Luận văn thạc sĩ đánh giá mức độ ảnh hưởng của phương pháp giáo dục montessori đến sự phát triển nhận thức của trẻ 3 6 tuổi

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích đánh giá mức độ ảnh hưởng của phương pháp giáo dục montessori đến sự phát triển nhận thức của trẻ 3, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Đinh Vũ Hạnh Trang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đinh Thị Kim Thoa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục
• Đề tài: Đánh giá ảnh hưởng của phương pháp giáo dục Montessori đến sự phát triển nhận thức của trẻ 3 – 6 tuổi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Các nghiên cứu về giáo dục mầm non và phát triển nhận thức ở trẻ mầm non
• 1.3. Nghiên cứu về phương pháp giáo dục Montessori
• 1.4. Cơ sở lý luận về đánh giá trong giáo dục
• 1.5. Tiêu chí đánh giá
• 1.6. Cơ sở lý luận về phương pháp giáo dục
• 1.7. Cơ sở lý luận về nhận thức
• 1.8. Chương trình giáo dục mầm non Việt Nam và Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mẫu nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 2.3. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
• 2.4. Phương pháp quan sát
• 2.5. Phương pháp phỏng vấn
• 2.6. Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả đo lường mức độ phát triển nhận thức của trẻ
• 3.2. Ảnh hưởng của PPGD Montessori đến sự phát triển nhận thức của trẻ
• 3.3. Ảnh hưởng của các yếu tố khác đến kết quả đo lường mức độ nhận thức của trẻ
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ảnh hưởng của phương pháp Montessori đến phát triển nhận thức trẻ 3 6 tuổi

Phương pháp giáo dục Montessori đã trở thành một trong những phương pháp giáo dục mầm non phổ biến nhất trên thế giới. Nghiên cứu cho thấy rằng phương pháp này không chỉ giúp trẻ em phát triển kỹ năng xã hội mà còn thúc đẩy sự phát triển nhận thức một cách toàn diện. Đặc biệt, trong độ tuổi từ 3 đến 6, trẻ em đang trong giai đoạn phát triển nhận thức mạnh mẽ, và phương pháp Montessori có thể tạo ra những tác động tích cực đáng kể.

1.1. Đặc điểm nổi bật của phương pháp Montessori trong giáo dục

Phương pháp Montessori tập trung vào việc khuyến khích trẻ tự học và khám phá. Các hoạt động học tập được thiết kế để phù hợp với nhu cầu và sở thích của từng trẻ, giúp trẻ phát triển tính tự lập và khả năng tư duy độc lập.

1.2. Tác động của môi trường học tập Montessori đến trẻ

Môi trường học tập trong phương pháp Montessori được thiết kế để khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động học tập một cách tự nhiên. Điều này giúp trẻ phát triển khả năng nhận thức thông qua việc tương tác với các vật liệu học tập và bạn bè.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng phương pháp Montessori

Mặc dù phương pháp Montessori mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong thực tế cũng gặp phải một số thách thức. Các giáo viên cần được đào tạo bài bản để hiểu rõ về phương pháp này và cách thức triển khai hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong việc đào tạo giáo viên Montessori

Đào tạo giáo viên là một yếu tố quan trọng để đảm bảo phương pháp Montessori được áp dụng đúng cách. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn thiếu các chương trình đào tạo chính thức và chất lượng cho giáo viên.

2.2. Sự khác biệt trong nhận thức của phụ huynh về phương pháp Montessori

Nhiều phụ huynh vẫn chưa hiểu rõ về phương pháp Montessori và có thể có những lo ngại về việc áp dụng phương pháp này trong giáo dục con cái của họ.

III. Phương pháp giáo dục Montessori và sự phát triển nhận thức của trẻ

Phương pháp Montessori không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội mà còn thúc đẩy sự phát triển nhận thức thông qua các hoạt động học tập tự do và có cấu trúc. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trẻ em được giáo dục theo phương pháp này có khả năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề tốt hơn.

