CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THƯƠNG HIỆU VÀ XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU 1. KHÁI QUÁT VỀ THƯƠNG HIỆU 1. Khái niệm thương hiệu Từ thương hiệu – Brand có nguồn gốc từ chữ brandr nghĩa là đóng dấu (theo tiếng Ai-xơ-len cổ), xuất phát từ thời xa xưa khi những chủ trang trại chăn nuôi muốn phân biệt đàn cừu của mình với những đàn cừu khác, họ đã dùng một con dấu bằng sắt nung đỏ đóng trên lưng từng con cừu một, thông qua đón khẳng định giá trị hàng hóa và quyền sở hữu của mình. Như vậy thương hiệu xuất hiện từ nhu cầu tạo ra sự khác biệt cho sản phẩm của nhà sản xuất.
Còn theo Hiệp Hội Marketing Hoa Kỳ (American Marketing Association): “Thương hiệu là một cái tên, từ ngữ, ký hiệu, biểu tượng hoặc hình vẽ, kiểu thiết kế,. hoặc tập hợp tất cả các yếu tố trên nhằm xác định và phân biệt hàng hoá hoặc dịch vụ của một người bán hoặc nhóm người bán với hàng hoá và dịch vụ của các đối thủ cạnh tranh" [7]. Tuy nhiên, đến cuối thế kỷ XX, cùng với sự ra đời và phát triển của ngành tiếp thị, quan điểm về thương hiệu đã có nhiều thay đổi. Theo quan điểm mới – quan điểm tổng hợp, đại diện bởi các chuyên gia hàng đầu thế giới về marketing như Philip Kotler, Kevin Keller, David Aaker,…thì thương hiệu không chỉ là một cái tên hay một biểu tượng mà nó phức tạp nhiều hơn.
Thương hiệu là một tập hợp các thuộc tính cung cấp cho khách hàng mục tiêu các giá trị mà họ đòi hỏi. Điều này có nghĩa là, thương hiệu không phải là một thành phần của sản phẩm mà chính sản phẩm với vai trò chủ yếu là cung cấp lợi ích chức năng cho người tiêu dùng là một thành phần của thương hiệu. Điều này có nghĩa là cùng với các sản phẩm, các thành phần khác còn lại trong Marketing Mix – Tiếp thị Luan van 7 hỗn hợp (bao gồm sản phẩm, giá cả, quảng cáo, truyền thông, chiêu thị…) cũng chỉ là các thành phần của một thương hiệu. Ở Việt Nam, thương hiệu còn có thế hiểu một cách tương đối như sau: “Thương hiệu, trước hết là một thuật ngữ dùng nhiều trong marketing; là hình tượng về một cơ sở sản xuất, kinh doanh (gọi tắt là DN) hoặc hình tượng về một loại hoặc một nhóm hàng hóa, dich vụ, là tập hợp các dấu hiệu để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của DN này với hàng hóa, dịch vụ của DN khác”.
Như vậy, thương hiệu luôn luôn gắn với các hàng hóa, dịch vụ đi kèm, thương hiệu sẽ không tồn tại nếu thiếu các yếu tố hỗ trợ là hàng hóa và dịch vụ. Trên thực tế trong lĩnh vực kinh doanh thì thuật ngữ thương hiệu được hiểu theo hai quan điểm sau: Thứ nhất: thương hiệu bao gồm các yếu tố hữu hình. Đó là vật chất, âm thanh có thể nhìn thấy bằng mắt thường và nghe được bằng tai, là hình tượng về hàng hóa và dịch vụ hoặc DN. Thứ hai: thương hiệu còn bao gồm các yếu tố vô hình, nó còn chứa đựng các yếu tố “ẩn” quan trọng đảm bảo về chất lượng hàng hóa, dịch vụ, văn hóa của DN, những lợi ích, sự hài lòng mà khách hàng cảm nhận được sẽ làm cho chúng được nhận diện dễ dàng và khác biệt hóa đối với các sản phẩm, dịch vụ cùng loại 1.
