Nghiên cứu yếu tố thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững hàng tiêu dùng nhanh

Nghiên cứu làm rõ các yếu tố thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững cho hàng tiêu dùng nhanh, đề xuất giải pháp giúp Việt Nam theo kịp xu hướng.

• Tác giả: Phùng Thị Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Văn Kiệm
• Trường học: Trường Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Thúc Đẩy Chính Sách Tiêu Dùng Bền Vững Đối Với Mặt Hàng Tiêu Dùng Nhanh
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của tiêu dùng bền vững hàng tiêu dùng nhanh

Tiêu dùng bền vững đối với hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) là hành động lựa chọn sản phẩm được sản xuất và tiêu thụ một cách có trách nhiệm với môi trường và xã hội. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển kinh tế hiện nay, các mặt hàng tiêu dùng nhanh đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của người dân. Tuy nhiên, việc sản xuất và tiêu dùng không bền vững của các sản phẩm này gây ra những tác động tiêu cực lên môi trường và sức khỏe cộng đồng. Do đó, việc thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững không chỉ là xu hướng toàn cầu mà còn là nhu cầu cấp thiết của Việt Nam, giúp phát triển bền vững và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên cho các thế hệ tương lai.

1.1. Định nghĩa tiêu dùng bền vững

Tiêu dùng bền vững là quá trình chọn lựa sản phẩm, dịch vụ được sản xuất theo quy trình thân thiện với môi trường, không gây hại cho sức khỏe và không khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên. Đây là hành vi tiêu dùng có trách nhiệm xã hội, xem xét đến lợi ích của cộng đồng và thế hệ tương lai, không chỉ đơn thuần tìm kiếm lợi ích cá nhân.

1.2. Vai trò trong phát triển kinh tế bền vững

Hàng tiêu dùng nhanh bền vững đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng nền kinh tế xanh và bảo vệ môi trường. Khi người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm bền vững, họ gián tiếp hỗ trợ các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, giảm chất thải và phát triển bền vững. Điều này tạo nên một chuỗi cung ứng có trách nhiệm hơn.

II. Các yếu tố thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững

Kết quả nghiên cứu từ báo cáo của Trường Đại học Thương Mại xác định rằng có 4 yếu tố chính thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh. Những yếu tố này bao gồm nhận thức của người tiêu dùng, hỗ trợ từ chính phủ, truyền thông hiệu quả và áp lực xã hội. Mỗi yếu tố đều có mức độ ảnh hưởng khác nhau đến hành vi tiêu dùng bền vững. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp các bên liên quan – từ chính phủ, doanh nghiệp đến người tiêu dùng – có thể xây dựng những chính sách và chiến lược phù hợp để thúc đẩy tiêu dùng bền vững một cách hiệu quả hơn.

2.1. Nhận thức của người tiêu dùng

Nhận thức là yếu tố cơ bản nhất thúc đẩy tiêu dùng bền vững. Khi người tiêu dùng hiểu rõ về tác động của hàng tiêu dùng nhanh đến môi trường và sức khỏe, họ sẽ chủ động lựa chọn sản phẩm bền vững. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua giáo dục, tuyên truyền là nền tảng để phát triển chính sách tiêu dùng bền vững lâu dài.

2.2. Hỗ trợ chính sách từ chính phủ

Hỗ trợ chính phủ thông qua các chính sách thuế ưu đãi, quy định pháp luật và chương trình khuyến khích là động lực quan trọng. Chính phủ cần ban hành quy định chặt chẽ về nhãn hiệu sản phẩm, cấm sử dụng vật liệu có hại, và đưa ra những ưu đãi cho doanh nghiệp sản xuất bền vững để tạo môi trường thuận lợi.

2.3. Vai trò của truyền thông

Truyền thông hiệu quả giúp nâng cao nhận thức xã hội về tiêu dùng bền vững. Các chiến dịch quảng cáo, bài viết trên phương tiện truyền thông khối công cộng (media) cần tập trung vào các lợi ích của hàng tiêu dùng nhanh bền vững để khuyến khích người dân lựa chọn sản phẩm có trách nhiệm.