3.1. Các hoạt động học tập trong phương pháp Montessori

Các hoạt động học tập trong phương pháp Montessori bao gồm việc sử dụng các vật liệu học tập cụ thể để trẻ có thể tự khám phá và học hỏi. Điều này giúp trẻ phát triển khả năng tư duy và sáng tạo.

3.2. Tác động của phương pháp Montessori đến khả năng ngôn ngữ của trẻ

Nghiên cứu cho thấy rằng trẻ em học theo phương pháp Montessori có khả năng phát triển ngôn ngữ tốt hơn so với trẻ em học theo phương pháp truyền thống. Điều này có thể được giải thích bởi việc trẻ thường xuyên tham gia vào các hoạt động giao tiếp và thảo luận.

IV. Ứng dụng thực tiễn của phương pháp Montessori trong giáo dục mầm non

Việc áp dụng phương pháp Montessori trong giáo dục mầm non đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Các trường mầm non áp dụng phương pháp này thường có tỷ lệ trẻ em phát triển nhận thức cao hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu về sự phát triển nhận thức của trẻ

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trẻ em được giáo dục theo phương pháp Montessori có sự phát triển nhận thức vượt trội hơn so với trẻ em học theo phương pháp truyền thống. Điều này thể hiện rõ qua các bài kiểm tra và đánh giá.

4.2. Các mô hình trường mầm non áp dụng phương pháp Montessori

Nhiều trường mầm non trên thế giới đã áp dụng thành công phương pháp Montessori, tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự phát triển toàn diện của trẻ.

V. Kết luận và tương lai của phương pháp Montessori trong giáo dục

Phương pháp Montessori đã chứng minh được hiệu quả trong việc phát triển nhận thức của trẻ em từ 3 đến 6 tuổi. Tương lai của phương pháp này trong giáo dục mầm non có thể sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng hơn nữa.

5.1. Những khuyến nghị cho việc áp dụng phương pháp Montessori

Cần có sự đầu tư vào đào tạo giáo viên và nâng cao nhận thức của phụ huynh về phương pháp Montessori để đảm bảo rằng trẻ em có thể nhận được những lợi ích tối đa từ phương pháp này.

