Ảnh Hưởng Của Độ Bất Ổn Trong Các Yếu Tố Vĩ Mô Đến Quyết Định Đầu Tư Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Nghiên cứu ảnh hưởng của độ bất ổn vĩ mô đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường.

• Tác giả: Nguyễn Thị Yến Nhung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Độ Bất Ổn Kinh Tế Đến Quyết Định Đầu Tư Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Kết cấu bài nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.2. Các nghiên cứu trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Khung phân tích
• 3.3. Mô hình nghiên cứu – Mô tả biến
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Các bước nghiên cứu
• 3.5.1. Đo lường sự không chắc chắn (Bước 1)
• 3.5.1.1. Sự không chắc chắn đặc thù doanh nghiệp
• 3.5.1.2. Sự không chắc chắn của kinh tế vĩ mô
• 3.5.2. Chạy các mô hình hồi quy (Bước 3, 4, 5)
• 3.5.2.1. Ước lượng mô hình hồi quy
• 3.5.2.2. Các kiểm định mô hình hồi quy
• 3.5.2.3. Chạy hồi quy mô hình GMM
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Đo lường các yếu tố không chắc chắn của đặc thù doanh nghiệp và kinh tế vĩ mô
• 4.2. Thống kê mô tả biến và kiểm tra tương quan
• 4.3. Mô hình hồi quy với các biến đặc thù doanh nghiệp
• 4.3.1. Ước lượng mô hình hồi quy với các biến đặc thù doanh nghiệp
• 4.3.2. Các kiểm định mô hình hồi quy với các biến đặc thù doanh nghiệp
• 4.3.3. Hồi quy GMM
• 4.4. Mô hình hồi quy với các biến đặc thù doanh nghiệp và các biến không chắc chắn
• 4.4.1. Ước lượng mô hình hồi quy với các biến đặc thù doanh nghiệp và các biến không chắc chắn
• 4.4.2. Các kiểm định mô hình hồi quy với các biến đặc thù doanh nghiệp và các biến không chắc chắn
• 4.4.3. Hồi quy GMM
• 4.5. Mô hình hồi quy kết hợp thêm biến tốc độ tăng trưởng doanh thu
• 4.5.1. Ước lượng mô hình hồi quy kết hợp thêm biến tốc độ tăng trưởng doanh thu
• 4.5.2. Các kiểm định mô hình hồi quy kết hợp thêm biến tốc độ tăng trưởng doanh thu
• 4.5.3. Hồi quy GMM
• 4.6. Thảo luận về kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hạn chế của bài nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: KẾT QUẢ CHẠY STATA

Tóm tắt

I. Tổng Quan Ảnh Hưởng Bất Ổn Kinh Tế đến Đầu Tư 55 Ký Tự

Trong bối cảnh kinh tế hiện đại, doanh nghiệp đối mặt với nhiều thách thức khi đưa ra quyết định đầu tư. Sự bất ổn kinh tế Việt Nam ngày càng gia tăng, đòi hỏi doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến lợi nhuận và rủi ro. Theo Ross (2003), quyết định đầu tư là một trong những quyết định trọng yếu khi các doanh nghiệp hoạch định chiến lược tài chính với mục tiêu tối đa hóa giá trị tài sản công ty. Do đó, việc hiểu rõ tác động của bất ổn kinh tế lên quyết định đầu tư là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Cần phân tích sâu sắc các yếu tố như lạm phát Việt Nam, tăng trưởng kinh tế Việt Nam, và các chính sách tiền tệ Việt Nam. Những yếu tố này tạo nên bức tranh toàn cảnh về môi trường đầu tư, giúp doanh nghiệp đưa ra những quyết định sáng suốt, giảm thiểu rủi ro kinh tế Việt Nam và tối ưu hóa lợi nhuận.

1.1. Tầm Quan Trọng của Quyết Định Đầu Tư Doanh Nghiệp

Quyết định đầu tư có vai trò then chốt trong sự phát triển của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị và khả năng cạnh tranh. Một quyết định đầu tư đúng đắn sẽ mang lại lợi nhuận bền vững, mở rộng thị trường và tăng cường vị thế của doanh nghiệp. Do đó, các doanh nghiệp cần có sự am hiểu sâu sắc về môi trường đầu tư và các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư, bao gồm cả các yếu tố kinh tế vĩ mô và đặc thù doanh nghiệp.

1.2. Bất Ổn Kinh Tế và Ảnh Hưởng Đến Niềm Tin Kinh Doanh

Bất ổn kinh tế tạo ra môi trường kinh doanh đầy biến động, ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin kinh doanh của doanh nghiệp. Sự bất ổn này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như lạm phát, suy thoái kinh tế, biến động tỷ giá hối đoái, và thay đổi chính sách. Khi niềm tin kinh doanh suy giảm, doanh nghiệp có xu hướng thận trọng hơn trong các quyết định đầu tư, trì hoãn các dự án mở rộng và tập trung vào việc bảo toàn vốn.

II. Thách Thức Ra Quyết Định Đầu Tư Khi Kinh Tế Bất Ổn 59 Ký Tự

Trong bối cảnh bất ổn kinh tế, các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc ra quyết định đầu tư. Việc dự báo dự báo kinh tế Việt Nam trở nên khó khăn hơn, làm tăng rủi ro đầu tư. Các yếu tố như lạm phát, biến động tỷ giá hối đoái Việt Nam, và sự thay đổi trong chính sách tài khóa Việt Nam có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh lời của các dự án đầu tư. Do đó, doanh nghiệp cần phải có các chiến lược đầu tư trong môi trường bất ổn linh hoạt và các công cụ phân tích rủi ro đầu tư hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực của bất ổn kinh tế lên quyết định đầu tư.

