Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay DNNVV tại BIDV Bình Dương

Phân tích các yếu tố tác động đến quyết định cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam BIDV.

• Tác giả: Lê Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thẩm Dương
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam Trên Địa Bàn Tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khái niệm và vai trò của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tín dụng ngân hàng là một trong những công cụ tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) phát triển bền vững. Tại BIDV, hoạt động cho vay DNNVV không chỉ là cơ chế cung cấp vốn mà còn là chiến lược hỗ trợ kinh tế địa phương. Quyết định cho vay của BIDV dựa trên nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp và khả năng trả nợ của họ. Vai trò của tín dụng ngân hàng trong phát triển DNNVV ở tỉnh Bình Dương ngày càng trở nên thiết yếu, giúp các doanh nghiệp tiếp cận vốn, mở rộng sản xuất, và tạo lựa chọn chiến lược kinh doanh bền vững hơn.

1.1. Định nghĩa và đặc điểm tín dụng ngân hàng

Tín dụng ngân hàng là hoạt động cung cấp vốn vay dựa trên sự tin tưởng giữa ngân hàng và khách hàng vay. Đặc điểm nổi bật bao gồm: thời hạn xác định, lãi suất cạnh tranh, điều kiện linh hoạt, và quy trình thẩm định nghiêm ngặt. BIDV áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong đánh giá tín dụng để đảm bảo hiệu quả và an toàn vốn.

1.2. Tầm quan trọng của tín dụng đối với phát triển DNNVV

Vốn vay là yếu tố then chốt giúp DNNVV khắc phục khó khăn về vốn lưu động và vốn đầu tư. Tại Bình Dương, hoạt động cho vay của BIDV giúp hàng nghìn doanh nghiệp mở rộng quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh. Tín dụng ngân hàng từ BIDV không chỉ cung cấp tiền mà còn mang lại sự ổn định tài chính cho các DNNVV.

II. Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay theo mô hình 5C

Mô hình 5C là khung lý thuyết được BIDV sử dụng để đánh giá quyết định cho vay doanh nghiệp. Mô hình này bao gồm: Capacity (Năng lực), Capital (Vốn), Collateral (Tài sản thế chấp), Character (Uy tín), và Conditions (Điều kiện kinh tế). Mỗi yếu tố đóng vai trò quan trọng trong quá trình thẩm định tín dụng tại BIDV. Áp dụng mô hình 5C giúp ngân hàng giảm rủi ro, nâng cao chất lượng danh mục cho vay, và đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng này là chìa khóa để DNNVV nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng.

2.1. Uy tín doanh nghiệp và lịch sử tài chính

Uy tín doanh nghiệp là yếu tố cơ bản mà BIDV đánh giá trước tiên. Ngân hàng kiểm tra lịch sử trả nợ, hạn mức tín dụng trước đó, và danh tiếng của doanh nghiệp. Character của người đại diện pháp luật cũng được xem xét kỹ lưỡng. DNNVV có uy tín tốt sẽ được BIDV ưu tiên xem xét quyết định cho vay với điều kiện thuận lợi hơn.

2.2. Năng lực và tài chính doanh nghiệp

Năng lực kinh doanh của DNNVV được đánh giá thông qua: doanh thu, lợi nhuận, tỷ lệ lợi nhuận ròng, và khả năng sinh lợi. BIDV phân tích báo cáo tài chính chi tiết, tình hình nợ phải trả, và khả năng trả nợ từ dòng tiền kinh doanh. Doanh nghiệp có năng lực tài chính mạnh sẽ được cấp hạn mức cho vay cao hơn.

2.3. Vốn tự có và tài sản thế chấp

Vốn tự có phản ánh sự cam kết của chủ doanh nghiệp vào kinh doanh. BIDV yêu cầu tỷ lệ vốn tự có tối thiểu và tài sản thế chấp đủ giá trị. Collateral bao gồm bất động sản, máy móc, hàng tồn kho. Doanh nghiệp có vốn tự có cao và tài sản thế chấp chất lượng sẽ được BIDV phê duyệt cho vay dễ dàng hơn.

III. Chính sách tín dụng và điều kiện kinh tế ảnh hưởng đến quyết định cho vay

Chính sách tín dụng của BIDV được xây dựng dựa trên chính sách tiền tệ quốc gia và điều kiện kinh tế vĩ mô. Conditions trong mô hình 5C bao gồm các yếu tố ngoài kiểm soát của doanh nghiệp như: lãi suất thị trường, tình hình kinh tế quốc gia, chính sách hỗ trợ DNNVV, và tình hình ngành nghề. Tại Bình Dương, hoạt động cho vay BIDV phải tuân thủ hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước về tỷ lệ dự phòng, giới hạn cho vay theo ngành, và yêu cầu về vốn tối thiểu. Quyết định cho vay của BIDV cũng bị tác động bởi tình hình kinh doanh của ngành công nghiệp và chu kỳ kinh tế.

