Nghiên cứu các yếu tố tác động đến chính sách cổ tức của doanh nghiệp niêm yết sàn HOSE giai ...

Luận văn thạc sĩ phân tích những yếu tố tác động đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết sàn hose giai đoạn 2007, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đặng Thùy Vân Trang
• Người hướng dẫn: GS.TS Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế – Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Những Yếu Tố Tác Động Đến Chính Sách Cổ Tức Của Các Doanh Nghiệp Niêm Yết
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. PHẦN 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 1.1. Các yếu tố quyết định chính sách cổ tức
• 1.1.1. Hạn chế pháp lý
• 1.1.2. Đức và Thụy Sĩ
• 1.1.3. Thổ Nhĩ Kỳ
• 1.1.4. Các điều khoản hạn chế
• 1.1.5. Các ảnh hưởng của thuế
• 1.1.6. Nhu cầu thanh khoản
• 1.1.7. Khả năng vay nợ và tiếp cận các thị trường vốn
• 1.1.8. Tính ổn định của lợi nhuận
• 1.1.9. Các cơ hội tăng trưởng vốn
• 1.1.10. Các ưu tiên của cổ đông (hiệu ứng khách hàng)
• 1.1.11. Mức độ tham nhũng trong công ty
• 1.1.12. Mức độ bảo vệ quyền lợi cổ đông
• 1.1.13. Bảo vệ chống loãng giá
• 1.1.14. Một số nghiên cứu tại các nước trên thế giới về các yếu tố ảnh hưởng chính sách cổ tức
• 1.1.14.1. Lý thuyết “The Bird In The Hand” (tạm dịch “Chú chim trong lòng bàn tay”)
• 1.1.14.2. Lý thuyết “Catering” – Vấn đề hiệu ứng khách hàng
• 1.1.14.3. Lý thuyết “Signalling” – Vấn đề phát tín hiệu
• 1.1.15. Lý thuyết chu kỳ kinh doanh
• 1.1.16. Lý thuyết MM - Miller và Modigliani (1961)
• 1.1.17. Mô hình Lintner
• 2. PHẦN 2: ỨNG DỤNG NGHIÊN CỨU TẠI TRUNG QUỐC PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TẠI HOSE 2007-2009
• 2.1. Lý do sử dụng nghiên cứu Trung Quốc ứng dụng vào thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.2. Thị trường chứng khoán tại một số nước châu Á
• 2.3. Thị trường chứng khoán Trung Quốc
• 2.4. Nghiên cứu của Xi He et al (2009) về các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp tại Trung Quốc
• 2.5. Quy trình công bố cổ tức chi trả tại các công ty niêm yết Trung Quốc
• 2.6. Quy định về chính sách cổ tức và huy động nguồn vốn tài trợ của Trung Quốc
• 2.7. Các nhân tố được khảo sát tại thị trường Trung Quốc
• 2.8. Nghiên cứu của Xi He et al (2009)
• 2.9. Ứng dụng khảo sát số liệu tại Việt Nam
• 2.10. Mô tả chi tiết số liệu
• 2.11. Đánh giá chính sách cổ tức của các doanh nghiệp tại Việt Nam
• 3. PHẦN 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ TRONG VIỆC XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH CỔ TỨC TỐI ƯU TRONG DOANH NGHIỆP
• 3.1. Giải pháp đối với doanh nghiệp
• 3.2. Nghiên cứu đặc thù công ty khi xây dựng chính sách cổ tức
• 3.3. Xây dựng chính sách cổ tức dưới tác động của thị trường không hoàn hảo
• 3.4. Đề cao vai trò của nhà quản trị tài chính doanh nghiệp
• 3.5. Giải pháp hỗ trợ của nhà nước để phát triển thị trường chứng khoán ổn định và bền vững
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01: SỐ LIỆU CỔ TỨC CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT HOSE 2007 - 2009
• PHỤ LỤC 02: KHẢO SÁT QUAN ĐIỂM QUẢN TRỊ VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CHÂU ÂU VÀ MỸ

