Những Yếu Tố Tác Động Đến Việc Nắm Giữ Tiền Mặt Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lại Thị Phương Nga
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Doanh Nghiệp
• Đề tài: Những Yếu Tố Tác Động Đến Việc Nắm Giữ Tiền Mặt Của Doanh Nghiệp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. KẾT CẤU ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC NẮM GIỮ TIỀN MẶT CỦA DOANH NGHIỆP
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Việc Nắm Giữ Tiền Mặt

Việc nắm giữ tiền mặt là một yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và quản lý lượng tiền mặt. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp, từ đó đưa ra những giải pháp hiệu quả.

1.1. Tình Hình Kinh Tế Việt Nam Ảnh Hưởng Đến Tiền Mặt

Tình hình kinh tế Việt Nam có ảnh hưởng lớn đến quyết định nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Các yếu tố như lạm phát, tỷ lệ lãi suất và chính sách tài chính đều tác động đến khả năng duy trì tiền mặt của doanh nghiệp.

1.2. Vai Trò Của Tiền Mặt Trong Doanh Nghiệp

Tiền mặt không chỉ là công cụ thanh toán mà còn là yếu tố quyết định đến khả năng đầu tư và phát triển của doanh nghiệp. Việc nắm giữ tiền mặt hợp lý giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong các quyết định tài chính.

II. Những Thách Thức Trong Việc Nắm Giữ Tiền Mặt Của Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý tiền mặt. Những thách thức này không chỉ đến từ môi trường kinh doanh mà còn từ chính nội bộ doanh nghiệp.

2.1. Rủi Ro Tài Chính Trong Quản Lý Tiền Mặt

Rủi ro tài chính là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt. Các doanh nghiệp cần phải đánh giá và quản lý rủi ro này để đảm bảo tính thanh khoản.

2.2. Chi Phí Hoạt Động Doanh Nghiệp

Chi phí hoạt động cao có thể làm giảm khả năng nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tối ưu hóa chi phí để duy trì lượng tiền mặt cần thiết cho hoạt động.

III. Phương Pháp Quản Lý Tiền Mặt Hiệu Quả

Để quản lý tiền mặt hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp và chiến lược phù hợp. Những phương pháp này sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa việc sử dụng tiền mặt.

3.1. Xây Dựng Chính Sách Quản Lý Tiền Mặt

Chính sách quản lý tiền mặt rõ ràng và cụ thể sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn lượng tiền mặt. Doanh nghiệp cần xác định các tiêu chí và quy trình để quản lý tiền mặt hiệu quả.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Tiền Mặt

Công nghệ có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong việc theo dõi và quản lý tiền mặt. Việc áp dụng phần mềm quản lý tài chính sẽ giúp doanh nghiệp nắm bắt thông tin kịp thời và chính xác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nắm giữ tiền mặt có thể được cải thiện thông qua các ứng dụng thực tiễn. Các doanh nghiệp cần học hỏi từ những mô hình thành công để áp dụng vào thực tế.

4.1. Kinh Nghiệm Từ Doanh Nghiệp Thành Công

Nhiều doanh nghiệp thành công đã áp dụng các chiến lược quản lý tiền mặt hiệu quả. Họ đã chứng minh rằng việc nắm giữ tiền mặt hợp lý có thể mang lại lợi ích lớn cho doanh nghiệp.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Các Doanh Nghiệp Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như dòng tiền, quy mô doanh nghiệp và chính sách tài chính đều có tác động lớn đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp tại Việt Nam.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Việc Nắm Giữ Tiền Mặt

Việc nắm giữ tiền mặt sẽ tiếp tục là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần phải thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh để tối ưu hóa việc nắm giữ tiền mặt.