3.1. Tác động của chính sách tiền tệ quốc gia

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trực tiếp ảnh hưởng đến quyết định cho vay của BIDV. Khi lãi suất cơ bản tăng, BIDV sẽ siết chặt điều kiện thẩm định tín dụng và tăng lãi suất cho vay. Ngược lại, khi lãi suất giảm, BIDV có khả năng tăng hạn mức cho vay cho DNNVV. Chính sách hỗ trợ DNNVV từ nhà nước cũng có tác động tích cực đến quyết định cho vay của BIDV.

3.2. Tình hình kinh tế và ngành nghề

Điều kiện kinh tế tỉnh Bình Dương, đặc biệt là tình hình ngành công nghiệp, sản xuất, và xuất khẩu ảnh hưởng đến quyết định cho vay của BIDV. Những ngành có triển vọng phát triển sẽ được BIDV ưu tiên hỗ trợ. Hoạt động cho vay của BIDV cũng xem xét khả năng cạnh tranh của DNNVV trong bối cảnh kinh tế toàn cầu.

IV. Những khuyến nghị để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng

Dựa trên kết quả phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định cho vay tại BIDV, có thể đưa ra những khuyến nghị để DNNVV cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng. Trước hết, DNNVV cần nâng cao uy tín thông qua trả nợ đúng hạn, quản lý tài chính bài bản, và công khai thông tin tài chính. Thứ hai, doanh nghiệp nên tăng vốn tự có để giảm rủi ro cho vay của ngân hàng. Thứ ba, DNNVV cần cải thiện năng lực kinh doanh thông qua đầu tư nhân lực và cập nhật công nghệ. Cuối cùng, doanh nghiệp nên xây dựng mối quan hệ lâu dài với BIDV, thường xuyên cập nhật thông tin và tuân thủ các quy định của ngân hàng.

4.1. Chiến lược cải thiện uy tín và tài chính doanh nghiệp

DNNVV nên lập kế hoạch tài chính chi tiết, giữ ghi chép kế toán chính xác, và chuẩn bị báo cáo tài chính theo chuẩn quốc tế. Uy tín doanh nghiệp được xây dựng qua thời gian dài thông qua trả nợ đúng hạn, tính minh bạch trong kinh doanh. DNNVV nên tạo lịch sử tín dụng tốt bằng cách vay vốn lần đầu với mức nhỏ, trả nợ đúng hạn, rồi tăng dần hạn mức theo thời gian.

4.2. Chuẩn bị hồ sơ và tài liệu để tăng tỷ lệ phê duyệt

DNNVV cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ bao gồm: giấy phép kinh doanh, báo cáo tài chính 3 năm gần nhất, kế hoạch sử dụng vốn, bảng cân đối kế toán. Doanh nghiệp nên chuẩn bị tài sản thế chấp chất lượng tốt và có giá trị định giá rõ ràng. Khả năng trình bày dự án và giải thích rõ ràng mục đích sử dụng vốn sẽ tăng tỷ lệ phê duyệt từ BIDV.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và khuyến nghị TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. Khái quát về doanh nghiệp nhỏ và vừa 2.1 Định nghĩa doanh nghiệp nhỏ và vừa Hiện nay vẫn chưa có một khái niệm thống nhất về DNNVV, các định chế tài chính quốc tế, các quốc gia lại có định nghĩa khác nhau về loại hình doanh nghiệp này, nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự khác nhau này là do tiêu chí dùng để phân loại quy mô doanh nghiệp, nhưng nhìn chung các tiêu chí cũng dựa vào một số tiêu chuẩn định lượng về quy mô doanh nghiệp như doanh thu, tổng tài sản và số lượng lao động. Theo quan niệm của Ngân hàng Thế giới (WB), DNNVV là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn, lao động hay doanh thu. DNNVV có thể được chia thành ba loại cũng căn cứ vào quy mô đó là: doanh nghiệp siêu nhỏ với số lượng lao động dưới 10 người, doanh nghiệp nhỏ có số lượng lao động từ 10 đến dưới 50 người và doanh nghiệp vừa có từ 50 đến dưới 300 lao động.

