Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là CBLĐQL các cấp trong giai đoạn hiện nay thu hút nhiều cơ quan và các nhà khoa học nghiên cứu từ những góc độ khác nhau, ở các địa bàn khác nhau. Kết quả nghiên cứu của nhiều công trình đã được công bố trên sách, báo, tạp chí và được thể hiện trong các tham luận hội thảo khoa học, luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ. Sau đây là một số công trình tiêu biểu: 1. CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC TRONG NƯỚC 1.
Đề tài khoa học - Đề tài khoa học cấp Nhà nước KX.09, “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân” của Bộ Nội vụ (2002-2004) [122]. Đề tài nêu bật sự cần thiết phải xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân. Trong đó, đề cập đến một số tiêu chuẩn và giải pháp xây dựng đội ngũ CBLĐQL các cấp trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa (XHCN) của dân, do dân và vì dân hiện nay, nhấn mạnh những quy định về pháp lý đối với trách nhiệm cá nhân từng chức danh CBLĐQL và đề xuất các giải pháp về đào tạo, bồi dưỡng những cán bộ này, theo chức danh cán bộ thay vì đào tạo, bồi dưỡng chung tất cả cán bộ ở các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng, Nhà nước hiện nay. Một số kết quả nghiên cứu của đề tài rất bổ ích cho việc thực hiện luận án, nhất là về đề xuất giải pháp đào tạo, bồi dưỡng CBLĐQL chuyên trách công tác TĐKT theo chức danh.
9 - Đề tài khoa học xã hội cấp Nhà nước giai đoạn 2001-2005, KX. 6, Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước do Vũ Văn Hiền làm Chủ nhiệm [70]. Các nhà khoa học đã làm sâu sắc hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng đội ngũ CBLĐQL nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước; phân tích, đánh giá sâu sắc thực trạng đội ngũ CBLĐQL ở nước ta hiện nay, chỉ ra ưu, khuyết điểm, nguyên nhân, nhấn mạnh nguyên nhân của khuyết điểm. Đồng thời, khẳng định nguyên nhân chủ yếu của những ưu điểm và khuyết điểm của đội ngũ CBLĐQL thuộc về những ưu, khuyết điểm của công tác cán bộ.
Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp chủ yếu xây dựng đội ngũ CBLĐQL đáp ứng yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, hội nhập quốc tế. Nhiều nội dung của đề tài có giá trị tham khảo quan trọng đối với luận án để đề xuất các giải pháp xây dựng đội ngũ CBLĐQL chuyên trách công tác TĐKT. - Đề tài khoa học xã hội cấp Nhà nước giai đoạn 2001-2005, KX. 07, Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, do Thang Văn Phúc làm chủ nhiệm [121].
Các nhà khoa học đã luận giải sâu sắc những vấn đề lý luận về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong giai đoạn hiện nay, khảo sát, đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức và thể chế quản lý cán bộ, công chức hiện nay; đưa ra những kinh nghiệm về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức của một số nước trên thế giới. Một nội dung quan trọng được trình bày là tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, trong đó đã phân tích quan điểm của Người về vai trò, phương pháp xây dựng đội ngũ cán bộ; phân tích nội dung, các quan điểm và nguyên tắc đổi mới cán bộ và công 10 tác cán bộ của Đảng ta hiện nay. Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu tham khảo bổ ích đối với tác giả luận án trong việc làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn của luận án. - Đề tài khoa học cấp bộ năm 2011, Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý theo chức danh tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, do Trần Minh Tuấn làm chủ nhiệm [144].
Đề tài đã luận giải rõ yêu cầu cấp thiết hiện nay về đào tạo, bồi dưỡng CBLĐQL theo chức danh; công tác đào tạo, bồi dưỡng CBLĐQL theo chức danh tại Học viện từ 2005 đến nay – thực trạng và những vấn đề đặt ra cần giải quyết; quan điểm và những giải pháp nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng CBLĐQL theo chức danh tại Học viện. Trong đó, một số giải pháp có giá trị: xác định đối tượng và mục tiêu đào tạo; đổi mới chương trình đào tạo; phân định rõ các chương trình đào tạo và các chương trình bồi dưỡng; mỗi chương trình đào tạo, bồi dưỡng phải hướng tới một loại đối tượng cụ thể và từng chức danh; chương trình đào tạo, bồi dưỡng phải đa dạng, mang tính “mềm” và phải tiến tới theo nhu cầu của người học, sát với từng chức danh đào tạo; phải nâng cao chất lượng giảng viên, báo cáo viên và đổi mới quá trình dạy và học theo hướng tích cực… Kết quả nghiên cứu của đề tài có giá trị tham khảo tốt để tác giả luận án làm rõ cơ sở lý luận và giải pháp đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng CBLĐQL chuyên trách công tác TĐKT. - Đề tài khoa học độc lập cấp Nhà nước (2010-2013), Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay, Mã số: 02/2010, do Trần Thị Hà làm chủ nhiệm [71]. Các nhà khoa học đã luận giải sâu sắc những vấn đề lý luận chung về công tác TĐKT, đưa ra các khái niệm thi đua, khái niệm khen thưởng; ý nghĩa, bản chất của TĐKT; mối quan hệ biện chứng giữa thi đua và khen thưởng; quản lý nhà nước về TĐKT; hệ thống hóa những quan điểm của chủ 11 nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về TĐKT.
