Luận án tiến sĩ - Hệ thống thông tin kế toán trong DN nhỏ và vừa Việt Nam

Bài viết cung cấp luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Văn Dũng, một công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực học thuật. Tài liệu này hữu ích cho việc tham

• Tác giả: Nguyễn Văn Dũng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Mạnh Chiến
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hệ thống thông tin kế toán trong bối cảnh áp dụng công nghệ thông tin tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận án tiến sĩ Nguyễn Văn Dũng

Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Nguyễn Văn Dũng được thực hiện tại Trường Đại học Thương mại năm 2021. Chuyên ngành nghiên cứu là kế toán, mã số 62.01. Đề tài tập trung vào hệ thống thông tin kế toán trong bối cảnh áp dụng công nghệ thông tin tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam. Hai người hướng dẫn khoa học là PGS.TS. Vũ Mạnh Chiến và TS. Nguyễn Tuấn Duy. Luận án thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nghiên cứu xuất phát từ thực tế các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đang chuyển đổi số mạnh mẽ. Hệ thống thông tin kế toán đóng vai trò then chốt trong quản lý tài chính. Tuy nhiên, việc áp dụng công nghệ thông tin vào kế toán còn nhiều hạn chế. Luận án tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện. Đây là công trình nghiên cứu nghiêm túc, có giá trị học thuật và thực tiễn cao.

1.1. Bối cảnh và tính cấp thiết của đề tài

Doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam. Công nghệ thông tin thay đổi cách thức vận hành của các doanh nghiệp này. Hệ thống thông tin kế toán truyền thống không còn đáp ứng được nhu cầu quản lý hiện đại. Các doanh nghiệp cần hệ thống kế toán tích hợp công nghệ để nâng cao hiệu quả. Nghiên cứu về chủ đề này giúp lấp đầy khoảng trống trong học thuật Việt Nam. Đồng thời, kết quả nghiên cứu hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số.

1.2. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu

Luận án đặt ra ba mục tiêu chính. Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận về hệ thống thông tin kế toán. Thứ hai, phân tích thực trạng áp dụng công nghệ thông tin vào kế toán tại doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thứ ba, đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng. Khảo sát bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu được tiến hành. Đối tượng khảo sát bao gồm giám đốc điều hành, kế toán trưởng và phụ trách tài chính tại các doanh nghiệp.

II. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán

Luận án xác định nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán tại doanh nghiệp nhỏ và vừa. Yếu tố hiểu biết của chủ sở hữu và người quản lý được đánh giá đầu tiên. Giám đốc điều hành có kinh nghiệm sẽ áp dụng công nghệ hiệu quả hơn. Trình độ học vấn cao giúp nhà quản lý nhận thức sâu sắc về giá trị công nghệ. Yếu tố thứ hai là trình độ nhân viên kế toán. Nhân viên có kỹ năng tin học tốt sẽ vận hành hệ thống tốt hơn. Yếu tố thứ ba là chi phí đầu tư công nghệ. Doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn về nguồn lực tài chính. Yếu tố thứ tư là sự hỗ trợ từ cơ quan nhà nước. Chính sách khuyến khích chuyển đổi số tác động tích cực đến quá trình áp dụng. Luận án sử dụng thang đo Likert 5 điểm để đo lường các biến số. Kết quả nghiên cứu cho thấy mối tương quan giữa các yếu tố này với chất lượng hệ thống thông tin kế toán.

2.1. Vai trò của hiểu biết quản lý đối với áp dụng công nghệ

Hiểu biết của chủ sở hữu và người quản lý được đo bằng nhiều tiêu chí. Kinh nghiệm quản lý được tính bằng số năm làm việc chuyên môn. Trình độ sử dụng phần mềm kế toán cũng là yếu tố quan trọng. Giám đốc điều hành hiểu biết về kế toán tài chính và kế toán quản trị sẽ triển khai hệ thống tốt hơn. Nghiên cứu của Eze và cộng sự năm 2011 nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố này. Các nhà quản lý có trình độ học vấn cao nhận thức rõ tiềm năng của công nghệ. Agarwal và Prasad năm 1999 cũng khẳng định mối liên hệ giữa học vấn và áp dụng công nghệ.

