CHƯƠNG 1 TÔNG QUAN VỀ LĨNH vực NGHIÊN cứu 1.1 Lý do chọn đề tài Quyết định lựa chọn một lĩnh vực để theo đuổi học tập là một sự chấp nhận vô cùng lớn và nó tác động đến một học sinh trong suốt quãng đời còn lại của họ. Nó ảnh hưởng đến sự nghiệp, thu nhập, sự phát triển cá nhân và hạnh phúc của con người. Ngành nghề được chọn sẽ liên quan đến sự nghiệp của người ta trong tư ong lai. Neu lỡ chọn một ngành nghề không phù hợp vói năng lực, sở thích, và mục tiêu của mình, thì có lẽ sẽ gặp những vất vả đối với vấn đề ứng tuyển vào một vị trí việc làm và phát triển sự nghiệp trong tưong lai.
Ngành nghề cũng ảnh hưởng đến mức thu nhập của con người vì một số ngành nghề có mức lưong cao hon so với những ngành khác, trong khi đó, một số ngành nghề lại có mức lưong thấp hon. Ngoài ra, ngành nghề được chọn theo học cũng ảnh hưởng đến sự phát triển cá nhân của con người trong tư ong lai. Thêm vào đó việc chọn ngành nghề cũng tác động đến hạnh phúc của người ta. Neu được làm việc trong một ngành nghề mà mình yêu thích và cảm thấy hài lòng, thì sẽ có cơ hội trải nghiệm cuộc sống tốt hơn và cảm thấy hạnh phúc hơn.
Do đó, quyết định chọn ngành học của học sinh lớp 12 là rất quan trọng vì nó sẽ liên quan đến tương lai sự nghiệp của họ. Chính vì vậy, các em cần phải xem xét nhiều yếu tố trước lúc lựa chọn ngành nghề theo học sau tốt nghiệp trung học phổ thông, bao gồm sở thích, năng lực, tiềm năng nghề nghiệp, cơ hội phát triển và thu nhập. Họ cần phải tìm hiểu kỹ về các ngành học và các chương trình đào tạo, tham gia các hoạt động ngoại khóa và tìm kiếm thông tin từ các nguồn đáng tin cậy để có thể đưa ra quyết định chính xác và phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp của mình. Lựa chọn này chẳng những có ý nghĩa mà nó còn nhiều những khó khăn.
Không dừng lại ở những thách thức, mà thực tế là khả năng nhận thức của người ta sẽ hạn chế họ trong việc ra sự lựa chọn trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Theo Galotti (1999) thì quá trình lựa chọn một chuyên ngành của các em sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông rất quan trọng và quá trình quyết định này rất căng thẳng. Do đó, các em khi đưa ra sự lựa chọn luôn thực hiện bằng cách đề xuất một vài nhân tố có ảnh hưởng để chọn lựa, sau đó giới hạn các nhân tố đã được liệt kê ra trong khi đưa ra quyết định của họ. Học sinh lớp 12 thường phải đối mặt với áp lực từ người thân người ngoài để chọn một chuyên ngành có tiềm năng phát triển cao và được xã hội ghi nhận cao, Felton (1995).
Sinh viên thường không biết chính 1 xác mình muốn làm gì trong tương lai và không biết chuyên ngành nào sẽ phù hợp với mục tiêu của mình. Điều này có thể khiến cho sinh viên cảm thấy bối rối và không biết nên chọn chuyên ngành nào. Ngoài ra, trong thị trường ngành giáo dục có quá nhiều chuyên ngành khác nhau để lựa chọn, và mỗi chuyên ngành có những đặc điểm riêng. Điều này có thể khiến cho sinh viên cảm thấy khó khăn trong việc so sánh và đánh giá các chuyên ngành khác nhau.
Chính vì vậy, quá trình lựa chọn chuyên ngành của sinh viên trở nên căng thẳng và khó khăn. Thực tế cho thấy là có một khoản thù lao to lớn, cả về tiền bạc và công sức trong khi đưa ra quyết định lựa chọn chuyên ngành học được sinh viên và phụ huynh phải chấp nhận bỏ ra, Berger (1988). Tuy nhiên, trong quá trình quyết định được đưa ra thì khoản chi phí này phần nào được giảm đáng kể thông qua những sự hỗ trợ dành cho các em và người nhà đến từ chuyên gia hỗ trợ trong quá trình tuyển sinh tại các trường đại học, trung học và các nội dung được đăng tải trên website của trường đại học, các thông tin hữu ích từ trang mạng xã hội. Những thông tin này là cơ sở để hỗ trợ được nhiều cho học sinh lớp 12 và gia đình họ trong suốt quy trình lựa chọn đưa ra ngành nghề sẽ theo học và gắn bó trong suốt phần đời còn lại.
Ngoài ra, các dữ liệu từ truyền thông tạp chí truyền thống, báo điện tử, và mạng xã hội Facebook, Zalo, TikTok,. nói về ngành quản trị kinh doanh cũng đóng góp một phần trong quá trình đưa ra quyết định lựa chọn theo học ngành này để theo học của học sinh lớp 12 khi hoàn thành chương trình học ở bậc cấp 3. Để thực hiện hiệu quả công việc hỗ trợ sinh viên trong quyết định lựa chọn ngành nghề, thì một điều đáng chú ý và quan tâm là phải biết được điều gì có sức ảnh hưởng và đóng vai trò quyết định để một học sinh sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông có thể lựa chọn ngành quản trị kinh doanh là ngành để họ gắn bó tìm hiểu học hỏi và đồng hành trong suốt phần đời còn lại của họ. Hiện nay, chuyên ngành đào tạo về quản trị kinh doanh là một ngành trong những ngành được sinh viên ưa chuộng lựa chọn theo học nhất tại các trường đại học và cao đẳng trên khắp toàn quốc.
Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, số lượng sinh viên tham gia học ngành Quản trị kinh doanh ngày càng nhiều và tăng trưởng liên tục qua các năm tại các trường đại học và cao đẳng ở Việt Nam đang tăng đều từ năm 2010 đến nay. Đặc biệt, trong khoảng thời gian trong quá khứ gần đây, ngành này đã trở thành một trong những ngành được ưa chuông nhất tại các trường đại học và cao đẳng ở Việt Nam. Có nhiều lý do khiến sinh viên quan tâm và theo học ngành Quản trị kinh doanh như: Ngành Quản trị 2 kinh doanh là một trong những ngành có tiềm năng việc làm cao nhất hiện nay, sinh viên đã hoàn thành khóa học của ngành này thường có đủ các kỹ năng để có linh hoạt ứng biến trong nhiều môi trường việc làm khác nhau, chẳng hạn như kinh doanh, tài chính, marketing, quản lý nhân sự, V.; Các vị trí trong lĩnh vực quản trị kinh doanh thường có mức lưong cao và co hội thăng tiến nhanh chóng; Kiến thức được học tập đa dạng,. Chuyên ngành quản trị kinh doanh đều được chấp thuận đào tạo tại các trường đại học tại khu vực tỉnh Quảng Ngãi.
Tuy nhiên, tổng số sinh viên ở khu vực tỉnh Quảng Ngãi lựa chọn ngành quản trị kinh doanh so với những ngành khác trong trường thì thật sự chưa cao. Minh chứng cho thấy, đối với cùng một nội dung chưong trình đào tạo thì tỷ trọng sinh viên của ngành quản trị kinh doanh của cơ sở tại thành phố Hồ Chí Minh và số sinh viên cùng ngành này nhưng ở phân hiệu tỉnh Quảng Ngãi thì luôn ít hơn theo thống kê tuyển sinh hằng năm, áp dụng đối với chương trình học của trường đại học Công Nghiệp thành phố Hồ Chí Minh trung bình tỷ lệ này chiếm gấp 5 lần. Ngoài ra, các nghiên cứu tại khu vực tỉnh Quảng Ngãi còn ít các tác giả quan tâm đến vấn đề lựa chọn ngành nghề của học sinh lớp 12 ở khu vực này. Từ những lý do trên, tác giả chọn tìm hiểu đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định lựa chọn ngành quản trị kinh doanh ở bậc đại học của học sinh lớp 12 tại tỉnh Quảng Ngãi”với mục đích tìm hiểu các yếu tố có tác động đến ý định chọn học ngành quản trị kinh doanh ở bậc đại học của học sinh lớp 12 tại tỉnh Quảng Ngãi.
Nghiên cứu được thực hiện dựa trên cơ sở áp dụng mô hình lý thuyết nền của mô hình ý định hành vi (TPB - Theory of Planned Behavior) của Ajzen, (1991). Từ đó, nghiên cứu tìm hiểu và nêu ra một vài ý kiến với kỳ vọng gia tăng thêm số lượng sinh viên theo học ngành quản trị kinh doanh ở bậc đại học sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông của học sinh lớp 12 trên khu vực tỉnh Quảng Ngãi.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu tong quát Áp dụng kiến thức mô hình hành vi có kế hoạch mở rộng của Ajzen (1991) vào lĩnh vực giáo dục với kỳ vọng xác định các yếu tố thúc đẩy ý định chọn ngành học quản trị kinh doanh của học sinh lớp 12 tại khu vực Quảng Ngãi, từ đó nghiên cứu này đề xuất các hàm ý quản trị với mục đích tăng thêm khả năng tuyển sinh đối với chuyên ngành quản trị kinh doanh của các trường đại học trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.2 Mục tiêu cụ thể Thứ nhất, các yếu tố ảnh hưởng đến ý định chọn lựa theo học đối với ngành quản trị kinh doanh của học sinh lóp 12 sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông tại tỉnh Quảng Ngãi được nghiên cứu này xác định. Thứ hai, xác định mức độ tác động của mỗi yếu tố đến ý định chọn lựa theo học đối vói ngành quản trị kinh doanh của học sinh lớp 12 sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông tại tỉnh Quảng Ngãi được nghiên cứu này xác định. Thứ ba, đề xuất các hàm ý quản trị từ kết quả nghiên cứu để vận dụng vào thực tiễn nhằm nâng cao khả năng tuyển sinh ngành quản trị kinh doanh của các trường đại học tại khu vực tỉnh Quảng Ngãi.3 Câu hỏi nghiên cứu Thứ nhất, các yếu tố nào có ảnh hưởng đến ý định chọn lựa theo học đối với ngành quản trị kinh doanh của học sinh lóp 12 sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông tại tỉnh Quảng Ngãi? Thứ hai, xác định mức độ ảnh hưởng của của mỗi yếu tố đến hưởng đến ý định chọn lựa theo học đối vói ngành quản trị kinh doanh của học sinh lớp 12 sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông tại tỉnh Quảng Ngãi? Thứ ba, các hàm ý quản trị nào được nghiên cứu đề xuất ra để áp dụng vào thực tiễn nhằm nâng cao khả năng tuyển sinh ngành quản trị kinh doanh của các trường đại học khu vực tỉnh Quảng Ngãi? 1.4 Đối tượng nghiên cứu Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định lựa chọn ngành quản trị kinh doanh ở bậc đại học của học sinh lớp 12 tại tỉnh Quảng Ngãi.5 Phạm vi nghiên cứu 1.1 Không gian Phạm vi về không gian nghiên cứu: tại tỉnh Quảng Ngãi.