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách cổ tức doanh nghiệp niêm yết

Chính sách cổ tức là một trong những vấn đề quan trọng trong quản trị tài chính của doanh nghiệp. Nó không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của cổ đông mà còn tác động đến giá trị cổ phiếu trên thị trường. Các doanh nghiệp niêm yết thường phải cân nhắc nhiều yếu tố khi quyết định chính sách cổ tức, từ lợi nhuận, nhu cầu thanh khoản đến các quy định pháp lý. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng chính sách cổ tức hợp lý và hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chính sách cổ tức

Chính sách cổ tức được định nghĩa là cách thức mà doanh nghiệp phân phối lợi nhuận cho cổ đông. Vai trò của chính sách này không chỉ nằm ở việc tạo ra thu nhập cho cổ đông mà còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của họ. Một chính sách cổ tức hợp lý có thể thu hút nhà đầu tư và nâng cao giá trị cổ phiếu.

1.2. Tầm quan trọng của chính sách cổ tức trong doanh nghiệp

Chính sách cổ tức có tầm quan trọng lớn trong việc duy trì sự ổn định tài chính của doanh nghiệp. Nó giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả, đồng thời tạo niềm tin cho cổ đông. Một chính sách cổ tức rõ ràng và minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức doanh nghiệp niêm yết

Nhiều yếu tố tác động đến chính sách cổ tức của doanh nghiệp niêm yết. Những yếu tố này có thể được phân loại thành yếu tố nội tại và yếu tố bên ngoài. Yếu tố nội tại bao gồm lợi nhuận, khả năng thanh khoản, trong khi yếu tố bên ngoài có thể là quy định pháp lý và tình hình thị trường chứng khoán.

2.1. Yếu tố nội tại Lợi nhuận và khả năng thanh khoản

Lợi nhuận là yếu tố quyết định chính trong việc chi trả cổ tức. Doanh nghiệp có lợi nhuận cao thường có khả năng chi trả cổ tức lớn hơn. Khả năng thanh khoản cũng rất quan trọng, vì doanh nghiệp cần đảm bảo có đủ tiền mặt để chi trả cổ tức mà không ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.

2.2. Yếu tố bên ngoài Quy định pháp lý và thị trường

Các quy định pháp lý có thể ảnh hưởng đến khả năng chi trả cổ tức của doanh nghiệp. Ví dụ, một số quốc gia có quy định nghiêm ngặt về việc chi trả cổ tức, yêu cầu doanh nghiệp phải có lợi nhuận ròng trước khi chi trả. Thị trường chứng khoán cũng ảnh hưởng đến chính sách cổ tức, khi các doanh nghiệp phải cạnh tranh để thu hút nhà đầu tư.

III. Phương pháp xây dựng chính sách cổ tức hiệu quả

Để xây dựng một chính sách cổ tức hiệu quả, doanh nghiệp cần áp dụng một số phương pháp nhất định. Việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng và thực hiện khảo sát ý kiến cổ đông là rất quan trọng. Doanh nghiệp cũng nên xem xét các mô hình cổ tức khác nhau để tìm ra phương pháp phù hợp nhất.

3.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức

Phân tích các yếu tố như lợi nhuận, khả năng thanh khoản và quy định pháp lý sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về tình hình tài chính của mình. Từ đó, doanh nghiệp có thể đưa ra quyết định hợp lý về việc chi trả cổ tức.

3.2. Khảo sát ý kiến cổ đông về chính sách cổ tức

Khảo sát ý kiến cổ đông là một cách hiệu quả để doanh nghiệp hiểu được mong muốn và kỳ vọng của cổ đông về chính sách cổ tức. Điều này giúp doanh nghiệp điều chỉnh chính sách cho phù hợp với nhu cầu của cổ đông, từ đó tăng cường sự hài lòng và lòng tin của họ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chính sách cổ tức tại doanh nghiệp niêm yết

Việc áp dụng chính sách cổ tức tại các doanh nghiệp niêm yết có thể mang lại nhiều lợi ích. Doanh nghiệp có thể thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn, đồng thời tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho cổ đông. Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách này cũng cần phải cân nhắc kỹ lưỡng để tránh những rủi ro không đáng có.