2.2. Tác động của trình độ nhân viên kế toán

Trình độ nhân viên kế toán ảnh hưởng trực tiếp đến vận hành hệ thống. Nhân viên cần có kiến thức về kế toán và kỹ năng sử dụng công nghệ. Các ứng dụng xử lý văn bản, bảng tính và cơ sở dữ liệu là công cụ thiết yếu. Nhân viên sử dụng thành thạo phần mềm kế toán giúp giảm sai sót. Hiệu quả xử lý thông tin kế toán tăng lên đáng kể. Doanh nghiệp cần đầu tư đào tạo nâng cao năng lực nhân viên. Điều này giúp hệ thống thông tin kế toán hoạt động ổn định và chính xác hơn.

III. Giải pháp hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán tại doanh nghiệp

Luận án đề xuất nhiều giải pháp hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán. Giải pháp đầu tiên là nâng cao trình độ nhân viên kế toán. Doanh nghiệp cần tổ chức đào tạo thường xuyên về công nghệ thông tin. Nhân viên cần được trang bị kiến thức về phần mềm kế toán chuyên dụng. Giải pháp thứ hai là tăng cường đầu tư hạ tầng công nghệ. Doanh nghiệp nên lựa chọn phần mềm kế toán phù hợp quy mô. Giải pháp thứ ba là cải thiện hiểu biết của ban lãnh đạo. Nhà quản lý cần cập nhật kiến thức về kế toán và công nghệ. Giải pháp thứ tư là xây dựng quy trình kế toán chuẩn hóa. Quy trình rõ ràng giúp vận hành hệ thống hiệu quả hơn. Giải pháp thứ năm là tận dụng sự hỗ trợ từ nhà nước. Chính sách ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới. Các giải pháp này có tính khả thi cao và phù hợp với điều kiện Việt Nam.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực nhân sự kế toán

Đào tạo nhân sự là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng hệ thống thông tin kế toán. Doanh nghiệp cần xây dựng chương trình đào tạo bài bản. Nội dung đào tạo bao gồm kỹ năng sử dụng phần mềm kế toán và kiến thức quản trị tài chính. Hình thức đào tạo kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Nhân viên được thực hành trên hệ thống thực tế tại doanh nghiệp. Đào tạo định kỳ giúp nhân viên cập nhật công nghệ mới. Chi phí đào tạo được xem là đầu tư chiến lược cho sự phát triển bền vững.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin vào quy trình kế toán

Ứng dụng công nghệ thông tin giúp tự động hóa quy trình kế toán. Phần mềm kế toán tích hợp quản lý thu chi, hóa đơn và báo cáo tài chính. Doanh nghiệp nhỏ nên lựa chọn giải pháp điện toán đám mây để tiết kiệm chi phí. Hệ thống kế toán trực tuyến cho phép truy cập từ xa và thời gian thực. Tích hợp phần mềm kế toán với hệ thống bán hàng và quản lý kho. Dữ liệu kế toán được đồng bộ hóa giảm thiểu sai sót. Công nghệ giúp doanh nghiệp ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của luận án

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Văn Dũng đạt được các mục tiêu đề ra. Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hệ thống thông tin kế toán. Thực trạng áp dụng công nghệ thông tin tại doanh nghiệp nhỏ và vừa được phân tích chi tiết. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán được xác định rõ ràng. Giải pháp hoàn thiện hệ thống được đề xuất có tính khả thi cao. Kết quả nghiên cứu góp phần phát triển lý thuyết về kế toán tại Việt Nam. Ứng dụng thực tiễn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tham khảo các giải pháp để cải thiện hệ thống kế toán. Tuy nhiên, nghiên cứu còn một số hạn chế cần được bổ sung trong tương lai. Hướng nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng phạm vi đối tượng và ngành nghề. Luận án là công trình học thuật có giá trị, đóng góp vào nền kế toán Việt Nam.