Các yếu tố cấu thành thương hiệu - Nhãn hiệu: là những dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ cùng loại của các cơ sở sản xuất, kinh doanh khác nhau. Nhãn hiệu hàng hóa có thể là từ ngữ, hình ảnh, biểu tượng hoặc kết hợp lại bằng một hay nhiều màu sắc. - Câu khẩu hiệu (Slogan): là một từ, cụm từ, một câu, một âm thanh phản ánh đặc trưng của DN có khả năng in sâu vào trí nhớ của người tiêu dùng. - Tên gọi xuất xứ hàng hóa: là tên địa lý của nước, địa phương dùng để Luan van 8 chỉ xuất xứ của sản phẩm từ địa phương với điều kiện những sản phẩm này có đặc tính dựa trên các điều kiện địa lý độc đáo, ưu việt của địa phương.
- Tên thương mại: là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh. Là tập hợp các ký hiệu (chữ cái, có thể kèm theo các chữ số) phát âm được, có thể phân biệt với chủ thể kinh doanh nhác và được bảo hộ sau khi đăng ký bảo hộ. - Kiểu dáng công nghiệp: là hình dáng bên ngoài của sản phẩm, được thể hiện bằng đường nét, hình khối, màu sắc hoặc sự kết hợp các yếu tố đó. Giá trị của thương hiệu Sản phẩm hữu hạn còn thương hiệu là vô tận.“Giá trị thương hiệu là một tập hợp nhãn hiệu, những tài sản liên quan đến nhãn hiệu, đó là tên và biểu tượng (hay ký hiệu), cái đó được thêm vào hay trừ đi từ việc cung cấp giá trị bởi sản phẩm hoặc dịch vụ từ nhà sản xuất hoặc khách hàng của nhà sản xuất cho những tài sản hoặc tiền nợ nằm dưới giá trị thương hiệu, chúng phải được liên kết với tên và biểu tượng của thương hiệu.
Nếu tên và biểu tượng cần thay đổi, thì một ít hoặc tất cả các tài sản hoặc tiền nợ có thể bị ảnh hưởng hoặc thậm chí mất, mặc dù có thể thay đổi bởi một tên hoặc biểu tượng mới”[1]. Giá trị của thương hiệu dịch vụ được hình thành từ 4 thành phần chính: Sự nhận biết về thương hiệu:thương hiệu tồn tại trong tâm trí khách hàng. Chất lượng cảm nhận được: chất lượng được coi là một trong những giá trị quan trọng và đưa vào nhiệm vụ của công ty. Chất lượng cảm nhận được có vị trí như là trọng tâm đánh dấu sự khác biệt Sự trung thành của khách hàng với thương hiệu: lòng trung thành của khách hàng tạo nên uy tín của thương hiệu.
lòng trung thành với thương hiệu được xem là trung tâm của các chương trình tạo dựng giá trị thương hiệu Thương hiệu tạo ra nhận thức về niềm tin của người tiêu dùng: đối với Luan van 9 sản phẩm và dịch vụ mà DN cung ứng. Giá trị của một thương hiệu là triển vọng lợi nhuận mà thương hiệu đó có thể đem lại cho nhà đầu tư trong tương lai. Nói cách khác, thương hiệu dù chỉ là những từ ngữ, hình ảnh, biểu tượng, màu sắc được kết hợp để thể hiện tên gọi, xuất xứ, địa chỉ của sản phẩm, của DN nhưng nó là một phần tài sản quan trọng của DN. Ðây chính là tài sản vô hình được xây dựng, tích tụ một cách có ý thức trong một quá trình phát triển của DN.
“Khách hàng tìm đến bạn, hỏi mua đúng mặt hàng có mang thương hiệu họ tin cậy, không cần nhòm ngó các sản phẩm khác cùng loại", ông Spence Higgins, giám đốc tiếp thị ở cửa hàng Beaulieu Rugs tại Dalton, bang Georgia nhận xét. Thương hiệu nổi tiếng cũng còn là chìa khoá mở cửa ra những thị trường mới. "Nếu không có thương hiệu tốt, chúng tôi không thể nào vào các trung tâm thương mại sang trọng bán hàng, dù chi phí thuê mướn mặt bằng ở những nơi ấy không rẻ chút nào", Bud Young, Phó chủ tịch tiếp thị kinh doanh của Công ty CapelInc tại Troy, bang North Carolina cho biết. “Trên thực tế, thiết kế và phát triển một sản phẩm không khó.