5.1. Xu Hướng Tương Lai Trong Quản Lý Tiền Mặt

Xu hướng tương lai cho thấy rằng các doanh nghiệp sẽ ngày càng chú trọng đến việc quản lý tiền mặt hiệu quả hơn. Việc áp dụng công nghệ và các phương pháp mới sẽ là chìa khóa thành công.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Tài Chính Hợp Lý

Để đảm bảo việc nắm giữ tiền mặt hiệu quả, các doanh nghiệp cần xây dựng chính sách tài chính hợp lý. Chính sách này cần phải linh hoạt và phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2009 – 2013, nền kinh tế Việt Nam chịu tác động rõ rệt từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, đỉnh điểm là năm 2011 khi tỷ lệ lạm phát vượt ngưỡng 18% và hơn 79.000 doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động hoặc giải thể. Bối cảnh bất ổn kinh tế vĩ mô này đã đặt các nhà quản trị doanh nghiệp trước thách thức sống còn về quản trị thanh khoản và tối ưu hóa dự trữ tiền mặt.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là nhận diện, đo lường và đánh giá các nhân tố tài chính cùng đặc điểm quản trị công ty tác động đến mức độ nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Luận văn tập trung giải quyết câu hỏi: Những yếu tố nào thúc đẩy hoặc kìm hãm lượng tiền mặt dự trữ, và mức độ ảnh hưởng của chúng ra sao trong điều kiện một thị trường mới nổi?

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu của 189 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong giai đoạn 5 năm liên tục từ 2009 đến 2013, hình thành bộ dữ liệu bảng gồm 945 quan sát. Trong đó, mẫu khảo sát được phân bổ đồng đều với 100 doanh nghiệp thuộc nhóm ngành sản xuất và 89 doanh nghiệp thuộc nhóm ngành thương mại dịch vụ.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở định lượng vững chắc giúp doanh nghiệp kiểm soát tỷ lệ tiền mặt bình quân dao động từ 15,0% đến 24,5% trên tổng tài sản. Kết quả nghiên cứu hỗ trợ trực tiếp các nhà quản trị cân bằng chi phí cơ hội của việc giữ tiền nhàn rỗi và giảm thiểu chi phí kiệt quệ tài chính, đồng thời mang lại công cụ hữu ích cho nhà đầu tư trong việc định giá doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng ba lý thuyết tài chính doanh nghiệp kinh điển nhằm giải thích hành vi nắm giữ tiền mặt:

• Lý thuyết đánh đổi tĩnh (Trade-off Theory): Doanh nghiệp xác định lượng tiền mặt mục tiêu dựa trên sự cân bằng giữa chi phí biên (chi phí cơ hội của việc giữ tiền thay vì tái đầu tư sinh lợi) và lợi ích biên (giảm thiểu chi phí giao dịch, chi phí phát hành chứng khoán mới và dự phòng rủi ro kiệt quệ tài chính).
• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Do sự bất cân xứng thông tin trên thị trường vốn, doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn tài trợ nội bộ (tiền mặt tích lũy và dòng tiền hoạt động) trước khi tìm đến nợ vay, và cuối cùng mới phát hành vốn cổ phần mới. Do đó, lượng tiền mặt sẽ tích lũy khi dòng tiền hoạt động dồi dào và giảm khi nhu cầu đầu tư gia tăng.
• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Theory): Sự phân tách giữa quyền sở hữu và quyền quản lý tạo ra xung đột lợi ích. Các nhà quản trị có xu hướng tích trữ lượng tiền mặt tự do lớn nhằm gia tăng quyền lực điều hành và phục vụ lợi ích cá nhân thay vì chi trả cổ tức cho cổ đông.

