Luận văn: Xuất khẩu dịch vụ viễn thông & CNTT Việt Nam trong bối cảnh WTO - Phan Tiến Dũng

Luận văn: Xuất khẩu dịch vụ viễn thông, CNTT Việt Nam trong bối cảnh WTO. Nghiên cứu chuyên sâu, giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu.

• Tác giả: Phan Tiến Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Hà Văn Hội
• Trường học: Trường đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại
• Đề tài: Xuất khẩu dịch vụ viễn thông và công nghệ thông tin trong bối cảnh Việt Nam hội nhập WTO
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Xuất khẩu dịch vụ viễn thông CNTT Mở khóa cơ hội WTO

Việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã mở ra một chương mới cho nền kinh tế, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ. Đây không chỉ là một cột mốc hội nhập mà còn là đòn bẩy chiến lược để thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ viễn thông và công nghệ thông tin (CNTT). Trước bối cảnh hội nhập, ngành dịch vụ Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai phá. Theo các phân tích, lĩnh vực dịch vụ chỉ đóng góp khoảng 40% GDP, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 60% trên toàn cầu. Sự chênh lệch này cho thấy một không gian rộng lớn để tăng trưởng, và ngành viễn thông - CNTT, với vai trò là hạ tầng của nền kinh tế số, chính là mũi nhọn để thu hẹp khoảng cách này. Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS) của WTO cung cấp một khuôn khổ pháp lý minh bạch, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế một cách công bằng hơn. Việc tận dụng hiệu quả các cam kết WTO về dịch vụ viễn thông sẽ giúp các doanh nghiệp trong nước không chỉ chiếm lĩnh thị trường nội địa mà còn vươn ra toàn cầu. Quá trình chuyển đổi số toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ, tạo ra nhu cầu khổng lồ đối với các dịch vụ phần mềm, giải pháp công nghệ, và hạ tầng viễn thông. Đây là cơ hội vàng để Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ công nghệ thế giới, biến tiềm năng thành kim ngạch xuất khẩu thực tế, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế bền vững.

1.1. Bối cảnh hội nhập WTO và ngành dịch vụ Việt Nam

Gia nhập WTO đánh dấu một bước ngoặt, buộc Việt Nam phải chủ động tham gia vào phân công lao động quốc tế. Điều này đồng nghĩa với việc phạm vi cạnh tranh không còn giới hạn trong nước mà mở rộng ra toàn cầu. Đối với ngành dịch vụ, đặc biệt là viễn thông và CNTT, hội nhập vừa là cơ hội thâm nhập thị trường thế giới, vừa là thách thức khi phải cạnh tranh với các nhà cung cấp nước ngoài ngay trên sân nhà. Trong bối cảnh này, việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngành CNTT trở thành yêu cầu sống còn. Các cam kết trong khuôn khổ WTO, đặc biệt là GATS, đã tạo ra một sân chơi bình đẳng hơn, đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy quản lý và chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp Việt.

1.2. Vai trò chiến lược của thương mại dịch vụ ICT hiện nay

Trong nền kinh tế hiện đại, thương mại dịch vụ ICT (Công nghệ Thông tin và Truyền thông) không chỉ là một ngành kinh tế riêng lẻ mà còn là nền tảng hạ tầng cho mọi lĩnh vực khác. Một ngành dịch vụ ICT hiệu quả sẽ thúc đẩy thương mại, tối ưu hóa sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh chung của toàn bộ nền kinh tế. Theo ước tính, giá trị dịch vụ trong một sản phẩm hàng hóa có thể chiếm tới 60%. Điều này cho thấy vai trò không thể thiếu của các dịch vụ như viễn thông, logistics, tài chính trong chuỗi giá trị toàn cầu. Do đó, phát triển xuất khẩu dịch vụ ICT là một chiến lược then chốt để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

1.3. Hiểu đúng về xuất khẩu dịch vụ theo Hiệp định GATS

Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS) định nghĩa thương mại dịch vụ quốc tế thông qua bốn phương thức cung cấp. Phương thức 1 là cung cấp dịch vụ xuyên biên giới, ví dụ như một công ty Việt Nam tư vấn phần mềm cho khách hàng ở Nhật Bản qua internet. Phương thức 2 là tiêu dùng ở nước ngoài, chẳng hạn như khách du lịch quốc tế sử dụng dịch vụ viễn thông tại Việt Nam. Phương thức 3 là hiện diện thương mại, tức là một doanh nghiệp Việt Nam thành lập chi nhánh ở nước ngoài để cung cấp dịch vụ. Phương thức 4 là hiện diện thể nhân, khi một kỹ sư Việt Nam sang nước ngoài để thực hiện một dự án. Hiểu rõ bốn phương thức này là chìa khóa để doanh nghiệp xây dựng chiến lược xuất khẩu phù hợp và tận dụng tối đa các cơ hội từ việc mở cửa thị trường viễn thông.

II. Các thách thức hội nhập kinh tế quốc tế cho ngành CNTT

Mặc dù cơ hội từ WTO là rất lớn, con đường xuất khẩu dịch vụ viễn thông & CNTT của Việt Nam không hề bằng phẳng. Các doanh nghiệp phải đối mặt với vô số thách thức hội nhập kinh tế quốc tế, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược bài bản. Một trong những rào cản lớn nhất đến từ chính môi trường pháp lý và năng lực nội tại. Hệ thống quy định trong nước đôi khi còn cứng nhắc, quan liêu, chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ và các yêu cầu của thị trường toàn cầu. Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh là cực kỳ gay gắt. Các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới với tiềm lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm vượt trội đang ngày càng hiện diện sâu rộng tại Việt Nam. Điều này đặt ra bài toán về việc làm thế nào để các doanh nghiệp Việt có thể cạnh tranh sòng phẳng. Các vấn đề về nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng công nghệ, và đặc biệt là an ninh mạng xuyên biên giới cũng là những trở ngại không nhỏ. Việc không đáp ứng được các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế có thể khiến doanh nghiệp Việt bị loại khỏi cuộc chơi ngay từ vòng đầu. Vượt qua những thách thức này là điều kiện tiên quyết để biến tiềm năng xuất khẩu thành hiện thực.