5.2. Triển vọng phát triển của phương pháp Montessori trong tương lai

Với sự gia tăng nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục mầm non, phương pháp Montessori có thể sẽ trở thành một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục mầm non tại Việt Nam và trên thế giới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh giáo dục mầm non tại Việt Nam ngày càng đa dạng và phát triển, phương pháp giáo dục Montessori đã trở thành một xu hướng được nhiều cơ sở giáo dục áp dụng. Theo ước tính, số lượng các trường mầm non áp dụng phương pháp Montessori chiếm ưu thế lớn trong các phương pháp giáo dục mầm non hiện nay. Nghiên cứu này tập trung đánh giá ảnh hưởng của phương pháp giáo dục Montessori đến sự phát triển nhận thức của trẻ từ 3 đến 6 tuổi, đặc biệt là nhóm trẻ 5 – 6 tuổi tại 5 trường mầm non trên địa bàn 4 quận nội thành Hà Nội. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đo lường mức độ phát triển nhận thức của trẻ trong hai tiểu lĩnh vực: khám phá tự nhiên (KPTN) và khám phá xã hội (KPXH), đồng thời so sánh với nhóm trẻ được tổ chức hoạt động theo các phương pháp giáo dục mầm non khác. Thời gian khảo sát kéo dài từ tháng 11/2018 đến tháng 11/2019. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng khoa học về hiệu quả của phương pháp Montessori trong phát triển nhận thức trẻ mầm non, từ đó góp phần hoàn thiện chương trình giáo dục mầm non và nâng cao chất lượng giáo dục tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết phát triển nhận thức của trẻ và lý thuyết về phương pháp giáo dục Montessori. Lý thuyết phát triển nhận thức tập trung vào các quá trình tâm lý như cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng và trí nhớ, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hoạt động khám phá khoa học và xã hội trong việc phát triển khả năng suy luận và sáng tạo của trẻ. Lý thuyết Montessori nhấn mạnh ba đặc điểm quan trọng: tâm trí tiếp nhận (trí tuệ thẩm thấu), thời kỳ nhạy cảm và quá trình bình thường hóa, trong đó trẻ được tự do lựa chọn hoạt động, phát triển độc lập và học tập qua trải nghiệm giác quan với các giáo cụ đặc trưng. Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: nhận thức, khám phá tự nhiên, khám phá xã hội, giáo cụ Montessori, thời kỳ nhạy cảm, và phát triển khả năng suy luận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu tài liệu, điều tra thực nghiệm, quan sát, phỏng vấn và phân tích thống kê. Mẫu nghiên cứu gồm 110 trẻ 5 – 6 tuổi, trong đó 40 trẻ thuộc nhóm Montessori và 70 trẻ thuộc nhóm phương pháp khác, được chọn từ 5 trường mầm non tại Hà Nội. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện kết hợp với chọn mẫu phân tầng nhằm đảm bảo tính đại diện. Bộ công cụ đo lường bao gồm phiếu thực nghiệm dành cho trẻ dựa trên thang nhận thức của Bloom với các mức độ: Nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Sáng tạo; bảng hỏi dành cho giáo viên thu thập thông tin về môi trường lớp học và cách tổ chức hoạt động; phiếu quan sát và phỏng vấn bán cấu trúc với giáo viên và chuyên gia. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS và Microsoft Excel, kiểm tra độ tin cậy bằng hệ số Cronbach’s Alpha. Thời gian nghiên cứu kéo dài một năm, từ tháng 11/2018 đến tháng 11/2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ phát triển nhận thức của trẻ nhóm Montessori cao hơn nhóm phương pháp khác: Điểm trung bình tổng hợp của nhóm Montessori trong hai tiểu lĩnh vực KPTN và KPXH đạt khoảng 85%, trong khi nhóm phương pháp khác đạt khoảng 70%. Sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê với p < 0.05.

2. Khả năng nhận biết môi trường tự nhiên và xã hội: Trẻ nhóm Montessori đạt tỷ lệ trả lời đúng các câu hỏi về môi trường tự nhiên là 88%, cao hơn 15% so với nhóm còn lại. Tương tự, tỷ lệ trả lời đúng về môi trường xã hội của nhóm Montessori là 83%, vượt trội hơn 12% so với nhóm phương pháp khác.

3. Khả năng suy luận của trẻ: Nhóm Montessori thể hiện khả năng suy luận tốt hơn với điểm trung bình 78%, trong khi nhóm còn lại đạt 65%. Sự khác biệt này phản ánh hiệu quả của các hoạt động khám phá khoa học trong phương pháp Montessori.

4. Khả năng sáng tạo: Đáng chú ý, nhóm Montessori có điểm sáng tạo thấp hơn nhóm phương pháp khác khoảng 8%, cho thấy hạn chế trong việc khuyến khích sáng tạo tự do trong phương pháp này.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy phương pháp Montessori có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển nhận thức của trẻ trong các lĩnh vực khám phá tự nhiên và xã hội, cũng như khả năng suy luận. Nguyên nhân có thể do môi trường học tập Montessori được thiết kế đặc thù với các giáo cụ kích thích giác quan và khuyến khích trẻ tự khám phá, từ đó nâng cao khả năng nhận biết và tư duy logic. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu của Angeline Lillard và Nicole Else-Quest (2006) khi nhóm trẻ Montessori thể hiện kỹ năng học thuật và xã hội vượt trội. Tuy nhiên, điểm sáng tạo thấp hơn phản ánh hạn chế của phương pháp trong việc phát triển tính sáng tạo tự do, phù hợp với nhận định của một số nghiên cứu trước đây về việc Montessori tập trung nhiều vào hoạt động có cấu trúc hơn là trò chơi sáng tạo tự do. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh điểm trung bình các lĩnh vực nhận thức giữa hai nhóm, cũng như bảng tần số trả lời đúng từng câu hỏi để minh họa chi tiết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo giáo viên Montessori: Đào tạo chuyên sâu về phương pháp và kỹ năng tổ chức hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, đặc biệt chú trọng phát triển kỹ năng khuyến khích sáng tạo cho trẻ. Thời gian thực hiện: 6 tháng; chủ thể: các cơ sở đào tạo giáo viên và trường mầm non.

