Chương 1: Cơ sở lý thuyết về ảnh hưởng của cảm nhận rủi ro đến hành vi mua sắm trực 1. Tổng quan về các nền tảng thương mại điện tử (E-commerce) tuyến các thiết bị điện, điện tử. Khái niệm Thương mại điện tử Theo Mohapatra (2013), Thương mại điện tử đề cập đến một loạt các hoạt động kinh doanh trực truyến cho các sản phẩm và dịch vụ. Nó cũng bao gồm bất kỳ các giao dịch kinh doanh nào mà trong đó các bên tương tác với nhau bằng phương thức điện tử, thay vì các trao đổi và liên hệ vật lý trực tiếp.
Thương mại điện từ thường kết hợp việc bán hàng và mua hàng thông qua internet, hoặc tiến hành bất cứ giao dịch nào liên quan đến chuyển giao quyền sở hữu, hoặc các quyền sử dụng hàng hóa và dịch vụ thông qua mạng lưới máy tính trung gian. Mặc dù định nghĩa này phổ biến nhưng nó không đủ toàn diện để ghi nhận các sự phát triển gần đây đối với hiện tượng kinh doanh mới và đầy cách mạng này. Một định nghĩa hoàn chỉnh hơn là: Thương mại điện tử là sự dử dụng giao tiếp điện tử và công nghệ truyền tải thông tin số trong các giao dịch kinh doanh để tạo ra chuyển đổi hoặc tái định nghĩa các mối quan hệ cho việc tạo ra giá trị giữa các tổ chức với nhau hoặc giữa các tổ chức và các cá nhân. Theo Ủy ban Kinh tế Liên Hiệp quốc Châu Âu (UNECE), Năm 1999, OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) đã thành lập một nhóm công tác quốc tế để biên soạn một định nghĩa về thương mại điện tử có thể được sử dụng trong hoạch định chính sách và đáng tin cậy về mặt thống kê và khả thi.
Nhóm công tác đã biên soạn hai định nghĩa về thương mại điện tử với các khía cạnh sau: mạng được sử dụng cho thương mại điện tử và các quy trình kinh doanh liên quan đến thương mại điện tử. Đó là: - Nghĩa rộng: việc bán hoặc mua hàng hóa và dịch vụ được thực hiện qua mạng máy tính trung gian, bao gồm cả EDI (Electronic Data Interchange) nhưng không bao gồm các giao dịch mạng nội bộ - Nghĩa hẹp: việc bán hoặc mua hàng hóa và dịch vụ được thực hiện qua internet, bao gồm EDI hỗ trợ web và bất kỳ ứng dụng hỗ trợ web nào khác nhưng không bao gồm các giao dịch mạng nội bộ 10 Định nghĩa rộng liên quan đến việc mua và bán hàng hóa hoặc dịch vụ thông qua mạng máy tính, bao gồm tất cả các giao dịch điện tử. Định nghĩa hẹp chỉ khác nhau ở một khía cạnh, đó là mạng được sử dụng để đặt hàng hóa và dịch vụ là internet. Những thiếu sót của định nghĩa rộng là gì? Định nghĩa rộng hơn nhưng bao trùm hơn bao gồm các mạng độc quyền được sử dụng, chẳng hạn như EDI, ngoài internet.
Trong trường hợp thương mại điện tử đã là một tính năng thường xuyên của các hoạt động kinh doanh trong nhiều năm, như ở Hoa Kỳ và Tây Âu, thì định nghĩa này có thể phù hợp hơn để nắm bắt toàn bộ phạm vi của các hoạt động đó. Tuy nhiên, có tính đến sự khác biệt về khả năng công nghệ giữa các quốc gia, định nghĩa rộng hơn có thể ít liên quan hơn đến các nền kinh tế nhỏ hơn và kém phát triển hơn nơi mạng lưới liên quan chính là internet. Một định nghĩa mới về thương mại điện tử do OECD đề xuất đã loại bỏ một số thiếu sót này. Định nghĩa năm 2010 của OECD đề cập đến “… việc bán hoặc mua hàng hóa và dịch vụ được thực hiện qua mạng máy tính bằng các phương pháp được thiết kế đặc biệt cho mục đích nhận hoặc đặt hàng.
