Tiểu luận thảo luận nhóm tmu những yếu tố ảnh hưởng đến sự đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Tiểu luận thảo luận nhóm tmu những yếu tố ảnh hưởng đến sự đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Đắc Thành
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Khoa Khách Sạn – Du Lịch
• Đề tài: Những Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sự Đổi Mới Công Nghệ Của Các Doanh Nghiệp Dệt May Niêm Yết Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: thảo luận học phần
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ LÝ THUYẾT KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN GIẢI THÍCH CHO ĐỔI MỚI CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Những nghiên cứu về sự đổi mới
• 1.1.2. Những nghiên cứu về sự đổi mới công nghệ
• 1.1.3. Những nghiên cứu về sự đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp Việt Nam
• 1.1.4. Những nghiên cứu về sự đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp ngành dệt may niêm yết trên TTCK Việt Nam
• 1.2. Các kết luận rút ra từ tổng quan tình hình nghiên cứu và các khoảng trống cần nghiên cứu
• 1.3. Lý thuyết khoa học có liên quan
• 1.3.1. Lý thuyết đổi mới công nghệ
• 2. CHƯƠNG II: XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU, CÂU HỎI NGHIÊN CỨU, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU, GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU PHÙ HỢP VỚI ĐỀ TÀI
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu chung
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.3. Mô hình nghiên cứu
• 2.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG HỢP VÀ ĐÁNH GIÁ THANG ĐO LƯỜNG
• 4. CHƯƠNG 4: KHẢO SÁT
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THẢO LUẬN
• 5.1. Những phát hiện của đề tài
• 5.2. Kết quả nghiên cứu đã giải quyết được câu hỏi nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu
• 5.2.1. Kết quả nghiên cứu đã giải quyết được các câu hỏi nghiên cứu và đưa ra kết luận
• 5.2.2. Kết quả nghiên cứu đã giải quyết được mục tiêu của nhóm nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp dệt may

Đổi mới công nghệ là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của doanh nghiệp dệt may tại Việt Nam. Ngành dệt may đóng góp lớn vào nền kinh tế, chiếm khoảng 12-16% tổng kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp dệt may gặp khó khăn trong việc đầu tư vào công nghệ mới. Theo nghiên cứu, chỉ khoảng 52% doanh nghiệp thực hiện đổi mới công nghệ, trong đó đổi mới quy trình chiếm ưu thế hơn so với đổi mới sản phẩm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện khả năng đổi mới công nghệ để nâng cao tính cạnh tranh và phát triển bền vững. Như Joseph Schumpeter đã chỉ ra, đổi mới là yếu tố cốt lõi giúp doanh nghiệp phát triển và thích ứng với môi trường cạnh tranh.

1.1. Khái niệm đổi mới công nghệ

Đổi mới công nghệ được hiểu là quá trình áp dụng các ý tưởng sáng tạo để cải tiến sản phẩm và quy trình sản xuất. Theo OECD, đổi mới công nghệ bao gồm đổi mới sản phẩm và quy trình, nhằm tạo ra giá trị gia tăng cho doanh nghiệp. Đặc biệt, trong ngành dệt may, việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tối ưu hóa quy trình sản xuất. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến đổi mới công nghệ

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp dệt may. Các yếu tố bên trong như nguồn vốn đầu tư, năng lực quản lý và trình độ công nghệ hiện tại đóng vai trò quan trọng. Nguồn vốn chủ sở hữu thường chiếm tỷ lệ lớn trong việc đầu tư cho đổi mới công nghệ. Bên cạnh đó, các yếu tố bên ngoài như sự hợp tác với các tổ chức nghiên cứu và trường đại học cũng ảnh hưởng đến khả năng đổi mới. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu thực hiện đổi mới trong nội bộ mà ít hợp tác với bên ngoài, dẫn đến hạn chế trong việc tiếp cận công nghệ tiên tiến.

II. Thực trạng đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp dệt may niêm yết

Thực trạng đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp dệt may niêm yết cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa các vùng kinh tế. Theo số liệu khảo sát, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện đổi mới quy trình cao hơn so với đổi mới sản phẩm. Điều này phản ánh sự ưu tiên trong việc cải tiến quy trình sản xuất để giảm chi phí và nâng cao hiệu quả. Tuy nhiên, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện đồng thời cả hai hình thức đổi mới vẫn còn thấp. Điều này cho thấy cần có những chính sách hỗ trợ từ nhà nước để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới công nghệ.

