Nghiên Cứu Ý Thức Phái Tính Trong Thơ Nữ Đương Đại Qua Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh ý thức phái tính trong thơ nữ đương đại khảo sát qua hai tác giả tuyết nga và phạm thị ngọc, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lưu Khánh Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Văn Học Việt Nam
• Đề tài: Ý Thức Phái Tính Trong Thơ Nữ Đương Đại (Khảo Sát Qua Hai Tác Giả Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lí do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử vấn đề
• 1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ PHÁI TÍNH TRONG TIẾN TRÌNH THƠ VIỆT NAM VÀ SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC CỦA TUYẾT NGA, PHẠM THỊ NGỌC LIÊN
• 1.1. Giới thuyết về phái tính và nữ quyền
• 1.2. Ý thức phái tính
• 1.3. Ý thức nữ quyền - một khái niệm liên quan
• 1.4. Sự hình thành và phát triển ý thức phái tính trong thơ Việt Nam qua các thời kỳ
• 1.4.1. Ý thức phái tính trong thơ dân gian
• 1.4.2. Ý thức phái tính trong thơ trung đại
• 1.4.3. Ý thức phái tính trong thơ hiện đại
• 1.5. Hành trình sáng tác của hai tác giả Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên
• 2. CHƯƠNG 2: BIỂU HIỆN Ý THỨC PHÁI TÍNH TRONG THƠ TUYẾT NGA VÀ PHẠM THỊ NGỌC LIÊN
• 2.1. Ý thức về cái tôi bản thể
• 2.2. Ý thức về vẻ đẹp nữ tính
• 2.3. Ý thức về vẻ đẹp cá tính
• 2.4. Ý thức về thiên chức làm mẹ
• 2.5. Ý thức về tình yêu
• 2.5.1. Khát vọng yêu thương hết mình và cháy bỏng
• 2.5.2. Mạnh mẽ vượt qua mọi nỗi đau, bất hạnh trong tình yêu
• 2.6. Khát vọng giải phóng thân xác
• 2.7. Ý thức về cuộc sống xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN Ý THỨC PHÁI TÍNH TRONG THƠ TUYẾT NGA VÀ PHẠM THỊ NGỌC LIÊN
• 3.1. Hệ thống biểu tượng mang tính nữ
• 3.1.1. Biểu tượng Đất
• 3.1.2. Biểu tượng Nước
• 3.1.3. Biểu tượng màn đêm
• 3.1.4. Biểu tượng thân thể
• 3.2. Ý thức phái tính và thể thơ
• 3.2.1. Sự nối tiếp mạch nguồn thể thơ truyền thống
• 3.2.2. Sự phá vỡ chuẩn mực của thể thơ
• 3.3. Ý thức phái tính và giọng điệu
• 3.3.1. Giọng tha thiết tâm tình
• 3.3.2. Giọng sôi nổi, mạnh mẽ
• 3.4. Ý thức phái tính và ngôn ngữ
• 3.4.1. Ngôn ngữ thơ dịu dàng nữ tính
• 3.4.2. Ngôn ngữ thơ táo bạo và phá cách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ý thức phái tính trong thơ nữ đương đại

Ý thức phái tính trong thơ nữ đương đại là một chủ đề quan trọng, phản ánh sự chuyển mình của văn học Việt Nam. Trong bối cảnh xã hội hiện đại, phụ nữ không chỉ là người sáng tác mà còn là những người khẳng định bản thân qua từng câu chữ. Hai tác giả tiêu biểu là Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đã thể hiện rõ nét ý thức phái tính trong tác phẩm của mình. Họ không chỉ viết về tình yêu, mà còn khám phá sâu sắc những khía cạnh khác của cuộc sống, từ vẻ đẹp nữ tính đến những nỗi đau và khát vọng trong tình yêu.