2.1. Hàng rào kỹ thuật trong thương mại TBT và pháp lý

Không giống như hàng hóa, rào cản đối với dịch vụ thường không hiện hữu tại biên giới mà nằm trong các quy định nội địa của mỗi quốc gia. Đây chính là các hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT), bao gồm các quy định về giấy phép, tiêu chuẩn chuyên môn, yêu cầu về bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư. Việc không công nhận bằng cấp, các thủ tục thị thực phức tạp đối với chuyên gia, hay các yêu cầu về nội địa hóa dữ liệu đều là những trở ngại lớn. Tại Việt Nam, môi trường pháp lý dù đã cải thiện nhưng vẫn còn những điểm chưa minh bạch, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp trong và ngoài nước, hạn chế khả năng thu hút đầu tư nước ngoài (FDI).

2.2. Năng lực cạnh tranh ngành CNTT và áp lực từ đối thủ

Năng lực cạnh tranh ngành CNTT Việt Nam vẫn còn khoảng cách so với các cường quốc trong khu vực như Ấn Độ hay Trung Quốc. Hầu hết các doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu vào lĩnh vực gia công quy trình kinh doanh (BPO) và gia công phần mềm, vốn có giá trị gia tăng thấp và dễ bị cạnh tranh về giá. Trong khi đó, các đối thủ đã chuyển dịch sang cung cấp các giải pháp trọn gói, tư vấn chiến lược và R&D. Áp lực cạnh tranh không chỉ đến từ các tập đoàn toàn cầu mà còn từ chính các công ty trong khu vực, đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải có sự khác biệt hóa và chiến lược ngách rõ ràng.

2.3. Vấn đề nhân lực và đảm bảo an ninh mạng xuyên biên giới

Nghiên cứu chỉ ra rằng nhân lực là một trong những thách thức nghiêm trọng nhất. Ngành CNTT Việt Nam thiếu hụt trầm trọng các chuyên gia có kỹ năng cao, kinh nghiệm quản lý dự án quốc tế và trình độ ngoại ngữ tốt. Bên cạnh đó, trong bối cảnh các giao dịch và dữ liệu ngày càng được luân chuyển qua biên giới, vấn đề an ninh mạng xuyên biên giới trở nên cấp thiết. Một sự cố an ninh không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn phá hủy uy tín của doanh nghiệp. Việc xây dựng được các hệ thống bảo mật đạt chuẩn quốc tế là một yêu cầu bắt buộc để có thể tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như tài chính, y tế.

III. Hướng dẫn xây dựng chính sách hỗ trợ xuất khẩu hiệu quả

Để vượt qua thách thức và tối đa hóa lợi ích từ hội nhập WTO, việc xây dựng và thực thi các chính sách hỗ trợ xuất khẩu một cách đồng bộ và hiệu quả là nhiệm vụ trọng tâm của chính phủ. Các chính sách này không nên chỉ tập trung vào ưu đãi thuế mà cần tạo ra một hệ sinh thái phát triển bền vững cho ngành. Trọng tâm cần đặt vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và đảm bảo một khuôn khổ pháp lý minh bạch, có tính dự đoán cao. Việc chủ động rà soát và điều chỉnh các quy định trong nước để phù hợp với cam kết WTO về dịch vụ viễn thông sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Một chiến lược quan trọng khác là thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) một cách có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, có cam kết chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực. Chính phủ cần đóng vai trò là 'khách hàng lớn', tiên phong trong việc ứng dụng các sản phẩm và dịch vụ CNTT trong nước, từ đó tạo thị trường và bệ phóng cho các doanh nghiệp vươn ra thế giới. Hơn nữa, các chương trình xúc tiến thương mại cần được tổ chức chuyên nghiệp hơn, giúp doanh nghiệp kết nối trực tiếp với các thị trường và đối tác tiềm năng.

3.1. Giải pháp thu hút đầu tư nước ngoài FDI có chọn lọc

Chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) cần chuyển từ 'số lượng' sang 'chất lượng'. Thay vì thu hút đầu tư bằng mọi giá, Việt Nam nên tập trung vào các tập đoàn công nghệ lớn có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa. Các chính sách ưu đãi cần gắn với các điều kiện cụ thể về chuyển giao công nghệ, tỷ lệ nội địa hóa, phát triển R&D và đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ. Kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy, việc kết hợp FDI với các doanh nghiệp trong nước đã tạo ra một hệ sinh thái công nghệ mạnh mẽ, giúp các công ty nội địa nhanh chóng học hỏi và lớn mạnh.

3.2. Tận dụng cam kết WTO về dịch vụ viễn thông để tăng trưởng

Việt Nam cần khai thác triệt để các cam kết WTO về dịch vụ viễn thông. Điều này bao gồm việc thực hiện đúng lộ trình mở cửa thị trường viễn thông, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài. Đồng thời, cần tận dụng các nguyên tắc của GATS như đối xử tối huệ quốc (MFN) và đối xử quốc gia (NT) để yêu cầu các nước thành viên khác mở cửa thị trường của họ cho các nhà cung cấp dịch vụ Việt Nam. Việc hiểu rõ và vận dụng linh hoạt các quy định của WTO sẽ là công cụ đắc lực để bảo vệ lợi ích và thúc đẩy xuất khẩu.

3.3. Cải cách thủ tục hành chính và môi trường kinh doanh

Môi trường kinh doanh quan liêu, phức tạp là một trong những rào cản lớn nhất. Theo Báo cáo của Ngân hàng Thế giới được trích dẫn trong tài liệu gốc, chỉ số 'Dễ dàng kinh doanh' của Việt Nam còn ở mức thấp. Cần có một cuộc cải cách thực chất, tập trung vào việc đơn giản hóa các thủ tục cấp phép, hải quan, thuế. Việc xây dựng một chính phủ điện tử hiệu quả, cung cấp các dịch vụ công trực tuyến sẽ giúp giảm chi phí, tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp và tăng cường tính minh bạch, qua đó cải thiện đáng kể năng lực cạnh tranh ngành CNTT.

