Chương 1 - Giới thiệu đề tài. Trong chương này, tác giả trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu, phương pháp nghiên cứu cũng như ý nghĩa của đề tài và bố cục bài viết. Chương 2 - Tổng quan các nghiên cứu trước đây về ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp. Chương này được trình bày thành 02 nội dung chính.
Đầu tiên, tác giả giới thiệu về cơ sở lý thuyết của đề tài, bao gồm 03 cơ sở lý thuyết: lý thuyết đánh đổi, lý tuyết về trật tự phân hạng và lý thuyết về vấn đề đại diện, đồng thời trình bày 04 động cơ của việc nắm giữ tiền mặt: động cơ giao dịch, động LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 cơ phòng ngừa, động cơ về thuế và động cơ về vấn đề đại diện. Sau đó, tác giả tổng hợp một số bằng chứng thực nghiệm trước đây về ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị DN cũng như các nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt của công ty. Chương 3 - Phương pháp nghiên cứu. Trong chương này, tác giả sẽ làm rõ phương pháp nghiên cứu, bao gồm các công việc như: nguồn thu thập số liệu, mô tả về biến, sử dụng phương pháp và mô hình nghiên cứu nào để phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài và dựa vào các lập luận cũng như các kết quả nghiên cứu trước đây để đưa ra các kỳ vọng về dấu sẽ xảy ra đối với các công ty niêm yết Việt Nam.
Chương 4 - Kết quả kiểm định ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị doanh nghiệp của các công ty niêm yết Việt Nam. Trong chương này, tác giả sẽ trình bày kết quả kiểm định thực nghiệm cho 270 công ty niêm yết Việt Nam trên hai sàn HOSE và HNX giai đoạn 2008 – 2013 về ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt lên giá trị DN cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt của các DN. So sánh các kết quả thu được với các nghiên cứu thực nghiệm trước đó. Chương 5 - Kết luận.
Chương này sẽ tổng kết các kết quả mà đề tài đạt được và rút ra các hạn chế của đề tài. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA NẮM GIỮ TIỀN MẶT ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP Trong chương này, trước hết, tác giả sẽ khái quát 03 lý thuyết liên quan đến việc nắm giữ tiền mặt: lý thuyết đánh đổi, lý thuyết trật tự phân hạng, lý thuyết đại diện và 04 động cơ của việc nắm giữ tiền mặt: động cơ giao dịch, động cơ phòng ngừa, động cơ về thuế và động cơ về vấn đề đại diện. Sau đó, tác giả sẽ tổng hợp một số nghiên cứu thực nghiệm trước đây liên quan đến ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt lên giá trị DN cũng như một số bài nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến nắm giữ tiền mặt của công ty. Lý thuyết về nắm giữ tiền mặt Việc nắm giữ tiền mặt của DN được giải thích bởi ba lý thuyết: lý thuyết đánh đổi (Myers, 1977), lý thuyết trật tự phân hạng (Myers và Majluf, 1984) và lý thuyết đại diện (Jensen, 1986).
Lý thuyết đánh đổi (Trade – off theory) Lý thuyết đánh đổi (Myers, 1977) về nắm giữ tiền mặt phát biểu rằng DN có thể xác định một mức tiền mặt nắm giữ tối ưu bằng cách cân bằng giữa lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt. Các lợi ích liên quan đến nắm giữ tiền mặt bao gồm: - Thứ nhất: nắm giữ tiền mặt giúp DN giảm đi khả năng kiệt quệ tài chính vì lượng tiền mặt nắm giữ đóng vai trò như một dự trữ an toàn để đối phó với những tổn thất bất ngờ hoặc buộc phải huy động nguồn vốn bên ngoài tốn kém. - Thứ hai: nắm giữ tiền mặt cho phép DN thực hiện chính sách đầu tư tối ưu thậm chí khi DN phải đối mặt với những khó khăn về tài chính vì nếu không có tiền mặt, việc huy động nguồn vốn bên ngoài sẽ khó khăn và tốn kém, có thể buộc DN phải từ bỏ các dự án có hiện giá thuần (NPV) dương. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Cuối cùng: nắm giữ tiền mặt góp phần tiết kiệm chi phí cho DN vì lượng tiền mặt nắm giữ sẽ giúp cho DN trang trải các khoản chi phí phát sinh mà không cần phải huy động nguồn vốn bên ngoài tốn kém.
Bên cạnh những lợi ích như trình bày ở trên, nắm giữ tiền mặt cũng tạo ra chi phí cho DN. Chi phí chủ yếu của việc nắm giữ tiền mặt chính là chi phí cơ hội của vốn khi đầu tư vào các tài sản có tính thanh khoản vì lợi nhuận thu được từ các tài sản có tính thanh khoản thấp (Ferreira và Vilela, 2004). Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory) Lý thuyết trật tự phân hạng (Myers và Majluf, 1984) mô tả một hệ thống thứ bậc tài trợ làm tối thiểu hóa chi phí. Lý thuyết trật tự phân hạng bắt đầu với thông tin bất cân xứng – một cụm từ dùng để chỉ rằng các giám đốc biết nhiều về các tiềm năng, rủi ro và các giá trị của DN mình hơn các nhà đầu tư bên ngoài.