4.1. Lợi ích của chính sách cổ tức đối với doanh nghiệp

Chính sách cổ tức hợp lý giúp doanh nghiệp duy trì sự ổn định tài chính và thu hút nhà đầu tư. Nó cũng tạo ra niềm tin cho cổ đông, từ đó nâng cao giá trị cổ phiếu trên thị trường.

4.2. Rủi ro khi thực hiện chính sách cổ tức

Mặc dù chính sách cổ tức mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng có những rủi ro đi kèm. Doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc duy trì dòng tiền nếu chi trả cổ tức quá cao. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng tái đầu tư và phát triển trong tương lai.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách cổ tức

Chính sách cổ tức sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong quản trị tài chính của doanh nghiệp niêm yết. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng và áp dụng các phương pháp xây dựng chính sách hợp lý sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi ích cho cổ đông. Trong tương lai, doanh nghiệp cần linh hoạt điều chỉnh chính sách cổ tức để phù hợp với tình hình thị trường và nhu cầu của cổ đông.

5.1. Tương lai của chính sách cổ tức trong doanh nghiệp

Chính sách cổ tức sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh thị trường chứng khoán phát triển. Doanh nghiệp cần phải thường xuyên xem xét và điều chỉnh chính sách để đáp ứng nhu cầu của cổ đông và thị trường.

5.2. Khuyến nghị cho doanh nghiệp trong việc xây dựng chính sách cổ tức

Doanh nghiệp nên xây dựng một chính sách cổ tức rõ ràng và minh bạch, đồng thời thường xuyên khảo sát ý kiến cổ đông để điều chỉnh cho phù hợp. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì sự ổn định tài chính mà còn tạo niềm tin cho cổ đông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2007-2009, các doanh nghiệp niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) đã trải qua nhiều biến động do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu. Theo số liệu khảo sát từ 108 doanh nghiệp với 324 thông báo chi trả cổ tức, chỉ có khoảng 9% doanh nghiệp không chi trả cổ tức, trong khi phần lớn ưu tiên chi trả cổ tức, đặc biệt là bằng tiền mặt. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các yếu tố tác động đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp này, bao gồm đặc điểm công ty như lợi nhuận, quy mô, đòn cân nợ, cơ cấu sở hữu vốn nhà nước, cũng như hình thức chi trả cổ tức (tiền mặt hoặc cổ phiếu). Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu tài chính và báo cáo cổ tức từ năm 2007 đến 2009, tập trung tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học giúp các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp xây dựng chính sách cổ tức tối ưu, cân bằng giữa nhu cầu tái đầu tư và lợi ích cổ đông, đồng thời góp phần ổn định và phát triển bền vững thị trường chứng khoán trong nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nhiều lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chính sách cổ tức, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết “The Bird In The Hand”: Nhà đầu tư ưu tiên nhận cổ tức tiền mặt để giảm thiểu rủi ro, do đó doanh nghiệp có xu hướng chi trả cổ tức ổn định nhằm thu hút nhà đầu tư.
• Lý thuyết “Signalling”: Cổ tức được xem như tín hiệu về triển vọng tài chính tích cực của doanh nghiệp, giúp giảm thông tin bất cân xứng giữa nhà quản trị và cổ đông.
• Mô hình Lintner: Mô hình này cho thấy chính sách cổ tức phụ thuộc vào thu nhập hiện tại và mức cổ tức của kỳ trước, phản ánh sự ổn định trong chi trả cổ tức.
• Lý thuyết chu kỳ kinh doanh: Chính sách cổ tức thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp, từ khởi sự đến suy thoái.
• Các yếu tố tác động khác: Hạn chế pháp lý, thuế, khả năng thanh khoản, cơ hội tăng trưởng, mức độ bảo vệ quyền lợi cổ đông, và mức độ tham nhũng trong công ty.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: tỷ lệ chi trả cổ tức (Dividend Payout Ratio), đòn cân nợ (Debt to Equity Ratio), lợi nhuận trên tài sản (ROA), quy mô doanh nghiệp (tổng tài sản), cơ cấu sở hữu vốn nhà nước, và hình thức chi trả cổ tức (tiền mặt hoặc cổ phiếu).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và thông báo chi trả cổ tức của 108 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2007-2009, tổng cộng 324 thông báo. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ các doanh nghiệp có dữ liệu đầy đủ trong khoảng thời gian nghiên cứu. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả để đánh giá đặc điểm chung và mô hình hồi quy đa biến nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chính sách cổ tức. Timeline nghiên cứu kéo dài từ việc thu thập dữ liệu năm 2007 đến 2009, phân tích và đánh giá kết quả trong năm 2010. Việc kiểm tra đa cộng tuyến giữa các biến độc lập cũng được thực hiện để đảm bảo tính chính xác của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ chi trả cổ tức cao và ưu tiên chi trả bằng tiền mặt: Trong tổng số 324 thông báo, 91% doanh nghiệp chi trả cổ tức, trong đó 80% chi trả bằng tiền mặt, 18% chi trả bằng cổ phiếu hoặc kết hợp cả hai. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam chuộng hình thức chi trả cổ tức tiền mặt hơn.