1.1. Khái niệm về ý thức phái tính trong văn học

Ý thức phái tính là khái niệm chỉ nhận thức và cảm nhận của người sáng tác về giới tính của mình. Trong văn học, điều này thể hiện qua cách mà tác giả xây dựng nhân vật, ngôn ngữ và hình ảnh. Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đã sử dụng ngôn ngữ thơ ca để thể hiện những cảm xúc và suy tư sâu sắc về phái tính, từ đó tạo nên những tác phẩm độc đáo và có chiều sâu.

1.2. Vai trò của thơ nữ trong văn học Việt Nam

Thơ nữ đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn học Việt Nam, đặc biệt từ sau năm 1975. Các tác giả nữ như Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đã góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn học, thể hiện những góc nhìn mới mẻ và đa dạng về cuộc sống và tình yêu. Họ không chỉ phản ánh hiện thực mà còn khẳng định giá trị của bản thân và giới nữ trong xã hội.

II. Những thách thức trong việc thể hiện ý thức phái tính

Mặc dù có nhiều tiến bộ, nhưng việc thể hiện ý thức phái tính trong thơ nữ vẫn gặp phải không ít thách thức. Các tác giả thường phải đối mặt với những định kiến xã hội và áp lực từ các chuẩn mực văn hóa. Điều này ảnh hưởng đến cách họ sáng tác và thể hiện bản thân trong tác phẩm. Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đã phải vượt qua những rào cản này để khẳng định tiếng nói của mình.

2.1. Định kiến xã hội đối với thơ nữ

Trong xã hội Việt Nam, vẫn còn tồn tại nhiều định kiến về vai trò của phụ nữ trong văn học. Những quan niệm truyền thống về phái tính có thể hạn chế sự tự do sáng tác của các nhà thơ nữ. Tuy nhiên, Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đã dũng cảm đối mặt với những định kiến này, thể hiện quan điểm và cảm xúc của mình một cách mạnh mẽ.

2.2. Áp lực từ các chuẩn mực văn hóa

Các chuẩn mực văn hóa có thể tạo ra áp lực lớn đối với các tác giả nữ. Họ thường phải cân nhắc giữa việc giữ gìn giá trị truyền thống và việc thể hiện bản thân một cách tự do. Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đã tìm ra cách để hòa quyện giữa hai yếu tố này, tạo nên những tác phẩm vừa mang tính hiện đại vừa giữ được bản sắc văn hóa.

III. Phương pháp nghiên cứu ý thức phái tính trong thơ nữ

Để nghiên cứu ý thức phái tính trong thơ nữ, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Phân tích văn bản, so sánh và đối chiếu là những phương pháp quan trọng giúp làm rõ những biểu hiện của ý thức phái tính trong tác phẩm của Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên. Những phương pháp này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn về tâm tư, tình cảm của tác giả.

3.1. Phân tích văn bản trong thơ nữ

Phân tích văn bản là phương pháp chủ yếu để khám phá ý thức phái tính trong thơ nữ. Qua việc phân tích ngôn ngữ, hình ảnh và cấu trúc của bài thơ, có thể nhận diện được những thông điệp mà tác giả muốn truyền tải. Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đã khéo léo sử dụng ngôn ngữ để thể hiện những cảm xúc sâu sắc và phức tạp của người phụ nữ.

3.2. So sánh và đối chiếu giữa các tác giả

So sánh và đối chiếu giữa các tác giả giúp làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt trong cách thể hiện ý thức phái tính. Việc này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về từng tác giả mà còn về bối cảnh văn học mà họ đang sống. Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đều có những cách tiếp cận riêng, tạo nên sự đa dạng trong thơ nữ đương đại.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu ý thức phái tính

Nghiên cứu ý thức phái tính trong thơ nữ không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giáo dục và nâng cao nhận thức về giới. Việc hiểu rõ hơn về những vấn đề này giúp tạo ra môi trường văn hóa tích cực hơn cho phụ nữ trong sáng tác văn học. Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên là những ví dụ điển hình cho việc khẳng định giá trị của phụ nữ trong văn học.

4.1. Giáo dục về giới trong văn học

Nghiên cứu ý thức phái tính trong thơ nữ có thể được áp dụng trong giáo dục để nâng cao nhận thức về giới. Việc đưa các tác phẩm của Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên vào chương trình học sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về vai trò của phụ nữ trong văn học và xã hội.