III. Phương pháp và kết quả nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu được thực hiện thông qua phương pháp định lượng với việc phát hành bảng khảo sát cho những người tiêu dùng tiềm năng của hàng tiêu dùng nhanh. Nhóm tác giả đã tiến hành các bước phân tích thống kê mô tả, đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy bội để xác định các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng nhận thức, hỗ trợ chính phủ, truyền thông và yếu tố xã hội đều có mức độ ảnh hưởng đáng kể đến chính sách tiêu dùng bền vững. Những phát hiện này cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho việc xây dựng các chiến lược thúc đẩy tiêu dùng bền vững tại Việt Nam.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và cấu trúc mô hình

Mô hình nghiên cứu ban đầu bao gồm 6 biến độc lập: nhận thức, chất lượng, truyền thông, thu nhập, xã hội và hỗ trợ chính phủ. Sau quá trình phân tích EFA, các biến này được làm sạch và sàng lọc để tạo thành mô hình chính thức với các yếu tố chính thúc đẩy tiêu dùng bền vững.

3.2. Các phát hiện chính từ dữ liệu

Kết quả phân tích cho thấy bốn yếu tố chính: nhận thức (có tác động mạnh mẽ nhất), hỗ trợ chính phủ, truyền thông và yếu tố xã hội là những đòn bẩy chính thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh. Điều này giúp các bên liên quan tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực này.

IV. Kiến nghị thúc đẩy tiêu dùng bền vững hàng tiêu dùng nhanh

Để thúc đẩy tiêu dùng bền vững đối với hàng tiêu dùng nhanh tại Việt Nam, cần phải có sự phối hợp giữa chính phủ, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trước hết, chính phủ cần ban hành những chính sách hỗ trợ rõ ràng, bao gồm ưu đãi thuế cho các doanh nghiệp sản xuất bền vững và quy định pháp luật khắt khe về môi trường. Thứ hai, cần tăng cường truyền thông thông qua các chiến dịch giáo dục công cộng về lợi ích của tiêu dùng bền vững. Thứ ba, doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sạch và cải thiện chất lượng sản phẩm bền vững. Cuối cùng, người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức và tích cực lựa chọn các sản phẩm có trách nhiệm với môi trường, từ đó tạo nên một xã hội tiêu dùng bền vững toàn diện.

4.1. Các biện pháp của chính phủ

Chính phủ cần ban hành chính sách tổng thể về tiêu dùng bền vững bao gồm: (1) ưu đãi thuế và tín dụng cho doanh nghiệp sản xuất sản phẩm bền vững; (2) quy định bắt buộc về nhãn hiệu, thành phần sản phẩm; (3) chương trình hỗ trợ công nghệ xanh; (4) phạt nặng các doanh nghiệp vi phạm tiêu chuẩn môi trường.

4.2. Vai trò của doanh nghiệp và cộng đồng

Doanh nghiệp phải chủ động đầu tư vào công nghệ sạch, cải thiện chất lượng sản phẩm bền vững và tăng cường truyền thông về lợi ích sản phẩm. Cộng đồng người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức thông qua học tập, tham gia các hoạt động cộng đồng và ủng hộ các sản phẩm bền vững, tạo nên áp lực xã hội tích cực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ -----🙞🙜🕮🙞🙜----- BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ THÚC ĐẨY CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG BỀN VỮNG ĐỐI VỚI MẶT HÀNG TIÊU DÙNG NHANH HÀ NỘI, 03/2024 TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ -----🙞🙜🕮🙞🙜----- BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ THÚC ĐẨY CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG BỀN VỮNG ĐỐI VỚI MẶT HÀNG TIÊU DÙNG NHANH Sinh viên thực hiện: Phùng Thị Nhƣ Quỳnh – K57E1 Nguyễn Thị Thảo Nhi – K57E2 Nguyễn Hà Anh – K57E2 Trần Thị Bích Loan – K57E2 Giảng viên hƣớng dẫn: TS. Phạm Văn Kiệm HÀ NỘI, 03/2024 i TÓM LƢỢC Trong bối cảnh toàn cầu hóa cùng với sự phát triển của nhân loại, nền kinh tế tăng trưởng ngày càng cao đi cùng với lối sống hiện đại, lành mạnh, …các mặt hàng tiêu dùng nhanh đang ngày càng chiếm một vị trí quan trọng trong các mặt hàng tiêu dùng. Người tiêu dùng không những trở nên thông thái hơn khi lựa chọn các mặt hàng được sản xuất và tiêu dùng bền vững mà còn chủ động tìm hiểu thêm các chính sách về tiêu dùng bền vững đối với những mặt hàng này. Đề tài “Nghiên cứu các yếu tố thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh” nhằm mục đích xác định những yếu tố và mức độ ảnh hưởng của những yếu tố ấy đến việc thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh.

