Nghiên cứu an ninh môi trường làng nghề Dương Liễu, Hoài Đức, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích an ninh môi trường làng nghề trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới nghiên cứu trường hợp làng chế, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Lê Thị Hoa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Tuấn Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: An Ninh Môi Trường Làng Nghề Trong Bối Cảnh Xây Dựng Nông Thôn Mới
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Dẫn nhập
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trường trên thế giới và Việt Nam
• 1.2.1. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trường trên thế giới
• 1.2.2. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trường tại Việt Nam
• 1.3. Các khái niệm và lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu
• 1.3.1. Các khái niệm chính
• 1.3.2. Các lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu
• 1.4. Địa bàn nghiên cứu - làng nghề Dương Liễu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp phân tích tài liệu
• 1.5.2. Phương pháp quan sát
• 1.5.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 1.5.4. Phương pháp khảo sát xã hội học
• 2. CHƯƠNG 2: AN NINH MÔI TRƯỜNG Ở LÀNG NGHỀ DƯƠNG LIỄU TRÊN BÌNH DIỆN CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
• 2.1. Ô nhiễm môi trường và tiềm ẩn xung đột xã hội
• 2.2. Bất cập trong quản lý, sử dụng tài nguyên môi trường và những căng thẳng xã hội
• 2.2.1. Bất cập trong quản lý đối với việc xử lý chất thải tạo nên căng thẳng xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: AN NINH MÔI TRƯỜNG Ở LÀNG NGHỀ DƯƠNG LIỄU TRÊN BÌNH DIỆN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ ĐẢM BẢO SỨC KHỎE DÂN CƯ
• 3.1. Ô nhiễm môi trường tạo nên rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế
• 3.2. Môi trường làng nghề và những rủi ro đối với sức khỏe dân cư
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về an ninh môi trường làng nghề trong xây dựng nông thôn mới

An ninh môi trường làng nghề đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển bền vững nông thôn mới. Làng nghề không chỉ là nơi sản xuất hàng hóa mà còn là nơi bảo tồn văn hóa và truyền thống. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đi kèm với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường và quản lý tài nguyên. Việc đảm bảo an ninh môi trường là điều cần thiết để duy trì sự phát triển bền vững và ổn định xã hội.

1.1. Khái niệm an ninh môi trường làng nghề

An ninh môi trường làng nghề được hiểu là sự bảo vệ và duy trì các yếu tố môi trường trong quá trình sản xuất và sinh hoạt của cộng đồng. Điều này bao gồm việc quản lý chất thải, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và đảm bảo sức khỏe cho người dân.

1.2. Vai trò của làng nghề trong phát triển nông thôn mới

Làng nghề góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và thu nhập cho người dân. Đồng thời, làng nghề cũng giúp bảo tồn văn hóa và truyền thống địa phương, tạo nên bản sắc riêng cho từng vùng miền.

II. Vấn đề ô nhiễm môi trường tại làng nghề Dương Liễu

Làng nghề Dương Liễu đang phải đối mặt với nhiều vấn đề ô nhiễm nghiêm trọng. Ô nhiễm nước, không khí và đất đai là những vấn đề chính ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của làng nghề. Việc quản lý chất thải chưa hiệu quả đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm ngày càng gia tăng.

2.1. Ô nhiễm nước và tác động đến sức khỏe

Ô nhiễm nước tại làng nghề Dương Liễu chủ yếu do nước thải từ các hoạt động sản xuất nông sản. Nước thải không được xử lý đúng cách đã gây ra nhiều bệnh tật cho người dân, đặc biệt là các bệnh về đường tiêu hóa và da.

2.2. Ô nhiễm không khí và ảnh hưởng đến đời sống

Ô nhiễm không khí từ khói bụi và khí thải trong quá trình sản xuất đã làm giảm chất lượng không khí tại làng nghề. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân mà còn làm giảm năng suất lao động.