2.1. Tình hình thực hiện đổi mới công nghệ

Theo khảo sát, có khoảng 52% doanh nghiệp dệt may thực hiện đổi mới công nghệ, trong đó đổi mới quy trình chiếm ưu thế. Các doanh nghiệp ở vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung có tỷ lệ đổi mới cao nhất. Điều này cho thấy sự khác biệt trong khả năng tiếp cận công nghệ và nguồn lực giữa các vùng. Việc nâng cao năng lực đổi mới công nghệ là cần thiết để các doanh nghiệp có thể cạnh tranh hiệu quả hơn trên thị trường quốc tế.

2.2. Các thách thức trong đổi mới công nghệ

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng các doanh nghiệp dệt may vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc đổi mới công nghệ. Thiếu hụt nguồn vốn đầu tư và sự hợp tác với các tổ chức nghiên cứu là những vấn đề lớn. Hơn 80% doanh nghiệp thực hiện đổi mới hoàn toàn trong nội bộ mà không hợp tác với bên ngoài. Điều này dẫn đến việc thiếu hụt kiến thức và công nghệ mới, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục tình trạng này, bao gồm việc tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao đổi mới công nghệ

Để nâng cao khả năng đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp dệt may niêm yết, cần có một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường nguồn vốn đầu tư cho đổi mới công nghệ thông qua các chính sách hỗ trợ từ nhà nước. Thứ hai, khuyến khích sự hợp tác giữa doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu, trường đại học để tiếp cận công nghệ mới. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về tầm quan trọng của đổi mới công nghệ trong việc nâng cao tính cạnh tranh và phát triển bền vững.

3.1. Tăng cường nguồn vốn đầu tư

Việc tăng cường nguồn vốn đầu tư cho đổi mới công nghệ là rất cần thiết. Nhà nước có thể xem xét các chính sách ưu đãi về thuế cho các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ mới. Đồng thời, cần tạo ra các quỹ hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành dệt may để họ có thể tiếp cận công nghệ tiên tiến hơn. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển của ngành dệt may Việt Nam.

3.2. Khuyến khích hợp tác nghiên cứu

Khuyến khích sự hợp tác giữa doanh nghiệp dệt may và các tổ chức nghiên cứu là một giải pháp quan trọng. Các doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm cơ hội hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu để tiếp cận công nghệ mới và nâng cao năng lực đổi mới. Sự hợp tác này không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện quy trình sản xuất mà còn tạo ra những sản phẩm mới đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nội dung chính

Báo Cáo Phân Tích Chuyên Sâu: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Đổi Mới Công Nghệ Của Doanh Nghiệp Dệt May Niêm Yết Tại Việt Nam

---

Tóm tắt nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung giải quyết câu hỏi cốt lõi: Những yếu tố then chốt nào chi phối và định hình tiến trình đổi mới công nghệ (ĐMCN) của các doanh nghiệp ngành dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam? Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ sang tự động hóa và tiêu chuẩn hóa bền vững, việc nhận diện các động lực thúc đẩy ĐMCN trở thành nhiệm vụ sống còn đối với năng lực cạnh tranh quốc gia.

Về phương pháp, nghiên cứu kết hợp giữa tiếp cận định tính (hệ thống hóa lý thuyết kinh điển như Schumpeter, Nelson, Hệ thống ĐMST Quốc gia - NIS) và định lượng thông qua khảo sát thực nghiệm các bên liên quan cùng dữ liệu từ các doanh nghiệp may niêm yết quy mô lớn (VGT, TCM, MSH, VGG, M10, TVT...).