2. Ảnh hưởng của lợi nhuận và đòn cân nợ: Doanh nghiệp có lợi nhuận cao (ROA trung bình khoảng 1%) và đòn cân nợ thấp (DE trung bình 1.74) có xu hướng chi trả cổ tức nhiều hơn. Ngược lại, doanh nghiệp không chi trả cổ tức thường có lợi nhuận âm chiếm khoảng 41% trong mẫu.

3. Quy mô doanh nghiệp và hình thức chi trả cổ tức: Khác với nghiên cứu tại Trung Quốc, doanh nghiệp không chi trả cổ tức có quy mô lớn hơn (tổng tài sản trung bình cao hơn) so với doanh nghiệp chi trả cổ tức. Doanh nghiệp chi trả cổ tức bằng cổ phiếu có quy mô lớn hơn doanh nghiệp chi trả bằng tiền mặt, với tổng tài sản trung bình khoảng 1.859 tỷ đồng.

4. Cơ cấu sở hữu vốn nhà nước: Doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao hơn thường chi trả cổ tức bằng tiền mặt nhiều hơn, phù hợp với lý thuyết về hiệu ứng khách hàng và nhu cầu thanh khoản của cổ đông nhà nước.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy lợi nhuận là yếu tố quyết định chính ảnh hưởng đến chính sách cổ tức, phù hợp với các lý thuyết tài chính và nghiên cứu tại các nền kinh tế mới nổi khác. Sự khác biệt về quy mô doanh nghiệp so với Trung Quốc có thể do đặc thù phát triển của thị trường Việt Nam, nơi các doanh nghiệp lớn thường tập trung mở rộng quy mô và giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư, dẫn đến giảm khả năng chi trả cổ tức. Việc ưu tiên chi trả cổ tức bằng tiền mặt phản ánh nhu cầu thanh khoản cao của cổ đông trong bối cảnh thị trường biến động mạnh do khủng hoảng tài chính toàn cầu. Cơ cấu sở hữu nhà nước ảnh hưởng tích cực đến việc chi trả cổ tức tiền mặt, thể hiện vai trò của nhà nước trong việc duy trì sự ổn định tài chính và đáp ứng kỳ vọng cổ đông. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ chi trả cổ tức theo hình thức và bảng so sánh các chỉ số tài chính giữa nhóm doanh nghiệp chi trả và không chi trả cổ tức để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chính sách cổ tức linh hoạt và phù hợp đặc thù doanh nghiệp: Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố như lợi nhuận, quy mô, đòn cân nợ và cơ cấu sở hữu để thiết kế chính sách cổ tức phù hợp, đảm bảo cân bằng giữa tái đầu tư và lợi ích cổ đông. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục điều chỉnh theo tình hình kinh doanh.