Mô hình nghiên cứu kế thừa từ công trình của Amarjit Gill và Charul Shah (2011), tích hợp 5 khái niệm tài chính cốt lõi: Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt (CASH), Chỉ số giá thị trường trên giá ghi sổ (MTB đại diện cho cơ hội tăng trưởng), Tỷ lệ dòng tiền trên tài sản (CF), Vốn luân chuyển ròng (NWC), và Tỷ lệ đòn bẩy tài chính (LVRG).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên và báo cáo quản trị định kỳ của 189 doanh nghiệp niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2009 – 2013. Phương pháp chọn mẫu áp dụng tiêu chí loại trừ toàn bộ các tổ chức tài chính trung gian (ngân hàng, bảo hiểm, công ty chứng khoán) do cấu trúc bảng cân đối kế toán mang tính đặc thù cao và chịu sự điều chỉnh của các quy định an toàn vốn riêng biệt. Mẫu cuối cùng thu được 945 quan sát chuẩn hóa.

Quy trình phân tích định lượng sử dụng kỹ thuật dữ liệu bảng (Panel Data) với sự hỗ trợ của phần mềm STATA. Tác giả tiến hành ước lượng lần lượt qua ba mô hình: Mô hình hồi quy kết hợp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM). Kiểm định Hausman với giá trị p-value < 0,01 được sử dụng để lựa chọn mô hình FEM là mô hình giải thích tối ưu. Đồng thời, nghiên cứu thực hiện các kiểm định chẩn đoán vi phạm giả định: Kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF bình quân đạt 1,35 < 10) loại trừ hiện tượng đa cộng tuyến, kiểm định Modified Wald xác định hiện tượng phương sai thay đổi và kiểm định Wooldridge phát hiện hiện tượng tự tương quan. Phương pháp hiệu chỉnh sai số chuẩn vững (Robust Standard Errors) được áp dụng để đảm bảo các ước lượng thu được hoàn toàn không chệch và có độ tin cậy thống kê cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả hồi quy mô hình dữ liệu bảng tĩnh đã chỉ ra các mối quan hệ có ý nghĩa thống kê ở mức 1% và 5% giữa các biến số tài chính với tỷ lệ nắm giữ tiền mặt:

• Dòng tiền (CF) tác động cùng chiều mạnh mẽ: Hệ số hồi quy mang dấu dương (+), phản ánh doanh nghiệp có dòng tiền vào càng lớn thì lượng tiền mặt dự trữ càng cao. Cụ thể, khi dòng tiền bình quân tăng lên mức đỉnh 0,095 vào năm 2011, tỷ lệ tiền mặt nắm giữ cũng tăng vọt từ 0,165 lên 0,245.
• Đòn bẩy tài chính (LVRG) có quan hệ cùng chiều: Tỷ số nợ trên tài sản tác động thuận chiều với tỷ lệ tiền mặt. Khi đòn bẩy tài chính trung bình tăng 5,3% trong năm 2011 (đạt mức 0,540), các doanh nghiệp có xu hướng tăng lượng tiền mặt đệm để đối phó với nghĩa vụ trả nợ ngắn hạn và tránh rủi ro phá sản.
• Vốn luân chuyển ròng (NWC) và Cơ hội tăng trưởng (MTB) tác động ngược chiều: NWC và MTB đều thể hiện tác động nghịch chiều có ý nghĩa thống kê ở mức 1%. Khi NWC tăng từ 217 tỷ đồng (2009) lên gần 343 tỷ đồng (2013), nhu cầu tích trữ tiền mặt giảm tương ứng. Chỉ số MTB trung bình năm 2011 giảm xuống 0,875 phản ánh sự suy giảm cơ hội đầu tư, buộc doanh nghiệp co cụm giữ tiền mặt phòng thủ.
• Quy mô doanh nghiệp (SIZE) và Chi trả cổ tức (DIV) biến động nghịch chiều: Các doanh nghiệp quy mô lớn (tổng tài sản trung bình tăng từ 1.227 tỷ đồng năm 2009 lên 2.315 tỷ đồng năm 2013) duy trì tỷ lệ tiền mặt thấp hơn nhờ lợi thế quy mô trong tiếp cận tín dụng. Hơn 60% doanh nghiệp duy trì chi trả cổ tức tiền mặt có mức dự trữ tiền mặt thấp hơn nhóm không chi trả.
• Biến quản trị công ty không có ý nghĩa thống kê: Quy mô hội đồng quản trị (trung bình 5,6 thành viên, trong đó 60% công ty duy trì đúng 5 thành viên) và vai trò kép của CEO không tạo ra sự khác biệt rõ rệt đến chính sách tiền mặt.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ cùng chiều giữa dòng tiền và lượng tiền mặt nắm giữ hoàn toàn ủng hộ lý thuyết trật tự phân hạng của Myers và Majluf (1984), chứng minh rằng doanh nghiệp Việt Nam xem dòng tiền thuần là nguồn tích lũy thanh khoản chính yếu. Phát hiện về đòn bẩy tài chính có tác động cùng chiều đi ngược lại với một số nghiên cứu tại các nước phát triển như Ferreira và Vilela (2004), nhưng phù hợp với Saddour (2006) tại thị trường Pháp và Gill & Shah (2011) tại Canada. Điều này lý giải rằng trong môi trường kinh tế nhiều biến động, nợ vay cao làm gia tăng rủi ro tài chính, thúc đẩy doanh nghiệp nắm giữ nhiều tiền mặt để bảo vệ uy tín tín dụng.