2. Mở rộng áp dụng phương pháp Montessori: Khuyến khích các trường mầm non công lập và tư thục áp dụng phương pháp Montessori, đặc biệt tại các quận nội thành Hà Nội, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nhận thức cho trẻ. Thời gian: 1-2 năm; chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường mầm non.

3. Phát triển và bổ sung giáo cụ Montessori: Đầu tư trang bị đầy đủ bộ giáo cụ đặc trưng, đồng thời phát triển các giáo cụ hỗ trợ phát triển sáng tạo nhằm khắc phục hạn chế hiện tại. Thời gian: 1 năm; chủ thể: Ban giám hiệu các trường mầm non.

4. Xây dựng chương trình đánh giá định kỳ: Thiết lập hệ thống đánh giá định kỳ về sự phát triển nhận thức của trẻ theo phương pháp Montessori để theo dõi tiến trình và điều chỉnh kịp thời. Thời gian: liên tục; chủ thể: giáo viên, chuyên gia đánh giá giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên mầm non: Nắm bắt kiến thức về phương pháp Montessori và cách thức áp dụng hiệu quả trong giảng dạy, từ đó nâng cao kỹ năng tổ chức hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ.

2. Nhà quản lý giáo dục: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển giáo dục mầm non phù hợp với xu hướng hiện đại và nhu cầu thực tế.

3. Chuyên gia nghiên cứu giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về giáo dục mầm non và phát triển nhận thức trẻ.

4. Phụ huynh: Hiểu rõ hơn về phương pháp Montessori và tác động của nó đến sự phát triển nhận thức của trẻ, từ đó phối hợp hiệu quả với nhà trường trong việc giáo dục con em.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp Montessori có phù hợp với tất cả trẻ mầm non không?
   Phương pháp Montessori phù hợp với đa số trẻ mầm non nhờ tính linh hoạt và tôn trọng sự phát triển cá nhân. Tuy nhiên, cần điều chỉnh phù hợp với đặc điểm riêng của từng trẻ và môi trường giáo dục.

2. Làm thế nào để đánh giá sự phát triển nhận thức của trẻ theo phương pháp Montessori?
   Có thể sử dụng bộ công cụ đo lường dựa trên thang nhận thức của Bloom, kết hợp quan sát, phỏng vấn và bảng hỏi để đánh giá toàn diện các khía cạnh nhận thức như khả năng nhận biết, suy luận và sáng tạo.

3. Phương pháp Montessori có giúp phát triển sáng tạo cho trẻ không?
   Nghiên cứu cho thấy Montessori phát triển tốt khả năng nhận thức và suy luận nhưng có hạn chế trong phát triển sáng tạo tự do, do phương pháp tập trung vào hoạt động có cấu trúc và giáo cụ cụ thể.

4. Chi phí áp dụng phương pháp Montessori có cao không?
   Chi phí đầu tư giáo cụ Montessori và đào tạo giáo viên tương đối cao so với phương pháp truyền thống, nhưng hiệu quả giáo dục mang lại có thể bù đắp chi phí này trong dài hạn.

5. Có thể kết hợp Montessori với các phương pháp giáo dục khác không?
   Có thể kết hợp để tận dụng ưu điểm của từng phương pháp, tuy nhiên cần đảm bảo nguyên tắc tôn trọng sự phát triển tự nhiên của trẻ và không làm mất đi tính đặc trưng của Montessori.

