Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự bùng nổ của Internet và thương mại điện tử (TMĐT) đã thúc đẩy ngành du lịch toàn cầu chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình du lịch trực tuyến (e-tourism). Theo số liệu từ các tổ chức quốc tế (WTTC, eMarketer, Google & Temasek), du lịch trực tuyến tại khu vực Đông Nam Á và Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) ở mức cao. Tại Việt Nam, hơn 80% thị phần đặt phòng và dịch vụ trực tuyến thuộc về các đại lý du lịch trực tuyến (OTA) quốc tế như Agoda, Booking, Traveloka.

Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là trung tâm kinh tế và du lịch hàng đầu cả nước, đón 6,4 triệu lượt khách quốc tế năm 2017 và 7,5 triệu lượt năm 2018 (doanh thu đạt 140 nghìn tỷ đồng). Dù tiềm năng khai thác văn hóa bản địa, ẩm thực và đời sống đô thị rất lớn, các đơn vị kinh doanh dịch vụ lữ hành nội địa vẫn chưa khai thác triệt để các kênh bán tour trực tuyến tự chủ dành cho phân khúc du lịch trải nghiệm ("du lịch bụi", tour xe máy, tour xích lô).

Trước thực tế đó, nhóm tác giả chuyên ngành Thương mại điện tử thuộc Khoa Kinh tế, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đã thực hiện dự án tốt nghiệp: "Xây dựng và phát triển website du lịch Saigon Footsteps".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm:

  1. Nghiên cứu thực trạng thị trường du lịch trực tuyến tại Việt Nam và TP.HCM, khảo sát nhu cầu, hành vi của khách du lịch quốc tế khi đến TP.HCM.
  2. Phân tích môi trường kinh doanh và các đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong phân khúc tour trải nghiệm Sài Gòn (Saigon Riders, XO Tours, Saigon Adventure).
  3. Lập kế hoạch kinh doanh, định vị thương hiệu (STP), xây dựng chiến lược Marketing Mix (4P) kết hợp Digital Marketing (SEO, SEM, Social Media, Email Marketing).
  4. Thiết kế, triển khai và tối ưu hóa hệ thống website thương mại điện tử saigonfootsteps.com bằng CMS WordPress để tiếp nhận đơn đặt tour trực tuyến.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình kinh doanh dịch vụ du lịch trải nghiệm thông qua website thương mại điện tử và giải pháp công nghệ phục vụ vận hành dự án Saigon Footsteps.
  • Phạm vi không gian: Tập trung tại các quận trung tâm và điểm tham quan tiêu biểu của TP.HCM (Quận 1, 3, 4, 5, 6, 7, 10, Tân Bình).
  • Phạm vi thời gian: Dự án được triển khai trong 4 tháng (từ tháng 2/2019 đến tháng 7/2019); dữ liệu khảo sát và vận hành kỹ thuật được thu thập trong giai đoạn tháng 5 – tháng 6/2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và mô hình ứng dụng

  • Khái niệm du lịch trực tuyến (Online Tourism/E-tourism): Ứng dụng công nghệ số và hệ thống thông tin trong toàn bộ chuỗi giá trị dịch vụ du lịch (lữ hành, vận chuyển, lưu trú, ăn uống).
  • Mô hình PESTLE: Phân tích các yếu tố vĩ mô tác động đến hoạt động du lịch tại TP.HCM gồm Chính trị (Political), Kinh tế (Economic), Văn hóa - Xã hội (Social), Công nghệ (Technological), Pháp lý (Legal) và Môi trường (Environmental) gắn với Luật Du lịch 2017.
  • Mô hình 5 áp lực cạnh tranh (Michael Porter): Đánh giá quyền lực nhà cung ứng, quyền lực khách hàng, áp lực từ sản phẩm thay thế, nguy cơ từ đối thủ tiềm năng và mức độ cạnh tranh giữa các đối thủ hiện hữu.
  • Mô hình STP & Ma trận SWOT: Phân khúc thị trường (Segmentation), lựa chọn thị trường mục tiêu (Targeting), định vị sản phẩm (Positioning) và kết hợp các cặp chiến lược S-O, W-O, S-T, W-T.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu thống kê từ Tổng cục Du lịch, Sở Du lịch TP.HCM, Cục TMĐT & CNTT (Bộ Công Thương), các báo cáo của Google, Temasek, Hootsuite và We Are Social.
  • Phương pháp điều tra khảo sát thực nghiệm ($n = 53$): Lập phiếu khảo sát bằng tiếng Anh, thu thập 53 phản hồi từ khách du lịch quốc tế thông qua hình thức trực tuyến (diễn đàn, cộng đồng du lịch) và trực tiếp tại các địa điểm tập trung đông du khách ở TP.HCM.
  • Phương pháp phân tích đối thủ cạnh tranh bằng công cụ số: Sử dụng dữ liệu đo lường từ SimilarWeb (tháng 5/2019) để đối chiếu lưu lượng truy cập của các đơn vị cùng ngành.
  • Phương pháp kỹ thuật phần mềm: Đặc tả yêu cầu chức năng, phi chức năng, xây dựng biểu đồ Use Case toàn hệ thống, biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) và đo lường các chỉ số On-page bằng SEOquake, Google Analytics, Spineditor.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống công nghệ thông tin của dự án được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu giới thiệu tour, tương tác và đặt dịch vụ trực tuyến 100% bằng tiếng Anh:

Hạ tầng và công nghệ nền tảng

  • Hệ quản trị nội dung (CMS): Sử dụng mã nguồn WordPress trên nền tảng ngôn ngữ PHP và hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL (SQL).
  • Tên miền và Hosting: Đăng ký tên miền quốc tế saigonfootsteps.com qua nhà cung cấp Exabytes, cấu hình DNS, quản lý tập tin qua giao thức FTP và cPanel hosting.
  • Bảo mật: Cài đặt chứng chỉ mã hóa SSL (HTTPS) nhằm bảo vệ thông tin giao dịch của khách hàng.

Kiến trúc chức năng và luồng tương tác

  • Phân hệ người dùng (Du khách): Duyệt danh mục tour, xem chi tiết lịch trình, giá bán, hình ảnh và thực đơn; thực hiện đặt tour qua form trực tuyến; tương tác tự động qua Chatbot; liên kết với ứng dụng Hello Talk và Fanpage Facebook; đọc các bài viết cẩm nang (Blog).
  • Phân hệ quản trị (Admin): Quản lý danh mục sản phẩm (thêm, sửa, xóa tour), cập nhật giá tiền, tiếp nhận và xử lý đơn đặt tour, quản trị nội dung bài viết và cấu hình hệ thống plugin.
  • Mô hình hóa hệ thống: Xây dựng sơ đồ Use Case tổng quát, sơ đồ tuần tự (Sequence Diagram) quy trình đặt tour của khách du lịch và quy trình cập nhật dữ liệu của quản trị viên.

Tối ưu hóa hiệu năng và đo lường kỹ thuật

  • Tối ưu tốc độ tải trang: Thực hiện đo lường và tối ưu hóa PageSpeed trên cả hai giao diện máy tính để bàn (desktop) và thiết bị di động (mobile).
  • Tích hợp công cụ phân tích: Cài đặt Google Analytics để theo dõi số người dùng (Users), số phiên truy cập (Sessions); dùng SEOquake để kiểm tra các chỉ số On-page SEO; sử dụng Spineditor để nghiên cứu từ khóa organic search.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu

Chương này tổng quan về sự phát triển của du lịch trực tuyến trên thế giới và tại Việt Nam. Tác giả trình bày lý do thành lập dự án Saigon Footsteps với mục tiêu tạo ra môi trường trải nghiệm thực tế cho sinh viên, đồng thời cung cấp các gói tour xe máy giúp du khách quốc tế khám phá Sài Gòn chân thực.

Thành viên sáng lập Tỷ lệ góp vốn Chức vụ đảm nhiệm Nhiệm vụ chính
Lê Duy Thuận 40% Giám đốc điều hành (CEO) Lập kế hoạch kinh doanh, quản lý tài chính, nhân sự, điều hành chung
Lê Bình Nguyên 30% Quản lý bán hàng & Marketing Lập kế hoạch tiếp thị, phụ trách Facebook Marketing, chụp/chỉnh sửa ảnh
Nguyễn Thành Lộc 30% Quản lý kỹ thuật Thiết kế và quản trị website, dựng video, hỗ trợ kỹ thuật quảng cáo

Tổng nguồn vốn khởi điểm của dự án được phân bổ cho các hạng mục: thiết kế website (1.000.000 VNĐ), xây dựng Fanpage (300.000 VNĐ), tuyển dụng (100.000 VNĐ), đào tạo (100.000 VNĐ) và các chi phí vận hành khác.