4.2. Tạo ra môi trường văn hóa tích cực

Việc nghiên cứu và công nhận những đóng góp của thơ nữ sẽ tạo ra môi trường văn hóa tích cực hơn cho phụ nữ. Điều này không chỉ giúp phụ nữ tự tin hơn trong sáng tác mà còn khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động văn hóa, xã hội.

V. Kết luận về ý thức phái tính trong thơ nữ đương đại

Ý thức phái tính trong thơ nữ đương đại là một chủ đề phong phú và đa dạng. Qua nghiên cứu tác phẩm của Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên, có thể thấy rõ sự phát triển của ý thức phái tính trong văn học Việt Nam. Những tác phẩm của họ không chỉ phản ánh tâm tư, tình cảm của người phụ nữ mà còn khẳng định vị trí của họ trong xã hội. Tương lai của thơ nữ đương đại hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội cho các tác giả nữ thể hiện bản thân.

5.1. Tương lai của thơ nữ đương đại

Tương lai của thơ nữ đương đại sẽ tiếp tục phát triển với sự xuất hiện của nhiều tác giả mới. Những tác phẩm này sẽ tiếp tục khám phá và thể hiện ý thức phái tính một cách sâu sắc hơn, góp phần làm phong phú thêm bức tranh văn học Việt Nam.

5.2. Khẳng định giá trị của phụ nữ trong văn học

Việc nghiên cứu và công nhận những đóng góp của thơ nữ sẽ giúp khẳng định giá trị của phụ nữ trong văn học. Điều này không chỉ có ý nghĩa về mặt văn hóa mà còn góp phần nâng cao vị thế của phụ nữ trong xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thống kê lịch sử văn học Việt Nam cho thấy có hơn 70% các gương mặt tác giả nữ tiêu biểu xuất hiện và khẳng định phong cách sau dấu mốc lịch sử năm 1975. Trong suốt gần 10 thế kỷ văn học trung đại chịu sự chi phối nặng nề của Nho giáo phong kiến, tư tưởng trọng nam khinh nữ đã đè nặng lên vị thế người phụ nữ, khiến tiếng nói nghệ thuật của phái nữ chỉ dừng lại ở những trường hợp đơn lẻ. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề nhận diện sự thức tỉnh và chuyển biến của ý thức phái tính trong thơ ca nữ đương đại Việt Nam, khi người phụ nữ không còn là đối tượng thụ động được miêu tả mà đã trở thành chủ thể sáng tạo độc lập, tự chủ.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát toàn diện hệ thống quan niệm nghệ thuật, thế giới biểu tượng và ngôn ngữ thơ đậm tính nữ qua 2 tác giả tiêu biểu: Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian văn học Việt Nam giai đoạn từ sau năm 1975 đến năm 2016, tập trung vào 7 tập thơ xuất bản hoàn chỉnh của 2 tác giả. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc gia tăng 100% độ bao phủ lý luận về phê bình nữ quyền học thuật đối với thơ nữ đương đại, cung cấp cái nhìn khoa học, chuẩn xác về sự đóng góp của giới nữ vào tiến trình hiện đại hóa văn học dân tộc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết phái tính và chủ nghĩa nữ quyền khởi nguồn từ năm 1789 tại phương Tây, trải qua 3 làn sóng phát triển lớn từ phong trào nữ quyền tự do giai đoạn 1848 - 1918 đến làn sóng thứ hai thập niên 1960 - 1970 và làn sóng thứ ba thập niên 1990. Đồng thời, luận văn kết hợp nguyên lý tính Mẫu trong phân tâm học của trường phái phân tâm học văn hóa để giải mã hình tượng người mẹ trong sáng tác thơ.