Tác động ngược chiều của vốn luân chuyển ròng khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết tài sản thanh khoản thay thế: các khoản phải thu và hàng tồn kho luân chuyển tốt giúp doanh nghiệp không cần dự trữ quá nhiều tiền mặt. Về mặt trình bày, sự biến động ngược chiều giữa MTB và tỷ lệ tiền mặt CASH có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ đường xu hướng giai đoạn 2009 – 2013, kết hợp bảng ma trận hệ số tương quan nhằm làm rõ sự dịch chuyển phân bổ dòng vốn giữa hoạt động đầu tư tài sản và dự trữ thanh khoản.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, bốn giải pháp quản trị tài chính then chốt được đề xuất nhằm tối ưu hóa lượng tiền mặt nắm giữ cho doanh nghiệp Việt Nam:

• Tối ưu hóa quản trị vốn luân chuyển ròng (NWC): Giám đốc tài chính cần rút ngắn kỳ luân chuyển tiền mặt, kiểm soát chặt chẽ các khoản phải thu và tồn kho để duy trì NWC dương ổn định. Mục tiêu là hạ tỷ lệ tiền mặt nhàn rỗi xuống khoảng 12% – 15% tổng tài sản, giúp giải phóng nguồn vốn tái đầu tư và gia tăng tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) thêm 1,5% – 2,0% trong lộ trình 12 tháng.
• Thiết lập ngưỡng đòn bẩy tài chính an toàn: Doanh nghiệp cần cơ cấu lại các khoản nợ vay ngắn hạn và dài hạn, duy trì tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (LVRG) trong biên độ tối ưu 0,40 – 0,50. Việc duy trì hệ số nợ hợp lý giúp doanh nghiệp cắt giảm 20% lượng tiền mặt dự phòng bắt buộc dành cho chi phí trả lãi vay đột xuất.
• Xây dựng chính sách chi trả cổ tức linh hoạt và minh bạch: Hội đồng quản trị cần chuẩn hóa kế hoạch phân phối lợi nhuận, duy trì tỷ lệ chi trả cổ tức bằng tiền mặt ổn định cho hơn 60% giai đoạn kinh doanh có lãi. Điều này phát đi tín hiệu tích cực tới thị trường chứng khoán, giảm thiểu chi phí đại diện dòng tiền tự do và gia tăng chỉ số MTB vượt mức 1,0.
• Nâng cao năng lực giám sát của Hội đồng quản trị: Doanh nghiệp cần tăng cường số lượng thành viên hội đồng quản trị độc lập lên tối thiểu 30% tổng số thành viên theo chuẩn mực quản trị hiện đại, tách biệt rõ ràng vai trò Chủ tịch Hội đồng quản trị và Tổng Giám đốc (CEO) trong vòng 24 tháng nhằm chuẩn hóa các quyết định phân bổ ngân sách vốn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Giám đốc tài chính (CFO) và Nhà quản trị doanh nghiệp: Cung cấp mô hình định lượng giúp xác định chính xác tỷ lệ tiền mặt tối ưu dựa trên quy mô tài sản và chu chuyển dòng tiền, tránh tình trạng ứ đọng vốn hoặc mất khả năng thanh toán.
• Chuyên viên phân tích và Nhà đầu tư chứng khoán: Hỗ trợ công cụ đánh giá sức khỏe tài chính thông qua chỉ số MTB và đòn bẩy tài chính, từ đó nhận diện chính xác rủi ro thanh khoản của 100% doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên thị trường.
• Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về ứng dụng kinh tế lượng dữ liệu bảng tĩnh (Pooled OLS, FEM, REM), phương pháp xử lý khuyết tật mô hình trên STATA với bộ dữ liệu 945 quan sát.
• Cơ quan quản lý thị trường và Hoạch định chính sách: Tham khảo cơ sở thực nghiệm để hoàn thiện khung pháp lý về quản trị công ty niêm yết và các quy định công bố thông tin tài chính minh bạch.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt tại các doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn 2009 – 2013 biến động như thế nào?
Tỷ lệ tiền mặt trên tài sản không bao gồm tiền dao động trong khoảng 0,150 đến 0,245. Giai đoạn 2009 – 2010 duy trì mức thấp 15% – 16,5%, nhưng năm 2011 tăng vọt lên 24,5% do lạm phát vượt 18% và thị trường đóng băng khiến doanh nghiệp tăng tích trữ tiền phòng thủ.