IV. Bí quyết nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt

Bên cạnh sự hỗ trợ từ chính phủ, thành công trong xuất khẩu phụ thuộc chủ yếu vào nỗ lực tự thân của doanh nghiệp. Để nâng cao năng lực cạnh tranh ngành CNTT, các công ty Việt Nam cần có một chiến lược phát triển dài hạn, tập trung vào việc xây dựng các giá trị cốt lõi. Yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất là chất lượng. Việc đầu tư để đạt được các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế như CMMi không chỉ là một chứng chỉ, mà là một cam kết về quy trình làm việc chuyên nghiệp và sản phẩm đáng tin cậy. Thứ hai, doanh nghiệp cần chủ động chuyển dịch lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị. Thay vì chỉ làm gia công, cần mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) để tạo ra các sản phẩm và giải pháp mang thương hiệu Việt. Việc tập trung vào các thị trường ngách và các công nghệ mới như dịch vụ điện toán đám mây hay trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ giúp tránh đối đầu trực tiếp với các ông lớn. Cuối cùng, chiến lược cung cấp dịch vụ xuyên biên giới cần được đầu tư bài bản, từ việc nghiên cứu thị trường, xây dựng kênh phân phối đến dịch vụ chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp, đảm bảo an ninh mạng xuyên biên giới.

4.1. Đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế và an ninh mạng

Trong thương mại dịch vụ, uy tín là vàng. Để xây dựng uy tín, việc tuân thủ các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế là yêu cầu bắt buộc. Các chứng chỉ như CMMi, ISO 27001 (về an ninh thông tin) giúp tạo dựng lòng tin với khách hàng quốc tế. Đặc biệt, trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi, việc đầu tư vào hệ thống an ninh mạng xuyên biên giới vững chắc không còn là một lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết. Doanh nghiệp cần chứng minh cho khách hàng thấy rằng dữ liệu của họ được bảo vệ an toàn ở mức cao nhất.

4.2. Chuyển dịch từ gia công BPO sang dịch vụ giá trị cao

Sự phụ thuộc vào gia công quy trình kinh doanh (BPO) và gia công phần mềm khiến doanh nghiệp Việt mắc kẹt trong bẫy giá rẻ. Con đường để phát triển bền vững là chuyển đổi sang các dịch vụ có hàm lượng chất xám cao hơn. Các lĩnh vực tiềm năng bao gồm tích hợp hệ thống, tư vấn chuyển đổi số, phát triển sản phẩm SaaS (Software as a Service), và cung cấp các dịch vụ điện toán đám mây. Sự chuyển dịch này đòi hỏi đầu tư lớn vào R&D và đào tạo nguồn nhân lực, nhưng sẽ mang lại lợi nhuận và vị thế vững chắc hơn trong dài hạn.

4.3. Chiến lược cung cấp dịch vụ xuyên biên giới thành công

Để thực hiện cung cấp dịch vụ xuyên biên giới hiệu quả, doanh nghiệp không thể chỉ ngồi ở Việt Nam và chờ khách hàng. Cần phải có chiến lược tiếp cận thị trường chủ động: nghiên cứu văn hóa kinh doanh của từng quốc gia, xây dựng đội ngũ bán hàng và hỗ trợ kỹ thuật am hiểu địa phương, và tham gia các triển lãm, hội thảo quốc tế. Ngoài ra, việc thiết lập hiện diện thương mại (Phương thức 3 của GATS) tại các thị trường trọng điểm, như cách VNPT Global đã làm, là một bước đi chiến lược để xây dựng thương hiệu và phục vụ khách hàng tốt hơn.

V. Phân tích kinh nghiệm xuất khẩu viễn thông của Trung Quốc

Nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia đi trước là một phương pháp hiệu quả để rút ra bài học cho Việt Nam, và Trung Quốc là một ví dụ điển hình trong lĩnh vực viễn thông. Từ một thị trường tương đối đóng, Trung Quốc đã vươn lên thành một cường quốc về sản xuất và xuất khẩu thiết bị viễn thông. Thành công này không phải là ngẫu nhiên mà đến từ một chiến lược tổng thể, kết hợp giữa sự bảo hộ có tính toán của chính phủ và năng lực vươn lên mạnh mẽ của doanh nghiệp. Chính phủ Trung Quốc đã thực hiện mở cửa thị trường viễn thông một cách từ từ, có lộ trình, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nội địa như Huawei và ZTE đủ lớn mạnh trước khi phải cạnh tranh toàn diện. Đồng thời, họ sử dụng chính sách thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) một cách khôn ngoan để tiếp thu công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng trong nước. Phân tích của Phan Tiến Dũng (2012) cho thấy, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp tới 88% kim ngạch xuất khẩu công nghệ cao của Trung Quốc. Đây là bài học quý giá về việc tận dụng nguồn lực bên ngoài để xây dựng sức mạnh nội tại.

5.1. Bài học về mở cửa thị trường viễn thông có kiểm soát

Trung Quốc đã không vội vàng tự do hóa hoàn toàn thị trường. Thay vào đó, họ áp dụng một lộ trình mở cửa thị trường viễn thông từng bước. Giai đoạn đầu, họ cho phép các liên doanh, qua đó giúp doanh nghiệp trong nước học hỏi kinh nghiệm quản lý và công nghệ. Việc cải tổ, cơ cấu lại ngành để tạo ra các tập đoàn viễn thông lớn, đủ sức cạnh tranh cũng là một bước đi chiến lược. Cách tiếp cận này giúp ngành viễn thông Trung Quốc tránh được cú sốc khi hội nhập, đồng thời tạo ra một thị trường nội địa đủ lớn làm bệ đỡ cho các doanh nghiệp vươn ra toàn cầu.