Chương 2: Phân tích thị trường

Tác giả phân tích bức tranh toàn cảnh ngành du lịch TP.HCM, đánh giá các yếu tố PESTLE và 5 áp lực cạnh tranh.

Danh mục 7 gói tour chủ lực của Saigon Footsteps:

  1. Saigon Street Food Tour (40 USD/người): Trải nghiệm 6 món ăn, 3 đồ uống bằng xe máy trong 4 giờ, đi qua 6 khu phố và chợ hoa Hồ Thị Kỷ.
  2. Saigon City Tour (45 USD/người): Tour nửa ngày tham quan Nhà thờ Đức Bà, Bưu điện Trung tâm, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh, Dinh Thống Nhất, Chợ Bến Thành.
  3. Student City Tour (35 USD/người): Tour 4 giờ thiết kế linh hoạt, hướng đến giao lưu văn hóa và tìm hiểu lịch sử, kiến trúc.
  4. Saigon After Dark (43 USD/người): Tour đêm từ 17:30 đến 21:30 qua cầu Thủ Thiêm, thưởng thức bia tại quán bar sân thượng, ăn bò kho và kem dừa.
  5. Saigon Cyclo Tour (25 USD/người): Khám phá Sài Gòn bằng xích lô với 3 tùy chọn lộ trình (khu phố Tàu, di tích lịch sử hoặc chợ hoa/phố phụ tùng).
  6. Vegan Food Tour (40 USD/người): Tour ẩm thực chay tại 5 điểm dừng với hơn 6 món ăn thuần chay.
  7. Saigon Unseen (35 USD/người): Khám phá các góc khuất, chung cư cũ Nguyễn Thiện Thuật, chợ phụ tùng, kết thúc bằng món Phở bò.

Kết quả phân tích 53 phiếu khảo sát:

  • Du khách châu Á chiếm tỷ trọng cao nhất, theo sau là du khách từ châu Âu và châu Mỹ.
  • Điểm đến ưa thích: Các di tích lịch sử - kiến trúc (Nhà thờ Đức Bà, Bảo tàng, Chợ Bến Thành) và các quán ăn đường phố truyền thống.
  • Thời gian du lịch cao điểm tập trung vào các tháng cuối năm và đầu năm sau.
  • Đa số khách quốc tế ưu tiên đặt tour có hướng dẫn viên qua website do lo ngại rào cản ngôn ngữ, giao thông và tính minh bạch về giá.

Phân tích ma trận SWOT:

  • Điểm mạnh (S): Giá tour cạnh tranh hơn đối thủ; dịch vụ chăm sóc linh hoạt; có đội ngũ kỹ thuật tự xây dựng website và chụp ảnh chuyên nghiệp miễn phí cho khách.
  • Điểm yếu (W): Vốn ít; thương hiệu mới; các kênh marketing chưa có độ phủ rộng.
  • Cơ hội (O): Du lịch TP.HCM tăng trưởng đều đặn; chính sách visa thuận lợi; TMĐT phát triển mạnh.
  • Thách thức (T): Cạnh tranh gay gắt từ các đơn vị lâu năm (Saigon Riders, XO Tours, Saigon Adventure); hạ tầng giao thông đô thị còn ùn tắc; thời tiết mùa mưa ảnh hưởng đến lịch trình tour xe máy.

