BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM ---------- HUỲNH THỊ THANH LOAN ẢNH HƢỞNG CỦA VĂN HÓA TỔ CHỨC ĐẾN CHIA SẺ TRI THỨC CỦA NHÂN VIÊN: NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP CÁC NGÂN HÀNG TMCP TẠI TỈNH CẦN THƠ LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM ---------- HUỲNH THỊ THANH LOAN ẢNH HƢỞNG CỦA VĂN HÓA TỔ CHỨC ĐẾN CHIA SẺ TRI THỨC CỦA NHÂN VIÊN: NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP CÁC NGÂN HÀNG TMCP TẠI TỈNH CẦN THƠ Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh (Hƣớng nghiên cứu) Mã số: 60340102 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.
BÙI THỊ THANH TP. Hồ Chí Minh - Năm 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự hướng dẫn khoa học của PGS. Bùi Thị Thanh. Các nội dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa được công bố bằng bất kỳ hình thức nào trước đây.
Những số liệu trong bảng biểu phục vụ trong việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau và được ghi rõ trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều được trích dẫn và chú thích nguồn gốc rõ ràng. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung luận văn của mình. Trường đại học Kinh tế TP.HCM không liên quan đến những vi phạm tác quyền, bản quyền do tôi gây ra trong quá trình thực hiện (nếu có).HCM, Ngày 31 Tháng 10 Năm 2015 Tác giả Huỳnh Thị Thanh Loan MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu .5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.6 Cấu trúc luận văn .4 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .2 Đo lường văn hóa tổ chức .2 Chia sẻ tri thức (Knowledge sharing) .3 Mối quan hệ giữa văn hóa tổ chức và chia sẻ tri thức .4 Tổng quan các nghiên cứu trước .1 Nghiên cứu của Adel Ismail Al-Alawi và cộng sự (2007) .2 Nghiên cứu của Islam và cộng sự (2011).3 Nghiên cứu của Jahani và cộng sự (2011) .4 Nghiên cứu của Trần Minh Thành (2013) .5 Nghiên cứu của Sunita Rega Kathiravelu và cộng sự (2014) .5 Đề xuất mô hình nghiên cứu .13 Chƣơng 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Qui trình nghiên cứu .2 Nghiên cứu định tính .1 Thiết kế nghiên cứu định tính .2 Kết quả nghiên cứu định tính .3 Nghiên cứu định lượng.1 Thiết kế mẫu nghiên cứu .2 Thiết kế bảng câu hỏi .3 Thu thập dữ liệu .4 Phương pháp xử lý dữ liệu nghiên cứu .28 Chƣơng 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu .2 Phân tích độ tin cậy Cronbach‟s Alpha của các thang đo các yếu tố văn hóa tổ chức .3 Phân tích nhân tố khám phá (EFA) .1 Phân tích nhân tố khám phá các thành phần thang đo các yếu tố của văn hóa tổ chức .2 Phân tích nhân tố khám phá thang đo chia sẻ tri thức của nhân viên .4 Phân tích hồi quy.1 Phân tích hệ số tương quan .2 Phân tích hồi quy của ảnh hưởng các yếu tố văn hóa tổ chức đến chia sẻ tri thức .3 Kiểm định lý thuyết về phân phối chuẩn .4 Kiểm định giả thuyết .42 Chƣơng 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHO NHÀ QUẢN TRỊ .1 Tóm tắt nội dung và kết quả nghiên cứu .2 Hàm ý cho nhà quản trị .3 Hạn chế đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo .50 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT EFA Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis) KMO Hệ số Kaiser – Meyer – Olkin QĐ-NHNN Quyết định của Ngân hàng Nhà nước Sig.
Mức ý nghĩa quan sát (Observed significance level) SPSS Phần mềm thống kê cho khoa học xã hội (Statistical Package for the Social Sciences) TMCP Thương mại cổ phần TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh VIF Hệ số nhân tố phóng đại phương sai (Variance inflation factor) DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Trang Bảng 3.1 Thang đo sự tin tưởng (TR).2 Thang đo giao tiếp (CO).3 Thang đo lãnh đạo (LS) .4 Thang đo cấu trúc tổ chức (OS) .5 Thang đo hệ thống khen thưởng (RS) .6 Thang đo hệ thống thông tin (IT) .7 Thang đo chia sẻ tri thức (KS) .8 Bảng thang đo Likert 5 điểm .1 Thống kê mô tả mẫu .2 Cronbach‟s Alpha thang đo các yếu tố của văn hóa tổ chức .3 Kết quả kiểm định KMO và Bartlett của các yếu tố của văn hóa tổ chức .4 Kết quả phân tích EFA các thành phần thang đo các yếu tố của văn hóa tổ chức .5 Kết quả kiểm định KMO và Bartlett của chia sẻ tri thức .6 Kết quả phân tích EFA thang đo chia sẻ tri thức .7 Kết quả phân tích tương quan giữa các biến .8 Đánh giá độ phù hợp của mô hình ảnh hưởng văn hóa tổ chức đến chia sẻ tri thức .9 Kiểm định độ phù hợp của mô hình ảnh hưởng văn hóa tổ chức đến chia sẻ tri thức .10 Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính ảnh hưởng văn hóa tổ chức đến chia sẻ tri thức .1 Thống kê mô tả các giá trị thang đo. 47 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Trang Hình 2.1 Mô hình nghiên cứu của Al-Alawi A. và cộng sự (2007) .2 Mô hình nghiên cứu của Islam và cộng sự (2011) .3 Mô hình nghiên cứu của Jahani và cộng sự (2011).4 Mô hình nghiên cứu của Trần Minh Thành (2013)….5 Mô hình nghiên cứu của Kathiravelu S.R và cộng sự (2014) .6 Mô hình nghiên cứu đề xuất .1 Quy trình nghiên cứu .1 Biểu đồ tần số Histogram của chia sẻ tri thức .2 iểu đồ phân phối tích lũy P-P Plot của chia sẻ tri thức .3 iểu đồ Scatterplot của chia sẻ tri thức .4 Mô hình nghiên cứu sau khi phân tích hồi quy. 42 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do chọn đề tài Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra nhanh chóng và sâu rộng, tác động đến mọi hoạt động của nền kinh tế xã hội.