4.1. Đóng góp lý luận của luận án

Luận án đóng góp quan trọng vào lý thuyết hệ thống thông tin kế toán. Nghiên cứu xây dựng khung lý luận hoàn chỉnh về các yếu tố ảnh hưởng đến AIS. Mối quan hệ giữa công nghệ thông tin và hệ thống thông tin kế toán được làm rõ. Nghiên cứu bổ sung bằng chứng thực nghiệm từ bối cảnh Việt Nam. Kết quả so sánh với các nghiên cứu quốc tế giúp hoàn thiện lý thuyết. Luận án là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu sau này về kế toán và công nghệ.

4.2. Ý nghĩa thực tiễn và hướng nghiên cứu tương lai

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ban lãnh đạo doanh nghiệp có thể áp dụng các giải pháp để cải thiện hệ thống kế toán. Cơ quan nhà nước tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi số. Hướng nghiên cứu tương lai nên mở rộng sang các ngành nghề khác nhau. Nghiên cứu tác động của hệ thống thông tin kế toán đến hiệu quả kinh doanh. Áp dụng phương pháp nghiên cứu mới như dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI ------------------------- NGUYỄN VĂN DŨNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG BỐI CẢNH ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM Luận án tiến sĩ kinh tế Hà Nội, Năm 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI ------------------------- NGUYỄN VĂN DŨNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG BỐI CẢNH ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: KẾ TOÁN Mã số: 62.01 Luận án tiến sĩ kinh tế Người hướng dẫn khoa học: 1: PGS.TS VŨ MẠNH CHIẾN 2: TS. NGUYỄN TUẤN DUY Hà Nội, Năm 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tất cả các nội dung nghiên cứu được kế thừa, tham khảo từ các nguồn tài liệu khác đều được tôi trích dẫn nguồn đầy đủ và ghi nguồn cụ thể trong danh mục tài liệu tham khảo. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Văn Dũng ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc và chân thành tới thầy PGS, TS. Vũ Mạnh Chiến và thầy TS. Nguyễn Tuấn Duy là hai người thầy hướng dẫn trực tiếp tôi thực hiện luận án này. Hai thầy đã luôn đồng hành giúp đỡ tôi định hướng nghiên cứu, dành cho tôi những lời động viên, những lời khuyên, những lời góp ý, phê bình giúp tôi có thể hoàn thiện luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các Thầy/Cô Khoa Kế toán – Kiểm toán, trường ĐH Thương Mại đã tổ chức những buổi sinh hoạt chuyên môn giúp tôi cũng như các NCS khác nâng cao trình độ và cập nhật những kiến thức mới. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới tập thể sư phạm Khoa Sau đại học – Trường ĐH Thương Mại đã luôn hướng dẫn, tạo điều kiện và hỗ trợ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện thủ tục. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến tập thể sư phạm Khoa Tài chính – Kế Toán, trường ĐH Lạc Hồng, nơi tôi công tác đã tạo điều kiện và giúp đỡ nhiệt tình trong quá trình thực hiện nghiên cứu. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các anh (chị) là các lãnh đạo, giám đốc điều hành, kế toán trưởng, phụ trách tài chính và kế toán tại các doanh nghiệp tham gia trả lời phỏng vấn và bảng hỏi khảo sát đã hỗ trợ tôi trong quá trình thu thập dữ liệu nghiên cứu. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc và chân thành nhất đến gia đình, anh em, bạn bè luôn cổ vũ, động viên tôi, tạo điều kiện tốt nhất để tôi nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày….năm 2021 NGUYỄN VĂN DŨNG iii MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan nghiên cứu. Các nghiên cứu quốc tế .2 Các nghiên cứu về AIS ở Việt Nam .3 Khoảng trống nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Đóng góp của đề tài . Kết cấu của luận án.1 Hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp .1 Khái quát về hệ thống thông tin trong doanh nghiệp .2 Hệ thống thông tin quản lý MIS .3 Hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp .4 Vai trò của hệ thống thông tin kế toán đối với doanh nghiệp.2 Sự phù hợp của hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp .1 Cấp độ thiết lập CNTT trong doanh nghiệp .2 Hiểu biết của chủ sở hữu/người quản lý .3 Cam kết của chủ sở hữu/người quản lý.4 Tri thức bên ngoài .5 Tri thức nội bộ .6 Quy mô doanh nghiệp. Thành quả hoạt động doanh nghiệp. Khái niệm về thành quả doanh nghiệp.2 Đo lường thành quả doanh nghiệp.1 Đo lường khách quan thành quả hoạt động .2 Đo lường chủ quan thành quả hoạt động .4 Mối quan hệ giữa sự phù hợp của hệ thống thông tin kế toán với thành quả hoạt động của doanh nghiệp .5 Lý thuyết nền tảng .1 Lý thuyết về xử lý thông tin .2 Lý thuyết tình huống .3 Lý thuyết hệ thống . 60 iv Kết luận chương 1 . PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Giới thiệu chung về phương pháp nghiên cứu.2 Giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu .1 Giả thuyết nghiên cứu.2 Mô hình nghiên cứu.3 Thu thập dữ liệu. Phương pháp phân tích dữ liệu . 84 Kết luận chương 2 . 85 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 Khái quát về doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam và ứng dụng công nghệ thông tin.1 Khái quát về doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam .2 Hiện trạng về ứng dụng CNTT trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam .2 Thông tin về mẫu và thống kê mô tả .1 Các thông tin về đặc điểm đối tượng trả lời khảo sát .2 Các thông tin về đặc điểm hoạt động của các doanh nghiệp vừa và nhỏ .3 Các thông tin về tình trạng CNTT của các doanh nghiệp vừa và nhỏ . Phân tích và kiểm định mô hình .1 Kiểm định độ tin cậy của thang đo .2 Kiểm định sự khác biệt trị trung bình bằng ONE-WAY ANOVA .1 Kiểm định sự khác biệt trị trung bình bằng ONE-WAY ANOVA cho biến các công nghệ hiện đang được sử dụng tại doanh nghiệp (SORT) và Sự phù hợp của AIS (AISA_TOTALL).2 Kiểm định sự khác biệt trị trung bình bằng ONE-WAY ANOVA cho biến các ứng dụng công nghệ thông tin đang được triển khai tại doanh nghiệp hiện đang sử dụng (ITAPP) và Sự phù hợp của AIS (AISA_TOTALL) .3 Kiểm định sự khác biệt trị trung bình bằng ONE-WAY ANOVA cho biến Đặc điểm phần mềm kế toán doanh nghiệp hiện đang sử dụng (ACSOFT) và Sự phù hợp của AIS (AISA_TOTALL) .3 Xác định sự phù hợp của hệ thống thông tin kế toán .4 Phân tích hồi quy mô hình . Các phát hiện qua nghiên cứu và thảo luận kết quả . 114 Kết luận chương 3 . HOÀN THIỆN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG BỐI CẢNH ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM.1 Định hướng phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và nguyên tắc hoàn thiện. Khuyến nghị các giải pháp nhằm nâng cao sự phù hợp của hệ thống thông tin kế toán .1 Đối với yếu tố “Hiểu biết của chủ sở hữu/người quản lý” .2 Đối với yếu tố Cấp độ thiết lập công nghệ thông tin trong doanh nghiệp .3 Đối với yếu tố Quy mô doanh nghiệp.3 Khuyến nghị các giải pháp nhằm nâng cao thành quả hoạt động của các DNVVN .1 Đối với bản thân các doanh nghiệp.2 Đối với cơ quan nhà nước.4 Lộ trình thực hiện và điều kiện thực hiện giải pháp .1 Lộ trình thực hiện .2 Điều kiện thực hiện giải pháp . 