Hàng hóa hoặc dịch vụ được đặt hàng theo các phương thức đó, nhưng việc thanh toán, chuyển giao hàng hóa và dịch vụ cuối cùng không phải được thực hiện trực tuyến… ”. Định nghĩa mới này hiện được sử dụng trong việc thu thập dữ liệu ở hầu hết các nước thành viên EU. Nó bao gồm các đơn đặt hàng được đặt trên các trang web, EDI, extranet và không bao gồm các đơn đặt hàng được thực hiện qua điện thoại, fax hoặc e-mail được đánh máy thủ công. Lịch sử hình thành và phát triển của thương mại điện tử Theo Miva (2011), Thương mại điện tử được hiểu là hành vi mua bán thông qua Internet.
Nó dễ dàng tìm thấy trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta (thanh toán hóa đơn trực tuyến, mua sắm trực tuyến). Lịch sử của thương mại điện tử có thể được bắt nguồn từ 40 năm trước. Với các công nghệ và cải tiến mới, cuộc sống của mọi người không thể tiếp tục mà không có thương mại điện tử. - 1960 - 1982: Phát minh và những ngày sơ khai Sự phát triển của Trao đổi dữ liệu điện tử (EDI) vào những năm 1960 đã mở đường cho thương mại điện tử.
EDI đã thay thế cho việc gửi fax và gửi tài liệu truyền 11 thống bằng cách cho phép truyền dữ liệu kỹ thuật số từ máy tính này sang máy tính khác. Phát minh của Michael Aldrich năm 1979, ý tưởng được khơi nguồn từ cuộc trò chuyện với vợ về chuyến đi mua sắm siêu thị hàng tuần của họ, liên quan đến việc kết nối một chiếc tivi đến siêu thị của họ để nhờ họ giao hàng tạp hóa. Aldrich đặt ra phát minh của mình "teleshopping" (mua sắm ở khoảng cách xa), có thể được coi là tiền thân của mua sắm trực tuyến hiện đại. - 1982-1990: Nền tảng thương mại điện tử ban đầu Rõ ràng ngay từ đầu rằng những tiến bộ ban đầu này sẽ làm cho mua sắm trực tuyến B2B sinh lợi về mặt thương mại.
Về B2C sẽ không thành công cho đến khi PC và World Wide Web được sử dụng rộng rãi sau này. Năm 1982, Pháp ra mắt Minitel, một dịch vụ trực tuyến sử dụng máy đầu cuối Videotex được truy cập qua đường dây điện thoại. Minitel miễn phí cho các thuê bao điện thoại và kết nối hàng triệu người dùng với một mạng điện toán. Đến năm 1997, hơn 7 triệu ngôi nhà có thiết bị đầu cuối Minitel.
Hệ thống Minitel đã trở nên phổ biến trước khi không còn được ưa chuộng sau sự thành công của internet ba năm sau đó. - Đầu những năm 90: World Wide Web đến Năm 1990 Tim Berners-Lee và Robert Cailliau đã công bố một đề xuất xây dựng một “siêu dự án” được gọi là “World Wide Web”. Năm 1991, Quỹ Khoa học Quốc gia đã dỡ bỏ các hạn chế đối với việc sử dụng NET cho mục đích thương mại, khiến hoạt động mua sắm trực tuyến phát triển theo cấp số nhân. Ngay từ đầu, đã có nhiều lo ngại về sự an toàn của mua sắm trực tuyến.