Theo một số quốc gia trên thế giới: Bảng 2.1: Phân loại DNNVV của một số quốc gia và khu vực trên thế giới Quốc gia Số lượng lao động (người) Các tiêu chí khác USA Hammer et al. 1-3) EU Doanh thu < 50 triệu Euro hoặc tổng < 250 OECD (2005) tài sản < 43 triệu Euro Trung Quốc Từ ít hơn 200 đến 3000 lao Tổng tài sản < 400 triệu RMB hoặc Wang (2008, p. 2) động tùy từng ngành doanh thu < 300 triệu RMB Malaysia Ngành sản xuất và các Doanh số bán hàng <= 5 triệu RM 7 SME Master Plan ngành dịch vụ liên quan, 2012 – 2020, p.127 nông nghiệp <=150 Dịch vụ, Nông nghiệp ưu tiên, công nghệ thông tin và truyền thông <=50 Thái Lan Sản xuất và dịch vụ: <=200 Tổng tài sản cố định: < 200 triệu THB OECD, 2012, p. Bán sỉ: <= 50 Tổng tài sản cố định: < 100 triệu THB 147 Bán lẻ: <= 30 Tổng tài sản cố định: < 60 triệu THB Singapore Spring Singapore, Doanh số bán hàng hàng năm <= 100 Performance <= 200 triệu SGD Indicators Taiwan Sản xuất, xây dựng và The Definition of công nghiệp khai thác < Vốn góp <= 2,42 triệu USD SMEs”, Small and 200 lao động thường xuyên Medium sized Enterprie Các ngành khác (Nông, Administration, lâm nghiệp và thủy sản) < Vốn góp <= 3,03 triệu USD Ministry of 100 lao động thường xuyên Economic Affairs Philippines SMEs < 200 Tổng tài sản < 100 triệu Peso Development Plan 2004 – 2010”, p.1 cho thấy đa phần các quốc gia đều lấy tiêu chí số lao động bình quân làm cơ sở để phân loại quy mô doanh nghiệp vì tiêu chí này thường ổn định 8 lâu dài về mặt thời gian, thể hiện được phần nào tính chất, đặc thù của ngành, lĩnh vực doanh nghiệp đang tham gia.

Còn các tiêu chí doanh thu, vốn…là các chỉ tiêu có thể lượng hóa được bằng giá trị tiền tệ nhưng thiếu ổn định do thường xuyên chịu tác động bởi các biến đổi của thị trường, sự phát triển của nền kinh tế, lạm phát… Tại Việt Nam, hiện tại DNNVV được xác định theo nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/03/2018 dựa theo các tiêu chí: Quy mô vốn, quy mô lao động theo từng khu vực Bảng 2.2: Phân loại Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam Quy mô Doanh nghiệp siêu nhỏ Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Tổng doanh Tổng doanh Tổng doanh thu Số lao Số lao Số lao Khu vực thu hoặc tổng thu hoặc tổng hoặc tổng động động động nguồn vốn nguồn vốn nguồn vốn Nông nghiệp, lâm DT < 3 tỷ đồng DT < 50 tỷ DT < 200 tỷ nghiệp, < 10 < 100 < 200 hoặc NV < 3 tỷ đồng hoặc NV đồng hoặc NV thủy sản người người người đồng < 20 tỷ đồng < 100 tỷ đồng và công nghiệp, xây dựng Thương DT < 10 tỷ DT < 100 tỷ DT < 300 tỷ < 10 < 50 < 100 mại, dịch đồng hoặc NV đồng hoặc NV đồng hoặc NV người người người vụ < 3 tỷ đồng < 50 tỷ đồng < 100 tỷ đồng (Nguồn: Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/03/2018) Cách phân loại phân chia DNNVV theo 3 nhóm ngành chính là thương 9 mại và dịch vụ, công nghiệp và xây dựng, nông – lâm – nghiệp và thủy sản; quy mô doanh nghiệp cũng được phân loại chi tiết hơn là vừa, nhỏ, và siêu nhỏ nhằm mục đích giúp Chính phủ thực hiện các biện pháp hỗ trợ phù hợp, sát sao hơn đối với các doanh nghiệp. Đối tượng doanh nghiệp được đề cập ở đây bao gồm các loại hình doanh nghiệp: Công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH), công ty cổ phần, công ty hợp doanh và doanh nghiệp tư nhân.2 Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa Từ cách phân loại của các định chế tài chính quốc tế và các quốc gia khác nhau trên thế giới, nhìn chung DNNVV có những đặc trưng riêng để phân biệt với các doanh nghiệp quy mô lớn như sau: Đặc điểm về vốn: DNNVV thường hoạt động kinh doanh với số vốn không lớn do có nhu cầu về nhà xưởng, thiết bị, máy móc, vốn lưu động thấp. Khi cần đầu tư mở rộng sản xuất hoặc bổ sung vốn lưu động thường phải sử dụng vốn tự có hoặc các nguồn tín dụng phi chính thức do gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn ngân hàng. Đặc điểm về quản lý: DNNVV thường có cơ cấu tổ chức gọn nhẹ.