Kết quả chỉ ra rằng Môi trường & Nhu cầu thị trường (75%) và Nguồn lực tổ chức (62.5%) là hai lực đẩy quan trọng nhất tác động đến quyết định ĐMCN. Dù hơn 94% doanh nghiệp nhận thức rõ tính cấp thiết của công nghệ mới, rào cản lớn nhất nằm ở điểm nghẽn nguồn vốn tín dụng dài hạn và sự thiếu hụt kết nối trong mạng lưới đổi mới sáng tạo (hơn 80% DN vẫn tự thực hiện đơn độc). Nghiên cứu hàm ý các nhà quản trị cần đồng bộ hóa 4 thành phần công nghệ (Technoware, Humanware, Inforware, Organware), đồng thời Chính phủ cần sớm thiết lập quỹ chuyên biệt hỗ trợ ĐMCN ngành dệt may.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Ngành dệt may Việt Nam là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp từ 12% đến 16% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh truyền thống dựa trên chi phí nhân công giá rẻ đang suy giảm nghiêm trọng trước làn sóng tự động hóa từ cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 và áp lực cạnh tranh khốc liệt từ các quốc gia như Bangladesh, Ấn Độ hay Campuchia.

Tổng quan y văn chỉ ra rằng phần lớn các công trình trước đây chỉ tiếp cận đổi mới dưới góc độ chính sách vĩ mô hoặc khảo sát chung trong khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNNVV), thiếu vắng các nghiên cứu chuyên sâu về nhóm doanh nghiệp dệt may niêm yết trên thị trường chứng khoán. Đây là nhóm doanh nghiệp đầu tàu, có năng lực tài chính, quy mô quản trị minh bạch và chịu sự giám sát trực tiếp từ các nhà đầu tư công chúng.

Khoảng trống nghiên cứu này đòi hỏi một khung phân tích toàn diện nhằm giải thích cơ chế tương tác giữa các yếu tố nội sinh (nguồn nhân lực, năng lực tài chính, chiến lược quản trị) và ngoại sinh (áp lực thị trường quốc tế, chính sách hỗ trợ của Chính phủ, vốn xã hội). Việc làm sáng tỏ vấn đề này có tính thời sự cấp thiết, cung cấp luận cứ khoa học để ngành dệt may Việt Nam chuyển dịch từ mô hình gia công đơn thuần (CMT) sang các phương thức sản xuất tạo giá trị gia tăng cao hơn như OEM/FOB, ODM và OBM.

---

Methodology và approach

Nghiên cứu áp dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp (Mixed-Methods Research Design), tích hợp chặt chẽ giữa phân tích lý thuyết định tính và kiểm định thực nghiệm định lượng nhằm đảm bảo độ giá trị (validity) và độ tin cậy (reliability).

                      QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU 3 BƯỚC

1. Khung lý thuyết nền tảng

Nghiên cứu kế thừa và tích hợp ba trụ cột lý thuyết lớn:

• Lý thuyết Đổi mới của Joseph Schumpeter (1911, 1934): Tiếp cận đổi mới như quá trình "phá hủy sáng tạo", định vị ĐMCN là động lực cốt lõi xác lập lợi thế cạnh tranh tạm thời vượt trội.
• Lý thuyết Tiến hóa và Tính bất định của R. Nelson (1977, 1982, 1993): Nhấn mạnh sự tương tác trong mạng lưới đổi mới và tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao trong việc giảm thiểu rủi ro công nghệ mới.
• Lý thuyết Hệ thống Đổi mới Quốc gia (NIS - National Innovation System): Tiếp cận của Freeman (1987), Lundvall (1992) và OECD, xem doanh nghiệp là hạt nhân trong mối liên kết hữu cơ với Chính phủ, viện nghiên cứu, trường đại học và thị trường.

2. Thiết kế thang đo và thu thập dữ liệu

Thang đo được xây dựng dựa trên mô hình 4 thành phần công nghệ (THIO: Technoware, Humanware, Inforware, Organware) kết hợp với các biến môi trường kinh doanh:

• Nhóm biến độc lập: Nguồn lực tổ chức (NLTC), Môi trường & Nhu cầu (MTNC), Thể chế xã hội (XH), Hỗ trợ của Chính phủ (CP), Cạnh tranh thị trường (CTTT), Vốn xã hội (VXH).
• Biến phụ thuộc: Quyết định và mức độ đổi mới công nghệ (bao gồm Đổi mới sản phẩm và Đổi mới quy trình).
• Thu thập dữ liệu: Thực hiện qua bảng hỏi cấu trúc hóa (Google Forms) kết hợp phương pháp chọn mẫu quả cầu tuyết (Snowball sampling), hướng tới nhân sự chuyên trách, cán bộ quản lý và chuyên gia theo dõi trực tiếp các mã cổ phiếu dệt may niêm yết (VGT, TCM, MSH, VGG, GIL, EVE, M10, TVT...).