2. Tăng cường minh bạch và công bố thông tin về chính sách cổ tức: Các doanh nghiệp nên công khai rõ ràng kế hoạch chi trả cổ tức, hình thức và thời gian chi trả nhằm giảm thiểu thông tin bất cân xứng, nâng cao niềm tin nhà đầu tư. Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị và Ban điều hành doanh nghiệp, trong vòng 3 tháng tới.

3. Khuyến khích chi trả cổ tức bằng tiền mặt trong điều kiện thị trường biến động: Để đáp ứng nhu cầu thanh khoản của cổ đông, đặc biệt trong giai đoạn khó khăn, doanh nghiệp nên ưu tiên chi trả cổ tức tiền mặt nhằm duy trì sự ổn định và thu hút đầu tư. Thời gian: áp dụng trong các giai đoạn thị trường bất ổn.

4. Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý về cổ tức: Cần có các quy định rõ ràng về việc chi trả cổ tức, hạn chế chi trả cổ tức từ nguồn vốn thặng dư hoặc khi doanh nghiệp lỗ, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trong vòng 1-2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị tài chính doanh nghiệp: Giúp xây dựng và điều chỉnh chính sách cổ tức phù hợp với đặc điểm và chiến lược phát triển của doanh nghiệp, tối đa hóa lợi ích cổ đông.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp thông tin về các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức, giúp đánh giá tiềm năng sinh lời và rủi ro khi đầu tư vào các doanh nghiệp niêm yết.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Hỗ trợ trong việc hoàn thiện chính sách, quy định về cổ tức nhằm tăng cường minh bạch và ổn định thị trường.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về chính sách cổ tức trong bối cảnh thị trường mới nổi và đặc thù Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao doanh nghiệp Việt Nam ưu tiên chi trả cổ tức bằng tiền mặt?
   Doanh nghiệp chi trả cổ tức tiền mặt để đáp ứng nhu cầu thanh khoản của cổ đông, đặc biệt trong giai đoạn thị trường biến động mạnh như khủng hoảng tài chính toàn cầu. Hình thức này giúp duy trì niềm tin và thu hút đầu tư.

2. Lợi nhuận ảnh hưởng thế nào đến chính sách cổ tức?
   Lợi nhuận cao tạo điều kiện cho doanh nghiệp chi trả cổ tức nhiều hơn. Nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp có ROA cao thường chi trả cổ tức ổn định và lớn hơn so với doanh nghiệp có lợi nhuận thấp hoặc âm.

3. Tại sao quy mô doanh nghiệp không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với việc chi trả cổ tức?
   Ở Việt Nam, doanh nghiệp lớn thường giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư mở rộng quy mô, dẫn đến giảm khả năng chi trả cổ tức. Điều này khác với một số thị trường khác, nơi doanh nghiệp lớn dễ dàng chi trả cổ tức hơn.

4. Cơ cấu sở hữu nhà nước ảnh hưởng thế nào đến chính sách cổ tức?
   Doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao thường ưu tiên chi trả cổ tức bằng tiền mặt hơn, nhằm đảm bảo nguồn thu ổn định cho cổ đông nhà nước và duy trì sự ổn định tài chính.

5. Chính sách cổ tức có thể giúp doanh nghiệp vượt qua khủng hoảng tài chính không?
   Chính sách cổ tức linh hoạt, minh bạch và phù hợp với tình hình tài chính giúp doanh nghiệp duy trì niềm tin cổ đông, ổn định giá cổ phiếu và tạo điều kiện thuận lợi cho huy động vốn trong và sau khủng hoảng.