5.2. Vai trò của các tập đoàn kinh tế nhà nước Huawei ZTE

Sự trỗi dậy của ngành viễn thông Trung Quốc gắn liền với tên tuổi của các tập đoàn khổng lồ như Huawei và ZTE. Các công ty này ban đầu nhận được sự hỗ trợ lớn từ chính phủ, nhưng thành công của họ đến từ chiến lược kinh doanh sắc bén. Họ tập trung vào R&D (Huawei có tới 48% nhân viên làm R&D), cung cấp sản phẩm với giá cạnh tranh (thường thấp hơn 30% so với đối thủ phương Tây), và ban đầu nhắm vào các thị trường đang phát triển mà các đối thủ lớn bỏ qua. Mô hình này cho thấy vai trò quan trọng của việc xây dựng các 'nhà vô địch quốc gia' đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế.

5.3. Chiến lược kết hợp thu hút FDI và chuyển giao công nghệ

Bài học quan trọng nhất từ Trung Quốc có lẽ là cách họ tận dụng FDI. Họ không chỉ xem FDI là nguồn vốn. Họ coi đó là kênh để tiếp cận công nghệ, xây dựng năng lực sản xuất và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Bằng cách yêu cầu các công ty nước ngoài phải liên doanh hoặc chuyển giao công nghệ, Trung Quốc đã nhanh chóng xây dựng được một nền công nghiệp phụ trợ vững mạnh. Kết quả là, phần lớn các thiết bị viễn thông 'Made in China' xuất khẩu ra thế giới thực chất được sản xuất bởi các công ty có vốn đầu tư nước ngoài, nhưng quá trình này đã giúp nâng cao toàn bộ năng lực cạnh tranh ngành CNTT của quốc gia.

VI. Tương lai xuất khẩu phần mềm Việt Nam trong kỷ nguyên số

Nhìn về tương lai, ngành xuất khẩu dịch vụ viễn thông & CNTT của Việt Nam đang đứng trước những vận hội mới, gắn liền với làn sóng chuyển đổi số toàn cầu. Nhu cầu về các giải pháp công nghệ, phần mềm, và các dịch vụ kỹ thuật số sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ. Đây là cơ hội để xuất khẩu phần mềm Việt Nam thực hiện một bước nhảy vọt về chất, vượt ra khỏi mô hình gia công truyền thống. Các xu hướng công nghệ chủ đạo như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), Dữ liệu lớn (Big Data) và đặc biệt là dịch vụ điện toán đám mây đang định hình lại mọi ngành công nghiệp. Doanh nghiệp Việt Nam nào nắm bắt được những xu hướng này sẽ có lợi thế cạnh tranh rất lớn. Để hiện thực hóa tiềm năng này, cần một chiến lược quốc gia đồng bộ, tập trung vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khuyến khích R&D và đổi mới sáng tạo, đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế để tạo ra một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi. Tương lai của ngành không chỉ nằm ở việc tăng kim ngạch xuất khẩu, mà còn ở việc xây dựng một hệ sinh thái công nghệ Việt Nam vững mạnh, có khả năng tạo ra những sản phẩm và dịch vụ mang tầm vóc toàn cầu.

6.1. Nắm bắt xu hướng chuyển đổi số toàn cầu và AI

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và xu hướng chuyển đổi số toàn cầu đang mở ra một thị trường dịch vụ khổng lồ. Các doanh nghiệp trên toàn thế giới đều cần các giải pháp để số hóa quy trình, phân tích dữ liệu và ứng dụng AI để tối ưu hóa hoạt động. Đây là thị trường mà các công ty phần mềm Việt Nam có thể khai thác. Thay vì chỉ viết code theo yêu cầu, doanh nghiệp có thể phát triển các nền tảng, các giải pháp chuyên sâu cho từng ngành như tài chính, bán lẻ, sản xuất, y tế, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh ngành CNTT.

6.2. Tiềm năng của dịch vụ điện toán đám mây và Big Data

Dịch vụ điện toán đám mây không còn là xu hướng mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số. Thị trường này được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng với tốc độ hai con số. Các doanh nghiệp Việt có thể tham gia vào chuỗi giá trị này ở nhiều cấp độ: từ việc cung cấp dịch vụ quản trị hạ tầng mây (Managed Services), phát triển ứng dụng gốc mây (Cloud-native applications) đến các dịch vụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data analytics) trên nền tảng đám mây. Đây là những lĩnh vực có giá trị gia tăng rất cao.

6.3. Kiến nghị chiến lược cho ngành dịch vụ CNTT TT Việt Nam

Để nắm bắt cơ hội trong tương lai, cần có một chiến lược tổng thể. Một là, đổi mới toàn diện hệ thống giáo dục và đào tạo để cung cấp nguồn nhân lực sẵn sàng cho công nghệ mới. Hai là, ban hành các chính sách hỗ trợ xuất khẩu mạnh mẽ hơn nữa, đặc biệt là các chính sách khuyến khích R&D và thương mại hóa sản phẩm công nghệ. Ba là, xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành CNTT Việt Nam, quảng bá hình ảnh một điểm đến tin cậy về công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bốn là, doanh nghiệp cần chủ động, táo bạo hơn trong việc đầu tư cho công nghệ lõi và mở rộng thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trên phạm vi toàn cầu, khu vực dịch vụ hiện đóng góp khoảng 60% GDP thế giới và chiếm trên 20% tổng kim ngạch thương mại quốc tế với quy mô vượt 2.400 tỷ USD. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tỷ trọng ngành dịch vụ mới chỉ đạt dưới 40% GDP, và kim ngạch xuất khẩu dịch vụ giai đoạn sau khi gia nhập WTO chỉ chiếm xấp xỉ 11% tổng giá trị xuất khẩu toàn quốc. Sự chênh lệch này đặt ra yêu cầu cấp bách phải nghiên cứu chuyên sâu về các ngành có giá trị gia tăng cao như viễn thông và công nghệ thông tin.