Quyền quyết định, điều hành thường tập trung chủ yếu ở chủ doanh nghiệp. Chính về thế mà nhiều kỹ năng, nghiệp vụ quản lý trong các DNNVV còn rất thấp so với yêu cầu. Đặc điểm về lao động: DNNVV sử dụng lao động có trình độ không cao, không đồng đều và số lượng lao động hạn chế. Đặc điểm về phạm vi hoạt động: DNNVV có quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ, không đủ nguồn lực để có thông tin đầu vào và tiêu thụ sản phẩm, thường chỉ phục vụ những phân khúc khách hàng cụ thể trong địa phương, thiếu năng lực 10 tiếp cận thị trường nên khó tiêu thụ sản phẩm trên cả nước và hội nhập thị trường các nước.3 Vai trò của các DNNVV  Đóng góp phần lớn vào tổng sản phẩm quốc nội và tăng trưởng kinh tế Giống như bất kỳ nước nào khác trong khu vực Đông Nam Á, các doanh nghiệp nhỏ và vừa có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế ở Việt Nam.

Số liệu do Tổng cục Thống kê (GSO, 2017) cung cấp cho thấy các DNNVV chiếm 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam. Các DNNVV đóng góp đáng kể vào tăng trưởng của tổng sản phẩm trong nước (GDP), đóng góp 48% vào GDP quốc gia (MPI, 2017). Ngoài ra, các DNNVV cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc đóng góp doanh thu của chính phủ. So với khu vực kinh doanh nói chung, các DNNVV có tỷ lệ tăng trưởng cao về thuế và các khoản phải trả khác.

Với tầm quan trọng của DNNVV đối với nền kinh tế và phát triển xã hội, chắc chắn rằng DNNVV cần được khuyến khích và phát huy.  Tạo được nhiều việc làm, góp phần đào tạo lực lượng lao động Trong điều kiện ở các nước đang phát triển như Việt Nam hiện nay, vấn đề lao động và việc làm là vấn đề kinh tế - xã hội cấp bách, tác động trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng kinh tế và an sinh xã hội. Với khoảng 77% tổng số lao động Việt Nam làm việc trong các DNNVV và là nguồn tạo việc làm chính với nửa triệu việc làm mới mỗi năm (MPI, 2017), các doanh nghiệp góp phần xóa đói giảm nghèo, góp phần vào công việc đào tạo nâng cao tay nghề cho người lao động và phát triển nguồn nhân lực.  Góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động làm cho nền kinh tế năng động hơn 11 Trong quá trình phát triển của mình DNNVV đã thu hút phần lớn lao động tại nông thôn, lao động bắt đầu tham gia vào thị trường việc làm, lực lượng lao động này chủ yếu tập trung vào các ngành phi nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.

Góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động địa phương, chuyển dịch cơ cấu kinh tế chung của quốc gia. Cạnh đó, với quy mô nhỏ và chủ yếu thuộc thành phần kinh tế tư nhân tự chịu trách nhiệm về hiệu quả kinh doanh của mình nên DNNVV có tính linh hoạt cao: có thể tạo lập dễ dàng, phát triển rộng rãi ở mọi vùng lãnh thổ; dễcải tiến sản phẩm, mẫu mã, chuyển hướng sản xuất, đổi mới công nghệ …để thích nghi với sự thay đổi của thị trường. Chính sự linh hoạt này của DNNVV đã giúp nền kinh tế năng động hơn, phù hợp với yêu cầu hội nhập của nền kinh tế toàn cầu hiện nay. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa 2.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.

Cho vay là là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Theo luật các tổ chức tín dụng (2010): Tín dụng ngân hàng là một giao dịch về tài sản giữa bên cho vay và bên đi vay, trong đó các ngân hàng, các tổ chức tín dụng vừa là bên đi vay, vừa là bên cho vay. Bên cho vay chuyển giao 12 tạm thời quyền sử dụng tài sản cho bên đi vay trong thời gian thỏa thuận, bên đi vay có nghĩa vụ hoàn trả lại vô điều kiện đầy đủ vốn và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán.2 Đặc điểm của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV Quan hệ tín dụng giữa DNNVV với các ngân hàng thương mại có những đặc điểm sau: Thứ nhất, về đảm bảo tín dụng thì hầu hết các DNNVV phải có tài sản đảm bảo khi vay vốn các ngân hàng thương mại. Thứ hai, về quy mô tín dụng là rất thấp nếu tính bình quân trên một DNNVV.

Thứ ba, về thời hạn tín dụng thì chủ yếu là cho vay ngắn hạn.