2.1. Rủi Ro Lạm Phát và Tác Động Đến Lợi Nhuận Đầu Tư

Lạm phát Việt Nam là một trong những yếu tố rủi ro kinh tế lớn nhất mà doanh nghiệp phải đối mặt. Lạm phát làm tăng chi phí sản xuất, giảm sức mua của người tiêu dùng và ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của các dự án đầu tư. Do đó, doanh nghiệp cần phải tính toán kỹ lưỡng tác động của lạm phát đến dòng tiền và khả năng sinh lời của các dự án đầu tư khi ra quyết định đầu tư.

2.2. Biến Động Tỷ Giá Hối Đoái và Ảnh Hưởng Đến FDI FII

Biến động tỷ giá hối đoái Việt Nam có thể ảnh hưởng lớn đến các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu hoặc vay vốn bằng ngoại tệ. Sự biến động này có thể làm tăng chi phí nhập khẩu, giảm lợi nhuận xuất khẩu, và tăng rủi ro tỷ giá. Đặc biệt, biến động tỷ giá có thể ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) Việt Nam và đầu tư gián tiếp (FII) Việt Nam.

III. Phân Tích Rủi Ro Cách Ra Quyết Định Đầu Tư Hiệu Quả 60 Ký Tự

Để đối phó với bất ổn kinh tế, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp phân tích rủi ro đầu tư bài bản và khoa học. Việc phân tích rủi ro giúp doanh nghiệp nhận diện, đánh giá và quản lý các yếu tố rủi ro kinh tế có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Các mô hình ra quyết định đầu tư cần tích hợp các yếu tố bất ổn vĩ mô và rủi ro đặc thù của doanh nghiệp để đưa ra các quyết định tối ưu. Caballero và Pindyck (1996) cho thấy sự không chắc chắn liên quan đến môi trường kinh tế vĩ mô có tác động mạnh mẽ hơn đến đầu tư của các công ty so với sự không chắc chắn đặc thù doanh nghiệp. Sử dụng các công cụ như phân tích độ nhạy, phân tích kịch bản, và mô phỏng Monte Carlo để đánh giá tác động của các yếu tố rủi ro đến khả năng sinh lời của dự án.

3.1. Mô Hình Phân Tích Rủi Ro Đầu Tư và Ứng Dụng Thực Tiễn

Doanh nghiệp cần xây dựng mô hình phân tích rủi ro đầu tư phù hợp với đặc điểm và quy mô của từng dự án. Mô hình này cần bao gồm các yếu tố rủi ro định lượng và định tính, đồng thời tích hợp các dự báo kinh tế và phân tích ngành. Việc ứng dụng thực tiễn mô hình phân tích rủi ro giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư dựa trên cơ sở khoa học và giảm thiểu tác động tiêu cực của bất ổn kinh tế.

3.2. Sử Dụng Chỉ Số PMI Việt Nam Để Đánh Giá Tình Hình Kinh Tế

Chỉ số PMI Việt Nam (Purchasing Managers' Index) là một chỉ báo quan trọng về tình hình hoạt động của ngành sản xuất. Chỉ số PMI cung cấp thông tin về các yếu tố như sản lượng, đơn hàng mới, việc làm và giá cả. Doanh nghiệp có thể sử dụng chỉ số PMI để đánh giá xu hướng kinh tế và đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp với tình hình thị trường.

IV. Chính Sách Ổn Định Kinh Tế Tác Động Đến Quyết Định Đầu Tư 58 Ký Tự

Các chính sách tiền tệ Việt Nam và chính sách tài khóa Việt Nam của chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh tế và tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư. Các biện pháp như giảm lãi suất, tăng chi tiêu công (đầu tư công), và điều chỉnh tỷ giá hối đoái có thể ảnh hưởng lớn đến chi phí vốn, dòng tiền, và khả năng sinh lời của các dự án đầu tư. Doanh nghiệp cần theo dõi sát sao các chính sách này để điều chỉnh chiến lược đầu tư và tận dụng các cơ hội mà chính sách mang lại. Theo tác giả, các chính sách ưu đãi lãi suất cho các doanh nghiệp mới thành lập, các ngành công nghiệp ưu tiên, các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, các ngành công nghiệp hỗ trợ... thúc đẩy sự đầu tư.

4.1. Ảnh Hưởng của Chính Sách Tiền Tệ Đến Chi Phí Vốn Doanh Nghiệp

Chính sách tiền tệ có tác động trực tiếp đến chi phí vốn của doanh nghiệp. Việc giảm lãi suất có thể làm giảm chi phí vay vốn, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các dự án mới. Ngược lại, việc tăng lãi suất có thể làm tăng chi phí vốn, khiến doanh nghiệp thận trọng hơn trong các quyết định đầu tư.

4.2. Đầu Tư Công và Tác Động Đến Môi Trường Đầu Tư Tư Nhân

Đầu tư công vào cơ sở hạ tầng và các dự án phát triển kinh tế có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy môi trường đầu tư tư nhân. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng giúp giảm chi phí vận chuyển, tăng khả năng kết nối và tạo ra các cơ hội đầu tư mới cho doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp cần tận dụng các cơ hội từ đầu tư công để phát triển kinh doanh.