III. Giải pháp cải thiện an ninh môi trường làng nghề

Để cải thiện an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Việc áp dụng công nghệ xanh và quản lý chất thải hiệu quả là những bước đi cần thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

3.1. Ứng dụng công nghệ xanh trong sản xuất

Công nghệ xanh giúp giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm tài nguyên. Việc áp dụng công nghệ này trong sản xuất nông sản sẽ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

3.2. Tăng cường quản lý chất thải

Cần có các biện pháp quản lý chất thải hiệu quả, bao gồm việc phân loại, thu gom và xử lý chất thải đúng cách. Điều này sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

IV. Kết quả nghiên cứu về an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu

Nghiên cứu cho thấy rằng an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu đang bị đe dọa nghiêm trọng. Các vấn đề ô nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân mà còn cản trở sự phát triển kinh tế của địa phương. Cần có các biện pháp khắc phục kịp thời để đảm bảo an ninh môi trường.

4.1. Đánh giá tác động của ô nhiễm đến sức khỏe

Các cuộc khảo sát cho thấy tỷ lệ bệnh tật tại làng nghề Dương Liễu cao hơn so với các khu vực khác. Ô nhiễm môi trường là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

4.2. Tác động đến phát triển kinh tế

Ô nhiễm môi trường đã làm giảm năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, từ đó ảnh hưởng đến thu nhập của người dân và sự phát triển bền vững của làng nghề.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho an ninh môi trường làng nghề

Để đảm bảo an ninh môi trường tại làng nghề Dương Liễu, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức xã hội. Việc nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và áp dụng các giải pháp bền vững là rất cần thiết.

5.1. Tăng cường giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường sẽ giúp nâng cao ý thức và trách nhiệm của người dân trong việc bảo vệ môi trường sống.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển bền vững

Cần có các chính sách hỗ trợ cho làng nghề trong việc áp dụng công nghệ xanh và quản lý chất thải hiệu quả. Điều này sẽ giúp cải thiện an ninh môi trường và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển nông thôn mới tại Việt Nam, an ninh môi trường làng nghề trở thành một vấn đề cấp thiết, đặc biệt tại các làng nghề truyền thống có quy mô sản xuất lớn. Làng nghề chế biến nông sản Dương Liễu, huyện Hoài Đức, Hà Nội, với hơn 3.120 hộ gia đình tham gia sản xuất tiểu thủ công nghiệp, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường. Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2013, Dương Liễu nằm trong danh mục các làng nghề ô nhiễm nghiêm trọng cần xử lý. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng an ninh môi trường tại làng nghề này trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới, tập trung vào ba bình diện chính: ổn định chính trị - xã hội, tăng trưởng kinh tế và sức khỏe dân cư. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập từ năm 2012 đến 2017, kết hợp khảo sát định tính và định lượng, nhằm cung cấp luận cứ khoa học cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách trong việc phát triển bền vững làng nghề và khu vực nông thôn nói chung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai lý thuyết chính để phân tích an ninh môi trường làng nghề Dương Liễu. Thứ nhất, lý thuyết xung đột môi trường của Libiszewski và Thomas Homer-Dixon, nhấn mạnh rằng suy thoái môi trường, đặc biệt ô nhiễm nước, đất, không khí, là nguyên nhân dẫn đến các xung đột xã hội, kinh tế và chính trị. Lý thuyết này giúp làm rõ mối quan hệ giữa ô nhiễm môi trường và nguy cơ mất ổn định xã hội tại làng nghề. Thứ hai, lý thuyết xã hội rủi ro của Ulrich Beck và Anthony Giddens, tập trung vào các rủi ro do con người tạo ra trong quá trình hiện đại hóa, đặc biệt là rủi ro phi địa phương hóa và hậu quả khó đền bù, như ô nhiễm môi trường và các xung đột liên quan. Lý thuyết này giúp phân tích các rủi ro tiềm ẩn từ ô nhiễm môi trường làng nghề đối với sức khỏe và phát triển kinh tế.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: an ninh môi trường (đảm bảo không có tác động lớn của môi trường đến ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh tế), xung đột môi trường (xung đột phát sinh từ suy thoái môi trường), và làng nghề (cụm dân cư có hoạt động sản xuất ngành nghề nông thôn truyền thống).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu định lượng và định tính thu thập từ đề tài cấp Đại học Quốc gia Hà Nội về xây dựng làng nghề gắn với xây dựng nông thôn mới, với cỡ mẫu khảo sát xã hội học khoảng 3.466 hộ dân tại xã Dương Liễu. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng nhằm đảm bảo đại diện cho các nhóm dân cư trong làng nghề. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20.0 và R để khai thác các chỉ số về ô nhiễm môi trường, mâu thuẫn xã hội và tác động kinh tế. Ngoài ra, tác giả thực hiện 12 cuộc phỏng vấn sâu với cán bộ xã, người dân và các chủ cơ sở sản xuất từ tháng 3/2017 đến 3/2018, kết hợp quan sát thực địa nhằm bổ sung dữ liệu định tính. Timeline nghiên cứu kéo dài từ 2012 đến 2018, tập trung vào giai đoạn xây dựng nông thôn mới tại xã Dương Liễu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại làng nghề Dương Liễu: Mỗi ngày, làng nghề thải ra khoảng 9.589 m³ nước thải sản xuất và 1.610 m³ nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý, với 70,4% cơ sở sản xuất xả thải trực tiếp ra môi trường. Ô nhiễm không khí do sử dụng than trong sản xuất mạch nha, miến và khí thải từ phương tiện vận chuyển cũng gia tăng, đặc biệt vào mùa vụ chính (tháng 9-12). Rác thải rắn trung bình khoảng 14 tấn/ngày, phần lớn chưa được xử lý hiệu quả.