Mục tiêu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thương mại dịch vụ quốc tế, phân tích toàn diện thực trạng xuất khẩu dịch vụ viễn thông và phần mềm của Việt Nam trong giai đoạn hội nhập, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp mang tính chiến lược nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát thị trường Việt Nam trong tương quan so sánh với các quốc gia đi trước như Trung Quốc và Ấn Độ. Về mặt thời gian, đề tài khảo sát dữ liệu xuyên suốt từ năm 1996 đến năm 2011, trong đó tập trung sâu vào giai đoạn 2007 - 2011 khi các cam kết mở cửa thị trường theo khuôn khổ WTO bắt đầu phát huy tác động.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc định hình chính sách ngoại thương công nghệ, cung cấp luận cứ thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng doanh thu phần mềm trên 20% mỗi năm và từng bước thu hẹp mức thâm hụt cán cân thanh toán dịch vụ quốc tế của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo, Mô hình Vòng đời sản phẩm quốc tế của Raymond Vernon cùng Khung thể chế thương mại dịch vụ theo Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS) của WTO. Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa bao gồm: dịch vụ viễn thông cơ bản và giá trị gia tăng; sản phẩm phần mềm đóng gói, phần mềm nhúng, phần mềm chuyên dụng theo Quyết định số 128/2000/QĐ-TTg; và 4 phương thức cung ứng dịch vụ quốc tế của GATS (Cung ứng qua biên giới, Tiêu dùng ngoài lãnh thổ, Hiện diện thương mại, Hiện diện thể nhân).

Theo phân loại của GATS, thương mại dịch vụ bao gồm 12 ngành lớn và 155 phân ngành khác nhau. Về mặt giá trị kinh tế, các nghiên cứu quốc tế chỉ ra rằng chi phí dịch vụ cấu thành tới 60% giá trị hàng hóa hoàn chỉnh (trong đó viễn thông và vận tải chiếm khoảng 20% cấu trúc giá thành), khẳng định vai trò đòn bẩy của viễn thông và CNTT đối với toàn bộ nền kinh tế quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hệ thống báo cáo chính thức của Bộ Thông tin và Truyền thông, Tổng cục Thống kê, Dự án Hỗ trợ Thương mại Đa biên MUTRAP III (2009, 2010), cùng các cơ sở dữ liệu quốc tế từ WTO, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU).

Nghiên cứu khảo sát cỡ mẫu gồm 50 doanh nghiệp tiêu biểu trong ngành viễn thông và gia công phần mềm xuất khẩu (chiếm hơn 75% thị phần xuất khẩu toàn ngành). Phương pháp chọn mẫu định ngạch có chủ đích kết hợp phân tầng theo quy mô vốn và thị trường mục tiêu được áp dụng nhằm phản ánh chính xác bức tranh thực tế của ngành. Tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian giai đoạn 1996 - 2011 và phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình đối với Trung Quốc và Ấn Độ. Việc lựa chọn phương pháp này giúp bóc tách các rào cản pháp lý phi thuế quan, đồng thời đánh giá tương quan năng lực giữa doanh nghiệp nội địa với các nhà cung ứng quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, ngành công nghiệp phần mềm đạt tốc độ tăng trưởng doanh thu ấn tượng, duy trì mức bình quân trên 25%/năm trong giai đoạn 2002 - 2011. Kim ngạch xuất khẩu phần mềm tăng vọt từ 10 triệu USD năm 2002 lên hơn 160 triệu USD năm 2010, mở rộng thị phần vững chắc tại thị trường Nhật Bản và Bắc Mỹ.

Thứ hai, thị trường dịch vụ viễn thông chứng kiến bước chuyển dịch công nghệ mạnh mẽ từ 2G lên 3G, thúc đẩy hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài. Doanh nghiệp viễn thông chủ lực như VNPT đã thiết lập hiện diện thương mại tại 5 thị trường gồm Hoa Kỳ, Hồng Kông, Singapore và Cộng hòa Séc, tuy nhiên doanh thu xuất khẩu dịch vụ quốc tế vẫn chiếm tỷ trọng khiêm tốn dưới 15% tổng doanh thu ngành.

Thứ ba, cơ cấu kim ngạch xuất khẩu công nghệ cao của Việt Nam phụ thuộc lớn vào khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chiếm tới 88% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi các doanh nghiệp nội địa chỉ đóng góp khoảng 12%.

Thứ tư, nguồn nhân lực CNTT đối mặt với điểm nghẽn nghiêm trọng về chất lượng; chỉ khoảng 30% nhân sự tốt nghiệp đáp ứng được yêu cầu làm việc quốc tế và tỷ lệ doanh nghiệp đạt chứng chỉ quy trình quản lý chất lượng CMMi cấp độ 3 trở lên chiếm chưa đầy 10%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh những rào cản thể chế và môi trường kinh doanh còn nhiều bất cập. Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới năm 2009, chỉ số thuận lợi kinh doanh của Việt Nam xếp thứ 92 trên 181 quốc gia, trong đó chỉ số bảo vệ nhà đầu tư đứng ở mức rất thấp (hạng 170). Khi đối chiếu với Trung Quốc – quốc gia đạt 72 tỷ USD xuất khẩu thiết bị và dịch vụ viễn thông năm 2005 – có thể thấy Việt Nam còn thiếu các chính sách công nghiệp hỗ trợ tập trung và cơ chế thu hút FDI chuyển giao công nghệ cao.

Toàn bộ diễn biến này được trực quan hóa thông qua Biểu đồ tăng trưởng doanh thu phần mềm 10 năm (2002 - 2011) với đường xu hướng dốc đứng, kết hợp cùng Bảng thống kê kim ngạch xuất nhập khẩu dịch vụ viễn thông giai đoạn 2007 - 2011. Các dữ liệu chứng minh rõ nét rằng Việt Nam cần nhanh chóng chuyển dịch từ mô hình gia công chi phí thấp sang chuỗi giá trị tích hợp giải pháp phần mềm chuyên dụng và dịch vụ số có hàm lượng tri thức cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, cải cách thể chế và đơn giản hóa thủ tục hành chính xuất nhập khẩu dịch vụ: Ban hành quy trình một cửa điện tử chuyên biệt cho sản phẩm và dịch vụ phần mềm số, cắt giảm 50% thời gian thẩm định dự án đầu tư viễn thông ra nước ngoài. Mục tiêu nâng chỉ số môi trường kinh doanh của ngành lên nhóm 60 quốc gia dẫn đầu trước năm 2015, do Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì phối hợp cùng Bộ Công Thương.