Chương 3: Kế hoạch kinh doanh Sài Gòn Footsteps

Chương này xây dựng chi tiết kế hoạch vận hành:

  • Kế hoạch Marketing: Áp dụng Marketing Mix 4P (chiến lược giá thâm nhập, sản phẩm tour độc đáo kèm chụp ảnh, kênh phân phối trực tiếp qua website/Fanpage, xúc tiến qua SEO/SEM/Email Marketing). Khai thác ứng dụng Hello Talk để kết nối du khách nước ngoài học tiếng và tìm bạn đồng hành.
  • Quản trị nhân sự & rủi ro: Tuyển dụng hướng dẫn viên là sinh viên giỏi tiếng Anh từ các trường đại học; lập bảng tiêu chuẩn công việc và phương án dự phòng rủi ro về an toàn giao thông, vệ sinh thực phẩm, thời tiết.
  • Kế hoạch tài chính & trách nhiệm xã hội (CSR): Dự toán doanh thu, chi phí giai đoạn 2019–2021; trích một phần lợi nhuận tham gia các hoạt động cộng đồng, giữ gìn môi trường du lịch văn minh.

Chương 4: Đặc tả thiết kế hệ thống công nghệ thông tin

Tác giả trình bày các thông số kỹ thuật, cấu hình hosting, cơ sở dữ liệu và các giao diện hoàn chỉnh của website saigonfootsteps.com. Hệ thống ghi nhận các kết quả đo lường lưu lượng truy cập ban đầu qua Google Analytics trong tuần từ ngày 15/6 đến 21/6/2019, phân tích các chỉ số On-page bằng SEOquake và thứ hạng từ khóa qua Spineditor.

Kết quả và đóng góp

Kết quả đạt được

  • Hệ thống phần mềm hoàn chỉnh: Xây dựng thành công website thương mại điện tử saigonfootsteps.com bằng WordPress, tích hợp bảo mật SSL, hỗ trợ giao diện responsive trên máy tính và thiết bị di động.
  • Bộ sản phẩm thương mại: Hoàn thiện 7 chương trình tour chuyên biệt (Street Food, City Tour, Student Tour, After Dark, Cyclo Tour, Vegan Food, Saigon Unseen) với biểu giá từ 25 đến 45 USD/người.
  • Kế hoạch tiếp thị đa kênh: Xây dựng Fanpage Facebook, triển khai chiến dịch định vị từ khóa SEM, thiết lập quy trình gửi Email Marketing và liên kết với ứng dụng Hello Talk.
  • Bộ dữ liệu thị trường: Phân tích thực nghiệm từ 53 mẫu khảo sát du khách quốc tế và số liệu phân tích lưu lượng từ SimilarWeb về các đối thủ cạnh tranh trên địa bàn TP.HCM.

Đóng góp thực tiễn

  • Đồ án cung cấp một mô hình kinh doanh du lịch trải nghiệm quy mô nhỏ (Start-up) kết hợp trực tiếp giữa kiến thức chuyên ngành Thương mại điện tử và lĩnh vực lữ hành.
  • Đề xuất giải pháp tạo việc làm bán thời gian và môi trường thực hành ngoại ngữ cho sinh viên thông qua vai trò hướng dẫn viên du lịch bằng xe máy.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế

  • Nguồn vốn khởi nghiệp còn hạn chế, dẫn đến ngân sách dành cho các chiến dịch quảng cáo trả phí (Google Ads, Facebook Ads) chưa lớn.
  • Nhân sự nòng cốt chỉ gồm 3 thành viên phải kiêm nhiệm nhiều vai trò từ quản trị, kỹ thuật, marketing đến chăm sóc khách hàng.
  • Mẫu khảo sát thị trường ($n = 53$) còn khiêm tốn về mặt quy mô thống kê.
  • Website mới đưa vào vận hành nên độ uy tín tên miền (Domain Authority) và lượng truy cập tự nhiên (Organic Search) cần thêm thời gian để tích lũy.