139 Kết luận chương 4 . 142 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 144 vi DANH MỤC CÁC TỪ NGỮ VIẾT TẮT AIS Hệ thống thông tin kế toán CNTT Công nghệ thông tin DN Doanh nghiệp DNVVN Doanh nghiệp vừa và nhỏ HTTT Hệ thống thông tin AIS Hệ thống thông tin kế toán IS Hệ thống thông tin MIS Hệ thống thông tin quản lý OIPT Lý thuyết xử lý thông tin tổ chức vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Cách đo lường cấp độ thiết lập của CNTT trong các nghiên cứu ….2: Cách đo lường hiểu biết của chủ sở hữu/người quản lý thông qua các nghiên cứu .3: Cách đo lường yếu tố cam chủ sở hữu/người quản lý thông qua các nghiên cứu .4: Cách đo lường yếu tố tri thức bên ngoài thông qua các nghiên cứu .5: Cách đo lường yếu tố tri thức nội bộ thông qua các nghiên cứu .6: Cách đo lường yếu quy mô doanh nghiệp thông qua các nghiên cứu 51 Bảng 1.7: Phân biệt cách đo chủ quan và đo lường khách về thành quả của doanh nghiệp.1 Mã hóa các biến đo lường trong mô hình nghiên cứu .1 Phân loại DNVVN theo Nghị định số 39/NĐ-CP của Chính Phủ. Thông tin của những người tham gia trả lời phiếu khảo sát .3 Thống kê loại hình hoạt động của doanh nghiệp vừa và nhỏ .4 Thống kê quy mô lao động của doanh nghiệp khảo sát.5 Thống kê quy mô vốn của doanh nghiệp khảo sát .6 Thống kê các công nghệ hiện đang được sử dụng tại doanh nghiệp khảo sát .7 Thống kê các ứng dụng CNTT hiện đang được triển khai tại doanh nghiệp khảo sát .8 Thống kê đặc điểm phần mềm kế toán doanh nghiệp hiện đang sử dụng tại doanh nghiệp khảo sát .9 Tổng hợp kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo .10 Thống kê mô tả .11 Bảng kiểm định phương sai đồng nhất - Test of Homogeneity of Variances .13 Thống kê mô tả .14 Thống kê mô tả .15 Bảng kiểm định phương sai đồng nhất - Test of Homogeneity of Variances .113 ix DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ Hình 1.1 Mô hình hệ thống thông tin trong doanh nghiệp .2: Hệ thống thông quản lý .3: Mô hình chung của hệ thống thông tin kế toán .4: Hệ thống thông tin kế toán xử lý dữ liệu để tạo ra thông tin cho những người ra quyết định.5 Các khía cạnh cấp độ thiết lập CNTT trong doanh nghiệp .1 Mô hình nghiên cứu .1 Mối quan hệ giữa các công nghệ hiện đang được sử dụng tại doanh nghiệp và sự phù hợp của AIS… .2 Mối quan hệ giữa các ứng dụng công nghệ thông tin đang được triển khai tại doanh nghiệp và sự phù hợp của AIS .3 Mối quan hệ giữa đặc điểm phần mềm kế toán doanh nghiệp hiện đang sử dụng và sự phù hợp của AIS .5: Biểu đồ Normal P-P Plot .7: Biểu đồ Normal P-P Plot .1 Tình hình sử dụng phần mềm quản lý trong DN qua các năm .2 Tình hình sử dụng PM quản lý theo quy mô doanh nghiệp .3 Thống kê loại hình hoạt động của doanh nghiệp vừa và nhỏ quy mô lao động của doanh nghiệp .4 Thống kê quy mô lao động của doanh nghiệp khảo sát quy mô vốn của doanh nghiệp . 93 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hệ thống thông tin kế toán (AIS) là một hệ thống dùng để thu thập, ghi nhận, lưu trữ, xử lý dữ liệu để tạo ra thông tin cho người dùng ra quyết định. AIS gồm 5 cấu thành: (1) người sử dụng hệ thống; (2) quy trình và hướng dẫn được sử dụng để thu thập, xử lý và lưu trữ dữ liệu; (3) dữ liệu của tổ chức; (4) phần mềm, hạ tầng công nghệ thông tin; (5) hệ thống kiểm soát nội bộ và bảo vệ dữ liệu (Bodnar, 2014; M.