kiên cố, thức ăn nghèo dinh dưỡng, dịch bệnh và tỷ lệ hao hụt lợn con cao.

5. **Làm thế nào để bảo tồn giống lợn bản địa?**  
Cần xây dựng chương trình bảo tồn nguồn gen, hạn chế giao phối cận huyết, nâng cao nhận thức người chăn nuôi và phát triển kỹ thuật chọn giống phù hợp.

## Kết luận

- Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng chăn nuôi lợn bản tại huyện Tân Lạc với đàn lợn hơn 5.500 con, chủ yếu nuôi theo phương thức truyền thống.  
- Áp dụng cải thiện dinh dưỡng và phương thức nuôi nhốt hoàn toàn giúp nâng cao năng suất sinh sản, tăng số con sống và khối lượng cai sữa.  
- Tỷ lệ tiêm phòng bệnh còn thấp, dịch bệnh ảnh hưởng lớn đến hiệu quả chăn nuôi.  
- Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và chính sách bảo tồn, phát triển giống lợn bản địa phù hợp với điều kiện địa phương.  
- Khuyến khích các bên liên quan áp dụng kết quả nghiên cứu để phát triển chăn nuôi bền vững, bảo tồn nguồn gen quý của lợn bản địa.

Triển khai các giải pháp kỹ thuật trong thực tế, tổ chức tập huấn cho người chăn nuôi và tăng cường công tác tiêm phòng, đồng thời nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả chăn nuôi lợn bản địa tại các vùng đồi núi khác.

**Hãy bắt đầu áp dụng các giải pháp kỹ thuật để nâng cao năng suất và bảo tồn giống lợn bản địa ngay hôm nay!**

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Giống bản địa 1. Khái niệm Trải qua hàng nghìn năm, dưới sự tác động của chọn lọc tự nhiên và chọn lọc nhân tạo đã hình thành nên những giống vật nuôi mang bản sắc riêng của từng quốc gia, của từng vùng, từng miền.

Chúng có những đặc điểm quý, đó là khả năng sử dụng tốt các loại thức ăn thô, khả năng thích nghi với điều kiện sống cao, khả năng chống chịu bệnh tốt, chất lượng thịt thơm ngon,. Tuy nhiên, có những giống có năng suất rất cao nhưng khi gặp điều kiện khí hậu, dinh dưỡng khác so với nơi nó được sinh ra lại tỏ ra kém thích nghi, năng suất thấp hơn mức trung bình của giống và dễ bị nhiễm bệnh. Chính điều này đã giải thích quá trình hình thành các giống vật nuôi bản địa (Nguyễn Kim Đường, 1992; Lê Viết Ly và cs. Như vậy, giống vật nuôi nào gắn bó lâu đời và thích nghi tốt với điều kiện sinh thái nông nghiệp cũng như tập quán sản xuất, bản sắc văn hóa của một vùng miền hay dân tộc nào đó thì trở thành giống vật nuôi bản địa của nơi đó.

Đặc điểm của giống bản địa Các giống bản địa không chỉ phản ánh khả năng di truyền của giống mà còn gián tiếp biểu hiện tập quán sản xuất của địa phương. Chúng có những ưu điểm sau: - Khả năng thích nghi tốt với điều kiện sinh thái môi trường khắc nghiệt. - Khả năng sử dụng tốt các loại thức ăn thô nghèo dinh dưỡng và phù hợp với điều kiện chăm sóc của người dân địa phương. - Khả năng chống chịu bệnh tốt.

- Chi phí đầu tư thấp. - Chất lượng thịt ngon. Nếu xét về góc độ kinh tế, nhược điểm của các giống vật nuôi bản địa là tầm vóc nhỏ, năng suất thấp và khó thích nghi với điều kiện sinh thái mới. Tuy nhiên, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 4 trong điều kiện nóng ẩm và thức ăn nghèo dinh dưỡng thì đó lại là một sự thích nghi hợp lý.

Tầm vóc nhỏ bé của các giống nội địa là điều kiện dễ dàng cho người chăn nuôi chấp nhận việc tạp giao với giống ngoại để cải thiện chất lượng (Lê Viết Ly và cs. Sự đa dạng các giống lợn bản địa ở Việt Nam Theo thống kê, Việt Nam có tới 20 giống lợn bản địa như lợn Ỉ, lợn Móng Cái, lợn Thuộc nhiêu, lợn Hung (Hà Giang), lợn Vân Pa (Quảng Trị), lợn Mường Khương (Lào Cai), lợn Táp Ná (Cao Bằng), lợn Lửng (Phú Thọ), lợn đen Mường Lay (Điện Biên),… Các giống lợn bản địa chủ yếu được bà con các dân tộc miền núi khắp các vùng từ Móng Cái (Quảng Ninh) qua dãy Trường Sơn đến Bình Phước lưu giữ và chăn nuôi ở quy mô nhỏ với phương thức thả rông. Các giống lợn bản địa ở nước ta có sự phân bố đa dạng và những đặc điểm ngoại hình rất riêng, đặc trưng cho từng giống và từng vùng khác nhau (Trần Thanh Vân và cs., 2017) Lợn Móng Cái: Là giống lợn nội được hình thành và phát triển lâu đời ở vùng Đông Bắc Việt Nam. Có thể xem các vùng Hà Cối (huyện Đầm Hà) và Tiên Yên (Đông Triều) của tỉnh Quảng Ninh là nguồn cội của giống lợn Móng Cái.