Đề tài cũng đề cập đến những vấn đề chủ yếu về TĐKT ở các nước: Liên-Xô (trước đây); chế độ khen thưởng của Liên bang Nga, Cộng hòa Pháp; Trung Quốc.cùng những kinh nghiệm có giá trị. Đề tài đã tập trung khảo sát, đánh giá thực trạng công tác TĐKT và quy định của pháp luật về TĐKT; tổ chức, bộ mày và cán bộ làm công tác TĐKT, chỉ ra ưu, khuyết điểm, nguyên nhân. Đồng thời, nêu mục tiêu, nội dung, các giải pháp chủ yếu đổi mới công tác TĐKT trong giai đọan hiện nay và các kiến nghị. Các kiến nghị của Đề tài, gồm: Đề nghị Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết để tiếp tục phát huy truyền thống thi đua yêu nước và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2011- 2016); kiến nghị Quốc hội sớm sửa đổi, bổ sung Luật TĐKT; quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước gắn với việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Người; đổi mới hoạt động của các cơ quan truyền thông để tuyên truyền các gương điển hình tiên tiến; ứng dụng công nghệ thông tin trong hệ thống tổ chức TĐKT; củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng TĐKT các cấp; đẩy mạnh bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác TĐKT; thành lập Viện Nghiên cứu bồi dưỡng, đào tạo cán bộ TĐKT.
Kết quả nhiên cứu của Đề tài có giá trị tham khảo tốt, trực tiếp để giúp tác giả thực hiện mục đích, nhiệm vụ của luận án, nhất là một số nội dung về công tác cán bộ. Sách - Trần Xuân Sầm (chủ biên) (1998), Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội [131]. Cuốn sách đã khái quát quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ, như: việc phát hiện, lựa chọn, đào tạo, rèn 12 luyện nhà cách mạng chủ yếu là qua phong trào đấu tranh cách mạng của quần chúng. Để cách mạng giành thắng phải tạo được đội ngũ cán bộ đủ sức gánh vác nhiệm vụ cách mạng.
Khi cách mạng chuyển giai đoạn phải có sự thay đổi cần thiết trong cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ. Các tác giả chỉ rõ, cán bộ phải không ngừng học tập, nâng cao trình độ lãnh đạo; đồng thời phải tích cực tu dướng rèn luyện các đức tính khiêm tốn, ham học hỏi, không giấu dốt, thường xuyên tự phê bình và phê bình, không chủ quan tự mãn, gặp thất bại không nản chí… Đây là những phẩm chất thuộc tiêu chuẩn hàng đầu của người cán bộ lãnh đạo. Qua khảo sát, phân tích thực trạng cơ cấu tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt, xuất phát từ yêu cầu công cuộc đổi mới, các tác giả đưa ra tiêu chuẩn chung đối với cán bộ lãnh đạo chủ chốt trên các mặt: chính trị, đạo đức, trình độ, năng lực, ý thức tổ chức kỷ luật. Đồng thời, đề xuất một số giải pháp chủ yếu xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt theo cơ cấu, tiêu chuẩn đã dược các tác giả đề ra.
Các tác giả cũng luận bàn và nhấn mạnh việc cụ thể hóa cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ cho từng tổ chức, từng cấp, từng ngành. - Nguyễn Phú trọng và Trần Xuân Sầm (đồng chủ biên), (2001), Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội [143]. Cuốn sách đã luận giải sâu sắc cơ sở lý luận và phương pháp luận của việc xây dựng tiêu chuẩn cán bộ; đưa ra và phân tích rõ những kinh nghiệm xây dựng tiêu chuẩn cán bộ của Đảng ta phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ từng giai đoạn cách mạng, trong đó nhấn mạnh những tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, lòng trung thành với Đảng, sự nghiệp cách mạng và với nhân dân, phẩm chất đạo đức, lối sống, năng lực tổ chức thực tiễn.