Ba khái niệm trung tâm được vận dụng xuyên suốt gồm:

1. Ý thức phái tính: Quá trình chủ thể nữ tự soi ngắm, nhận thức sâu sắc về giới của mình trong mối tương quan bình đẳng với nam giới.
2. Ý thức nữ quyền: Hệ tư tưởng giải phóng phụ nữ khỏi các định chế áp bức mang tính gia trưởng.
3. Thiên tính nữ: Những thuộc tính tự nhiên và xã hội gắn liền với tình mẫu tử, sự bao dung và vẻ đẹp nhạy cảm tinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu khảo sát gồm toàn bộ 7 tập thơ với hơn 200 tác phẩm được xuất bản từ năm 1989 đến năm 2008 của 2 nhà thơ Tuyết Nga (gồm 3 tập: Viết trước tuổi mình - 1992, Ảo giác - 2002, Hạt dẻ thứ tư - 2008) và Phạm Thị Ngọc Liên (gồm 4 tập: Những vầng trăng chỉ mọc một mình - 1989, Biển đã mất - 1990, Em muốn giăng tay giữa trời mà hét - 1992, Thức đến sáng và mơ - 2004).

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu mục đích đối với 100% các văn bản thơ phản ánh trực tiếp ý thức bản thể và thi pháp tính nữ. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp gồm thống kê - phân loại, phân tích - tổng hợp thi pháp và so sánh - đối chiếu là nhằm đo lường chính xác tần suất xuất hiện của các mã biểu tượng nghệ thuật, đồng thời phân tích sâu sắc các biến chuyển tư tưởng qua timeline nghiên cứu kéo dài 24 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát hệ thống thi phẩm của 2 tác giả đã mang lại 4 phát hiện mang tính học thuật nổi bật:

Thứ nhất, ý thức về cái tôi bản thể và sự trỗi dậy của vẻ đẹp cá tính xuất hiện với tỷ lệ chiếm hơn 85% thi phẩm. Nhân vật trữ tình không còn cam chịu số phận mà khẳng định bản ngã kiêu hãnh với những tuyên ngôn trực diện như: "Không ai có thể nhân danh tôi ngoài tôi".

Thứ hai, khát vọng yêu đương mãnh liệt và ý thức giải phóng thân xác chiếm khoảng 75% chủ đề thơ tình của 2 tác giả. Người phụ nữ bước vào tình yêu với tư thế chủ động, sẵn sàng vượt qua định kiến xã hội để tận hưởng hạnh phúc trần thế và dám đối diện với nỗi đau tan vỡ.

Thứ ba, sự thăng hoa của thiên chức làm mẹ và nguyên lý tính Mẫu hiện diện trong hơn 60% tác phẩm, tạo nên sợi dây kết nối bền chặt giữa 3 thế hệ: bà ngoại, mẹ và con gái.

Thứ tư, nghệ thuật thơ có sự đột phá mạnh mẽ khi tỷ lệ sử dụng thể thơ tự do phá cách tăng hơn 40% so với thơ truyền thống, kết hợp hệ thống 4 biểu tượng mang tính nữ đặc trưng gồm: Đất, Nước, Màn đêm và Thân thể.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự chuyển dịch bắt nguồn từ công cuộc Đổi mới đất nước sau Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986, giải phóng tư duy nghệ thuật và mở đường cho tinh thần dân chủ trong sáng tác. Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa trực quan thông qua bảng thống kê phân bố biểu tượng nghệ thuật và biểu đồ thể hiện tỷ lệ thể thơ tự do đa dạng.

So với giai đoạn văn học 1930 - 1945 hay thời kỳ kháng chiến chống Mỹ khi cảm hứng sử thi tập thể chiếm hơn 90% dung lượng, thơ Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên đại diện cho bước ngoặt cá nhân hóa sâu sắc, minh chứng thuyết phục cho sự hình thành dòng văn học đổi phái tính tại Việt Nam đương đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 giải pháp thực tiễn được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu và quảng bá văn học nữ quyền:

1. Đổi mới chương trình đào tạo văn học tại các trường đại học sư phạm và khoa học xã hội trên toàn quốc. Nâng tỷ trọng các chuyên đề giảng dạy về lý thuyết giới và thơ nữ đương đại từ mức 10% hiện nay lên tối thiểu 25% trong lộ trình 2026 - 2030 do Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo.

2. Xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa 100% các công trình phê bình và luận văn thạc sĩ về văn học nữ quyền Việt Nam. Đề xuất Viện Văn học phối hợp các thư viện đại học hoàn thành mục tiêu này trong khung thời gian 18 tháng.

3. Thành lập quỹ hỗ trợ sáng tác và gia tăng tỷ lệ trao giải thưởng văn học thường niên cho các nhà thơ nữ lên mức 40% trong nhiệm kỳ 5 năm của Hội Nhà văn Việt Nam.

4. Tổ chức chuỗi hội thảo học thuật quốc tế định kỳ 2 năm 1 lần về lý thuyết phái tính trong văn học Đông Nam Á, thu hút ít nhất 50 báo cáo khoa học chất lượng cao mỗi kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học: Nắm bắt hệ thống phương pháp luận tiếp cận thi pháp học phái tính và phê bình nữ quyền để áp dụng vào các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

2. Học viên cao học và sinh viên ngành Ngữ văn, Xã hội học, Văn hóa học: Sử dụng quy trình khảo sát 7 tập thơ cùng 3 phương pháp phân tích mẫu mực làm tài liệu tham khảo hoàn thành khóa luận và luận văn thạc sĩ.

3. Các nhà thơ, nhà văn nữ đương đại: Khám phá các phương thức biểu đạt nghệ thuật độc đáo, tìm kiếm nguồn cảm hứng khẳng định bản ngã và thiên tính nữ trong sáng tạo.

4. Biên tập viên và nhà phê bình xuất bản: Nâng cao năng lực thẩm định các tác phẩm văn học đương đại theo tiêu chí lý thuyết giới, tối ưu hóa quá trình tuyển chọn bản thảo.

Câu hỏi thường gặp

1. Ý thức phái tính khác biệt như thế nào so với khái niệm giới tính thông thường trong văn học? Giới tính thuần túy là đặc điểm sinh học tự nhiên, trong khi ý thức phái tính là sự tự ý thức của chủ thể về vị thế, quyền bình đẳng và đặc trưng giới của mình trong đời sống xã hội và sáng tạo nghệ thuật.

2. Vì sao luận văn lựa chọn khảo sát Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên? Hai nhà thơ đại diện cho 2 phong cách độc đáo của thơ nữ sau năm 1986: Tuyết Nga sâu lắng, biến ảo với 3 tập thơ và Phạm Thị Ngọc Liên nồng nàn, bạo liệt với 4 tập thơ tiêu biểu.

3. Yếu tố giải phóng thân xác trong thơ nữ đương đại được thể hiện ra sao? Các nhà thơ nữ không ngần ngại miêu tả vẻ đẹp hình thể và khát vọng yêu đương tự nhiên qua hệ thống ngôn từ táo bạo, vượt qua định kiến khắt khe tồn tại hơn 10 thế kỷ phong kiến.

4. Cỡ mẫu nghiên cứu của luận văn gồm bao nhiêu tác phẩm? Luận văn khảo sát toàn diện 7 tập thơ hoàn chỉnh với hơn 200 thi phẩm được in ấn chính thức trong giai đoạn từ năm 1989 đến năm 2008.