Kết luận

• Phương pháp giáo dục Montessori có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển nhận thức của trẻ 5 – 6 tuổi trong hai tiểu lĩnh vực khám phá tự nhiên và xã hội.
• Trẻ được học theo phương pháp Montessori thể hiện khả năng nhận biết và suy luận vượt trội so với nhóm trẻ áp dụng phương pháp khác.
• Hạn chế của phương pháp là khả năng phát triển sáng tạo tự do của trẻ chưa được khuyến khích đầy đủ.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để mở rộng áp dụng phương pháp Montessori trong giáo dục mầm non tại Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm đào tạo giáo viên, phát triển giáo cụ và xây dựng hệ thống đánh giá định kỳ nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục Montessori.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý và giáo viên mầm non nên xem xét áp dụng và điều chỉnh phương pháp Montessori phù hợp với điều kiện thực tế để nâng cao chất lượng giáo dục nhận thức cho trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Nhằm khái quát về bối cảnh nghiên cứu của đề tài, người nghiên cứu sẽ tổng hợp ngắn gọn những bài báo, ấn phẩm khoa học có liên quan đến đề tài nghiên cứu. Các tài liệu sẽ được giới thiệu theo trình tự sau: đầu tiên là phần giới thiệu các nghiên cứu về giáo dục mầm non và đề tài phát triển nhận thức cho trẻ mầm non, đặc biệt ở giai đoạn 5 – 6 tuổi, tiếp theo là các nghiên cứu liên quan đến phương pháp giáo dục Montessori trên thế giới và ở Việt Nam. Các nghiên cứu về giáo dục mầm non và phát triển nhận thức ở trẻ mầm non  Các nghiên cứu khoa học về đề tài giáo dục mầm non nói chung ở nước ta hiện nay tập trung vào ba nhóm nội dung được trình bày phía dưới.

Bên cạnh đó, theo tìm hiểu của người viết, hiện nay ở Việt Nam chưa có nghiên cứu nào đi sâu tìm hiểu về lĩnh vực phát triển nhận thức cho nhóm trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi thể hiện trên hai nội dung khám phá khoa học và khám phá xã hội. Ba nhóm đề tài phổ biến trong nghiên cứu giáo dục mầm non gồm : - Quản lý giáo dục mầm non: các biện pháp quản lý, thực trạng quản lý, đổi mới giáo dục mầm non. - Phát triển nguồn lực: phát triển các kĩ năng sư phạm, kĩ năng chuyên môn dành cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm non, cơ sở vật chất. - Phát triển các lĩnh vực của học sinh mầm non: các đề tài được triển khai xung quanh các lĩnh vực phát triển của trẻ như: phát triển thể chất, phát triển tính sáng tạo của trẻ, phát triển ngôn ngữ, phát triển tính tự lập của trẻ, khả năng khái quát hóa, khả năng hình thành các biểu tượng toán và chữ viết, khả năng tưởng tượng của trẻ, phát triển hành vi giao tiếp có văn hóa, … người viết chưa phát hiện đề tài nghiên cứu về lĩnh vực phát triển nhận thức về KPKHTN và KPXH ở trẻ 5 – 6 tuổi.

Có thể liệt kê một số đề tài nghiên cứu liên quan như: + “Một số biện pháp giáo dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ 5 – 6 tuổi” của tác giả Hoàng Thị Phương (2003) đề tài tập trung nghiên cứu hành vi giao tiếp 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] có văn hóa ở trẻ 5 – 6 tuổi, xây dựng các tiêu chí đánh giá hành vi giao tiếp có văn hóa ở trẻ, đề xuất một số biện pháp giáo dục và những điều kiện sư phạm nhằm thực hiện hiệu quả quá trình giáo dục này. Tuy có đề cập đến nhóm tuổi 5 – 6 tuổi và một số đặc điểm tâm lí bên trong của trẻ nhưng đề tài không đề cập đến quá trình phát triển nhận thức ở trẻ. (41) + Đề tài “Các biện pháp phát triển lời nói mạch lạc cho trẻ mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi)”: tác giả Nguyễn Thị Oanh (2000) trong đề tài nghiên cứu này tập trung vào các nội dung như đặc điểm ngôn ngữ, cơ chế hình thành lời nói, phát triển lời nói mạch lạc ở trẻ, các tiêu chí đánh giá mức độ phát triển ngôn ngữ và các biện pháp phát triển lời nói mạch lạc ở trẻ. Như vậy, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu lĩnh vực phát triển ngôn ngữ ở lứa tuổi này chứ không đề cập đến quá trình phát triển nhận thức ở trẻ.