3. Kỹ thuật xử lý dữ liệu

Dữ liệu thu thập được mã hóa, làm sạch và xử lý trên phần mềm SPSS:

• Thống kê mô tả tần số (Frequency), tỷ lệ phần trăm (Percentage) phản ánh chân dung mẫu và thực trạng ĐMCN.
• Đánh giá độ hội tụ và phân tích phản hồi định lượng từ các thang đo Likert 5 mức độ để xác thực các giả thuyết nghiên cứu đặt ra.

---

Phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại nhiều phát hiện thực nghiệm quan trọng, phản ánh bức tranh toàn cảnh về hoạt động ĐMCN tại các doanh nghiệp dệt may niêm yết Việt Nam:

                  MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẾN ĐMCN

1. Môi trường và nhu cầu thị trường là lực đẩy số 1 (75%)

Áp lực từ khách hàng quốc tế và xu hướng "xanh hóa" ngành dệt may (sử dụng sợi tái chế, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải nước thải nhuộm) là yếu tố quyết định buộc các DN phải đầu tư máy móc mới. Nhu cầu thị trường liên tục biến đổi đòi hỏi chu kỳ đổi mới sản phẩm và quy trình phải rút ngắn tối đa.

2. Nghịch lý giữa nhận thức và năng lực tài chính

• Nhận thức cao: 94.1% đối tượng khảo sát khẳng định doanh nghiệp đang hoặc có ý định đổi mới công nghệ; phần lớn đều rất hài lòng với hiệu quả năng suất do công nghệ mới mang lại.
• Rào cản vốn sâu sắc: Hơn 70% nguồn vốn chi cho ĐMCN hiện nay vẫn dựa vào vốn chủ sở hữu tích lũy nội bộ. Tiếp cận nguồn vốn tín dụng dài hạn cho R&D gặp nhiều trở ngại do tài sản bảo đảm hạn chế và tính rủi ro cao của các dự án công nghệ.

3. Xu hướng ưu tiên đổi mới quy trình hơn đổi mới sản phẩm

Doanh nghiệp dệt may Việt Nam có xu hướng "ưa chuộng" đổi mới quy trình (tỷ lệ cao hơn 15.46 điểm % so với đổi mới sản phẩm). Nguyên nhân là đổi mới quy trình (như lắp đặt chuyền may tự động treo tự động hanger system, máy cắt tự động CAD/CAM) mang lại hiệu quả tức thì trong việc giảm chi phí nhân công và nâng cao độ chính xác, trong khi đổi mới sản phẩm đòi hỏi đầu tư nghiên cứu chất liệu phức tạp.

4. Vốn xã hội và mạng lưới liên kết R&D còn rất phân mảnh

Hơn 80% doanh nghiệp khảo sát thực hiện đổi mới hoàn toàn khép kín trong nội bộ. Tỷ lệ hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu chuyên ngành chỉ đạt dưới 17%. Sự thiếu hụt "vốn xã hội bên ngoài" làm giảm đáng kể khả năng hấp thu công nghệ tiên tiến từ nước ngoài.

---

Đóng góp khoa học

                    HỆ GIÁ TRỊ ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU

Đóng góp về mặt học thuật và lý thuyết

• Làm phong phú lý thuyết Đổi mới sáng tạo tại thị trường mới nổi: Nghiên cứu đã kiểm định thành công khả năng ứng dụng của mô hình Schumpeter và lý thuyết NIS vào một ngành công nghiệp truyền thống thâm dụng lao động tại Việt Nam.
• Hệ thống hóa khung tiêu chí đánh giá ĐMCN đa chiều: Tích hợp thành công 4 cấu phần công nghệ (Kỹ thuật - Con người - Thông tin - Tổ chức) vào mô hình phân tích yếu tố ảnh hưởng, tạo tiền đề thang đo chuẩn cho các nghiên cứu tiếp theo.