Lợn Móng Cái có một số đặc điểm như đầu đen, có điểm trắng giữa trán, lưng và mông có mảng đen kéo dài hình yên ngựa, đầu to, miệng nhỏ dài, tai nhỏ và nhọn, lưng võng, bụng hơi xệ. Ưu điểm của giống lợn này là sớm thành thục về tính dục, sinh sản tốt, nuôi con khéo (Trần Thanh Vân và cs., 2017) Lợn Ỉ: Có nguồn gốc ở miền Bắc Nam Định, hiện giống lợn này đang ở trong tình trạng nguy kịch và chỉ còn sót lại ở một số xã của tỉnh Thanh Hoá. Qua một thời gian dài, giống lợn Ỉ mỡ đã tạp giao với các nhóm giống lợn khác và trở thành giống lợn Ỉ ngày nay với hai loại hình chính là Ỉ mỡ và Ỉ pha. Chúng có một số đặc điểm ngoại hình chung như da đen, lông ngắn và thưa, đầu to, lưng thẳng, bụng xệ và chân thấp.

Lợn Ỉ có những đặc điểm di truyền quý giá như thành thục sớm, mắn đẻ, khéo nuôi con, khả năng sử dụng tốt các loại thức ăn thô xanh, khả năng chống chịu bệnh tốt (Trần Thanh Vân và cs., 2017) (Vũ Ngọc Sơn và cs., 2010) Lợn Mường Khương: Là giống lợn địa phương có từ lâu đời, gắn liền với đời sống người H’Mông và được nuôi nhiều nhất ở huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 5 Lợn có màu lông đen tuyền hoặc đen có đốm trắng ở đầu đuôi và ở chân, lông thưa và mềm. Đa số lợn có tầm vóc to cao, bốn chân khỏe, lưng ít võng, mõm thẳng và dài. Ở các lứa tuổi khác nhau, tỉ lệ thịt và mỡ của lợn cũng khác nhau.

Đặc điểm nổi bật của giống lợn này là có khả năng chống chịu tốt với các điều kiện chăn thả ở các vùng núi cao. Có thể sử dụng các ưu điểm này để lai tạo nhằm nâng cao tầm vóc của lợn địa phương có khối lượng nhỏ (Trần Thanh Vân và cs., 2017) Lợn đen Lũng Pù (Lợn Mèo Vạc, Hà Giang): Là giống lợn quý của người Mông, có tầm vóc to lớn. Chúng có lông đen, dày và ngắn, da thô, tai nhỏ cụp xuống, mõm dài trung bình. Giống lợn này, mang những đặc điểm quý như khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt của vùng núi cao, dễ nuôi, phàm ăn, sức đề kháng cao, tính chống chịu bệnh tốt.

So sánh với các giống lợn Việt Nam, lợn đen Lũng Pù có tốc độ tăng khối lượng khá cao, thịt thơm ngon, tuy nhiên mỡ hơi nhiều (Vũ Ngọc Sơn và cs., 2010) Lợn đen Mường Lay (Điện Biên): Đây là giống lợn đen phàm ăn, phát triển mạnh, thích nghi tốt với điều kiện khắc nghiệt, khả năng chống chịu bệnh cao. Lợn đen Mường Lay có khả năng sinh sản tốt, mỗi lứa đẻ trung bình 12 - 15 con, thậm chí tới 20 con/lứa. Nuôi lợn đen Mường Lay ít tốn thức ăn nhưng chúng vẫn lớn đều, thịt săn chắc, thơm và ngọt. Do đó, thịt của chúng được coi là thực phẩm sạch và được nhiều người ưa chuộng (Trần Thanh Vân và cs., 2017) Lợn Lửng: Là giống lợn của một số thôn bản của các xã vùng sâu, vùng xa.