Với phần lý thuyết, đề tài đã tổng hợp và làm rõ lý thuyết về tiêu dùng bền vững, chính sách tiêu dùng bền vững, các yếu tố thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững và bài học kinh nghiệm rút ra từ các nước cho Việt Nam. Sau đó, dựa vào các nghiên cứu đi trước nhóm tác giả đã biện luận các giả thuyết nghiên cứu và đề xuất mô hình nghiên cứu ban đầu bao gồm 6 biến độc lập như sau : Nhận thức, Chất lượng, Truyền thông, Thu nhập, Xã hội, Hỗ trợ chính phủ. Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc gửi bảng khảo sát đến những người tiêu dùng có tiềm năng. Sau đó, nhóm tác giả sẽ tiến hành phân tích định lượng theo các bước như thống kê mô tả, đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy bội để xác định các yếu tố và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh.

Kết quả nghiên cứu đã xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh như sau: Nhận thức, Hỗ trợ chính phủ, Truyền thông, Xã hội. Cuối cùng, nhóm tác giả đưa ra một số kiến nghị nhằm giúp thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh, từ đó giúp Việt Nam theo kịp xu hướng phát triển chung. ii LỜI CAM ĐOAN Nhóm tác giả xin cam đoan rằng bài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu các yếu tố thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững đối với các mặt hàng tiêu dùng nhanh” là kết quả nghiên cứu của chính nhóm tác giả cùng với sự hướng dẫn của TS. Mọi tài liệu và tri thức trong bài nghiên cứu này đều được thu thập và sử dụng một khách quan, trung thực.

Nhóm xin chịu trách nhiệm nếu có vấn đề gì xảy ra. Hà Nội, 1 tháng 3 năm 2024 Nhóm tác giả Phùng Thị Như Quỳnh Nguyễn Thị Thảo Nhi Nguyễn Hà Anh Trần Thị Bích Loan iii LỜI CẢM ƠN Để thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu các yếu tố thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững đối với các mặt hàng tiêu dùng nhanh” nhóm tác giả đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ, lời động viên của thầy cô và các bạn học. Bài nghiên cứu được hoàn thành dựa trên sự tham khảo các trang báo đài, sách, báo chuyên ngành của nhiều tác giả ở các trường Đại học, học tập kinh nghiệm từ các kết quả nghiên cứu liên quan cùng với sự khảo sát thực tế trên đối tượng của bài nghiên cứu. Nhóm tác giả cũng lựa chọn có chọn lọc các loại thông tin cũng như tài liệu để đảm bảo những lý luận và phân tích dựa trên cái xác thực và đã được chứng minh.

Trước hết, chúng em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Phạm Văn Kiệm – người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã luôn dành nhiều thời gian, công sức tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ và động viên chúng em trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học. Chúng em xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Thương Mại, Ban chủ nhiệm và toàn thể giảng viên Khoa Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu, giúp đỡ chúng em trong quá trình học tập và nghiên cứu. Nhóm nghiên cứu cũng gửi lời cảm ơn chân thành tới các anh chị, các bạn học, người thân đã quan tâm và thực hiện khảo sát ý kiến – một trong những yếu tố quan trọng để hoàn thành nghiên cứu.

Mặc dù trong quá trình nghiên cứu cũng như hoàn thành bản kế hoạch chúng em đã cố gắng rất nhiều, nhưng trong đề tài nghiên cứu khoa học này không tránh khỏi những thiếu sót và có khả năng còn sai lầm. Chúng em kính mong Quý thầy cô, các chuyên gia, các cán bộ quản lý, những người quan tâm đến đề tài và bạn bè thông cảm và tiếp tục có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn. Một lần nữa nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, tháng 3 năm 2024 Nhóm tác giả iv MỤC LỤC TÓM LƢỢC .i LỜI CAM ĐOAN. ii LỜI CẢM ƠN.

iii CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .1 Tính cấp thiết của đề tài .2 Tổng quan tình hình nghiên cứu .3 Xác định khoảng trống nghiên cứu .4 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu .5 Câu hỏi nghiên cứu .6 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .7 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Thu thập dữ liệu nghiên cứu .2 Phƣơng pháp phân tích và xử lí dữ liệu .9 Kết cấu đề tài. 18 CHƢƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG BỀN VỮNG ĐỐI VỚI MẶT HÀNG TIÊU DÙNG NHANH.1 Tiêu dùng bền vững. Khái niệm, nội dung của tiêu dùng bền vững.2 Ý nghĩa của tiêu dùng bền vững. Tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh.