Nếu không là người nghĩ ra đầu tiên thì DN vẫn có những điều kiện để dễ dàng bắt chước. Thế nhưng đưa các sản phẩm mới này ra thị trường lại là một vấn đề vô cùng khó khăn nếu không có sự "hậu thuẫn" của một tên tuổi lớn, của một thương hiệu đã thành danh”[4]. Vì vậy, thương hiệu còn giúp gia tăng mức độ tiếp nhận và thu hút khách hàng cao hơn. Đặc điểm của 1 thương hiệu mạnh Là một thương hiệu lớn: khách hàng luôn qui đổi giữa sức mạnh và độ lớn,thương hiệu mạnh phải được phân phối và hiện diện ở những nơi cần thiết.
Chất lượng cao: theo suy nghĩ của khách hàng thì không có thương hiệu mạnh nào mà chất lượng không tốt. Tạo ra sự khác biệt: một thương hiệu mạnh phải có những đặc tính mà khách hàng cảm nhận nó khác với các thương hiệu khác. Luan van 10 Khả năng nhận biết bởi khách hàng: thương hiệu mạnh có khả năng tạo ra những cảm nhận của khách hàng như: “đó là thương hiệu của tôi” hoặc “đây là thương hiệu đáp ứng được nhu cầu của tôi” so với các thương hiệu yếu. Tạo ra sự thu hút đối với thương hiệu: thương hiệu mạnh phải tạo ra được những cảm xúc mà khi khách hàng nhìn thấy thương hiệu hay sử dụng sản phẩm.
Tạo được sự trung thành thương hiệu: đây chính là mục đích của tất cả các hoạt động xây dựng thương hiệu. Chức năng của thương hiệu a. Chức năng nhận biết và phân biệt Là khả năng nhận biết được của thương hiệu, là yếu tố không chỉ quan trọng cho người tiêu dùng mà còn cho cả DN trong quản trị và điều hành hoạt động của mình. Thông qua thương hiệu người tiêu dùng và nhà sản xuất có thể dễ dàng phân biệt hàng hóa của DN này so với DN khác.
Thương hiệu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phân đoạn thị trường của DN. Mỗi hàng hóa mang thương hiệu khác nhau sẽ đưa ra những thông điệp khác nhau dựa trên những dấu hiệu nhất định nhằm đáp ứng những nhu cầu của người tiêu dùng và thu hút sự chú ý của những tập hợp khách hàng khác nhau. Khi hàng hóa càng phong phú, đa dạng thì chức năng phân biệt càng trở nên quan trọng. “Mọi dấu hiệu gây khó khăn khi phân biệt sẽ làm giảm uy tín và cản trở sự phát triển của thương hiệu, trong thực tế lợi dụng sự dễ nhầm lẫn của các dấu hiệu tạo nên thương hiệu, nhiều DN có ý đồ xấu đã tạo ra những dấu hiệu gần giống với thương hiệu nổi tiếng để cố tạo ra sự nhầm lẫn cho người tiêu dùng”[2].
Chức năng thông tin và chỉ dẫn Thông qua những hình ảnh, ngôn ngữ hoặc các dấu hiệu khác, người tiêu dùng có thể nhận biết được phần nào về giá trị sử dụng và công dụng của hàng hóa. Những thông tin về nơi sản xuất, đẳng cấp của hàng hóa cũng như điều Luan van 11 kiện tiêu dùng …cũng phần nào được thể hiện qua thương hiệu. Vì vậy các thông tin về thương hiệu cần phải thể hiện rõ ràng, cụ thể, phong phú, đa dạng và có thể nhận biết, phân biệt nhằm tạo ra sự thành công cho một thương hiệu.