Chúng có một số đặc điểm như tầm vóc nhỏ, toàn thân đen tuyền, trán nhô, mặt phẳng, mõm dài, tai chuột, chân nhỏ. Thịt lợn Lửng thơm và ngon như thịt lợn rừng (Trần Thanh Vân và cs., 2017) Lợn Lang Hồng: Được nuôi nhiều ở vùng đồng bằng và thung lũng hạ lưu sông Cầu, sông Thương và sông Lục Nam. Lợn Lang Hồng có ngoại hình tương đối giống lợn Móng Cái. Giống lợn này vốn là loại lợn hướng mỡ nên càng béo càng di chuyển khó khăn, chân đi cả bàn, vú quét đất.

Đây là giống lợn thành thục về tính sớm, chịu đựng kham khổ và có khả năng sinh sản tốt (Trần Thanh Vân và cs., 2017) Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 6 Lợn Mẹo (Lợn Mèo Nghệ An): Lợn Mẹo được nuôi trong điều kiện thả rông quanh năm, ít được sự chăm sóc của con người, chủ yếu ở vùng núi tỉnh Nghệ An, tập trung nhiều ở hai huyện Kỳ Sơn và Tương Dương. Sau các cuộc điều tra giống những năm 60 lợn Mẹo được nuôi phổ biến dần xuống các huyện đồng bằng Nghệ An (Anh Sơn, Đô Lương, Nam Đàn) và con đực được lai với các giống địa phương để nuôi kinh tế. Tầm vóc to, thể hình cứng cáp, bốn chân đứng thẳng, khả năng chống chịu bệnh tốt - đó là những đặc điểm nổi bật của giống lợn này. Đây là những đặc điểm rất hiếm thấy ở các giống lợn bản địa của nước ta (Trần Thanh Vân và cs., 2017) Lợn Cỏ: Đây là giống lợn đặc trưng của một số vùng đất nghèo ở miền Trung, chủ yếu ở các tỉnh khu Bốn cũ.

Trước những năm 60, giống lợn này thấy nhiều ở các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, khu vực Bình Trị Thiên. Do lợi ích kinh tế thấp và nhất là sau khi có chủ trương nhân rộng giống lợn Móng Cái ra các tỉnh miền Trung thì đàn lợn này bị thu hẹp nhanh và gần như tuyệt chủng. Lợn Cỏ có tầm vóc nhỏ, nhỏ hơn so với các giống lợn nội như lợn Móng Cái, lợn Ỉ. Đại đa số là lợn lang trắng đen, mõm dài, xương nhỏ, bụng xệ.

Đây là loại lợn mini. Có lúc người chăn nuôi định giữ lại để tạo lợn địa phương mini do có chất lượng thịt thơm ngon. Tuy nhiên, do giá trị kinh tế thấp nên con người đã bỏ giống lợn này trước khi có dự định bảo tồn chúng (Nguyễn Đức Hưng, Lê Viết Vũ, 2011) Lợn Sóc: Là giống lợn thuần rất lâu đời và duy nhất được dân địa phương nuôi, gắn bó với đời sống kinh tế và văn hoá của đồng bào Tây Nguyên. Hình dáng lợn Sóc rất gần với lợn rừng, tầm vóc nhỏ, mõm dài, hơi nhọn và chắc, thích hợp với đào bới kiếm thức ăn.

Da thường dày, lông đen, dài, có bờm dài và dựng đứng. Chân nhỏ nhưng rất nhanh nhẹn. Ưu điểm của lợn Sóc là có khả năng tự kiếm thức ăn trên các loại địa hình khác nhau, khả năng làm tổ, đẻ con và nuôi con nơi hoang dã không cần sự can thiệp của con người. Thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên ở Cao Nguyên với độ cao > 500m so với mặt biển, khả năng chống chịu bệnh tật cao, nhanh nhẹn, sống thả rông, ít phụ thuộc vào sự cung cấp, nuôi dưỡng chăm sóc của con người (Nguyễn Đức Hưng, Lê Viết Vũ, 2011) Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 7 Lợn Thuộc Nhiêu: Lợn Thuộc Nhiêu là giống lợn lai giữa lợn ngoại với lợn nội được hình thành từ hằng trăm năm trước đây và được phát triển trong sản xuất ở nhiều vùng.

Hiện giống lợn này được phát triển rộng rãi các tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long, Long An, Đồng Nai, Bình Thuận, Cần Thơ, Sóc Trăng,. Đa số lợn có tầm vóc khá, có thể chất thanh sổi, thân hình vuông, thấp, lưng hơi oằn, mông vai nở, chân thấp, yếu, đi ngón, móng xoè, đuôi ngắn. Với việc gia tăng máu ngoại thông qua lai với lợn Yorkshire đực, lợn Thuộc Nhiêu ngày càng có ngoại hình và đặc điểm của lợn Yorkshire.