Kết luận

• Các doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 2007-2009 chủ yếu chi trả cổ tức, ưu tiên bằng tiền mặt, phản ánh nhu cầu thanh khoản cao của cổ đông trong bối cảnh thị trường biến động.
• Lợi nhuận, đòn cân nợ thấp và cơ cấu sở hữu vốn nhà nước là những yếu tố chính ảnh hưởng tích cực đến chính sách cổ tức.
• Quy mô doanh nghiệp tại Việt Nam có ảnh hưởng khác biệt so với các nền kinh tế mới nổi khác, do đặc thù phát triển và nhu cầu tái đầu tư.
• Chính sách cổ tức hiện nay chưa thực sự tối ưu, cần hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao minh bạch để phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao nhận thức quản trị tài chính doanh nghiệp và nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng khác như thuế và mức độ tham nhũng.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản trị doanh nghiệp và cơ quan quản lý nên áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách cổ tức phù hợp, góp phần phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam ổn định và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ***** ĐẶNG THÙY VÂN TRANG NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT SÀN HOSE GIAI ĐOẠN 2007 - 2009 CHUYÊN NGÀNH : KINH TẾ – TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS.TS TRẦN NGỌC THƠ TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, không sao chép của ai. Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và các trang web theo danh mục tài liệu của luận văn. Tác giả luận văn Đặng Thùy Vân Trang TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CÁM ƠN Trước tiên tôi xin chân thành cảm ơn thầy – GS.TS Trần Ngọc Thơ đã tận tình chỉ bảo, góp ý và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin gửi lời tri ân đến các quý Thầy Cô trường Đại học Kinh Tế TPHCM, những người đã tận tình truyền đạt kiến thức cho tôi trong hai năm học cao học vừa qua. Sau cùng, tôi xin gửi lời đến cha mẹ, người thân trong gia đình và bạn bè đã hết lòng quan tâm và tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành được luận văn tốt nghiệp này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CP : Cổ phần CTCP : Công ty cổ phần DN : Doanh nghiệp TTCK : Thị trường chứng khoán DNNN : Doanh nghiệp nhà nước SGD : Sở giao dịch UBCKTQ : Ủy ban chứng khoán Trung Quốc ETC : Chỉ số đo lường mức độ tham nhũng PP : Chỉ số đo lướng mức độ bảo vệ quyền sở hữu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1: Tỷ lệ chia cổ tức tiền mặt bình quân của các DN phân loại theo ngành nghề. Bảng 2: So sánh điểm khác nhau trong chính sách cổ tức giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ Bảng 3 : Các nhân tố ảnh hưởng cổ tức tại thị trường Trung Quốc. Bảng 4: Thống kê giá trị trung bình các biến đối với các hình thức chi trả cổ tức. Bảng 5: Hệ số tương quan các yếu tố tác động chính sách cổ tức. Bảng 6: Quan điểm các nhà quản trị về những nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chính sách cổ tức. Bảng 7: Quan điểm các nhà quản trị về những vấn đề liên quan đến chính sách cổ tức. Bảng 8: Quan điểm các nhà quản trị về những nhân tố ảnh hưởng đến quyết định mua lại cổ phần. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Trang bìa Lời cam đoan Lời cám ơn Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng biểu GIỚI THIỆU CHUNG 1 PHẦN 1:TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 5 1. Các yếu tố quyết định chính sách cổ tức: 5 1. Hạn chế pháp lý: 5 1. Đức và Thụy Sĩ: 5 1. Thổ Nhĩ Kỳ: 6 1. Các điều khoản hạn chế: 10 1. Các ảnh hưởng của thuế: 12 1. Nhu cầu thanh khoản: 12 1. Khả năng vay nợ và tiếp cận các thị trường vốn: 13 1. Tính ổn định của lợi nhuận: 14 1. Các cơ hội tăng trưởng vốn: 14 1. Các ưu tiên của cổ đông (hiệu ứng khách hàng): 14 1. Mức độ tham nhũng trong công ty: 15 1. Mức độ bảo vệ quyền lợi cổ đông: 15 1. Bảo vệ chống loãng giá: 15 1. Một số nghiên cứu tại các nước trên thế giới về các yếu tố ảnh hưởng chính sách cổ tức: 16 1. Lý thuyết “The Bird In The Hand” (tạm dịch “Chú chim trong lòng bàn tay”: 16 1. Lý thuyết “Catering” – Vấn đề hiệu ứng khách hàng: 16 1. Lý thuyết “Signalling” – Vấn đề phát tín hiệu: 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Lý thuyết chu kỳ kinh doanh: 18 1. Lý thuyết MM - Miller và Modigliani (1961): 18 1. Mô hình Lintner: 19 PHẦN 2: ỨNG DỤNG NGHIÊN CỨU TẠI TRUNG QUỐC PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TẠI HOSE 2007-2009. Lý do sử dụng nghiên cứu Trung Quốc ứng dụng vào thị trường chứng khoán Việt Nam: 25 2. Thị trường chứng khoán tại một số nước châu Á: 25 2. Thị trường chứng khoán Trung Quốc: 26 2. Nghiên cứu của Xi He et al (2009) về các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp tại Trung Quốc: 27 2. Quy trình công bố cổ tức chi trả tại các công ty niêm yết Trung Quốc: 27 2. Quy định về chính sách cổ tức và huy động nguồn vốn tài trợ của Trung Quốc: 28 2. Các nhân tố được khảo sát tại thị trường Trung Quốc : 30 2. Nghiên cứu của Xi He et al (2009) 32 2. Ứng dụng khảo sát số liệu tại Việt Nam: 34 2. Mô tả chi tiết số liệu: 34 2. Đánh giá chính sách cổ tức của các doanh nghiệp tại Việt Nam: 40 PHẦN 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ TRONG VIỆC XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH CỔ TỨC TỐI ƯU TRONG DOANH NGHIỆP 46 3. Giải pháp đối với doanh nghiệp: 46 3. Nghiên cứu đặc thù công ty khi xây dựng chính sách cổ tức: 46 3. Xây dựng chính sách cổ tức dưới tác động của thị trường không hoàn hảo: 50 3. Đề cao vai trò của nhà quản trị tài chính doanh nghiệp: 53 3. Giải pháp hỗ trợ của nhà nước để phát triển thị trường chứng khoán ổn định và bền vững: 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 01: SỐ LIỆU CỔ TỨC CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT HOSE 2007 - 2009 PHỤ LỤC 02: KHẢO SÁT QUAN ĐIỂM QUẢN TRỊ VỀ CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CHÂU ÂU VÀ MỸ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] GIỚI THIỆU CHUNG Cổ tức được định nghĩa là một hình thức phân phối lợi nhuận hợp lý cho các cổ đông (Baker et al., 2007), là một khoản thù lao cho phần vốn đầu tư và khả năng chịu đựng rủi ro của các cổ đông. Thông thường, cổ tức được chia dưới dạng tiền mặt hoặc bằng cổ phiếu. Chính sách cổ tức có tác động đến giá cổ phiếu của công ty; đến nguồn tiền công ty có thể sử dụng để tái đầu tư và đến nguồn thu nhập của các cổ đông hiện hành. Do vậy, Brealey và Myers (2005) liệt kê cổ tức là một trong mười vấn đề quan trọng đến nay vẫn chưa được giải quyết thấu đáo trong lĩnh vực quản trị tài chính. Black (1976) cho rằng việc chia cổ tức là bài toán đố cơ bản nhất trong kinh tế. Một số yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của doanh nghiệp có thể được kể đến như sau: hạn