Hướng phát triển

  • Mở rộng thêm các tuyến tour sinh thái và văn hóa tại các vùng ven TP.HCM (Củ Chi, Cần Giờ, Đồng Nai).
  • Mở rộng tệp khách hàng sang các thị trường châu Á (Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc) thông qua việc tuyển dụng hướng dẫn viên đa ngôn ngữ.
  • Tích hợp cổng thanh toán trực tuyến tự động (thẻ quốc tế, ví điện tử) và hệ thống CRM quản lý thông tin khách hàng chuyên nghiệp.
  • Mở rộng các kênh truyền thông số sang nền tảng Twitter và xây dựng kênh video trên YouTube.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Thương mại điện tử, Quản trị dịch vụ du lịch & lữ hành, Quản trị kinh doanh: Tham khảo phương pháp xây dựng kế hoạch kinh doanh dịch vụ kết hợp triển khai website thực tế.
  • Người khởi nghiệp trong lĩnh vực du lịch lữ hành: Tham khảo cách thức đóng gói tour trải nghiệm ngách, cách xây dựng bảng giá, phương án quản trị rủi ro và mô hình vận hành nhóm lữ hành bằng xe máy.
  • Các đề tài ứng dụng CNTT trong kinh doanh: Tham khảo quy trình thiết lập, tối ưu hóa giao diện và đo lường website TMĐT bằng các công cụ chuyên dụng (Google Analytics, SEOquake, SimilarWeb).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nhân sự và vốn đầu tư ban đầu của dự án Saigon Footsteps được phân bổ như thế nào?

Dự án do 3 sinh viên chuyên ngành Thương mại điện tử thành lập: Lê Duy Thuận (CEO, góp 40% vốn), Lê Bình Nguyên (Sales & Marketing, góp 30% vốn) và Nguyễn Thành Lộc (Kỹ thuật, góp 30% vốn). Nguồn vốn ban đầu dùng để chi trả cho các hạng mục: thiết kế website (1.000.000 VNĐ), xây dựng Fanpage (300.000 VNĐ), chi phí tuyển dụng (100.000 VNĐ), đào tạo (100.000 VNĐ) và các chi phí dự phòng khác.

2. Dự án Saigon Footsteps cung cấp những gói tour cụ thể nào và mức giá ra sao?

Website thương mại hóa 7 gói tour du lịch khám phá Sài Gòn bằng tiếng Anh:

  • Saigon Street Food Tour: 40 USD/người.
  • Saigon City Tour: 45 USD/người.
  • Student City Tour: 35 USD/người.
  • Saigon After Dark: 43 USD/người.
  • Saigon Cyclo Tour: 25 USD/người.
  • Vegan Food Tour: 40 USD/người.
  • Saigon Unseen: 35 USD/người.

3. Khảo sát 53 du khách quốc tế mang lại những phát hiện quan trọng nào cho dự án?

Khảo sát chỉ ra rằng du khách châu Á, châu Âu và châu Mỹ chiếm tỷ trọng lớn khi đến TP.HCM; họ có xu hướng tìm kiếm trải nghiệm văn hóa bản địa, ẩm thực đường phố và các công trình lịch sử thay vì các nhà hàng sang trọng. Hầu hết du khách ưu tiên đặt tour có người hướng dẫn qua website có giao diện chuyên nghiệp để đảm bảo an toàn, nắm rõ thông tin và tránh tình trạng phát sinh chi phí.

4. Nền tảng công nghệ và công cụ nào đã được sử dụng để xây dựng và đo lường website?

Website được phát triển trên nền tảng CMS WordPress (sử dụng ngôn ngữ PHP và cơ sở dữ liệu MySQL), đăng ký tên miền tại Exabytes và cài đặt chứng chỉ bảo mật SSL. Nhóm tác giả sử dụng Google Analytics để theo dõi lưu lượng truy cập (Users, Sessions), SEOquake để phân tích On-page SEO, Spineditor để nghiên cứu từ khóa và SimilarWeb để đánh giá lưu lượng truy cập của các đối thủ cạnh tranh.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Xây dựng và phát triển website du lịch Saigon Footsteps" đã giải quyết trọn vẹn cả hai khía cạnh: xây dựng mô hình kinh doanh dịch vụ lữ hành trải nghiệm và triển khai hoàn chỉnh một website thương mại điện tử chuyên biệt bằng tiếng Anh. Đề tài vận dụng bài bản các công cụ phân tích quản trị (PESTLE, Porter 5 Forces, SWOT, STP, 4P) kết hợp chặt chẽ với hạ tầng CNTT (WordPress, PHP, MySQL, SSL, Google Analytics). Đây là công trình nghiên cứu ứng dụng có tính thực tiễn cao, phản ánh đúng năng lực chuyên môn của sinh viên ngành Thương mại điện tử trong việc hiện thực hóa một dự án kinh doanh số.