V. Nghiên Cứu Thực Tiễn Bất Ổn Ảnh Hưởng Đầu Tư Ngành Nào 58 Ký Tự

Nghiên cứu thực tiễn về tác động của bất ổn kinh tế đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp tại Việt Nam cho thấy có sự khác biệt giữa các ngành và khu vực. Các ngành nhạy cảm với biến động kinh tế như bất động sản, xây dựng và tài chính thường chịu ảnh hưởng lớn hơn so với các ngành ít nhạy cảm hơn như tiêu dùng và nông nghiệp. Rashid (2017) nghiên cứu tác động của sự không chắc chắn đối với các quyết định đầu tư của các công ty sản xuất ở Pakistan cung cấp bằng chứng cho thấy các quyết định đầu tư của các công ty ít nhạy cảm hơn với sự không chắc chắn của đặc thù doanh nghiệp so với sự không chắc chắn của kinh tế vĩ mô. Do đó, doanh nghiệp cần phải phân tích kỹ lưỡng đặc điểm ngành và khu vực để đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp.

5.1. Tác Động của Bất Ổn Đến Đầu Tư Vào Ngành Bất Động Sản

Ngành bất động sản là một trong những ngành chịu ảnh hưởng lớn nhất từ bất ổn kinh tế. Sự suy giảm tăng trưởng kinh tế, tăng lãi suất, và sự biến động của thị trường chứng khoán Việt Nam có thể làm giảm nhu cầu mua nhà và đầu tư vào bất động sản. Do đó, các doanh nghiệp bất động sản cần phải quản lý rủi ro một cách cẩn trọng và có các chiến lược linh hoạt để đối phó với bất ổn kinh tế.

5.2. Cơ Hội Đầu Tư Vào Khu Vực Nông Nghiệp Trong Bối Cảnh Bất Ổn

Trong bối cảnh bất ổn kinh tế, ngành nông nghiệp có thể trở thành một kênh đầu tư an toàn và ổn định. Nhu cầu về lương thực và thực phẩm thiết yếu thường ít bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế. Hơn nữa, chính phủ thường có các chính sách hỗ trợ và ưu đãi cho ngành nông nghiệp. Do đó, doanh nghiệp có thể tìm kiếm các cơ hội đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, chế biến thực phẩm, và chuỗi cung ứng nông sản.

VI. Dự Báo và Quản Trị Rủi Ro Bí Quyết Đầu Tư Thành Công 60 Ký Tự

Để thành công trong môi trường kinh tế bất ổn, doanh nghiệp cần chú trọng đến việc dự báo kinh tế Việt Nam và quản trị rủi ro đầu tư. Việc dự báo chính xác các xu hướng kinh tế giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đầu tư phù hợp với tình hình thị trường. Quản trị rủi ro hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động tiêu cực của bất ổn kinh tế và bảo vệ vốn đầu tư. Do đó, doanh nghiệp cần đầu tư vào các công cụ dự báo và quản trị rủi ro để tăng cường khả năng cạnh tranh và đạt được lợi nhuận bền vững. Tác giả nhận thấy doanh nghiệp có thể giảm chi tiêu cho đầu tư khi yếu tố kinh tế vĩ mô hay yếu tố không chắc chắn (rủi ro) đặc thù doanh nghiệp tăng lên.

6.1. Sử Dụng Các Công Cụ Dự Báo Kinh Tế Để Ra Quyết Định

Doanh nghiệp có thể sử dụng nhiều công cụ dự báo kinh tế khác nhau như mô hình kinh tế lượng, phân tích kỹ thuật, và khảo sát thị trường để dự đoán các xu hướng kinh tế trong tương lai. Việc sử dụng kết hợp các công cụ này giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện và chính xác hơn về tình hình kinh tế, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư sáng suốt.

6.2. Xây Dựng Chiến Lược Đầu Tư Linh Hoạt Trong Môi Trường Biến Động

Trong môi trường kinh tế đầy biến động, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược đầu tư linh hoạt và có khả năng thích ứng nhanh chóng với các thay đổi của thị trường. Chiến lược đầu tư này cần bao gồm các kịch bản khác nhau và các biện pháp ứng phó với từng kịch bản. Việc chuẩn bị sẵn sàng cho các tình huống xấu nhất giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và bảo vệ vốn đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng, mỗi năm có hơn 100.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt và thúc đẩy nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất. Quyết định đầu tư vào tài sản cố định đóng vai trò sống còn trong việc định hình năng lực cạnh tranh và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp trong dài hạn. Tuy nhiên, các quyết định chi tiêu vốn không chỉ phụ thuộc vào tình hình tài chính nội tại mà còn chịu sự chi phối mạnh mẽ từ các biến động vĩ mô khó lường.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thị Yến Nhung, thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hoa, tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Độ bất ổn trong các yếu tố kinh tế vĩ mô tác động như thế nào đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam? Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là lượng hóa mối quan hệ giữa mức độ biến động của chỉ số giá tiêu dùng (CPI), chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI) và tỷ lệ chi tiêu vốn của doanh nghiệp, bên cạnh việc kiểm soát các biến đặc thù nội tại.