2. Vì sao đòn bẩy tài chính lại có tác động cùng chiều với lượng tiền mặt nắm giữ?
Tại thị trường cận biên như Việt Nam, doanh nghiệp có tỷ lệ nợ cao (LVRG đạt 0,540 năm 2011) đối mặt rủi ro kiệt quệ tài chính lớn. Do đó, doanh nghiệp chủ động tăng dự trữ tiền mặt để đảm bảo khả năng thanh toán nợ đến hạn đúng hạn, tránh nguy cơ mất khả năng chi trả.

3. Vốn luân chuyển ròng đóng vai trò gì đối với chính sách tiền mặt?
Vốn luân chuyển ròng (NWC) đóng vai trò là tài sản thanh khoản thay thế hoàn hảo. Khi NWC bình quân tăng trưởng 36,6% (vượt 340 tỷ đồng năm 2011), doanh nghiệp có khả năng chuyển hóa tài sản ngắn hạn thành tiền nhanh chóng, từ đó giảm tỷ lệ nắm giữ tiền mặt thuần túy.

4. Tại sao các biến quản trị công ty như quy mô HĐQT không có ý nghĩa thống kê?
Khoảng 60% doanh nghiệp niêm yết chỉ duy trì đúng mức sàn 5 thành viên HĐQT theo Quyết định 12/2007/QĐ-BTC, tính độc lập chưa thực sự phát huy vai trò kiểm soát chính sách tài chính, dẫn đến việc quy mô HĐQT chưa tác động rõ rệt tới lượng tiền mặt.