Đóng góp thực tiễn và khuyến nghị chính sách

1. Chiến lược Tin học hóa & Chuyển đổi số nội bộ (Organware & Inforware): Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống ERP chuyên sâu cho ngành may, quản trị tinh gọn (Lean Manufacturing) và nâng cao năng lực hấp thu công nghệ cho đội ngũ nhân sự kỹ thuật.
2. Đa dạng hóa cấu trúc tài chính qua thị trường vốn: Khuyến nghị các doanh nghiệp may niêm yết tận dụng lợi thế sàn chứng khoán để phát hành cổ phiếu/trái phiếu xanh, trái phiếu chuyển đổi tài trợ riêng cho các dự án chuyển giao công nghệ tự động hóa.
3. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ vĩ mô: Đề xuất Chính phủ và Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS) thành lập Quỹ Hỗ trợ Đổi mới Công nghệ Ngành Dệt May, đồng thời xây dựng các cụm liên kết ngành (clusters) nhằm thúc đẩy sự hợp tác công - tư (PPP) giữa viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

---

Đối tượng quan tâm

Báo cáo nghiên cứu này mang lại giá trị tham chiếu thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nhà nghiên cứu học thuật & Giảng viên kinh tế: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, hệ thống hóa y văn về kinh tế học công nghệ và bộ câu hỏi khảo sát thực nghiệm ngành may.
• Lãnh đạo & Nhà quản trị doanh nghiệp dệt may: Cẩm nang giúp đánh giá đúng điểm nghẽn công nghệ nội bộ, từ đó ưu tiên phân bổ ngân sách R&D vào các khâu mang lại ROI (tỷ suất sinh lời) cao nhất.
• Chuyên viên phân tích đầu tư & Quản lý quỹ: Cung cấp góc nhìn định tính và định lượng chuyên sâu về năng lực nội tại của các mã cổ phiếu ngành may niêm yết (như TCM, MSH, VGG, VGT), hỗ trợ đưa ra quyết định định giá doanh nghiệp chính xác hơn.
• Cơ quan hoạch định chính sách công: Căn cứ thực tiễn để rà soát các rào cản hành chính, thiết kế chính sách ưu đãi thuế nhập khẩu máy móc thiết bị hiện đại và thúc đẩy mạng lưới NIS vận hành hiệu quả.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Trả lời: Động lực lớn nhất thúc đẩy ĐMCN trong ngành dệt may niêm yết đến từ áp lực thị trường & nhu cầu tiêu dùng (75%), nhưng rào cản lớn nhất lại nằm ở năng lực tài chính nội bộ hạn hẹp khi hơn 70-80% chi phí đổi mới vẫn phải dựa vào vốn tự có do thiếu cơ chế tín dụng R&D phù hợp.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì đặc biệt?

Trả lời: Nghiên cứu áp dụng cách tiếp cận đa phương pháp (Mixed-methods), vừa phân tích định tính chuyên sâu hệ thống lý thuyết kinh điển (Schumpeter, Nelson, NIS), vừa kết hợp khảo sát định lượng trực tiếp từ các nhân sự, chuyên gia gắn liền với các doanh nghiệp dệt may đầu ngành niêm yết trên TTCK.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho toàn bộ ngành dệt may không?

Trả lời: Kết quả có tính đại diện cao cho nhóm doanh nghiệp quy mô vừa và lớn (nhóm niêm yết dẫn dắt thị trường). Tuy nhiên, đối với các xưởng may gia công siêu nhỏ hoặc hộ kinh doanh cá thể, mức độ tác động của các yếu tố có thể khác biệt do rào cản vốn và năng lực tiếp cận công nghệ thấp hơn đáng kể.

4. Những bước tiếp theo cần triển khai trong hướng nghiên cứu này?

Trả lời: Cần mở rộng cỡ mẫu khảo sát trên toàn quốc, áp dụng các kỹ thuật định lượng nâng cao hơn như mô hình phương trình cấu trúc (SEM) hoặc hồi quy đa biến bảng (Panel Data Regression) kết hợp báo cáo tài chính kiểm toán 5-10 năm của các công ty niêm yết.

5. Ứng dụng thực tế cấp bách nhất đối với doanh nghiệp là gì?

