Chương 1 PHÁP LUẬT XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1. VAI TRÕ CỦA CÔNG TÁC XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1. Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đƣờng bộ đảm bảo phát triển bền vững kinh tế - xã hội Bước sang thế kỷ XXI, thế kỷ công nghệ thông tin và kinh tế tri thức, một hệ thống GTĐB hiện đại sẽ tạo đà phát triển cho phát triển kinh tế xã hội, là yếu tố hàng đầu đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và nâng cao hiệu quả kinh tế cho hoạt động kinh doanh của các chủ thể trong cả nước. Trái lại, một hệ thống GTĐB yếu kém, sẽ không đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế, tức là hiệu lưck và hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực GTĐB chưa được đầy đủ và chặt chẽ.
Giao thông vận tải nói chung, GTĐB nói riêng được hình thành trên cơ sở phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội. Bàn về giao thông vận tải, Các Mác đã từng khẳng định: Những quan hệ giữa các quốc gia khác nhau đều phụ thuộc vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và sự phân công lao động và giao thông trong nước của quốc gia đó. Nguyên lý đã được mọi người công nhận. Nhưng không chỉ những mối quan hệ giữa nước này và nước khác mà cả toàn bộ cơ cấu nội bộ của bản thân nước đó, trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, của giao thông trong và ngoài nước đó [53].
Có thể nhận định rằng phát triển GTĐB và phát triển kinh tế - xã hội là hai quá trình có liên quan chặt chẽ với nhau, là điều kiện và tiền đề cho nhau. Xây dựng một mạng lưới GTĐB hoàn thiện chính là tiền đề, điều kiện 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho sự phân bố hợp lý lực lượng sản xuất trên từng địa phương, vùng, miền hay các làng nghề, là sự kết nối giao thương giữa nhân dân các địa phương, và là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển của các vùng kinh tế, đặc biệt là đối với một số địa phương ở các huyện miền núi. Hiện nay, với nền kinh tế - xã hội ngày càng phát triển thì vận tải, giao thương giữa các vùng, miền, các dân tộc càng gia tăng. Do đó, giao thông vận tải luôn phát triển là một quy luật tất yếu.
Tốc độ phát triển kinh tế và phát triển GTĐB phải tỷ lệ thuận với nhau. Để GTĐB là động lực, là mũi nhọn cho sự phát triển kinh tế - xã hội thì phải không ngừng tăng cường sự quản lý của nhà nước trong lĩnh vực GTĐB, và pháp luật GTĐB phải là một công cụ trong quản lý nhà nước, trong đó quy định các chế tài xử phạt vi phạm sẽ là cần thiết cho sự phát triển về GTĐB. Đồng thời pháp luật GTĐB cần được các cơ quan, đơn vị, ngành triển khai kịp thời, nhanh chóng đến các chủ thể khác trong xã hội. Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đƣờng bộ có tác dụng bảo đảm trật tự an toàn xã hội Sử dụng pháp luật GTĐB làm công cụ để thực hiện tác động quản lý lên các khách thể, các chủ thể có thẩm quyền trong lĩnh vực GTĐB hướng tới mục tiêu là đảm bảo cho hoạt động GTĐB được trật tự, an toàn, nhanh chóng, tiện lợi, thông suốt và bảo vệ môi trường.
Do vậy, hoạt động tuần tra kiểm soát, thanh tra, kiểm tra phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật GTĐB của các lực lượng chức năng, các cấp chính quyền phải kịp thời để hạn chế thấp nhất vi phạm, chống được ùn tắc, kiềm chế TNGT đường bộ, ngăn ngừa thiệt hại do TNGT đường bộ gây ra, đảm bảo TTATGT đường bộ và an toàn xã hội. Trật tự an toàn xã hội đảm bảo vững chắc là cơ sở, điều kiện để giữ TTATGT đường bộ, củng cố phát huy tính pháp chế xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực GTĐB. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đƣờng bộ có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng Sự phát triển về kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của mỗi địa phương, tỉnh, thành phố là tiền đề cho việc đảm bảo an ninh quốc phòng.
Bởi lẽ một hệ thống đường bộ thông suốt, an toàn, trật tự, thuận lợi là mục tiêu nhà nước, đồng thời nó cũng là một cơ sở vật chất kỹ thuật quan trọng cho an ninh, quốc phòng. GTĐB nối liền các vùng, miền, các địa phương sẽ giảm bớt chênh lệch về kinh tế, văn hóa xã hội, trình độ giữa các vùng miền, tăng cường giao lưu, đoàn kết giữa các dân tộc, tôn giáo, cộng đồng dân cư, góp phần ổn định chính trị. GTĐB đảm bảo cung cấp hậu cầu, tăng tính cơ động cho các lực lượng an ninh quốc phòng làm nhiệm vụ giữ gìn và bảo vệ chủ quyền, trọn vẹn lãnh thổ, phòng chống mọi hành vi xâm phạm an ninh quốc gia, bảo vệ thành quả cách mạng. PHÁP LUẬT XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1.