Phạm vi không gian và thời gian của đề tài bao gồm 77 doanh nghiệp sản xuất niêm yết trên Sàn Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Sàn Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong suốt giai đoạn 10 năm từ năm 2009 đến năm 2018, tương ứng với 770 quan sát bảng. Kết quả phân tích mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ nét: Tỷ lệ đầu tư tài sản cố định trung bình của các doanh nghiệp sản xuất chiếm khoảng 5% tổng tài sản, trong khi tỷ lệ nợ vay bình quân ở mức 27%. Nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng giúp các nhà quản trị doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách kinh tế đưa ra quyết định chi tiêu vốn chuẩn xác trong từng chu kỳ kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của luận văn được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của các học thuyết tài chính doanh nghiệp kinh điển và hiện đại. Đầu tiên, Định lý Cấu trúc vốn của Modigliani và Miller (1958) chỉ ra rằng trong thị trường hoàn hảo, quyết định đầu tư độc lập với quyết định tài trợ. Tuy nhiên, khi thị trường tồn tại chi phí đại diện và thông tin bất cân xứng theo lý thuyết của Myers (1977), cấu trúc vốn và đòn bẩy tài chính sẽ tác động trực tiếp làm nảy sinh tình trạng đầu tư dưới mức hoặc đầu tư quá mức. Nghiên cứu cũng kế thừa Lý thuyết chi tiêu vốn theo tỷ lệ Tobin Q của Tobin (1969) và mô hình đầu tư dưới điều kiện không chắc chắn của Baum cùng các cộng sự (2008).

Để mô hình hóa toàn diện, tác giả tiếp thu khung phân tích của Rashid (2017) với 4 khái niệm cốt lõi:

• Quyết định đầu tư: Biểu thị bằng tỷ lệ chi mua tài sản cố định hữu hình trên tổng tài sản năm trước.
• Bất ổn kinh tế vĩ mô: Độ biến động khó lường của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI).
• Bất ổn đặc thù doanh nghiệp: Mức độ phân tán và khó dự báo của doanh thu thuần trên tổng tài sản.
• Các biến kiểm soát tài chính: Tỷ lệ tổng nợ vay, chi phí lãi vay và doanh thu trên tổng tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu gồm 77 doanh nghiệp ngành sản xuất (dệt may, hóa chất, dược phẩm, thiết bị, thực phẩm, vật liệu) niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2009–2018 với 770 quan sát. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm chọn lọc các doanh nghiệp công bố đầy đủ báo cáo tài chính đã kiểm toán liên tục trong 10 năm, đảm bảo tính đại diện cao cho các ngành công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong GDP.

Quy trình đo lường các biến bất ổn được thực hiện qua các bước chuẩn hóa:

• Độ bất ổn vĩ mô: Thu thập dữ liệu CPI và IPI hàng tháng (12 tháng/năm) trong 10 năm từ Tổng cục Thống kê, kiểm định tính dừng bằng phương pháp Dickey-Fuller, sau đó ước lượng mô hình ARCH(1) để thu được chuỗi phương sai điều kiện theo năm.
• Độ bất ổn đặc thù: Ước lượng mô hình tự hồi quy AR(1) cho tỷ lệ doanh thu trên tổng tài sản của từng doanh nghiệp, sau đó tính độ lệch chuẩn tích lũy của phần dư.

Về phương pháp phân tích, tác giả thực hiện ước lượng hồi quy dữ liệu bảng lần lượt qua các mô hình Bình phương tối thiểu dạng gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Các kiểm định F-test, Breusch-Pagan Lagrange và Hausman test được áp dụng để lựa chọn mô hình tối ưu. Nhằm khắc phục triệt để hiện tượng tự tương quan (kiểm định Wooldridge với p-value nhỏ hơn 0,01), hiện tượng phương sai thay đổi (kiểm định Wald với p-value nhỏ hơn 0,01) và vấn đề nội sinh tiềm ẩn của các biến tài chính trễ, phương pháp Hồi quy Moment Tổng quát hai bước (GMM 2 bước) của Hansen đã được lựa chọn làm phương pháp phân tích chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm trên phần mềm Stata thông qua mô hình GMM 2 bước đã đem lại 4 phát hiện quan trọng có ý nghĩa thống kê cao:

Thứ nhất, độ trễ của tỷ lệ đầu tư và bình phương độ trễ đầu tư có tác động tích cực cùng chiều đến quyết định đầu tư năm hiện tại ở mức ý nghĩa 1% (hệ số hồi quy biến thiên từ 0,018 đến 0,443 qua các mô hình). Điều này khẳng định sự tồn tại của quán tính ngân sách và mối quan hệ phi tuyến tính trong chi tiêu vốn của doanh nghiệp sản xuất.

Thứ hai, các biến đặc thù về cấu trúc vốn gồm tỷ lệ tổng nợ vay (trung bình chiếm 27% tổng tài sản) và tỷ lệ chi phí lãi vay (bình quân 1,9% tổng tài sản) đều có tác động ngược chiều mạnh mẽ đến quyết định đầu tư với mức ý nghĩa thống kê dưới 1%. Khi tỷ lệ đòn bẩy nợ và gánh nặng lãi vay tăng, quy mô đầu tư tài sản cố định lập tức bị cắt giảm.

Thứ ba, doanh thu trên tổng tài sản (trung bình 1,21187 lần) và tốc độ tăng trưởng doanh thu (hệ số dương 0,006, p-value dưới 5%) tác động thuận chiều rõ rệt đến hoạt động đầu tư, tạo động lực mở rộng quy mô nhà xưởng.