Trả lời: Khẩn trương tái cấu trúc 4 thành phần công nghệ, trong đó ưu tiên nâng cao chất lượng nguồn nhân lực (Humanware) để làm chủ các dây chuyền may tự động và phần mềm thiết kế 3D/CAD-CAM, kết hợp huy động vốn trung và dài hạn qua các công cụ trên thị trường chứng khoán.

---

Kết luận

Nghiên cứu đã phác họa bức tranh toàn cảnh và chỉ rõ các lực cản cốt lõi trong hành trình đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp dệt may niêm yết tại Việt Nam. ĐMCN không còn là một lựa chọn tùy ý mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để ngành dệt may duy trì vị thế mắt xích chiến lược trong chuỗi giá trị dệt may toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu nâng cấp chuỗi giá trị, sự chủ động chuyển đổi số của từng doanh nghiệp phải được cộng hưởng với một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia vững mạnh, nơi Chính phủ đóng vai trò kiến tạo thể chế và thị trường tài chính là bệ đỡ nguồn lực. Các doanh nghiệp dệt may cần lập tức hành động, chuyển dịch tư duy quản trị từ "cắt giảm chi phí nhân công" sang "đầu tư chiều sâu cho công nghệ và tri thức".

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ LÝ THUYẾT KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN GIẢI THÍCH CHO ĐỔI MỚI CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Những nghiên cứu về sự đổi mới Xuyên suốt lịch sử hình thành, tồn tại khá nhiều khái niệm trong hệ thống lý thuyết đổi mới. Các cuộc khảo sát tài liệu về đổi mới đã tìm thấy nhiều định nghĩa khác nhau.

Lý thuyết đổi mới là nền tảng cho sự ra đời của khái niệm năng lực đổi mới, được hình thành từ những năm 1911 và có một bề dày lịch sử phát triển cho đến nay. Từ thế kỉ XIV ở châu Âu, đã tiếp tục nghiên cứu tìm thêm cái mới mãi cho đến thế kỉ XX đã bắt đầu xuất hiện thêm các nhà văn, nhà khoa học dùng thuật ngữ này để giải thích cho những sự đổi mới công nghệ. Trong thế kỷ 20, khái niệm đổi mới không trở nên phổ biến cho đến sau Chiến tranh thế giới thứ hai 1939-1945. Đây là thời điểm mà mọi người bắt đầu nói về đổi mới sản phẩm công nghệ và gắn nó với ý tưởng về tăng trưởng kinh tế và lợi thế cạnh tranh.

Joseph Schumpeter (1883–1950) thường được ghi nhận là người đã làm cho thuật ngữ này trở nên phổ biến - ông đã đóng góp rất nhiều vào việc nghiên cứu kinh tế học đổi mới. Theo Brilman, J (2002, trang 28), “đổi mới là cách thức áp dụng một ý tưởng sáng tạo để giúp doanh nghiệp phát triển và thích ứng nhanh trong môi trường cạnh tranh”. Đến năm 2009, Trong một cuộc khảo sát công nghiệp về cách ngành công nghiệp phần mềm định nghĩa sự đổi mới, định nghĩa sau đây do Crossan và Apaydin đưa ra được coi là hoàn chỉnh nhất, dựa trên định nghĩa của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) : Đổi mới là sản xuất hoặc áp dụng, đồng hóa và khai thác tính mới có giá trị gia tăng trong các lĩnh vực kinh tế và xã hội; đổi mới và mở rộng sản phẩm, dịch vụ và thị trường; phát triển các phương thức sản xuất mới; và thiết lập các hệ thống quản lý mới. Đó là cả một quá trình và một kết quả.

Theo OECD đổi mới có 4 loại là: - Đổi mới sản phẩm - Đổi mới quy trình 4 - Đổi mới công nghệ - Đổi mới marketing Ở Việt Nam, các nghiên cứu nổi bật về sự đổi mới có tác giả: Nguyễn Thái Sơn (2006), “Quan hệ giữa đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị ở Việt Nam hiện nay”; Hoàng Thị Hòa (2005) “Đổi mới và nâng cao hiệu quả của quan hệ nhà nước với thị trường, phát huy vai trò đoàn thể và các hội”, Ths Nguyễn Thị Lan Hương “Công nghệ tạo đà cho sự đổi mới, sáng tạo trong phát triển Du lịch”. Mức độ cạnh tranh ngày càng tăng trên thế giới đòi hỏi phải sớm đầu tư vào việc phát triển năng lực công nghệ tiên tiến. Việc nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo trở nên cấp thiết để doanh nghiệp có thể nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt là các doanh nghiệp ở Việt Nam. Chính sách đổi mới trong khu vực không chỉ phải hướng tới khả năng cạnh tranh kinh tế mà còn phải thúc đẩy các giải pháp công nghệ mới và bền vững hơn.