5. Luận văn khắc phục các khuyết tật mô hình hồi quy bằng phương pháp nào?
Sau khi kiểm định Hausman chọn mô hình FEM, tác giả phát hiện hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan. Luận văn đã sử dụng phương pháp hiệu chỉnh sai số chuẩn vững (Robust Standard Errors) trên phần mềm STATA để đảm bảo kết quả hồi quy hoàn toàn chuẩn xác.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công mô hình định lượng đánh giá các yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt trên mẫu 189 doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2009 – 2013 với 945 quan sát.
• Khẳng định dòng tiền (CF) và đòn bẩy tài chính (LVRG) có mối quan hệ cùng chiều chặt chẽ với tỷ lệ dự trữ tiền mặt của doanh nghiệp.
• Chứng minh cơ hội tăng trưởng (MTB), vốn luân chuyển ròng (NWC), quy mô doanh nghiệp (SIZE) và chi trả cổ tức (DIV) tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê ở mức 1%.
• Xác định đặc thù quản trị công ty tại Việt Nam khi quy mô HĐQT và vai trò kép CEO chưa tác động trực tiếp đến chính sách tiền mặt.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về việc mở rộng chuỗi thời gian dữ liệu sau năm 2013 và tích hợp các biến vĩ mô như lãi suất thực và tốc độ tăng trưởng GDP.

Quý độc giả, nhà quản trị và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể áp dụng ngay khung phân tích của luận văn để tối ưu hóa cấu trúc tài chính và nâng cao hiệu quả thanh khoản doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài. Nội dung chương bao gồm lí do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, và ý nghĩa của đề tài. Chương 2: Các bằng chứng thực nghiệm trên thế giới về những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Nội dung chương bao gồm tập hợp những nghiên cứu về những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp trên phạm vi thế giới.

Không những cung cấp thông tin tổng quát về nhiều nghiên cứu có giá trị trong lĩnh vực, nội dung chương còn đề cập tới những xu hướng khác biệt trong kết quả nghiên cứu của cùng một chủ đề trên thế giới. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Nội dung chương mô tả phương pháp được sử dụng trong việc thực hiện đề tài nghiên cứu, bao gồm thống kê mô tả và xây dựng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 mô hình hồi quy tuyến tính đa bội. Bên cạnh đó, việc thu thập, xử lí, phân tích dữ liệu cũng được trình bày trong nội dung chương 3.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu. Nội dung chương phân tích và thảo luận về kết quả thống kê thu nhận được sau khi hoàn thành xong mô hình hồi qui ở chương 3 về những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp Việt Nam. Chương 5: Kết luận. Nội dung chương cung cấp đánh giá của tác giả về toàn bộ nội dung nghiên cứu của đề tài, đặc biệt thông qua việc phân tích kết quả của mô hình thống kê trong chương 4.

Ngoài ra, chương 5 cũng đề cập đến những hạn chế của đề tài mà tác giả chưa khắc phục được và hướng nghiên cứu trong tương lai. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI VỀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC NẮM GIỮ TIỀN MẶT CỦA DOANH NGHIỆP Đề tài nắm giữ tiền mặt đã được các nhà nghiên cứu trên thế giới thực hiện trong nhiều năm qua và các nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố quyết định nắm giữ tiền mặt của công ty đã chiếm vị trí trung tâm trong các tài liệu quản trị tiền mặt nói riêng và tài chính doanh nghiệp nói chung. Trong chương này, các kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả sẽ được trình bày lại để người đọc có một cách nhìn bao quát về vấn đề nắm giữ tiền mặt và những yếu tố tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Về vấn đề lợi ích và bất lợi của việc nắm giữ tiền mặt, Joseph (1974) cho rằng trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, các quyết định tài chính không tác động đến giá trị công ty.

Theo đó, việc nắm giữ tài sản có tính thanh khoản và các quyết định đầu tư vào tài sản ngắn hạn không ảnh hưởng đến giá trị tài sản của các cổ đông. Sau đó một năm, Opler, Pinkowitz, Stulz và Williamson (1975) cũng đưa ra kết luận tương tự khi nghiên cứu các yếu tố tác động đến giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, sự tồn tại thị trường cạnh tranh không hoàn hảo ngụ ý rằng, các quyết định đầu tư có ảnh hưởng đến giá trị của công ty, nghĩa là có một mức tiền mặt được nắm giữ tối ưu mà tại đó có sự cân bằng giữa chi phí và lợi ích của việc nắm giữ tiền, để từ đó có thể tối đa hóa giá trị của công ty. Xét về lợi ích, các công ty cần tiền mặt để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh một cách bình thường và có thể tận dụng các cơ hội đầu tư sinh lợi trong tương lai cũng như để đáp ứng các biến cố không lường trước được.