Khái niệm, nội dung của tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh và chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh. Ý nghĩa của tiêu dùng bền vững và chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh.3 Tiêu chí đánh giá thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững – Mô hình và giả thuyết nghiên cứu. Chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh. Một số chính sách về tiêu dùng bền vững của các quốc gia và các doanh nghiệp đã thực hiện trên thế giới.

Tình hình áp dụng chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh (Thực phẩm và đồ uống) .5 Kinh nghiệm và bài học rút ra cho Việt Nam .1 Kinh nghiệm và bài học rút ra cho Chính phủ Việt Nam. Kinh nghiệm và bài học rút ra cho doanh nghiệp. Kinh nghiệm và bài học rút ra dành cho ngƣời tiêu dùng. 68 CHƢƠNG III: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 Phƣơng pháp nghiên cứu .2 Quy trình nghiên cứu .3 Bảng tóm tắt các biến quan sát dựa trên các mô hình nghiên cứu trƣớc đó.4 Phƣơng pháp chọn mẫu .5 Phân tích và xử lý dữ liệu.

Phân tích và xử lý dữ liệu trong nghiên cứu định lƣợng. 72 CHƢƠNG IV: THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ THÚC ĐẨY CHÍNH SÁCH TIÊU DÙNG BỀN VỮNG ĐỐI VỚI MẶT HÀNG TIÊU DÙNG NHANH .1 Tổng quan về tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh. Thực trạng về tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh ở Việt Nam. Khái quát về tình hình và đặc điểm ngƣời tiêu dùng của Việt Nam.

Thực trạng tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh ở Việt Nam. Phân tích kết quả nghiên cứu .1 Thống kê đặc điểm của đối tƣợng điều tra .2 Kiểm tra kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha.3 Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA .4 Kết quả phân tích tƣơng quan PEARSON .5 Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính. Kết quả kiểm định sự khác biệt. 101 vi CHƢƠNG V: ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP VỀ CHÍNH SÁCH THÚC ĐẨY TIÊU DÙNG BỀN VỮNG ĐỐI VỚI MẶT HÀNG TIÊU DÙNG NHANH.

Định hƣớng, quan điểm của Việt Nam về tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh. Đề xuất một số giải pháp thúc đẩy chính sách tiêu dùng bền vững đối với mặt hàng tiêu dùng nhanh. Nhóm giải pháp về yếu tố nhận thức. Nhóm giải pháp về yếu tố truyền thông.

Nhóm giải pháp về hỗ trợ của Chính phủ. Nhóm giải pháp về ảnh hƣởng của xã hội.3 Hạn chế của đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo. 110 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 112 vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Chi tiêu tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình .2: Diễn biến tiêu dùng thực phẩm & đồ uống của hộ gia đình tại Pháp .3: Chi tiêu tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình tại Nhật Bản .4: Tỷ trọng trong tổng chi phí mua sắm của người tiêu dùng Trung Quốc trên một số sản phẩm/dịch vụ tiêu dùng .1 Các biến quan sát dựa trên các mô hình nghiên cứu trước đó .1: Thống kê kết quả khảo sát .2: Bảng kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo “Nhận thức” .3: Bảng kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo “Chất lượng” .4: Bảng kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo “Truyền thông” .5: Bảng kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo “Thu nhập” .6: Bảng kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo “Xã hội” .7: Bảng kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo “Chính phủ”.8: Bảng kết quả đánh giá độ tin cậy thang đo “Thúc đẩy chính sách” .9: Kết quả kiểm định KMO và Bartlett's các biến độc lập .10: Kết quả phân tích nhân tố khám phá.11: Kết quả kiểm định KMO và Bartlett’s biến phụ thuộc .12 Kết quả phân tích nhân tố khám phá cho biến phụ thuộc .13 Hệ số tương quan PEARSON giữa các biến .14: Mức độ giải thích của mô hình hồi quy lần 1 .