Thứ tư, cả yếu tố bất ổn đặc thù doanh nghiệp (giá trị trung bình 0,22733) và bất ổn kinh tế vĩ mô (phương sai điều kiện CPI trung bình 0,05923) đều mang hệ số hồi quy âm có ý nghĩa thống kê. Đáng chú ý, độ lớn hệ số tác động của biến bất ổn kinh tế vĩ mô vượt trội hơn hẳn so với biến bất ổn đặc thù (hệ số biến vĩ mô trong mô hình GMM đạt giá trị âm rất cao, lên đến -17,409), chứng minh doanh nghiệp nhạy cảm hơn trước các cú sốc vĩ mô.

Thảo luận kết quả

Khi nền kinh tế xuất hiện biến động vĩ mô phức tạp, sự thay đổi đột ngột của chỉ số giá tiêu dùng CPI (lạm phát tăng cao làm đội chi phí nguyên vật liệu) hoặc chỉ số IPI (sản xuất công nghiệp trồi sụt) sẽ khiến các nhà quản lý không thể dự báo chính xác dòng tiền tương lai. Trong hoàn cảnh đó, doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam có xu hướng trì hoãn hoặc hủy bỏ các dự án mở rộng nhà máy, ưu tiên nắm giữ thanh khoản để phòng ngừa rủi ro vỡ nợ.

Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với kết luận của Rashid (2017) đối với 627 công ty tại Pakistan và nghiên cứu của Baum cùng các cộng sự (2008) tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, tại thị trường mới nổi như Việt Nam, mức độ nhạy cảm của dòng vốn đầu tư trước rủi ro vĩ mô thể hiện rõ nét hơn các nền kinh tế phát triển do thị trường tài chính còn thiếu các công cụ phái sinh phòng ngừa rủi ro hàng hóa và lãi suất.

Trong thực tế trình bày báo cáo, mối quan hệ nghịch chiều giữa độ bất ổn vĩ mô và tỷ lệ chi tiêu vốn có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ phân tán (scatter plot) kết hợp đường xu hướng hồi quy, hoặc biểu đồ cột so sánh độ lớn hệ số tác động giữa các nhóm rủi ro. Các bảng tổng hợp thống kê mô tả 770 quan sát và ma trận tương quan cung cấp bằng chứng định lượng thuyết phục cho thấy biến động vĩ mô luôn là yếu tố chi phối hàng đầu đối với hành vi chi tiêu vốn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả phân tích thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy hiệu quả chi tiêu vốn và gia tăng giá trị doanh nghiệp:

Thứ nhất, tối ưu hóa cấu trúc vốn và kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nợ vay. Doanh nghiệp sản xuất cần duy trì tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản ở mức an toàn dưới ngưỡng 25% đến 30%, đồng thời cơ cấu lại các khoản nợ ngắn hạn sang dài hạn để giảm áp lực chi phí lãi vay (vốn đang chiếm bình quân 1,9% tổng tài sản). Ban Điều hành và Giám đốc Tài chính (CFO) cần thực thi giải pháp này trong lộ trình 1 đến 2 năm nhằm giải phóng hạn mức tín dụng cho các dự án chi tiêu vốn có NPV dương.

Thứ hai, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro biến động kinh tế vĩ mô. Phòng Quản trị Rủi ro và Phòng Kế hoạch Tài chính cần xây dựng mô hình dự báo định kỳ hàng quý dựa trên các chỉ số CPI và IPI, đồng thời chủ động duy trì quỹ dự phòng thanh khoản tiền mặt ở mức 10% đến 15% tổng tài sản. Việc này cần được triển khai ngay trong vòng 6 tháng tới để nâng cao năng lực ứng phó trước các cú sốc giá nguyên vật liệu.

Thứ ba, tận dụng triệt để các chính sách hỗ trợ tín dụng và ưu đãi thuế của Chính phủ. Doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận các gói vay ưu đãi lãi suất dành cho nhóm ngành sản xuất công nghiệp ưu tiên và công nghiệp hỗ trợ theo các văn bản chỉ đạo của Chính phủ trong giai đoạn 2024–2026, nhằm giảm chi phí vốn thực tế khi đầu tư máy móc, công nghệ mới.

Thứ tư, duy trì sự ổn định của môi trường kinh tế vĩ mô từ cấp cơ quan quản lý. Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần tiếp tục phối hợp đồng bộ chính sách tiền tệ và tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát mục tiêu dưới mức 4% mỗi năm, ổn định mặt bằng lãi suất và duy trì đà tăng trưởng bền vững của chỉ số IPI trong kế hoạch trung hạn 3 đến 5 năm, tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch để khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp an tâm mở rộng sản xuất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp khối lượng dữ liệu thực chứng chuyên sâu và hàm lượng học thuật cao, là tài liệu tham khảo đắt giá cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Ban Lãnh đạo và Giám đốc Tài chính (CFO) của các doanh nghiệp sản xuất: Sử dụng mô hình nghiên cứu làm cơ sở hoạch định chiến lược đầu tư tài sản cố định, tối ưu hóa dòng tiền và xác định thời điểm giải ngân chi tiêu vốn tối ưu dựa trên biến động của các chỉ số vĩ mô.
• Chuyên gia phân tích tài chính và tổ chức tín dụng: Sử dụng bộ chỉ số phân tích gồm tỷ lệ nợ vay bình quân 27% và tỷ lệ đầu tư 5% tổng tài sản để đánh giá khẩu vị rủi ro, thẩm định năng lực trả nợ và xây dựng mô hình xếp hạng tín nhiệm cho 77 doanh nghiệp ngành sản xuất.
• Các cơ quan hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô: Tham khảo các bằng chứng định lượng về độ nhạy cảm của doanh nghiệp trước chỉ số CPI và IPI để thiết kế các chính sách kích cầu, gói hỗ trợ lãi suất và điều tiết vĩ mô sát với thực tiễn hoạt động sản xuất.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tiếp cận phương pháp luận chuẩn mực kết hợp mô hình ARCH(1) để đo lường phương sai điều kiện và kỹ thuật ước lượng GMM 2 bước xử lý biến nội sinh trên dữ liệu bảng 770 quan sát.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nghiên cứu lựa chọn mẫu khảo sát là 77 doanh nghiệp sản xuất thay vì các ngành khác?