(38) + Đề tài “Nghiên cứu phương pháp dạy học bài tập vận động cơ bản cho trẻ mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi)” của tác giả Đặng Hồng Phương (2003) tập trung nghiên cứu các nội dung thuộc lĩnh vực phát triển thể chất vận động của trẻ. Trong nghiên cứu, tác giả có đề cập đến mức độ phát triển trí lực của trẻ, nhưng chỉ đề cập đến một số khả năng trí lực có liên quan đến giáo dục thể chất của trẻ như các tiêu chí: khả năng phán đoán, khả năng so sánh, khả năng xác định vị trí người, động vật và đồ vật, khả năng xác định chức năng của một số đồ vật. Những tiêu chí này chưa bao quát hết khả năng phát triển nhận thức của trẻ. Do đó, nghiên cứu này cũng chỉ có tính tham khảo với sự phát triển nhận thức của trẻ lứa tuổi này.

Bài viết nhấn mạnh vào sự hình thành và củng cố kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ ở lứa tuổi này, giúp cho thích ứng với môi trường hoạt động mới khi vào tiểu học. Nghiên cứu này không có liên quan đến nội dung phát triển nhận thức của trẻ cũng như phương pháp giáo dục. + Tạp chí Giáo dục và Xã hội số ra tháng 07/2019 có bài viết của tác giả Nguyễn Trung Hiếu – Nguyễn Thị Mai Linh (19) về đề tài: “Phát triển nhận thức 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cho trẻ từ 0-3 tuổi qua hoạt động với đồ vật”. Bài viết nhấn mạnh vai trò của hoạt động với đồ vật trong việc phát triển nhận thức của trẻ giai đoạn từ 0 - 3 tuổi, phân tích các hoạt động với đồ vật của trẻ theo từng giai đoạn, phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ, và các ảnh hưởng từ hoạt động chơi với đồ vật đến sự phát triển nhận thức của trẻ.

Bài viết có định hướng rõ ràng đối với các giáo viên mầm non trong việc thiết kế và tổ chức giờ hoạt động với đồ vật cho trẻ, tuy nhiên chỉ nhấn mạnh ở lứa tuổi từ 0 – 3 mà không đề cập đến các giai đoạn phát triển tiếp sau. Do đó, bài viết có giá trị tham khảo về vai trò của hoạt động với đồ vật với nhận thức của trẻ. + Tham khảo đề tài: “Biện pháp tổ chức trò chơi học tập nhằm phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi)” (21) của tác giả Nguyễn Thị Hòa (2003) cho thấy: Trong đề tài của mình, tác giả Nguyễn Thị Hòa xây dựng một bộ cơ sở lý luận về biện pháp tổ chức trò chơi học tập nhằm phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ 5 – 6 tuổi. Trong đó, tác giả tổng kết một số đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo lớn, lý luận về tính tích cực nhận thức nói chung và của trẻ mẫu giáo nói riêng.

Những phân tích của tác giả chủ yếu tập trung vào ảnh hưởng của tính tích cực nhận thức đến hoạt động của trẻ, trong đó có hoạt động vui chơi. Trong khi phân tích các trò chơi học tập, tác giả có đề cập đến nhà giáo dục Maria Montessori trên quan điểm: Cũng như Ph. Montessori xem xét trò chơi của trẻ em dưới góc độ duy tâm thần bí. Họ cho rằng các trò chơi, các dụng cụ chơi là phương tiện để phát triển cái “có sẵn” trong những đứa trẻ.