Thứ hai, mở rộng mạng lưới khu công viên phần mềm tập trung: Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và mặt bằng ưu đãi tại 5 khu CNTT tập trung tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, áp dụng mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong vòng 15 năm đối với doanh nghiệp xuất khẩu dịch vụ phần mềm, do Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố thực hiện trong lộ trình 2013 - 2018.

Thứ ba, chuẩn hóa năng lực nguồn nhân lực theo tiêu chuẩn quốc tế: Triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu cho 50.000 kỹ sư phần mềm đạt chuẩn CMMi và ngoại ngữ chuyên ngành, nâng tỷ lệ nhân sự CNTT đạt chuẩn quốc tế từ 30% lên 65% vào năm 2020, do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) triển khai.

Thứ tư, hỗ trợ mở rộng hiện diện thương mại tại các thị trường trọng điểm: Khuyến khích các tập đoàn viễn thông nòng cốt thiết lập thêm 10 chi nhánh và văn phòng đại diện tại khu vực ASEAN, Châu Phi và Mỹ Latinh trong giai đoạn 2013 - 2017, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu dịch vụ viễn thông từ 18% đến 20% mỗi năm, do Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước và các doanh nghiệp viễn thông chủ động thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực chứng giúp đánh giá tác động của cam kết GATS/WTO, phục vụ việc xây dựng Chiến lược tổng thể phát triển khu vực dịch vụ quốc gia tầm nhìn 2020.

Nhóm lãnh đạo và chuyên viên chiến lược tại các doanh nghiệp viễn thông, CNTT: Giúp nhận diện rõ nét 4 phương thức thâm nhập thị trường quốc tế, phân tích bài học mở rộng thị phần của các tập đoàn quốc tế để xây dựng phương án xuất khẩu dịch vụ và liên doanh hiệu quả.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị thuộc chuyên ngành Kinh tế quốc tế và Kinh tế đối ngoại, cung cấp khung phương pháp luận kết hợp phân tích case study chuyên sâu.

Nhóm chuyên gia tư vấn đầu tư và phân tích kinh tế: Sử dụng chuỗi số liệu kinh tế giai đoạn 1996 - 2011 và các chỉ số xếp hạng môi trường đầu tư để đánh giá rủi ro, dự báo xu hướng thị trường công nghệ tại các nền kinh tế mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

Bốn phương thức cung ứng dịch vụ quốc tế theo GATS bao gồm những gì?
Hiệp định GATS quy định 4 phương thức: Cung ứng qua biên giới (Mode 1), Tiêu dùng ngoài lãnh thổ (Mode 2), Hiện diện thương mại (Mode 3), và Hiện diện thể nhân (Mode 4). Điển hình tại Việt Nam là việc VNPT Global thành lập 5 công ty con tại Hoa Kỳ, Singapore, Séc theo Mode 3 để trực tiếp kinh doanh dịch vụ viễn thông quốc tế.

Vì sao tỷ trọng xuất khẩu dịch vụ của Việt Nam còn thấp so với tiềm năng?
Trong khi dịch vụ đóng góp khoảng 60% GDP toàn cầu, tỷ trọng này tại Việt Nam chỉ đạt dưới 40% và xuất khẩu dịch vụ chỉ chiếm khoảng 11% kim ngạch xuất khẩu năm 2006. Nguyên nhân chủ yếu do khuôn khổ pháp lý chưa linh hoạt, môi trường kinh doanh xếp hạng 92/181 và doanh nghiệp nội địa chủ yếu làm gia công.

Bài học kinh nghiệm lớn nhất từ Trung Quốc cho ngành viễn thông Việt Nam là gì?
Trung Quốc xuất khẩu tới 72 tỷ USD sản phẩm công nghệ - viễn thông năm 2005 nhờ kết hợp giữa tái cơ cấu các tập đoàn nhà nước lớn và thu hút nguồn vốn FDI chiếm 88% kim ngạch xuất khẩu công nghệ cao. Việt Nam cần tập trung xây dựng các tập đoàn nòng cốt có đủ tiềm lực cạnh tranh toàn cầu.

Nguồn nhân lực ngành phần mềm Việt Nam đang đối mặt với những thách thức nào?
Dù quy mô tăng trưởng nhanh giai đoạn 2002 - 2011, chỉ khoảng 30% nhân sự đáp ứng được chuẩn kỹ năng làm việc quốc tế. Hạn chế lớn nhất nằm ở rào cản ngoại ngữ chuyên ngành và sự thiếu hụt các chứng chỉ kiểm soát chất lượng quốc tế như chuẩn CMMi từ cấp độ 3 đến cấp độ 5.

Việc thực thi cam kết WTO tạo ra thuận lợi gì cho xuất khẩu phần mềm Việt Nam?
Cam kết WTO giúp dỡ bỏ các rào cản phân biệt đối xử qua nguyên tắc Tối huệ quốc (MFN) và mở cửa thị trường theo Điều XVI GATS. Nhờ đó, kim ngạch xuất khẩu phần mềm Việt Nam đã bứt phá từ 10 triệu USD năm 2002 lên hơn 160 triệu USD vào năm 2010.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận về thương mại dịch vụ quốc tế và 4 phương thức cung ứng dịch vụ chuẩn hóa theo GATS/WTO.
• Đánh giá toàn diện thực trạng xuất khẩu dịch vụ viễn thông và phần mềm Việt Nam xuyên suốt giai đoạn 1996 - 2011 với hệ thống dữ liệu thực nghiệm xác thực.
• Tổng kết 4 bài học chiến lược từ kinh nghiệm quốc tế của Trung Quốc và Ấn Độ trong phát triển và mở cửa ngành công nghệ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện thể chế, xây dựng hạ tầng, phát triển nhân lực chất lượng cao đến mở rộng thị trường ngoại thương.
• Định hướng lộ trình phát triển giai đoạn 2013 - 2020 nhằm đưa viễn thông và CNTT trở thành ngành kinh tế mũi nhọn mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn.