Doanh nghiệp sản xuất là khối ngành có tỷ trọng đầu tư vào tài sản cố định, máy móc và nhà xưởng rất lớn, chiếm tỷ trọng cao trong GDP cả nước. Mẫu nghiên cứu gồm 77 doanh nghiệp với 770 quan sát liên tục trong 10 năm trên HOSE và HNX phản ánh rõ nét nhất hành vi chi tiêu vốn khi đối mặt với các cú sốc vĩ mô so với khối thương mại hay dịch vụ.

Độ bất ổn kinh tế vĩ mô được định lượng cụ thể bằng công cụ nào trong luận văn?

Độ bất ổn kinh tế vĩ mô được lượng hóa thông qua chuỗi phương sai điều kiện của chỉ số giá tiêu dùng CPI và chỉ số sản xuất công nghiệp IPI hàng tháng trong 10 năm bằng mô hình ARCH(1). Phương sai này phản ánh mức độ lệch khỏi giá trị trung bình ổn định, đại diện chính xác cho tính bất định của nền kinh tế.

Vì sao phương pháp hồi quy GMM 2 bước lại được ưu tiên sử dụng hơn mô hình Pooled OLS hay FEM?

Mặc dù kiểm định Hausman chỉ ra mô hình FEM là phù hợp, nhưng dữ liệu bảng 770 quan sát lại vi phạm giả định do xuất hiện tự tương quan (kiểm định Wooldridge có p-value nhỏ hơn 0,01) và phương sai thay đổi (kiểm định Wald có p-value nhỏ hơn 0,01). Mô hình GMM 2 bước sử dụng các biến trễ làm biến công cụ giúp loại bỏ hoàn toàn hiện tượng nội sinh và cho kết quả ước lượng vững.

Tỷ lệ nợ vay và chi phí lãi vay tác động cụ thể ra sao đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp?

Theo kết quả thực nghiệm, cả tỷ lệ nợ vay (chiếm trung bình 27% tổng tài sản) và chi phí lãi vay (trung bình 1,9% tổng tài sản) đều mang hệ số âm có ý nghĩa thống kê 1%. Khi gánh nặng nợ vay và áp lực trả lãi tăng cao, doanh nghiệp buộc phải cắt giảm ngân sách đầu tư vào tài sản mới để ưu tiên bảo toàn khả năng thanh toán.

Tốc độ tăng trưởng doanh thu có vai trò như thế nào trong mô hình hồi quy mở rộng?

Khi bổ sung biến tăng trưởng doanh thu vào 4 mô hình thực nghiệm, hệ số ước lượng luôn dương (0,006, p-value dưới 5%) và có ý nghĩa thống kê. Doanh nghiệp có doanh thu bình quân gấp 1,21187 lần tổng tài sản sẽ có nguồn lực dồi dào và niềm tin vững chắc để tiếp tục mở rộng sản xuất, ngay cả trong điều kiện kinh tế có sự biến động.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác lập bằng chứng thực nghiệm vững chắc về tác động tiêu cực của độ bất ổn kinh tế vĩ mô (CPI, IPI) đến quyết định đầu tư của 77 doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam.
• Quán tính chi tiêu vốn được chứng minh rõ nét thông qua hệ số tương quan dương có ý nghĩa thống kê của độ trễ đầu tư và bình phương độ trễ đầu tư.
• Đòn bẩy tài chính với tỷ lệ nợ bình quân 27% và chi phí lãi vay 1,9% tổng tài sản là những rào cản tài chính lớn kìm hãm quy mô đầu tư mới của doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp thể hiện độ nhạy cảm cao hơn trước các rủi ro kinh tế vĩ mô tổng thể so với các rủi ro không chắc chắn đặc thù phát sinh từ nội tại công ty.
• Phương pháp ước lượng GMM 2 bước kết hợp mô hình ARCH(1) trên 770 quan sát đã cung cấp phương pháp luận chuẩn xác để lượng hóa hành vi tài chính doanh nghiệp.

Đóng góp chính của luận văn là mở ra góc nhìn toàn diện giúp kết nối lý thuyết tài chính doanh nghiệp với kinh tế học vĩ mô tại một quốc gia đang phát triển. Trong kế hoạch hành động 12 tháng tới, các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng khung thời gian phân tích sang giai đoạn sau năm 2020 để đánh giá thêm tác động của các cú sốc gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Hãy áp dụng ngay các hàm ý quản trị từ luận văn để tối ưu hóa danh mục chi tiêu vốn và bảo vệ doanh nghiệp vững vàng trước mọi biến động thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài: phần này tác giả sẽ khái quát chung về vấn đề cần nghiên cứu, bao gồm lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, nội dung nghiên cứu, đóng góp của đề tài. - Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước đây: phần này trình bày các lý thuyết có liên quan đến quyết định đầu tư, cũng như các khái niệm liên quan đến các yếu tô vĩ mô của nền kinh tế, bên cạnh đó trình bày một số nghiên cứu liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu. - Chương 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu: bao gồm cách thu thập dữ liệu, mô hình được sử dụng, giải thích các biến, phương pháp nghiên cứu và các bước nghiên cứu. - Chương 4: Kết quả thực nghiệm.