2. Bất cập trong quản lý tài nguyên và xử lý ô nhiễm: Việc khai thác nước ngầm trái phép, không theo quy hoạch, dẫn đến nguy cơ sụt lún đất và khan hiếm nước phục vụ sản xuất. Nhà máy xử lý nước thải Cầu Ngà với công suất 20.000 m³/ngày đêm đã ngừng hoạt động do hư hỏng máy móc, khiến ô nhiễm nước thải chưa được kiểm soát. Quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề còn nhiều bất cập, gây căng thẳng xã hội.

3. Ảnh hưởng đến an ninh chính trị - xã hội: Mặc dù có đến 88,8% người dân cho biết không có mâu thuẫn do ô nhiễm trong làng, nhưng 9,9% phản ánh có mâu thuẫn tiềm ẩn. Xung đột giữa làng nghề Dương Liễu và các địa phương lân cận do ô nhiễm nước thải đã xảy ra dưới dạng phản ứng ngăn chặn dòng nước thải, gây ngập úng và bức xúc xã hội.

4. Tác động tiêu cực đến sức khỏe và tăng trưởng kinh tế: Ô nhiễm không khí và nước thải ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, làm gia tăng các bệnh về đường hô hấp và da liễu. Ô nhiễm cũng làm giảm năng suất lao động và uy tín sản phẩm, cản trở phát triển kinh tế bền vững của làng nghề.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy ô nhiễm môi trường tại làng nghề Dương Liễu là vấn đề nghiêm trọng, phù hợp với các báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường về các làng nghề ô nhiễm ở Việt Nam. Việc xả thải trực tiếp, thiếu hệ thống xử lý hiệu quả, cùng với khai thác tài nguyên không hợp lý, tạo ra rủi ro lớn về an ninh môi trường. So sánh với các nghiên cứu quốc tế về xung đột môi trường, tình trạng tại Dương Liễu phản ánh rõ mối liên hệ giữa ô nhiễm và nguy cơ mất ổn định xã hội, phù hợp với lý thuyết xung đột môi trường của Libiszewski. Mặc dù hiện tại mâu thuẫn chưa bùng phát thành xung đột bạo lực, nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao nếu không có giải pháp kịp thời. Ngoài ra, theo lý thuyết xã hội rủi ro, các rủi ro do ô nhiễm không chỉ giới hạn trong phạm vi địa phương mà còn ảnh hưởng đến các vùng lân cận, làm phức tạp thêm vấn đề quản lý và giải quyết. Việc nhà máy xử lý nước thải ngừng hoạt động càng làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe và phát triển kinh tế của cộng đồng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ cơ sở xả thải trực tiếp, bản đồ phân bố ô nhiễm và bảng thống kê các chỉ số sức khỏe liên quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và giám sát ô nhiễm: Xây dựng hệ thống giám sát môi trường liên tục tại làng nghề, đặc biệt kiểm soát nước thải, khí thải và rác thải. Mục tiêu giảm tỷ lệ xả thải trực tiếp xuống dưới 30% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND xã Dương Liễu phối hợp Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