Đóng góp trọng tâm của luận văn là xây dựng hệ thống luận cứ khoa học giúp giải quyết bài toán nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ công nghệ cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp hãy khai thác ngay nguồn tư liệu chuyên sâu này để xây dựng chiến lược phát triển bền vững và bứt phá trên thị trường thương mại điện tử quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA XUẤT KHẨU DỊCH VỤ VIỄN THÔNG VÀ PHẦN MỀM TRONG BỐI CẢNH VIỆT NAM HỘI NHẬP WTO 1. Khái niệm về xuất khẩu dịch vụ viễn thông và xuất khẩu phần mềm 1. Các khái niệm liên quan đến dịch vụ viễn thông và dịch vụ phần mềm 1. Khái niệm chung về dịch vụ Xã hội càng phát triển, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao, nhu cầu của con người ngày càng đa dạng và phong phú.

Bên cạnh những sản phẩm, hàng hóa hữu hình, nhu cầu sử dụng các dịch vụ cũng ngày càng gia tăng. Để đáp ứng nhu cầu sử dụng các dịch vụ của con người, các hoạt động cung ứng dịch vụ diễn ra rất đa dạng, ở khắp mọi nơi. Dịch vụ đang được coi là ngành công nghiệp không khói và có vị trí trí đáng kể trong hệ thống các ngành kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới. Chính vì vậy mà có rất nhiều tài liệu nghiên cứu đã bàn đến các khía cạnh khác nhau của khu vực dịch vụ.

Trong thời gian qua, một số tổ chức quốc tế (IMF, WTO,.) đã tổ chức nhiều hội thảo về dịch vụ nhằm đi đến sự thống nhất về khái niệm và phạm vi của dịch vụ, trên cơ sở đó đánh giá xu hướng phát triển của dịch vụ. Tuy nhiên, có một thực tế là cho đến nay chưa có một định nghĩa thống nhất về dịch vụ được thừa nhận trên phạm vi toàn cầu. Hiệp định chung về Thương mại dịch vụ (GATS) của WTO cũng không đưa ra định nghĩa dịch vụ mà chỉ phân loại dịch vụ thành 12 ngành lớn và 155 phân ngành khác nhau. Thực tế này đã khẳng định sự khó khăn này khi đưa ra một định nghĩa về dịch vụ một cách thống nhất.

Do đó, các nhà nghiên cứu thường tập trung tìm những đặc trưng của sản phẩm hàng hóa và sản phẩm dịch vụ để làm cơ sở phân biệt dịch vụ với hàng hóa. Về cơ bản, đó là một cách tiếp 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cận đúng đắn và hợp lý. Để hiểu thêm cách tiếp cận này, đề tài sẽ phân tích rõ hơn một số đặc tính của dịch vụ được nhiều người thừa nhận. Khái niệm thứ nhất, theo nghĩa rộng, dịch vụ được coi là một ngành kinh tế thứ ba.

Theo cách hiểu này thì các hoạt động kinh tế nằm ngoài hai ngành công nghiệp và nông nghiệp được coi là ngành dịch vụ. Như vậy những ngành kinh tế như hàng không, thông tin. đều thuộc lĩnh vực dịch vụ.[1] Khái niệm thứ hai, dịch vụ cũng được hiểu theo nghĩa hẹp là sản phẩm của lao động xã hội, được trao đổi trên thị trường. Nền sản xuất xã hội được chia thành hai lĩnh vực: sản xuất hàng hóa và sản xuất dịch vụ.

Quá trình tạo ra dịch vụ chính là quá trình tương tác giữa ba yếu tố cơ bản: khách hàng (người sử dung dịch vụ), cơ sở vật chất và nhân viên phục vụ. Ba yếu tố đó quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo thành một hệ thống, trong đó dịch vụ là kết quả của sự tương tác trực tiếp giữa khách hàng, nhân viên phục vụ và cơ sở vật chất.[24] Khái niệm thứ ba, theo Mác: Dịch vụ là con đẻ của nền kinh tế sản xuất hàng hoá phát triển mạnh, đòi hỏi một sự lưu thông trôi chảy, thông suốt, liên tục để thoả mãn nhu cầu ngày càng cao của con người thì dịch vụ phát triển. Như vậy, bằng cách tiếp cận dưới góc độ kinh tế, Các Mác đã chỉ ra nguồn gốc ra đời và động lực phát triển của dịch vụ.[25] Tóm lại, cho dù có nhiều quan niệm khác nhau về dịch vụ, nhưng về cơ bản các quan niệm đó giống nhau ở hai điểm: Thứ nhất, dịch vụ là một “sản phẩm”, là kết quả của quá trình lao động và sản xuất nhằm thoả mãn một nhu cầu nào đó của con người. Thứ hai, khác với hàng hoá là vật hữu hình, dịch vụ mang tính vô hình, là phi vật thể.

Từ đó, có thể hiểu: “Dịch vụ là những hoạt động tạo ra các sản phẩm không tồn tại dưới dạng hình thái vật thể, nhằm thoả mãn các nhu cầu trong sản xuất và đời sống con người”. Khái niệm về dịch vụ viễn thông 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Dịch vụ viễn thông được định nghĩa là dịch vụ truyền ký hiệu, tín hiệu, số liệu, chữ viết, âm thanh, hình ảnh hoặc các dạng khác của thông tin giữa các điểm kết cuối của mạng viễn thông. Dịch vụ viễn thông cũng được phân chia thành dịch vụ viễn thông cơ bản và dịch vụ viễn thông giá trị gia tăng. Bên cạnh đó, Pháp lệnh Bưu chính Viễn thông còn bổ sung thêm dịch vụ kết nối internet, dịch vụ truy nhập internet và dịch vụ ứng dụng internet.

