CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN VỀ NG ÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Định nghĩa về ngân hàng điện tử Có nhiều khái niệm về thương mại điện tử, nhưng hiểu một cách tổng quát, thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hay toàn bộ hoạt động thương mại bằng những phương tiện điện tử nhằm kết hợp người bán và người mua. Nó tích hợp dữ liệu, liên lạc điện tử và dịch vụ bảo mật để tạo thuận lợi cho công việc kinh doanh.
hương mại điện tử là một tập hợp công nghệ, ứng dụng và quy trình kinh doanh nhằm liên kết các tổ chức, khách hàng và cộng đồng thông qua những giao dịch điện tử. heo nghĩa hẹp, thương mại điện tử ch đơn thuần bó hẹp trong việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông ua các phương tiện điện tử, nhất là qua Internet và các mạng liên thông khác. Tổ chức hương mại thế giới (W O), đã đưa ra các khái niệm về thương mại điện tử theo hướng này. "Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet" hương mại điện tử theo nghĩa rộng được định nghĩa trong Luật mẫu về hương mại điện tử của Ủy ban Liên Hợp quốc về Luật hương mại Quốc tế (UNCITRAL): “Thuật ngữ Thương mại cần được diễn giải theo nghĩa rộng để bao quát các vấn đề phát sinh từ mọi quan hệ mang tính chất thương mại dù có hay không có hợp đồng.
Các quan hệ mang tính thương mại bao gồm các giao dịch sau đây: bất cứ giao dịch nào về thương mại nào về cung cấp hoặc trao đổi hàng hóa hoặ c dịch vụ; thỏa thuận phân phối; đại diện hoặc đại lý thương mại, ủy thác hoa hồng; cho thuê dài hạn; xây dựng các công trình; tư vấn; kỹ thuật công trình; đầu tư; cấp vốn; ngân hàng; bảo hiểm; thỏa thuận khai thác hoặc tô nhượng; liên doanh các TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 hình thức khác về hợp tác công nghiệp hoặc kinh doanh; chuyên chở hàng hóa hay hành khách bằng đường biển, đường không, đường sắt hoặc đường bộ.” Như vậy, định nghĩa này cho thấy phạm vi hoạt động của thương mại điện tử rất rộng, bao quát hết tất cả các lĩnh vực hoạt động kinh tế, việc mua bán hàng hóa và dịch vụ ch là một hàng ngàn lĩnh vực áp dụng của hương mại điện tử. Sự phát triển của thương mại điện tử gây ảnh hưởng vô cùng lớn tới hệ thống ngân hàng Công nghệ thông tin, đ ặc biệt là internet đang làm một cuộc cách mạng trong các hoạt động của ngân hàng, tạo ra một hệ thống thanh toán rộng khắp, tiến tới một thế giới không dùng tiền mặt, thanh toán nhanh gọn an toàn và chính xác, từ đó dịch vụ ngân hàng điện tử ra đời. Khái niệm ngân hàng điện tử được xuất phát từ khái niệm thương mại điện tử. Ngân hàng điện tử là hình thức thực hiện các giao dịch tài chính, ngân hàng thông ua các phương tiện điện tử.
Hiện nay, Ngân hàng điện tử đã được nhiều ngân hàng sử dụng, cho phép khách hàng có thể thực hiện các giao dịch trực tuyến thông ua các phương tiện như máy vi tính, điện thoại di động hay các thiết bị trợ giúp cá nhân khác. ua đó, khách hàng có thể truy cập vào mọi thời điểm mà không cần phải đến ngân hàng. Cùng với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu của nền kinh tế, xu thế phát triển của dịch vụ ngân hàng tiến tới ngân hàng điện tử là một xu thế tất yếu. Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về “Ngân hàng điện tử”.
Song nh n chung “Ngân hàng điện tử” được hiểu là một loại h nh thương mại về tài chính, ngân hàng với sự trợ giúp của công nghệ thông tin. iều này cho phép khách hàng có thể truy cập từ xa các thông tin, thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính dựa trên các tài khoản lưu ký tại ngân hàng. Theo hiệp hội phần mềm Việt Nam (VINASA) thì Ngân hàng điện tử được định nghĩa như sau “Ngân hàng điện tử” được định nghĩa như một phương thức cung cấp các sản phẩm mới và sản phẩm truyền thống đến khách hàng thông qua các kênh phân phối điện tử tương tác. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Một số dịch vụ Ngân hàng điện tử tại Việt Nam * Internet banking (hay Online Banking) Internet banking cung c ấp các dịch vụ ngân hàng ua internet, đây cũng là kênh phân phối rộng khắp các sản phẩm dịch vụ của ngân hàng tới khách hàng. Với máy tính kết nối internet khách hàng có thể truy cập vào website của ngân hàng để được cung cấp các thông tin, sử dụng sản phẩm, dịch vụ mọi lúc, mọi nơi, ngay cả khi đi công tác nước ngoài; giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, chi phí; tiện lợi, nhanh chóng và linh động; an toàn và bảo mật; tránh thiệt hại về tiền giả * Home banking Home banking được xây dựng trên nền tảng là phần mềm ứng dụng (Software base) và nền tảng công nghệ Web (Web base) thông qua hệ thống máy chủ, mạng internet, máy tính con của khách hàng, thông tin tài chính sẽ được thiết lập, mã hoá, trao đổi và xác nhận. Home banking cung cấp dịch vụ tương tự như internet banking, ngoại trừ dịch vụ thanh toán trực tuyến. Loại h nh này thường ch phục vụ đối tượng khách hàng doanh nghiệp.