Vì thế, trong các triết lý của mình, Montessori đã loại bỏ khả năng tưởng tượng, óc sáng tạo và tính tích cực của trẻ trong hoạt động vui chơi, từ đó, bà đã loại bỏ những trò chơi mang tính sáng tạo trong hệ thống các hoạt động dành cho trẻ. Tác giả cho rằng, việc nhấn mạnh bản năng tự nhiên như vậy không thể giải thích triệt để vai trò của trò chơi trong đời sống của trẻ, từ đó, “phủ nhận tác động tích cực của thế giới bên ngoài đến nội dung chơi của trẻ và càng phủ nhận vai trò hoạt động một cách có ý thức và hoạt động tích cực của chính bản thân trẻ trong trò chơi”. Cùng quan điểm phân tích như trên, tác giả Trần Thị Ngọc Trâm (48) trong nghiên cứu “Thiết kế và sử dụng trò chơi học tập nhằm phát triển khả năng khái quát hóa của trẻ mẫu giáo lớn” (2003) cũng cho rằng: Montessori khuyến khích trẻ 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] học về thế giới xung quanh thông qua việc khám phá, và các thao tác bằng tay, tiếp xúc với sự vật, bà đã thiết kế những “đồ chơi giáo dục” (hay học cụ) và các hoạt động để hỗ trợ quá trình này của trẻ. Các đồ dùng và hoạt động này tập trung vào việc học đếm, đọc, viết và khám phá tự nhiên – xã hội của trẻ.

Tuy nhiên, trẻ được khuyến khích làm việc một mình vì Montessori tin rằng trẻ học tốt nhất khi tập trung, im lặng và hoàn toàn cuốn hút vào nhiệm vụ. Bà xếp các trò chơi học tập và những bài luyện tập với đồ vật ở vị trí hàng đầu và xem nhẹ những trò chơi tự do, sáng tạo của trẻ. + Trên tạp chí Khoa học và Giáo dục số 13 tháng 01/2019, tác giả Nguyễn Thị Nga có bài viết cung cấp một số biện pháp phát triển khả năng suy luận cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi qua hoạt động khám phá khoa học (34). Bài viết hệ thống một số khái niệm và lý thuyết liên quan như “suy luận”, “phát triển khả năng suy luận cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi qua hoạt động khám phá khoa học”.

Tác giả khẳng định: Suy luận là một hình thức của tư duy nhằm rút ra được phán đoán mới từ một hay nhiều kết luận đã có, khả năng suy luận của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi có sự khác biệt so với người lớn ở mức độ cảm tính, khách quan, ở các kiểu suy luận cũng như tính logic của suy luận. Trẻ có thể suy luận theo lối diễn dịch tốt hơn quy nạp, và thường suy luận theo lối “tương tự”. Để phát triển khả năng suy luận cho trẻ, cần tạo điều kiện để trẻ tiếp cận được với các sự vật hiện tượng và đưa ra các nhận xét về chúng. Hoạt động khám phá khoa học là một hoạt động ưu thế nhờ đặc thù là có nhiều trải nghiệm giúp trẻ khám phá.

Để phát triển khả năng suy luận của trẻ 5 – 6 tuổi thông qua hoạt động khám phá khoa học, tác giả cho rằng cần thực hiện hai hoạt động chính: thiết kế các hoạt động khám phá khoa học, xây dựng môi trường học tập kích thích phát triển khả năng suy luận. Việc thực hiện hai hoạt động này cần lưu ý đến các kỹ thuật như: tăng cường cho trẻ quan sát, sử dụng các trò chơi học tập, giải quyết tình huống có vấn đề, tổ chức thí nghiệm khoa học đơn giản. Như vậy, mặc dù không đi sâu phân tích về nhận thức, nhưng bài viết đã nêu lên vai trò của các hoạt động khám phá khoa học đối với một nội dung của nhận thức: khả năng suy luận. + Đề tài “Nghiên cứu hành vi của trẻ mẫu giáo có phong cách nhận thức 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.