Trong đó: + “Dịch vụ cơ bản” là dịch vụ truyền đưa tức thời dịch vụ viễn thông qua mạng viễn thông hoặc Internet mà không làm thay đổi loại hình hoặc nội dung thông tin; + “Dịch vụ giá trị gia tăng” là dịch vụ làm tăng thêm giá trị thông tin của người sử dụng dịch vụ bằng cách hoàn thiện loại hình, nội dung thông tin hoặc cung cấp khả năng lưu trữ, khôi phục thông tin đó trên cơ sở sử dụng mạng viễn thông hoặc Internet; Trong các định nghĩa về viễn thông vừa nêu, tất cả đều có sự thống nhất về khái niệm Viễn thông là sự truyền tải nhiều loại thông tin qua một khoảng cách xa thông qua nhiều hình thức truyền dẫn khác nhau. Bên cạnh đó, cách phân chia dịch vụ viễn thông thành dịch vụ cơ bản và dịch vụ giá trị gia tăng cũng thống nhất giữa quan điểm của WTO và Pháp lệnh Bưu chính Viễn thông của Việt Nam. Tuy nhiên, Pháp lệnh Bưu chính Viễn thông có đề cập thêm các dịch vụ internet, trong khi định nghĩa của Pete Moulton và định nghĩa của WTO không đề cập đến dịch vụ Internet. Khái niệm về dịch vụ công nghệ thông tin Theo từ điển Wikipedia, Công nghệ Thông tin, viết tắt CNTT, (tiếng Anh: Information Technology hay là IT) là một nhánh ngành kỹ thuật sử dụng máy tính và phần mềm để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý, truyền tải và thu thập thông tin.[35] Ở Việt Nam, khái niệm Công nghệ Thông tin được hiểu và định nghĩa trong nghị quyết Chính phủ số 49/CP ngày 04/08/1993: "Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thuật hiện đại - chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông - nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội".

Các lĩnh vực chính của phần mềm bao gồm quá trình tiếp thu, xử lý, lưu trữ và phổ biến hóa âm thanh, phim ảnh, văn bản và thông tin số bởi các vi điện tử dựa trên sự kết hợp giữa máy tính và truyền thông. Trong phạm vi luận văn này, chỉ đề cập đến dịch vụ phần mềm, một bộ phận quan trọng của hoạt động cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin. Phần mềm (tiếng Anh: Computer Software) hay gọi tắt là Phần mềm (Software) là một tập hợp những câu lệnh hoặc chỉ thị (Instruction) được viết bằng một hoặc nhiều ngôn ngữ lập trình theo một trật tự xác định, và các dữ liệu hay tài liệu liên quan nhằm tự động thực hiện một số nhiệm vụ hay chức năng hoặc giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó. Phần mềm thực hiện các chức năng của nó bằng cách gửi các chỉ thị trực tiếp đến phần cứng (hay phần cứng máy tính, Computer Hardware) hoặc bằng cách cung cấp dữ liệu để phục vụ các chương trình hay phần mềm khác.

Phần mềm là một khái niệm trừu tượng, nó khác với phần cứng ở chỗ là “phần mềm không thể sờ hay đụng vào”, và nó cần phải có phần cứng mới có thể thực thi được. Hiểu theo nghĩa hẹp, phần mềm là dịch vụ chương trình để tăng khả năng xử lý của phần cứng của máy tính chẳng hạn như Hệ điều hành. Còn hiểu theo nghĩa rộng, phần mềm là tất cả các kỹ thuật ứng dụng để thực hiện những dịch vụ chức năng cho mục đích nào đó của phần cứng. Với cách hiểu này, phần mềm là một khái niệm không chỉ bao gồm các phần mềm cơ bản, các phần mềm ứng dụng mà còn chỉ cả khả năng, kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng của kỹ sư - người chế ra phần mềm.

Nói tóm lại, trong một hệ thống máy tính, nếu trừ bỏ đi các thiết bị và các loại phụ kiện thì phần còn lại chính là phần mềm. 20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các khái niệm về xuất khẩu dịch vụ viễn thông và xuất khẩu phần mềm 1. Khái niệm xuất khẩu dịch vụ Cùng với quá trình toàn cầu hoá về kinh tế, sự trao đổi dịch vụ ngày càng không chỉ bó hẹp trong phạm vi từng quốc gia, tức là người cung ứng dịch vụ và người tiêu thụ dịch vụ thuộc cùng một nước.

Ví dụ, nếu người bác sỹ là người Trung Quốc cung ứng dịch vụ chữa bệnh cho một bệnh nhân Việt Nam vì mục đích thương mại thì sự trao đổi giữa hai người trong trường hợp này không chỉ đơn thuần diễn ra giữa các cá nhân hay pháp nhân của cùng một quốc gia mà đã có sự tham gia của chủ thể của hai quốc gia khác nhau. Như vậy, thương mại dịch vụ đã chuyển sang một sắc thái mới: thương mại dịch vụ quốc tế. Trên cơ sở định nghĩa về thương mại dịch vụ như đã nêu trên, ta có thể định nghĩa về thương mại dịch vụ quốc tế. Do bản chất của GATS là để điều chỉnh các mối quan hệ thương mại giữa các nước về dịch vụ, và xét theo 4 phương thức cung cấp dịch vụ được dùng để định nghĩa về nó, nên thương mại dịch vụ được nhắc đến trong Hiệp định này chính là thương mại dịch vụ quốc tế chứ không phải hoạt động thương mại dịch vụ mà nhà cung cấp và người tiêu dùng bó hẹp trong phạm vi một quốc gia.

Do đó, ta có thể định nghĩa Thương mại dịch vụ quốc tế là sự trao đổi về dịch vụ giữa pháp nhân hoặc thể nhân trong nước với pháp nhân hoặc thể nhân nước ngoài vì mục đích thương mại.[19] Như vậy, có thể hiểu xuất, nhập khẩu dịch vụ theo 4 phương thức sau: Phương thức 1: Cung ứng dịch vụ qua biên giới. Phương thức này có nghĩa là dịch vụ được cung ứng từ lãnh thổ của nước này sang lãnh thổ một nước khác.