* Mobile banking (hay SMS banking) Cùng với sự phát triển của mạng điện thoại di động, các ngân hàng thương mại đã nhanh chóng ứng dụng những công nghệ mới này vào dịch vụ ngân hàng. Mobile banking/SMS banking cho phép khách hàng có thể thực hiện các dịch vụ ua điện thoại di động. * Phone banking Phone banking là hệ thống tự động trả lời, hoạt động 24/24, khách hàng nhấn vào các phím trên điện thoại theo mã hóa do ngân hàng uy ước trước, để yêu cầu hệ thống trả lời những thông tin cần thiết. Sử dụng hệ thống này, khách hàng có thể tiết kiệm được rất nhiều thời gian, không c ần đến ngân hàng vẫn giám sát được các giao dịch phát sinh trên tài khoản của mình mọi lúc mọi nơi.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 * PC Banking (hay Offline Banking) PC Banking là hình thức ngân hàng cung c ấp các phần mềm được cài đặt tại các văn ph ng của người sử dụng. Sau đó, người sử dụng có thể truy cập vào tài khoản của m nh thông ua modem và đường nối điện thoại với ngân hàng. Ngân hàng điện tử giờ đây đã thực sự trở thành một kênh giao dịch được ngày càng nhiều các cá nhân và tổ chức trên khắp cả nước tin tưởng và sử dụng thường xuyên. Dịch vụ này đã trở thành người bạn đồng hành của khách hàng trong việc quản lý dòng tiền của mình, góp phần tạo dựng sự an tâm trong lòng khách hàng khi đến với dịch vụ ngân hàng điện tử.
Vai trò của Ngân hàng điện tử Ở các nước phát triển, nguồn thu từ dịch vụ chiếm 60-70% lợi nhuận của ngân hàng, trong khi ở Việt Nam chiếm 80-90% là mảng kinh doanh truyền thống. Những năm gần đây được đánh giá là những năm khó khăn nhất của nền kinh tế nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng, ảnh hưởng lớn đến các mảng kinh doanh truyền thống của ngân hàng như huy động và cho vay bị thu hẹp lại. Các ngân hàng buộc phải đẩy mạnh mảng dịch vụ phi truyền thống. Do đó, Ngân hàng điện tử có vai trò to lớn trong sự phát triển, cụ thể như sau * Về phía khách hàng: Ngân hàng điện tử là công cụ đắc lực giúp khách hàng có thể chủ động để kiểm soát tài chính c ủa mình một cách an toàn, hiệu quả, mọi lúc, mọi nơi, tiết kiệm thời gian và chi phí, tránh thiệt hại v tiền giả, có chứng từ giao dịch rõ ràng mà không cần phải trực tiếp đến giao dịch tại ngân hàng.
* Về phía ngân hàng: Ngân hàng điện tử giúp cho ngân hàng tiết kiệm tối đa chi phí đầu tư nhân lực dàn trải, chi phí in ấn, lưu giữ hồ sơ bởi nhiều khâu đã được tự động hóa nhưng vẫn đảm bảo cung cấp dịch vụ chất lượng cao tới một số lượng lớn khách hàng, làm tăng lợi nhuận và uy tín của ngân hàng. hông ua ngân hàng điện tử, các ngân hàng có thể liên kết với các công ty TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 bảo hiểm, chứng khoán.để cung cấp dịch vụ, sản phẩm cho khách hàng sử dụng, tăng khả năng giữ chân và thu hút khách hàng. Hiện nay, với sự mở rộng ồ ạt của các ngân hàng nước ngoài với số vốn khổng lồ, công nghệ hiện đại, dịch vụ đa dạng và bề dày kinh nghiệm, th để tồn tại và phát triển, các ngân hàng trong nước phải hiện đại hóa công nghệ. Việc phát triển ngân hàng điện tử giúp các ngân hàng nâng cao vị thế cạnh tranh của mình.
Phát triển các dịch vụ thanh toán điện tử tiên tiến giúp chu chuyển vốn tăng nhanh và đáp ứng tốt hơn các nhu c ầu thanh toán của nền kinh tế đất nước đang thay đổi nhanh chóng, chuyển từ nền kinh tế tiền mặt qua nền kinh tế chuyển khoản Các lệnh chi trả, nhờ thu của khách hàng được thực hiện nhanh chóng, tạo điều kiện cho dòng vốn chu chuyển nhanh, thuận lợi, thực hiện tốt các giao dịch, trao đổi tiền - hàng. ua đó, đẩy nhanh được tốc độ lưu thông hàng hóa, tiền tệ, nâng cao được hiệu quả sử dụng vốn. Thông qua hệ thống Ngân hàng điện tử, Ngân hàng có thể kiểm soát hầu hết các chu chuyển tiền tệ, các nguồn dữ liệu được truy cập kịp thời, chính xác qua hệ thống mạng thông tin, Ngân hàng rung Ương có thể phân tích, lựa chọn các giải pháp, sử dụng các công cụ điều tiết, kiểm soát cung ứng tiền tệ tối ưu nhằm điều hòa, ổn định tiền tệ đối nội và đối ngoại chủ động, có đủ điều kiện để đánh giá t nh h nh cán cân thương mại, cán cân thanh toán, và diễn biến tốc độ phát triển kinh tế. Ngân hàng rung Ương sẽ nâng cao hơn vai tr của mình, phát huy hết chức năng của mình nếu như việc ứng dụng Ngân hàng điện tử ngày càng được đẩy mạnh trong hệ thống Ngân hàng.
Từ các vai trò nêu trên, ta nhận thấy rằng Ngân hàng điện tử là kênh phân phối mới nhất và nó tác động đáng kể đến khách hàng và thị trường ngân hàng. Ưu, nhược điểm của Ngân hàng điện tử 1.