Hơn nữa, việc nắm giữ tiền mặt cũng là cách nhằm làm giảm sự phụ thuộc của công ty vào nguồn tài trợ bên ngoài nhiều tốn kém do sự hiện diện của thông tin bất cân xứng giữa chủ nợ và người đi vay. Thực tế cho thấy, việc huy động nguồn tài trợ bên ngoài thông qua thị trường vốn sẽ khó khăn và tốn kém hơn đối với các công ty, đặc biệt là đối với những công ty có ít mối quan hệ với ngân hàng hay các tổ chức cho vay vốn. Trong tình huống này, công ty cần phải thiết lập LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 một hệ thống phân cấp về tài chính và cần có những quyết định chính xác trước khi vay nợ, theo lý thuyết trật tự phân hạng của Myers và Majluf (1984). Cũng theo lý thuyết này, chi phí vay có thể tránh được nếu công ty có khả năng giữ lại tiền mặt trong nội bộ để thực hiện các dự án đầu tư có NPV dương.

Nói cách khác, các nhà quản lý có thể tránh được vấn đề này bằng cách xác định mức tiền mặt cần nắm giữ cho công ty. Nắm giữ tiền mặt lúc này sẽ có lợi vì công ty có thể tận dụng được các cơ hội đầu tư, đặc biệt là cho các công ty có khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài trợ bên ngoài. Ngoài ra, việc đảm bảo tính thanh khoản cũng làm giảm khả năng phát sinh chi phí tài chính nếu hoạt động của công ty không tạo ra dòng tiền đủ để đáp ứng việc thanh toán các khoản nợ bắt buộc (Faulkender và Wang, 2006). Liên quan đến vấn đề lợi ích và chi phí của việc nắm giữ tiền mặt, năm 1979, Jensen và Meckling cũng đã làm rõ những lợi ích của việc nắm giữ tiền mặt.

Trước tiên, nắm giữ tiền là để phòng ngừa, việc công ty duy trì được tính thanh khoản sẽ giúp công ty linh hoạt hơn trong việc giải quyết các tình huống bất ngờ. Thứ hai, đối với các hoạt động giao dịch, tiền mặt có thể đáp ứng những nhu cầu từ những hoạt động bình thường của công ty như mua sắm hàng hoá, vật liệu, thanh toán các khoản chi phí cần thiết đúng hạn đảm bảo uy tín của doanh nghiệp đối với chủ nợ, hạn chế việc gây gián đoạn quá trình sản xuất kinh doanh và nhiều hậu quả kéo theo như mất thị phần, giảm lợi nhuận của doanh nghiệp,…Thứ ba, công ty dự trữ tiền mặt để sẵn sàng sử dụng khi xuất hiện cơ hội đầu tư tốt, bởi sự có mặt của bất cân xứng thông tin có thể gia tăng chi phí tài chính từ bên ngoài. Theo Myers (1984), việc duy trì một mức dự trữ tiền mặt đủ lớn còn tạo điều kiện cho doanh nghiệp có cơ hội thu được chiết khấu khi mua hàng, làm tăng khả năng thanh toán. Hơn thế nữa, sự tồn tại của chi phí đại diện có thể làm gia tăng chi phí để các công ty có được nguồn tài trợ bên ngoài, điều này có thể dẫn đến việc các công ty bỏ qua việc đầu tư vào các dự án có NPV dương.