Khái niệm Trong một nhà nước, việc quản lý xã hội bằng pháp luật luôn được xen kẽ với việc áp dụng những chế tài xử phạt trong mỗi một lĩnh vực. Nếu không có những quy định cho việc thực hiện các chế tài nghiêm khắc, phù hợp với tính chất và mức độ của hành vi vi phạm, thì sẽ dẫn đến pháp luật khó có thể đi vào cuộc sống và được người dân nghiêm túc thực hiện. Pháp luật và Nhà nước là những hiện tượng đặc biệt luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau. Nhà nước và pháp luật có những nguyên nhân, tiền đề xã hội ngay từ bình minh và trong suốt quá trình vận động, phát triển.
Theo dòng lịch sử, từ xưa đến nay, việc quản lý nhà nước dù là dưới quan điểm đức trị hay pháp trị thì dùng pháp luật quản lý đất nước và sử dụng pháp luật là công cụ để xử lý người không tuân thủ pháp luật luôn là một lựa chọn có hiệu quả để quản lý đất nước, phát triển và ổn định xã hội. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong xã hội hiện đại ngày nay, việc dùng pháp luật để quản lý nhà nước lại càng quan trọng. Để quản lý xã hội nói chung và hoạt động quản lý nói riêng trong từng lĩnh vực thì việc sử dụng các "hình phạt" luôn được lựa chọn để làm cho pháp luật thể hiện được tính nghiêm minh, mọi người phải tôn trọng và thực hiện. Lĩnh vực GTĐB cũng không phải là ngoại lệ.
Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng khẳng định: "Quản lý xã hội bằng pháp luật dưới sự lãnh đạo của Đảng" [43, tr. Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng tiếp tục khẳng định: "Quản lý xã hội bằng pháp luật dưới sự lãnh đạo của Đảng" [44, tr. Để quản lý nhà nước bằng pháp luật có hiệu quả, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đưa ra yêu cầu: "Quản lý xã hội bằng pháp luật đồng thời coi trọng việc giáo dục đạo đức" [45, tr. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng lại tiếp tục đề cao vai trò của pháp luật trong hệ thống các công cụ quản lý xã hội: "Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật.
Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, mọi công dân có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật" [46, tr. Như vậy, từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đến Đại hội IX của Đảng, mục tiêu quản lý xã hội bằng pháp luật là mục tiêu nhất quán. Quan điểm, tư tưởng này của Đảng được thể chế hóa trong Hiến pháp năm 1992 và Nghị quyết sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết 51/2001-QH ngày 25 tháng 12 năm 2001 quy định: "Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa. Các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân phải nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật" [55].
Với sự quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực GTĐB, vấn đề đặt ra là những quy định của nhà nước về vấn đề này như thế nào, luật GTĐB là gì? 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Có thể hiểu: Luật GTĐB là tổng thể các quy định về quy tắc GTĐB; kết cấu hạ tầng GTĐB; phương tiện và người tham gia GTĐB; vận tải đường bộ và quản lý nhà nước về GTĐB. Pháp luật GTĐB có thể khái quát: Pháp luật GTĐB là tổng thể các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành có nội dung điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực GTĐB. Với tư cách là công cụ để Nhà nước quản lý GTĐB thì pháp luật GTĐB có nguồn rất rộng. Đó là các quy phạm pháp luật về đất đai, các quy phạm pháp luật về dân sự, các quy phạm pháp luật về kinh doanh vận tải của các thành phần kinh tế, các quy phạm pháp luật hành chính và tư pháp, các tội phạm trong lĩnh vực GTĐB quy định trong Bộ luật hình sự,… Trong điều kiện hội nhập khu vực và thế giới hiện nay, pháp luật GTĐB còn là các điều ước quốc tế do nước ta tham gia hoặc ký kết.
Vấn đề đặt ra là tại sao Nhà nước phải quản lý lĩnh vực GTĐB? Hoạt động quản lý nhà nước nói chung và quản lý trong một lĩnh vực cụ thể nào đó có thể bằng nhiều phương pháp, cách thức khác nhau. Phổ biến là quản lý bằng phương pháp hành chính, phương pháp kế hoạch chính sách, phương pháp kinh tế và phương pháp tư tưởng. Nhìn chung, Nhà nước phải dùng pháp luật như một công cụ, đồng thời là phương pháp chủ yếu để quản lý xã hội, đó chính là pháp luật.