2. Phục hồi và nâng cấp nhà máy xử lý nước thải Cầu Ngà: Đầu tư sửa chữa, nâng cấp công nghệ xử lý nước thải, đảm bảo hoạt động ổn định với công suất tối thiểu 15.000 m³/ngày đêm trong 1 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý dự án và các doanh nghiệp làng nghề.

3. Quy hoạch và quản lý khai thác tài nguyên nước ngầm: Ban hành quy định khai thác nước ngầm hợp pháp, xử lý nghiêm các trường hợp khoan trái phép, đồng thời phát triển hệ thống cấp nước sạch tập trung. Mục tiêu giảm 50% số lượng giếng khoan trái phép trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Hoài Đức, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.

4. Nâng cao nhận thức và đào tạo cộng đồng: Tổ chức các chương trình truyền thông, tập huấn về bảo vệ môi trường, xử lý chất thải và an ninh môi trường cho người dân và chủ cơ sở sản xuất. Mục tiêu 80% hộ dân tham gia trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND xã, các tổ chức xã hội và trường học địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách quản lý làng nghề, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững nông thôn.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về an ninh môi trường làng nghề dưới góc nhìn xã hội học, lý thuyết xung đột môi trường và xã hội rủi ro.

3. Chủ cơ sở sản xuất và cộng đồng làng nghề: Giúp hiểu rõ tác động của ô nhiễm môi trường đến an ninh xã hội và kinh tế, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan bảo vệ môi trường: Hỗ trợ xây dựng các chương trình can thiệp, truyền thông và giám sát môi trường tại các làng nghề truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

1. An ninh môi trường là gì và tại sao quan trọng với làng nghề?
   An ninh môi trường là trạng thái bảo đảm không có tác động lớn của các vấn đề môi trường đến ổn định chính trị - xã hội, phát triển kinh tế và sức khỏe dân cư. Với làng nghề, an ninh môi trường giúp duy trì sản xuất bền vững và tránh các xung đột xã hội do ô nhiễm gây ra.

2. Ô nhiễm môi trường tại làng nghề Dương Liễu nghiêm trọng như thế nào?
   Làng nghề thải hàng nghìn mét khối nước thải chưa xử lý mỗi ngày, ô nhiễm không khí do than và khí thải phương tiện, cùng với rác thải rắn khoảng 14 tấn/ngày, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và môi trường sống.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm tại làng nghề là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu hệ thống xử lý chất thải hiệu quả, khai thác nước ngầm trái phép, công nghệ sản xuất lạc hậu và quy hoạch chưa hợp lý, dẫn đến xả thải trực tiếp ra môi trường.

4. Ô nhiễm môi trường ảnh hưởng thế nào đến an ninh xã hội?
   Ô nhiễm tạo ra mâu thuẫn giữa các hộ sản xuất và giữa làng nghề với các địa phương lân cận, gây căng thẳng xã hội và tiềm ẩn nguy cơ xung đột nếu không được kiểm soát.

5. Giải pháp nào hiệu quả để cải thiện an ninh môi trường làng nghề?
   Cần tăng cường quản lý, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải, quy hoạch khai thác tài nguyên hợp lý, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo kỹ thuật sản xuất thân thiện môi trường.