- Chương 5: Kết luận. Đóng góp của đề tài Với việc nghiên cứu mối quan hệ giữa các yếu tô đặc thù doanh nghiệp và độ bất ôn của các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam, bài nghiên cứu xác định rõ có sự ảnh hưởng hay không, và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố như thế nào đến quyết định đầu tư, từ đó, giúp các doanh nghiệp tại Việt Nam hiểu rõ hơn trong việc hoạch định chiến lược đúng đắn hơn trong kinh doanh, cũng như trong vấn đề đưa ra quyết định đầu tư của mình. CO SO LY THUYET VA TONG QUAN CAC NGHIEN CUU TRUOC DAY 2. Cơ sở lý thuyết Theo Ross (2003) cho thấy rằng quyết định đầu tư là một trong các quyết định trọng yếu khi các doanh nghiệp hoạch định chiến lược tài chính, mà việc hoạch định này với mục tiêu chính là tối đa hóa giá trị tài sản công ty.

Trong doanh nghiệp, mục tiêu này có thể đạt được thông qua việc thực hiện quản trị tài chính dựa trên việc tận dụng cơ hội đầu tư mang lại NPV dương để gia tăng giá trị tài sản đồng thời giảm chi phí được sử dụng để tài trợ cho các dự án. Về khía cạnh tài trợ, các nhà quản trị có thể sử dụng nhiều nguồn khác nhau như nguồn tài trợ nội bộ và nguồn tài trợ từ bên ngoài thông qua phát hành cô phần mới và vay nợ. Lý thuyết kinh tế cho thấy rằng cả những yếu tố không chắc chắn về kinh tế vĩ mô và đặc thù của doanh nghiệp đóng một vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa giá trị của một công ty. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu chủ yếu chỉ tập trung vào sự không chắc chắn của một công ty cụ thể trong khi tính đến vai trò của sự không chắc chắn trong các quyết định đầu tư của công ty (ví dụ nghiên cứu của Umutlu (2010), Eberly và cộng sự (2012).

Trong thời gian gần đây, nhiều nhà nghiên cứu xem xét các bằng chứng thực nghiệm cho thấy tác động của những yếu tố không chắc chắn về kinh tế vĩ mô và đặc thù của doanh nghiệp, kết quả cho thấy rằng các tác động của sự không chắc chắn khác nhau. Ví dụ, Caballero và Pindyck (1996) cung cấp bằng chứng cho thấy sự không chắc chắn liên quan đến môi trường kinh tế vĩ mô có tác động mạnh mẽ hơn đến đầu tư của các công ty so với sự không chắc chắn đặc thù doanh nghiệp. Mặt khác, Rashid (2017) nghiên cứu tác động của sự không chắc chắn đối với các quyết định đầu tư của các công ty sản xuất ở Pakistan cung cấp bằng chứng cho thấy các quyết định đầu tư của các công ty ít nhạy cảm hơn với sự không chắc chắn của đặc thù doanh nghiệp so với sự không chắc chắn của kinh tế vĩ mô. Bên cạnh đó, theo kinh tế học vĩ mô nghiên cứu những vấn đề tông thê của nền kinh tế, các vấn đề liên quan đến sản xuất công nghiệp, lạm phát, thất nghiệp, cán cân thanh toán,.

Bởi vì chỉ số giá tiêu dùng (CPD), chi số sản xuất công nghiệp (IPI) lần lượt phản ánh mức thay đổi giá cả hàng hóa tiêu dùng theo thời gian và tốc độ tăng trưởng công nghiệp dựa trên khối lượng sản phẩm sản xuất, điều này có thê phản ánh phần nào hoạt động của nền kinh tế ở mức độ tổng thé, do đó, trong bài nghiên cứu này, tác giả sử dụng dữ liệu CPI, IPI như là đại diện để phân tích tác động của bất ôn của các yếu tố vĩ mô của nền kinh tế đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp. Các nghiên cứu trước đây Trong bài nghiên cứu: “Firm leverage and investment decisions in an emerging market” của tác giả Umutlu (2010) đã phân tích tac động của đòn bẩy tài chính đối với việc ra quyết định đầu tư của công ty, được phân tích bằng cách sử dụng mô hình dữ liệu bảng cho các công ty phi tài chính Thổ Nhĩ Kỳ. Dữ liệu được lấy trên Sàn giao dịch chứng khoán Istanbul trong giai đoạn 1993-2002. Các biến độc lập sử dụng trong mô hình gồm: đầu tư trên tổng tài sản, dòng tiền trên tổng tài sản, Tobin Q, tổng nợ trên tổng tài sản, bién gia D ( D=1 néu Tobin Q > 1, D = | trong trong hợp còn lại), doanh thu trên tổng tài sản.

Đối với các mô hình the one-way error component model, tác giả Umutlu đã chỉ ra rằng có sự tác động tiêu cực của đòn bây đến đầu tư, tác động tích cực giữa độ trễ của tỷ lệ doanh thu công ty trên tổng tài sản, đối với các công ty có Tobin Q thấp. Nhưng khi mô hình được mở rộng để bao gồm các hiệu ứng thời gian trong mô hình the two-way error component models, mối quan hệ giữa đòn bẩy và đầu tư sẽ biến mắt, không có mối liên hệ đáng kê nào giữa don bay va đầu tư. Bài nghiên cứu: “What explains the lagged-investment effect?” của tác giả Eberly và cộng sự (2012) đã giải thích ảnh hưởng của độ trễ của đầu tư đến quyết định đầu tư. Tác giả sử dụng dữ liệu hàng năm của 776 công ty trong giai đoạn 1981-2003, dữ liệu được lấy tại Compustat - cơ sở dữ liệu thống kê thông tin tài chính về các công ty toàn cầu.