Đồng thời, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ, nền kinh tế tri thức đang trở thành mục tiêu của nhiều quốc gia trên thế giới. Nhân tố tri thức được đánh giá như là một trong những nhân tố quan trọng nhất nhằm phát triển mọi ngành, nghề, lĩnh vực sản phẩm của nền kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực Ngân hàng. Lĩnh vực Ngân hàng ở Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, sau khi Việt Nam trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Để đáp ứng nhu cầu phát triển của lĩnh vực này theo xu thế nêu trên, việc quy hoạch phát triển nhân lực trong lĩnh vực Ngân hàng là yếu tố cốt lõi nhằm hình thành nguồn nhân lực bảo đảm về số lượng và chất lượng.
Theo Quyết định số 219/QĐ-NHNN tháng 02 năm 2012, nhân lực trong lĩnh vực Ngân hàng có trình độ sau đại học chiếm tỷ lệ 3,1%; đại học 65,05%; cao đẳng 7,54%; trung cấp 11,16%; nhân lực chưa qua đào tạo 13,15%. Thực trạng này cho thấy chất lượng nhân lực trong lĩnh vực Ngân hàng còn nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, chất lượng nguồn nhân lực có quan hệ với việc tổ chức hình thành nền văn hóa trong doanh nghiệp. Nhiều nghiên cứu cho thấy trong nền văn hóa đó, vấn đề chia sẻ tri thức giữa những nhân viên trong doanh nghiệp đóng góp một phần quan trọng trong sự đổi mới cho tổ chức (Jackson và cộng sự, 2006).
Chia sẻ tri thức giữa nhân viên và các đội nhóm hiệu quả cho phép khai thác nguồn tri thức trong doanh nghiệp một cách tối ưu (Davenpork và Prusak, 1998). Nói cách khác, nếu trước đây sự phát triển của doanh nghiệp phụ thuộc phần lớn vào năng lực quản lý thì nay, trong nền kinh tế tri thức, sự tồn tại và phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào hoạt động chia sẻ tri thức. Giá trị văn hóa của từng nhân viên bị ảnh hưởng bởi chia sẻ tri thức (Hofstede, 2001) dẫn đến hiệu quả hoạt động của một tổ chức phụ thuộc vào mức độ mà các giá trị 2 văn hóa của tổ chức được chia sẻ (De Long và Fahey, 2000). Cũng có nhiều nghiên cứu nhận ra rằng việc quản lý và khai thác tri thức có hiệu quả đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững của một tổ chức (Conner và Prahalad, 1996; Pettigrew và Whipp, 1993).
Văn hóa tổ chức mạnh hay yếu đều có những đóng góp tích cực và tiêu cực trong việc chia sẻ tri thức trong một môi trường làm việc (Suppiah và Sandhu, 2011). Gần đây nghiên cứu Rai (2011) đã nhấn mạnh rằng sự sáng tạo kiến thức và tổ chức học tập – tiền thân của chia sẻ tri thức trong một tổ chức chịu ảnh hưởng của văn hóa tổ chức là rất lớn. Chia sẻ tri thức giữa các nhân viên và các phòng ban trong tổ chức là cần thiết để chuyển giao kiến thức cá nhân và nhóm vào kiến thức tổ chức, dẫn đến sự thỏa mãn công việc của nhân viên, và nhân viên sẽ gắn bó, trung thành hơn đối với tổ chức (Davenport và Prusak, 1998). Trên thế giới, các nghiên cứu về ảnh hưởng của văn hóa tổ chức đến chia sẻ tri thức của nhân viên cũng không nhiều.
Vì vậy, trong luận văn này, tác giả tập trung vào việc nghiên cứu “Ảnh hưởng của văn hóa tổ chức đến chia sẻ tri thức của nhân viên – Nghiên cứu trường hợp các Ngân hàng thương mại cổ phần tại tỉnh Cần Thơ” để góp phần giúp cho các Ngân hàng hiểu được vai trò thiết yếu của văn hóa tổ chức trong việc nuôi dưỡng kiến thức và truyền bá một cách có hiệu quả trong tổ chức đó.2 Mục tiêu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu nhằm đạt được các mục tiêu: (1) Xác định các yếu tố chính của văn hóa tổ chức ảnh hưởng đến chia sẻ tri thức của nhân viên. (2) Xây dựng và kiểm định mô hình ảnh hưởng các yếu tố của văn hóa tổ chức đến chia sẻ tri thức của nhân viên tại các Ngân hàng TMCP tỉnh Cần Thơ.