Kết luận

• Làng nghề Dương Liễu đang đối mặt với ô nhiễm nước thải, khí thải và rác thải nghiêm trọng, ảnh hưởng đến an ninh môi trường.
• Bất cập trong quản lý tài nguyên và xử lý chất thải làm gia tăng rủi ro mất ổn định chính trị - xã hội và cản trở phát triển kinh tế.
• Mâu thuẫn xã hội do ô nhiễm hiện chưa bùng phát mạnh nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao trong tương lai nếu không có giải pháp kịp thời.
• Nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học cho các nhà quản lý và cộng đồng nhằm phát triển bền vững làng nghề trong bối cảnh xây dựng nông thôn mới.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào nâng cấp hệ thống xử lý chất thải, quản lý tài nguyên và truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường làng nghề, đảm bảo an ninh xã hội và phát triển kinh tế bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần nội dung chính và phần kết luận. Phần nội dung chính đƣợc chia thành 3 chƣơng:Chƣơng 1. Cơ sở lý luận, địa bàn nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu.An ninh môi trƣờng ở làng nghề Dƣơng Liễu trên bình diện chính trị - xã hội.An ninh môi trƣờng ở làng nghề Dƣơng Liễu trên bình diện tăng trƣởng kinh tế và đảm bảo sức khỏe dân cƣ. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] NỘI DUNG CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN, ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Dẫn nhập Chƣơng này sẽ tập trung vào ba nội dung chính, bao gồm: cơ sở lý luận của đề tài, địa bàn nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu. Liên quan cơ sở lý luận của đề tài, tác giả luận văn sẽ trình bày ba vấn đề.Thứ nhất,là tổng quan các nghiên cứu đi trƣớc liên quan đến chủ đề mà luận văn quan tâm nghiên cứu – an ninh môi trƣờng làng nghề. Việc triển khai nội dung này nhằm chỉ ra khoảng trống mà các nghiên cứu đi trƣớc đã triển khai để tránh nghiên cứu lặp lại, đồng thời định hƣớng nội dung cụ thể cho nghiên cứu này.

Thêm nữa, việc tổng quan các nghiên cứu đi trƣớc còn là cơ sở cho việc đề xuất các khái niệm và lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu này.Thứ hai, sau khi tổng quan các nghiên cứu đi trƣớc, phần cơ sở lý luận sẽ trình bày các khái nhiệm then chốt nhƣ là những công cụ quan trọng phục vụ nghiên cứu. Thứ ba, tác giả trình bày các lý thuyết, quan điểm lý thuyết phù hợp cũng sẽ đƣợc trình bày trong phần cơ sở lý luận để làm cơ sở cho việc phân tích các dữ liệu thu đƣợc trên thực địa ở các chƣơng sau. Điểm cần nhấn mạnh ở đây là, trong phần cơ sở lý luận, tác giả luận văn không chỉ trình bày khái niệm, lý thuyết mà còn giải thích cụ thể việc vận dụng các khái niệm, lý thuyết này trong luận văn. Đối với địa bàn nghiên cứu, đây là nội dung thứ hai đƣợc triển khai trong chƣơng này.

Liên quan đến địa bàn nghiên cứu, tác giả luận văn sẽ cung cấp một cái nhìn khái quát về làng nghề Dƣơng Liễu, xã Dƣơng Liễu, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội – nơi triển khai nghiên cứu thực địa cung cấp dữ liệu định tính và định lƣợng phục vụ luận văn này. Ngoài việc giới thiệu chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội,dân số, văn hóa của xã Dƣơng Liễu, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, tác giả luận văn sẽ tập trung nêu lên những điểm đặc thù về làng nghề Dƣơng Liễu. Đây là cơ sở quan trọng việc triển khai phân tích các nội dung nghiên cứu cụ thể ở các chƣơng tiếp theo. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Phần thứ ba của chƣơng này sẽ bàn về phƣơng pháp nghiên cứu.

Trong phần này tác giả sẽ mô tả cụ thể cơ sở dữ liệu, việc thu thập và xử lý dữ liệu phục vụ luận văn. Cần nhấn mạnh ở đây là dữ liệu phục vụ luận văn này đƣợc trích xuất từ bộ dữ liệu của đề tài: “Nghiên cứu đánh giá quá trình thực hiện xây dựng làng nghề gắn với xây dựng nông thôn mới” do Phó giáo sƣ, tiến sĩ Nguyễn Tuấn Anh làm chủ nhiệm đề tài mà tác giả luận văn có tham gia thu thập dữ liệu trên thực tế. Ngoài ra, tác giả luận văn cũng có thực hiện bổ sung một số cuộc khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu nhằm bổ túc những dữ liệu cần thiết mà đề tài “Nghiên cứu đánh giá quá trình thực hiện xây dựng làng nghề gắn với xây dựng nông thôn mới” không cung cấp đƣợc. Dƣới đây, ba nội dung của chƣơng này sẽ lần lƣợt đƣợc triển khai cụ thể.

Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trƣờng trên thế giới và Việt Nam 1. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trƣờng trên thế giới Cho đến nay, nhiều nghiên cứu về an ninh môi trƣờng trên thế giới đã đƣợc công bố. Công trình nghiên cứu đầu tiên đáng lƣu ýlà bài viết “The Problem of Environmental Security of Russia” (Vấn đề an ninh môi trƣờng ở Nga) củaOlga Bashlakova. Qua bài viết này, Olga Bashlakova làm rõ định nghĩa an toàn trên phƣơng diện môi trƣờng (environmental safety) từ dó nhận diện vai trò của an toàn trên phƣơng diện môi trƣờng trong việc đảm bảo an ninh quốc gia.

Tác giả chỉ ra rằng chiến lƣợc an ninh quốc gia của Liên bang Nga bao gồm các vấn đề về an toàn trên phƣơng diện môi trƣờng. An ninh môi trƣờng là một yếu tố then chốt của an ninh quốc gia. Một điểm đáng lƣu ý nữa là, qua bài viết này Olga Bashlakova nhấn mạnh đến giáo dục môi trƣờng trong việc đảm bảo an ninh môi trƣờng ở Liên bang Nga(Olga Bashlakova, 2015). Nghiên cứu thứ hai đáng quan tâm là báo cáo của OECD's Development Assistance Committee:“State-of-the-Art Review on Environment, Security and Development Co-operation” doGeoffrey Dabelko và cộng sự thực hiện.

Báo cáo này cung cấp một cái nhìn tổng thể về những chính sách và các nghiên cứu về 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] biến đổi môi trƣờng, xung đột và an ninh. Báo cáo đi sâu vào một số điểm chính.Trƣớc hết, báo cáo điểm lại các bàn luận về mỗi quan hệ nhân quả giữa biến đổi môi trƣờng và xung đột xã hội. Vấn đề tiếp theo mà báo cáo quan tâm là vai trò của các thiết chế an ninh truyền thống, bao gồm lực lƣợng quân đội, nhất là Bắc Mỹ và châu Âu trong việc phản ứng/ứng phó với biến đổi môi trƣờng và an ninhtiềm tàng cũng nhƣ trên thực tế. Một trong những điểm đáng lƣu ý nữa mà báo cáo đề cập đến là các quan điểm về an ninh môi trƣờng và mối liên hệ giữa môi trƣờng, an ninh con ngƣời và phát triển bền vững.

Nhƣ vậy, nhìn một cách tổng thể báo cáo này đề cập đến mối liên hệ giữa môi trƣờng và an ninh trên một số bình diện đáng lƣu ý nhƣ xung đột xã hội, phát triển bền vững, an ninh con ngƣời và nhất là an ninh môi trƣờng (Geoffrey Dabelko và cộng sự, 2000). Nghiên cứu thứ ba đáng quan tâm là bài viết “The Environmental Dimension to Security Issues” (Những chiều cạnh môi trƣờng của các vấn đề an ninh) của tác giả Norman Myers. Qua bài viết này, Norman Myers nhấn mạnh rằng điều cần thiết là phải vƣợt lên suy nghĩ truyền thống về khái niệm an ninh và phải coi môi trƣờng là một bình diện quan trọng của an ninh. Nói cách khác, an ninh quốc gia không chỉ đơn giản tập trung vào lực lƣợng quân sự mà cònlà những nhân tố môi trƣờng bao gồm các loại tài nguyên nhƣ đất, nƣớc, rừng, hải sản,…vv, và đây cũng là những yếu tố quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Cụ thể là, nếu môi trƣờng bị hủy hoại thì kinh tế sẽ suy giảm, xã hội sẽ nảy sinh các vấn đề và chính trị sẽ bất ổn, hệ quả là xung đột xã hội diễn ra. Nhƣ vậy, an ninh quốc gia không chỉ đơn thuần là lực lƣợng chiến đấu và vũ khí mà còn liên quan đến các yếu khác nhau của hệ thống môi trƣờng (Norman Myers, 1986). Một ơấn phẩm nữa đáng lƣu ý là cuốn sách “Climate Change and Environmental Security” (Biến đổi khí hậu và an ninh môi trƣờng) do Derek S. Gvosdev, and John A.