Tuy nhiên, sự phát triển của một giao thức bảo mật, Secure Socket Layers (SSL) —một chứng chỉ mã hóa do Netscape tạo ra vào năm 1994, đã cung cấp một phương tiện an toàn để truyền dữ liệu qua internet. - Giữa những năm 90 đến nay: Thị trường, Thanh toán và Sự phát triển của Thương mại Điện tử 12 Vào giữa những năm 90, đã có những tiến bộ lớn trong việc sử dụng Internet cho mục đích thương mại. Một trong những trang thương mại điện tử đầu tiên là Amazon, bắt đầu vào năm 1995 với tư cách là một cửa hàng sách trực tuyến nhưng đã phát triển trở thành nhà bán lẻ trực tuyến lớn nhất trên thế giới. Các hiệu sách truyền thống chỉ giới hạn khoảng 200.
Amazon, là một cửa hàng duy nhất trực tuyến không có giới hạn vật lý, đã có thể cung cấp nhiều sản phẩm hơn theo cấp số nhân cho người mua sắm. Phạm vi của Amazon đã mở rộng trong những năm qua và hiện bao gồm nhạc, video tải xuống, đồ điện tử, quần áo, đồ nội thất, thực phẩm và đồ chơi. Gã khổng lồ bán lẻ là một trong những nhà bán lẻ trực tuyến đầu tiên thêm đánh giá của người dùng và thang điểm đánh giá cho sản phẩm của họ. Đánh giá sản phẩm hiện được coi là một trong những chiến thuật hiệu quả nhất để thúc đẩy doanh số bán hàng và xây dựng lòng tin của khách hàng.
Những câu chuyện thành công khác trên thị trường thương mại điện tử bao gồm eBay, một trang web đấu giá trực tuyến ra mắt vào năm 1995 và Etsy, ra mắt vào năm 2005 và đến năm 2019 đã đạt tổng doanh thu hàng hóa tổng cộng là 4,97 tỷ đô la trên toàn cầu. Vai trò của thương mại điện tử trong sản xuất, kinh doanh Theo Tan Yian (2008), Thương mại điện tử có ý nghĩa quan trọng với các công ty và người tiêu dùng tham gia, cũng như trên toàn xã hội. Đối với các công ty, thương mại điện tử thể hiện sự hiệu quả trong việc tăng doanh số, hơn nữa thương mại điện tử cho phép nhân viên có nhiều quyền truy cập hơn tới thông tin và dịch vụ, giúp nâng cao văn hóa doanh nghiệp. Đối với người tiêu dùng, Thương mại điện tử cung cấp rất toàn diện cách thể giao dịch với nhiều loại hình kinh doanh 24 giờ một ngày, 7 ngày một tuần.
Đối với xã hội, thương mại điện tử có thể giúp thực đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời, tạo ra các thách thức về mặt quản lý và quyền riêng tư. Với sự bùng nổ của Dot.com có thể thực sự mang lại một cách tiếp cận hợp lý và bền vững hơn cho thương mại điện tử. Tuy nhiên, như sự phát triển của Thương mại điện tử, chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến những thay đổi trong cách mà mọi người 13 quan niệm về các tổ chức, các giao dịch, và các sự giao tiếp với một suy nghĩ khác về thời gian và không gian trong hoạt động kinh tế. Theo Linh (2020), Thương mại điện tử đang phát triển mạnh mẽ, là một phần không thể thiếu trong hoạt động của doanh nghiệp trên toàn thế giới.
Quy mô thị trường thương mại điện tử của Việt Nam với xuất phát điểm khá khiêm tốn, khoảng 4 tỷ USD vào năm 2015, nhưng tăng trưởng khá nhanh và ổn định trong những năm 2016, 2017, 2018, nếu tiếp tục giữ mức tăng trưởng 30%/năm thì thị trường ước tính đạt 13 tỷ USD vào năm 2020. Với tốc độ tăng trưởng nhanh và ổn định như vậy, kết hợp với xu hướng chuyển dịch thói quen mua sắm của người tiêu dùng, có thể khẳng định thương mại điện tử sẽ ngày càng chiếm lĩnh những vị thế quan trọng hơn đối với các doanh nghiệp.