Sự đổi mới đột phá thường được kích hoạt bởi công nghệ đột phá. Có thể thấy, phần lớn những nghiên cứu tập trung vào phân tích các lý luận về sự đổi mới chính trị quốc gia, sự đổi mới của doanh nghiệp trong một ngành hay nghiên cứu về các yếu tố nội tại tác động đến sự đổi mới của doanh nghiệp. Những nghiên cứu về sự đổi mới công nghệ 1. Khái niệm công nghệ được hiểu theo nhiều cách và nhiều phương diện khác nhau, trong tài liệu Công nghệ và phát triển thị trường công nghệ ở Việt Nam của Viện Chiến lược và Chính sách Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) có đề cập và đưa ra đến 11 định nghĩa về công nghệ.

Tuy nhiên công nghệ có thế được hiểu như sau: - Công nghệ hiểu là sự ứng dụng các tri thức khoa học vào việc giải quyết một nhiệm vụ thực tiễn. Đây là cách hiểu của các nhà khoa học. - Công nghệ với cách nhìn khái quát, là một hệ thống quy trình kỹ thuật chế biến vật chất hoặc chế biến thông tin. Khái niệm công nghệ thường được các nhà nghiên cứu trích dẫn theo điểm của Ủy ban Kinh tế - Xã hội Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) quan trong dự án Technology Atlas Project ": "Công nghệ là hệ thống các kiến thức về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin".

Hệ thống này bao gồm tất cả các kỹ 5 năng, kiến thức, thiết bị và phương pháp sử dụng trong sản xuất, thông tin, dịch vụ công nghiệp & dịch vụ quản lý. Công nghệ là một tập hợp của phần cứng và phần mềm, bao gồm bốn dạng cơ bản: - Dạng vật thế (vật liệu, công cụ sản xuất, thiết bị và máy móc, sản phẩm hoàn chỉnh.); - Dạng con người (kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm.); - Dạng ghi chép (bí quyết, quy trình, phương pháp, dữ kiện thích hợp.được mô tả trong các ấn phẩm, tài liệu.); - Dạng thiết kế tổ chức (dịch vụ, phương tiện truyền bá, công ty tư vấn, cơ cấu quản lý, cơ sở luật pháp. Tại Việt Nam trong Luật Khoa học và Công nghệ (2000) đưa ra khái niệm công nghệ: "công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm". Trong Luật Chuyển giao công nghệ (2006) khái niệm công nghệ được hiểu là: “công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm hoặc không kèm công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm ".

Trong phạm vi đề tài khái niệm công nghệ được hiểu: là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, các loại công cụ, thiết bị máy móc, phương tiện, tư liệu sản xuất và các tiềm năng khác (tổ chức, pháp chế, dịch vụ.) dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm. Bất cứ một công nghệ nào, dù đơn giản cũng phải gồm có bốn thành phần tác động qua lại lẫn nhau để tạo ra sự biến đối mong muốn. - Công nghệ hàm chứa trong các vật thể, bao gồm mọi phương tiện vật chất như các trang thiết bị, máy móc, công cụ, phương tiện vận chuyển, nhà xưởng. Dạng hàm chứa này của công nghệ được gọi là Phần thiết bị - Technoware (T).

Đây là phần vật chất, phần cứng của công nghệ (hard ware). - Công nghệ hàm chứa trong con người, nó bao gồm mọi năng lực của con người về công nghệ như: kiến thức, kỹ năng kinh nghiệm, kỷ luật, tính sáng tạo.mà các kỹ năng chỉ có thể có được qua đào tạo và kinh nghiệm thực tiễn. Dạng hàm chứa này của công nghệ được gọi là Phần con người của công nghệ - Humanware (H). 6 - Công nghệ hàm chứa trong các kiến thức có tổ chức được tư liệu hóa như: các lý thuyết, các khái niệm, các phương pháp, các thông số, công thức, các bản vẽ kỹ thuật, bí quyết.Dạng thức này của công nghệ được gọi là Phần thông tin - Inforware (I).