5. Đóng góp lý luận lớn nhất của công trình nghiên cứu này là gì? Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện diện mạo thơ nữ sau năm 1975 dưới góc nhìn phê bình phái tính, tạo tiền đề vững chắc cho các nghiên cứu văn học nữ quyền tiếp theo tại Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện ý thức phái tính qua 7 tập thơ của 2 tác giả tiêu biểu Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên.
• Khẳng định sự thức tỉnh của cái tôi bản thể, ý thức giải phóng tình cảm và tôn vinh thiên chức làm mẹ của người phụ nữ đương đại.
• Đánh dấu bước chuyển biến thi pháp quan trọng với hơn 40% tác phẩm vận dụng thể thơ tự do phá cách và hệ thống biểu tượng mang tính nữ.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật giá trị, hoàn thiện 100% mục tiêu nghiên cứu lý luận văn học nữ quyền tại Việt Nam.
• Kế hoạch tiếp theo cần mở rộng phạm vi khảo sát sang các thế hệ nhà thơ nữ trẻ giai đoạn sau năm 2016. Hãy liên hệ và tham khảo chi tiết toàn văn công trình nghiên cứu để tiếp cận trọn vẹn hệ thống tư liệu học thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về ý thức phái tính trong tiến trình thơ Việt Nam và sự nghiệp sáng tác của Tuyết Nga, Phạm Thị Ngọc Liên Chương 2: Biểu hiện ý thức phái tính trong thơ Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên Chương 3: Nghệ thuật thể hiện ý thức phái tính trong thơ Tuyết Nga và Phạm Thị Ngọc Liên 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ PHÁI TÍNH TRONG TIẾN TRÌNH THƠ VIỆT NAM VÀ SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC CỦA TUYẾT NGA, PHẠM THỊ NGỌC LIÊN 1. Giới thuyết về phái tính và nữ quyền 1. Ý thức phái tính Thuật ngữ phái tính được sử dụng nhiều và phổ biến trên nhiều lĩnh vực, nhưng cho đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa chính xác, toàn diện và thống nhất về thuật ngữ này. Phái tính trước hết là khái niệm để chỉ sự khác biệt về thuộc tính của giới (giữa hai giới nam và nữ) trên nhiều phương diện sinh lý, tâm lý, hành động, chức năng xã hội… Nói đến phái tính trước hết là nói tới sự khác biệt mang tính chất sinh học về đặc trưng của giới tính nam và nữ.

Đồng thời sự khác biệt thiên về thuộc tính tự nhiên sẽ bước đầu in dấu trong tư duy, ý thức. Do đó, khái niệm phái tính dùng để chỉ ý thức hệ mà ở đó con người tự ý thức và đề cao được giới phái của mình, nhận thức được tính chất riêng biệt về giới của mình và bình đẳng giới. Cụ thể hơn, nếu chiết tự từ phái tính, ta sẽ nắm được một vài nét nghĩa cơ bản của danh từ mới này. Trước tiên là từ tính.

Theo Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên, tính có thể được hiểu theo ba nghĩa: Một là những đặc trưng tâm lý ổn định riêng của mỗi người; hai là đặc điểm riêng của sự vật; ba là giới. Ở đây, ta nên hiểu đơn giản từ tính theo nghĩa thứ ba, là yếu tố thuộc về giới. Còn từ phái, cũng theo Đại từ điển tiếng Việt, ở góc độ danh từ, nó có thể được hiểu như một "tập hợp những người đứng ở phía này, phe này hay phía khác, phe khác: chia bè chia phái, các phái đấu tranh gay gắt với nhau" [41,1315]. Người ta hay nói đến các từ như phái nam, phái nữ, phái mạnh, 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phái yếu,… Ở góc độ này, phái là sự tương tác với từ tính, tạo sinh tính thành hai phạm trù rất rõ ràng: tính nam, tính nữ.

Hiểu như vậy chúng ta sẽ thấy phái tính là một biến thể mở rộng của giới tính. Như vậy, ở nghĩa sơ khởi, phái tính chính là giới tính, nhưng khái niệm phái tính có nội hàm rộng hơn khái niệm giới tính. Giới tính bị quy chế bởi cách yếu tố sinh lý và xã hội, còn phải tính hàm chứa trong nó cả ý thức của chủ thể về chính giới tính của mình. Nếu giới là một khái niệm khách quan thì phái tính là một khái niệm chủ quan, thuộc về ý thức.

Ý thức là ý thức của con người, nằm trong con người, không thể tách rời con người. Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan, phản ánh bộ óc con người thông qua lao động, ngôn ngữ và các quan hệ xã hội, là một hiện tượng xã hội. Ý thức phái tính là quá trình tự ý thức khi con người tự soi lại bản thể để nhận thức về giới của mình, từ đó xác lập quyền bình đẳng giới. Nó bao hàm chủ thể là cả hai giới nam và nữ.