chế pháp lý; các điều khoản hạn chế; thuế; khả năng thanh khoản; khả năng vay nợ và tiếp cận thị trường vốn; ổn định thu nhập; triển vọng tăng trưởng; lạm phát; các ưu tiên của cổ đông; bảo vệ chống loãng giá. Các lý thuyết ở những nước đã phát triển cũng như ở những nền kinh tế mới nổi (Aivazian, Booth and Cleary, 2003; Booth, Aivazian, Demirguc-Kunt, and Maksimovic, 2001; Fan, Titman and Twite, 2009; Glen, Karmokolias, Shah, 1995; La Porta, Lopez-de-Silanes, Shleifer, Vishny, 2000; Mitton, 2004) đều muốn xác định các yếu tố quyết định chính sách cổ tức là gì; có mối liên kết giữa những đặc điểm công ty, cơ cấu tổ chức và các quyết định quản trị tài chính hay không; và, họ đã rút ra rất nhiều kết luận khác nhau, chẳng hạn như: ¾ Đối với chính sách cổ tức, các lý thuyết hiện nay cho rằng giống như nền kinh tế các nước đã phát triển, chính sách cổ tức của các doanh nghiệp nằm trong khu vực kinh tế mới nổi, đều bị ảnh hưởng bởi lợi nhuận, nợ, và tỷ lệ giá trị sổ sách so với thị giá (Aviazian et al. Và, các công ty trong nền kinh tế mới nổi thì trả cổ tức cao hơn các công ty ở nền kinh tế đã phát triển. - Trang 1 - TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ¾ Việc bảo vệ quyền lợi cổ đông càng mạnh mẽ thì chính sách cổ tức càng cao. (Mitton, 2004; La Porta et al. Từ kết quả nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức bằng tiền mặt và bằng cổ phần trước đây tại các nền kinh tế mới nổi; và đặc biệt là kết quả nghiên cứu cụ thể về trường hợp của Trung Quốc, luận văn đã ứng dụng vào thực tế tại thị trường chứng khoán Việt Nam để tìm hiểu liệu chính sách cổ tức tại Việt Nam có chịu những tác động tương tự hay không, từ đó đưa ra những gợi ý cho việc thiết lập chính sách cổ tức tại doanh nghiệp. Cụ thể nghiên cứu tập trung vào các vấn đề chính như sau: ¾ Các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán TPHCM thường chi trả cổ tức hay không chi trả cổ tức? Chi trả với tỷ lệ ra sao? ¾ Các nhân tố nào ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp. Tác động của các nhân tố đó diễn ra như thế nào? Luận văn sẽ sử dụng các dữ liệu thứ cấp thu thập từ các nguồn báo cáo tài chính từ 2007 – 2009 của các doanh nghiệp niêm yết tại sàn giao dịch chứng khoán Hồ Chí Minh đến thời điểm 31/12/2007, đồng thời sử dụng phương pháp thống kê mô tả, mô hình hồi quy để tìm hiểu tác động của một số yếu tố như đặc điểm công ty (lợi nhuận, quy mô, đòn cân nợ,…), cơ cấu tổ chức (cơ cấu sở hữu vốn của nhà nước trong tổng vốn sở hữu của doanh nghiệp),… đối với chính sách cổ tức của các doanh nghiệp và đưa đến một số kết luận cụ thể như sau: ¾ Các doanh nghiệp Việt Nam thường chuộng việc chi trả cổ tức nhiều hơn là không chi trả cổ tức. ¾ Các công ty có số năm niêm yết ít hơn, lợi nhuận cao, đòn cân nợ thấp, lượng tiền mặt nắm giữ nhiều, có sở hữu vốn nhà nước nhiều thường chi cổ tức nhiều hơn, và đặc biệt chi trả cổ tức bằng tiền mặt nhiều hơn bằng cổ phiếu. ¾ Kết quả khảo sát tại thị trường Việt Nam có phần khác so với các nghiên cứu trước đây tại một số quốc gia và cụ thể là Trung Quốc, đó là các - Trang 2 - TIEU LUAN MOI download : [e-mail] doanh nghiệp không chi trả cổ tức lại có quy mô (được đo bằng tổng tài sản, doanh thu) lớn hơn các doanh nghiệp chi trả cổ tức. Tương ứng, các doanh nghiệp chi trả cổ tức bằng tiền mặt lại có quy mô nhỏ hơn doanh nghiệp chi trả bằng cổ tức.