- Công nghệ hàm chứa trong các khung thể chế, tạo nên bộ khung tổ chức của công nghệ, như cơ cấu tổ chức, phạm vi chức năng, trách nhiệm, mối quan hệ, sự phối hợp, mối liên kết.Đây là Phần tổ chức của công nghệ - Organware (O). Đổi mới công nghệ. Ở Việt Nam hiện nay trong các văn bản chính thức, ngay cả Luật KH&CN và Luật Chuyển giao công nghệ cũng không đề cập khái niệm này, mặc dù trong Luật có cụm từ “đối mới công nghệ" liên quan đến Chương trình đổi mới công nghệ quốc gia; Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia. Theo Keith Pavitt (2003)2 quá trình đổi mới là quá trình khám phá ra các cơ hội cho một sản phẩm, dịch vụ hay quá trình mới dựa trên các tiến bộ kỹ thuật hoặc dựa trên sự thay đổi của nhu cầu thị trường hoặc của cả hai yếu tố đó.

Keith Pavitt nhấn mạnh rằng cơ sở cho việc đổi mới là các tiến bộ kỹ thuật và sự thay đổi của nhu cầu thị trường. Điều đó nói lên rằng mục đích của việc đổi mới là tạo ra sản phẩm, dịch vụ hay quá trình đáp ứng sự thay đổi của thị trường. Người ta thường dẫn định nghĩa của OECD (1997) 3 theo một nghĩa rộng: “Đổi mới công nghệ sản phẩm và quy trình (Technological product and process innovations)-TPP là việc thực hiện được sản phẩm và quy trình mới về mặt công nghệ hay đạt được tiến bộ đáng kể về mặt công nghệ đối với sản phẩm và quy trình. Đổi mới TPP được thực hiện nếu đổi mới đó đã được đưa ra thị trường (đổi mới sản phẩm) hoặc được sử dụng trong sản xuất (đổi mới quy trình).

Đổi mới TPP gắn với một chuỗi các hoạt động khoa học công nghệ, tổ chức, tài chính và thương mại". Khái niệm mới và được cải tiến cơ bản được OECD mở rộng là mới và được cải tiến đối với DN (không nhất thiết là mới hoặc được cải tiến so với thế giới). Điều này cho phép mở rộng phạm vi phân tích về đổi mới, đặc biệt trong bối cảnh của các nước đang phát triển. 7 Để đổi mới thành công (đưa được sản phẩm mới ra thị trường hoặc quy trình mới được áp dụng trong sản xuất).

Tùy thuộc tính chất, các hoạt động này được phân thành: (1) Thu nạp và tạo ra tri thức phù hợp mới đối với DN - R&D. - Thu nạp công nghệ “tách rời" và bí quyết (asquisition of disembodied technology and know-how) thường được thực hiện dưới dạng mua bán các quyền sở hữu công nghiệp. - Thu nạp công nghệ “gắn kèm" (asquisition of embodied technology) thường gắn với việc mua sắm, thu nạp thiết bị máy móc hàm chứa nội dung công nghệ. (2) Các hoạt động chuẩn bị sản xuất khác - Thiết kế sản xuất (tooling-up and industrial engineering): bố trí mặt bằng sản xuất, chọn thiết bị cho từng công đoạn, chọn giải pháp vận hành nhà máy, quy trình kiểm soát chất lượng, áp dụng tiêu chuẩn để chế tạo sản phẩm mới hoặc sử dụng quy trình mới.

- Thiết kế công nghiệp (industrial design): phương án và bản vẽ quy định quy trình, thông số kỹ thuật và đặc tính vận hành cần thiết cho sản xuất sản phẩm mới hoặc thực hiện quy trình mới. - Thu nạp các tư liệu sản xuất khác như nhà xưởng, máy móc thông thường (không có tiến bộ gì về các đặc tính kỹ thuật) cần thiết cho việc thực hiện đổi mới công nghệ sản phẩm và quy trình.