Vì vậy, các nhà quản lý của công ty nắm giữ những tài sản có tính thanh khoản cao là nhằm để giảm chi phí phụ thuộc vào nguồn tài trợ bên ngoài. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Nói như thế không có nghĩa là khi công ty có càng nhiều tiền mặt thì luôn tốt. Việc đầu tư vào các tài sản có tính thanh khoản cao cũng có những bất lợi vì phát sinh nhiều chi phí. Một mức tiền mặt cao thể hiện trong bảng cân đối kế toán có thể khiến cho nhà đầu tư đặt ra nhiều câu hỏi, nhất là khi lượng tiền mặt đột nhiên cao hơn mức bình thường.

Tại sao các nhà quản trị lại để tiền mặt ở đó mà không đem đi đầu tư? Nhà đầu tư có quyền nghi ngờ vì doanh nghiệp đã bị mất các cơ hội đầu tư hoặc là ban quản trị doanh nghiệp quá yếu kém nên đã không biết làm gì với lượng tiền mặt đó. Việc để tiền mặt trong doanh nghiệp quá nhiều có thể làm cho doanh nghiệp mất chi phí cơ hội, nếu công ty bỏ qua những dự án đầu tư đem lại nhiều lợi nhuận. Chi phí cơ hội của tiền mặt trong trường hợp này được hiểu là sự khác biệt giữa lãi suất có được khi nắm giữ tiền mặt, tiền gửi không kỳ hạn ở ngân hàng và cái giá phải trả để có được tiền mặt chính là chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp - WACC. Mặt khác, dự trữ tiền mặt nhiều có thể làm gia tăng mâu thuẫn giữa nhà quản trị và cổ đông hay nói cách khác, chi phí đại diện rất dễ xảy ra trong tình huống này.

Theo đó, nhà quản trị doanh nghiệp có thể gia tăng dòng tiền tự do một cách tùy ý, điều này sẽ gây ra mâu thuẫn với lợi ích của cổ đông (Jensen, 1986). Khi các nhà quản trị muốn gia tăng mức tiền mặt nắm giữ trong doanh nghiệp, các nhà quản trị luôn đưa ra những lời giải thích dường như rất hợp lý: tiền mặt nhiều có thể giúp doanh nghiệp có tính linh hoạt về mặt tài chính hơn; thực hiện các phi vụ thâu tóm một cách nhanh chóng hơn. Thế nhưng, với các doanh nghiệp có lượng tiền mặt nhiều hơn mức cần thiết mà các lý thuyết đề nghị thì sẽ nảy sinh các vấn đề đại diện. Các nhà quản trị có thể thực hiện những vụ thâu tóm lãng phí và đầu tư vào các dự án kém hiệu quả nhằm phục vụ cho các lợi ích cá nhân, các động cơ bên trong đó chính là việc tư lợi của các nhà quản trị.

Thậm chí trong tình huống tệ hơn, các doanh nghiệp có lượng tiền mặt quá dồi dào còn giúp cho các nhà quản trị giảm áp lực cho quá trình vận hành doanh nghiệp. Họ không bị sức ép phải tính toán điều hành hợp lý nhất để đáp ứng được các nghĩa vụ ngắn hạn như các doanh nghiệp chỉ có lượng tiền mặt vừa phải theo mức cần thiết. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Harford (1999) đã nghiên cứu dựa trên mẫu các công ty Mỹ trong giai đoạn 1977 – 1993. Harford đã cho thấy những công ty có nhiều tiền mặt có thu nhập thấp hơn những công ty khác, bằng chứng cho thấy thu nhập trên cổ phiếu ở các công ty có nhiều tiền mặt giảm, cụ thể những công ty nắm giữ nhiều tiền mặt giảm 7 xu thu nhập trên cổ phiếu với mỗi Đô la tiền mặt nắm giữ tăng thêm.

Những công ty giữ nhiều tiền mặt dường như có mục tiêu tạo ra những nguồn thu nhập đa dạng và mục đích của họ không phải là thu hút những người mua đi bán lại. Phù hợp với bằng chứng về thu nhập cổ phiếu, những công ty liên kết trong đó các công ty thành viên nắm giữ nhiều tiền mặt có kết quả hoạt động sụt giảm bất thường.