Cloud làm chủ biên. Cuốn sách này nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu đã và đang diễn ra trên thực tế và thực tế này 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] một phần do các hoạt động của con ngƣời gây nên. Thêm nữa, biến đổi khí hậu ảnh hƣởng đến không chỉ các cộng đồng địa phƣơng, các xã hội, các khu vực mà còn ảnh hƣởng đến an ninh của nƣớc Mỹ. Điều quan trọng nữa mà cuốn sách đề cập đến là những hệ quả của biến đổi khí hậu có thể làm gia tăng khả năng xung đột giữa các xã hội và tạo nên một trật tự thế giới bất ổn.

Nói cách khác, an ninh quốc gia và an ninh quốc tế có liên hệ chặt chẽ với biến đổi khí hậu (Derek S. Gvosdev, and John A. Liên quan đến an ninh môi trƣờng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng, cuốn sách “Environmental Security in the Asia-Pacific” (An ninh môi trƣờng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng) do Watson, I., Pandey, C làm chủ biên là công trình đáng quan tâm. Qua cuốn sách này, các tác giả bàn đến những chiều cạnh khác nhau của vấn đề môi trƣờng ở một loạt nƣớc trong khu vực nhƣ Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zeland.

Các tác giả tâp trung vào cả quan hệ Nam – Bắc và quan hệ Nam – Nam để đi đến sự thấu hiểu đối với những vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu trên cơ sở thực tiễn an ninh môi trƣờng ở khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng (Watson, I. Nhìn một cách tổng thể, các công trình nghiên cứu đáng lƣu ý đi trƣớc trên thế giới trong lĩnh vực an ninh môi trƣờng đã nhấn mạnh đến chiều cạnh môi trƣờng trong quan niệm và trong thực tiễn an ninh ở nhiều khu vực trên thế giới. Các công trình nghiên cứu đáng lƣu ý đi trƣớc cũng đề cập đến an ninh môi trƣờng trong mối liên hệ với các loại tài nguyên khác nhau. Ngoài ra, một số nghiên cứu đi sâu phân tích mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và đảm bảo an ninh.

Nhƣ vậy, từ các nghiên cứu đáng lƣu ý trên thế giới trong lĩnh vực an ninh môi trƣờng, chúng ta thấy vấn đề an ninh môi trƣờng đƣợc bàn đến trên nhiều bình diện khác nhau. Góp phần tìm hiểu chủ đề an ninh môi trƣờng mà các tác giả nƣớc ngoài đã đề cập đến, luận văn này mở rộng thêm sự hiểu biết đối với vấn đề an ninh môi trƣờng trên phƣơng diện an ninh môi trƣờng làng nghề ở một địa phƣơng cụ thể của Việt Nam. 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tổng quan các nghiên cứu về an ninh môi trường tại Việt Nam Ở Việt Nam, cho đến nay một số ấn phẩm đáng lƣu ý liên quan đến an ninh môi trƣờng đã đƣợc công bố.

Trƣớc hết là “Giáo trình An ninh môi trƣờng” của Nguyễn Đình Hoè xuất bản năm 2003. Cuốn sách này đề cập đến một số chủ đề đáng quan tâm nhƣ an ninh môi trƣờng liên quan đến sử dụng và tranh chấp đất đai; suy thoái tài nguyên và an ninh môi trƣờng; an ninh môi trƣờng và suy thoái tài nguyên nƣớc; an ninh môi trƣờng liên quan đến sự cố kỹ thuật; ô nhiễm môi trƣờng và an ninh môi trƣờng,…vv.