Thông tin bất cân xứng tác động đến việc lựa chọn giữa tài trợ nội bộ và tài trợ bên ngoài. Từ đó, lý thuyết trật tự phân hạng cho rằng các DN tài trợ vốn cho các dự án đầu tư, trước hết là bằng lợi nhuận giữ lại, tiếp theo là nợ vay và cuối cùng là vốn cổ phần từ phát hành cổ phiếu mới. Mục đích của trật tự phân hạng này nhằm tối thiểu hóa chi phí do bất cân xứng thông tin và các chi phí tài chính khác. Theo lý thuyết này, các DN không có mức tiền mặt nắm giữ mục tiêu nhưng thay vào đó, tiền mặt được sử dụng như một tấm đệm giữa lợi nhuận giữ lại và nhu cầu đầu tư.
Vì vậy, khi DN kinh doanh hiệu quả, tạo ra nhiều lợi nhuận, đủ để tài trợ cho các dự án đầu tư mới, DN sẽ tiến hành trả nợ và tích lũy tiền mặt. Khi lợi nhuận giữ lại không đủ để tài trợ cho các dự án, DN sẽ sử dụng lượng tiền mặt tích lũy và nếu cần thiết sẽ phát hành nợ và cổ phiếu. Điều này đưa đến một trật tự phân hạng, theo đó, tài trợ nội bộ - là nguồn lợi nhuận giữ lại trong năm và lượng tiền mặt DN tích lũy được - được ưu tiên nhất, theo sau là phát hành nợ mới và cuối cùng là phát hành vốn cổ phần mới. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Lý thuyết đại diện (Agency theory) Lý thuyết đại diện (Jensen, 1986) cho rằng giữa các nhà quản lý và các cổ đông có sự mâu thuẫn với nhau về lợi ích. Các nhà quản lý có động cơ tích trữ tiền mặt để gia tăng số lượng tài sản thuộc quyền kiểm soát của họ và từ đó có được sức mạnh tùy ý quyết định các dự án đầu tư của DN. Có tiền mặt sẵn sàng để đầu tư, người quản lý không cần phải huy động nguồn vốn bên ngoài và do đó, không chịu sự giám sát từ bên ngoài. Điều này cho phép các nhà quản lý có thể tự do thực hiện các dự án đầu tư và các hành động mang lại lợi ích cho bản thân mình cho dù điều đó có tác động tiêu cực đến giá trị tài sản của các cổ đông đi chăng nữa.
Chính vì vậy, để tránh những ảnh hưởng tiêu cực do các nhà quản lý gây ra, các cổ đông mong muốn duy trì một lượng tiền mặt nắm giữ thấp hơn. Liên quan đến vấn đề nắm giữ tiền mặt, lý thuyết đại diện gồm 2 giả thuyết chính: giả thuyết dòng tiền tự do và giả thuyết giảm thiểu rủi ro. Cụ thể: - Giả thuyết dòng tiền tự do: lượng tiền mặt nắm giữ được xem như dòng tiền tự do mà nhà quản lý có thể sử dụng tùy ý nhằm phục vụ cho những lợi ích cá nhân, dẫn đến mâu thuẫn quyền lợi giữa nhà quản lý và các cổ đông vì nhà quản lý có thể hành động gây tổn hại đến giá trị tải sản của các cổ đông. - Giả thuyết giảm thiểu rủi ro: nắm giữ tiền mặt được xem như là hành động đầu tư phi rủi ro, do đó nhà quản lý không thích rủi ro sẽ gia tăng lượng tiền mặt nắm giữ để giảm thiểu rủi ro cho DN, hành động nắm giữ tiền mặt này có thể dẫn đến việc từ bỏ những dự án có hiện giá thuần (NPV) dương nhưng đầy rủi ro.
Động cơ nắm giữ tiền mặt Lịch sử nghiên cứu về kinh tế - tài chính đã xác định có 4 động cơ chính để các DN nắm giữ tiền mặt, bao gồm: động cơ giao dịch, động cơ phòng ngừa, động cơ về thuế và động cơ về vấn đề đại diện. Cụ thể: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Động cơ giao dịch (The transaction motive) Động cơ giao dịch của nắm giữ tiền mặt liên quan đến nhu cầu tiền mặt cần dùng để trang trải các chi phí quản lý và để đáp ứng cho các hoạt động kinh doanh thường xuyên của DN (Keynes, 1936). Điều này được giải thích cụ thể như sau: Trong thực tế kinh doanh hiện nay, các DN phần lớn bán hàng và cung cấp dịch vụ theo hình thức tín dụng thương mại, tức DN sẽ cung cấp hàng hóa, dịch vụ và cho khách hàng nợ thanh toán trong một khoảng thời gian nhất định.
Như vậy, trong khoảng thời gian chờ đợi nhận khoản thanh toán từ khách hàng, DN sẽ có khả năng bị thiếu hụt tiền mặt. Tương tự như thế, trong hoạt động đầu tư, DN tiến hành tài trợ vốn vào các dự án đầu tư, khi đó một khối lượng tiền trong DN được chi ra, tuy nhiên, phải sau một thời gian nhất định, dự án mới đem lại thu nhập và như vậy, trong khoảng thời gian chờ đợi dự án đem lại thu nhập, DN cũng có khả năng bị thiếu hụt tiền mặt. Khi tình trạng thiếu hụt tiền mặt xảy ra, để đảm bảo đủ tiền mặt trang trải các chi phí quản lý và để đáp ứng cho các hoạt động kinh doanh thường xuyên, DN có thể sử dụng các giải pháp như: huy động nguồn vốn bên ngoài, thanh lý các tài sản, giảm hoặc trì hoãn các khoản đầu tư và chi trả cổ tức, hoặc đàm phán lại các điều khoản thanh toán với nhà cung cấp để trì hoãn các khoản nợ phải trả.