Các biến nghiên cứu là Tobin Q, dòng tiền và độ trễ của đầu tư. Tác giả nhận thấy các biến độc lập đều có tác động thuận chiều với biến phụ thuộc và đều có ý nghĩa thống kê; tuy nhiên, hệ số lương quan của độ trễ biến đầu tư cao hơn hẳn so với các biến còn lại. Các tác giả đã nhận định rằng khi các nhà quản lý quyết định ngân sách đầu tư vào tài sản cố định (nhà mấy sản xuất) thì mặc nhiên ngân sách đó luôn lớn hơn hoặc bằng ngân sách đầu tư năm trước. Theo nhóm tác giả Mykhayliv D and Zauner KG (2017) đã nghiên cứu đề tài: “The impact of equity ownership groups on investment: Evidence from Ukraine”, da phân tích tác động của các nhóm sở hữu vốn chủ sở hữu đối với đầu tư (bao gồm quyền sở hữu nhà nước, nội bộ, phi nội địa, tài chính và nhóm công nghiệp — FIG), bằng cách sử dụng dữ liệu của 134 công ty lớn được liệt kê ở Ukraine và 590 quan sát trong giai đoạn 2002 - 2007.

Nghiên cứu thực nghiệm cho rằng mức độ lợi nhuận trong quá khứ ảnh hưởng đáng kê đến đầu tư; sự có mặt và tăng cao quyền sở hữu nhà nước có tác động tiêu cực (tương quan âm) đến đầu tư của các công ty. Quyền sở hữu nhà nước liên quan đến việc kiểm soát chặt chẽ, các cơ chế liên quan đến ràng buộc ngân sách và dòng tiền tự do, do đó, các công ty nhà nước bị đầu tư dưới mức. Còn đối với nhóm tác giả Foronda và cộng sự (2018) đã nghiên cứu về “Overinvestment, leverage and financial system liquidity: A challenging approach” đã phân tích ảnh hưởng của thanh khoản hệ thống tài chính va đòn bây của công ty đến với một khoản đầu tư quá mức. Tác giả đã sử dụng mẫu của hơn 12.400 công ty từ 25 quốc gia OECD trong giai đoạn 2003-2014, cho thấy mối quan hệ tích cực giữa đòn bây doanh nghiệp và đầu tư quá mức khi hệ thống tài chính có tính thanh khoản cao.

Điều này nói lên rằng khi chính sách tiền tệ mở rộng làm thay đôi đáng kể vai trò của nợ đoanh nghiệp, thanh khoản tài chính và tiền tệ đồi dào với lãi suất thấp đã mở đường cho các doanh nghiệp huy động vốn giá rẻ để đầu tư quá mức (thậm chí đầu tư vào các dự án có NPV âm), tính thanh khoản cao này đã khiến các chủ nợ nới lỏng các điều kiện cho vay, lãi suất vay và ít chú ý đến rủi ro. Nghiên cứu của tác giả cũng tạo hướng đi mới cho việc phân tích chính sách tiền tệ sử dụng có ảnh hưởng đến cách thanh khoản của doanh nghiệp, cũng như có ảnh hưởng đến các vấn đề đầu tư hay không. Baum et al. (2008) đã nghiên cứu về: “Uncertainty determinants of firm investment”.

Các tác giả trên đã nghiên cứu mối liên hệ giữa sự không chắc chắn và hành vi đầu tư ở cả hai cấp độ cụ thê và tổng hợp. Bằng cách sử dụng dữ liệu bao gồm nhóm công ty sản xuất ở Hoa Kỳ trong giai đoạn 1984-2003, tác giả đã xem xét tác động của ba dạng không chắc chắn khác nhau đối với hành vi đầu tư của doanh nghiệp: không chắc chắn thu được từ lợi nhuận cổ phiếu của công ty (intrinsic uncertainty - rủi ro nội tại), không chắc chắn từ lợi nhuận của chỉ số § & P (extrinsic uncertainty — rủi ro bên ngoài) và hiệp phương sai giữa lợi nhuận công ty và thị trường (covariance between firm and market returns — đo lường dựa trên mô hình CAPM - mô hình định giá tài sản vốn). Tác giả đã nhận thấy sự gia tăng trong các rủi ro nội tại của công ty và dựa trên CAPM có tác động ngược chiều đáng kể đến chỉ tiêu đầu tư, trong khi sự không chắc chắn/rủi ro bên ngoài có tác động tích cực. Tuy nhiên, tác giả cũng nhận định rằng các tác động của sự không chắc chắn đối với quyết định đầu tư (ba dạng không chắc chắn), kết quả nghiên cứu có thể thay đổi do mô hình, do lựa chọn mẫu và do thiết kế các biến đại điện cho sự không chắc chắn theo yêu cầu nghiên cứu của các nhà quản lý doanh nghiệp.

Trong bai nghién cwu: “Firms’ investment decisions - explaining the role of uncertainty”, tac gid Rashid (2017) đã nghiên cứu ảnh hưởng của rủi ro không chắc chắn ảnh hưởng đến việc ra quyết định đầu tư.