Tổng quan luận án
Công tác cán bộ giữ vai trò then chốt và có tính chiến lược lâu dài đối với tổ chức, hoạt động của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Trong tiến trình đổi mới từ chiều rộng sang chiều sâu và hội nhập quốc tế, yêu cầu đặt ra đối với cán bộ lãnh đạo cấp huyện ngày càng tăng. Cấp huyện là cấp trung gian giữa cấp tỉnh và cấp bản, có vị trí quan trọng trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và trực tiếp quản lý cấp bản. Chức danh bí thư - huyện trưởng vừa là người đứng đầu Ban Chấp hành Đảng bộ huyện, vừa là người đứng đầu chính quyền cấp huyện, chịu trách nhiệm cao nhất về công tác xây dựng Đảng và quản lý, điều hành phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng tại địa phương.
Thực tiễn hợp nhất hai chức danh này tại Lào đã nâng cao thẩm quyền, trách nhiệm và đẩy nhanh thời gian giải quyết nhiệm vụ chính trị, nhưng việc thiếu vắng quy chế cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn đã dẫn đến sự lúng túng trong thực thi trọng trách, xuất hiện nguy cơ lạm quyền, lộng quyền, cục bộ. Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu trực tiếp, toàn diện và có hệ thống về công tác xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay. Nhằm giải quyết yêu cầu lý luận và thực tiễn đó, nghiên cứu sinh Khonesanga Phimmasone đã thực hiện luận án tiến sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước với đề tài: "Xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay" tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Hà Nội, năm 2019), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Lâm Quốc Tuấn và PGS.TS. Phạm Tất Thắng.
Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, từ đó đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm thực hiện tốt công tác này trong giai đoạn hiện nay.
Luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được đánh số như sau:
- Khảo sát những công trình khoa học tiêu biểu của các tác giả, tổ chức trong và ngoài nước có liên quan trực tiếp đến đề tài luận án.
- Làm rõ những vấn đề về lý luận và thực tiễn trong việc xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn 2010 - 2017.
- Khảo sát, đánh giá đúng thực trạng đội ngũ bí thư - huyện trưởng và thực trạng xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; làm rõ nguyên nhân và kinh nghiệm.
- Xác định phương hướng và đề xuất những giải pháp xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2030.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là việc xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian và tổ chức bao quát toàn bộ 1 thủ đô, 18 tỉnh và 148 huyện của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; phạm vi thời gian khảo sát thực trạng là từ năm 2010 đến năm 2017; phương hướng và các giải pháp đề xuất có giá trị áp dụng đến năm 2030.
Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án
Luận án tiến hành tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến cán bộ lãnh đạo và công tác cán bộ cấp huyện:
Nhóm công trình nghiên cứu ngoài nước (quốc tế và Việt Nam) bao gồm:
- Các nghiên cứu về lý thuyết lãnh đạo: Bernard Bass trong The Bass Handbook of Leadership: Theory, Research, and Managerial Applications phân tích phẩm chất, năng lực trí tuệ và kỹ năng kỹ thuật của người lãnh đạo; Giles Hutchins trong Leadership for the future: diversity, creativity and co-creation đề cập yêu cầu lãnh đạo tương lai thông qua huấn luyện; Gina Hernez Broomer và Richard L. trong The leadership development: Past, Present, and Future khái quát xu hướng phát triển lãnh đạo; Warren Blank trong 108 kỹ năng của nhà lãnh đạo bẩm sinh giới thiệu kỹ năng định hướng và ảnh hưởng; Ê-mê-li-a-nốp trong Người lãnh đạo và tập thể bàn về tâm lý - xã hội trong quản lý tập thể lao động.
- Các công trình tại Việt Nam: Đỗ Ngọc Ninh với đề tài khoa học và sách Bí thư huyện ủy trong giai đoạn hiện nay (2002) phân tích vị trí, vai trò, chức năng của Huyện ủy và Bí thư huyện ủy; Vũ Văn Phúc với Thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong hệ thống chính trị hiện nay; Ngô Kim Ngân và Lâm Quốc Tuấn nghiên cứu Phong cách làm việc của người bí thư huyện ủy hiện nay - Qua khảo sát vùng đồng bằng sông Hồng; Lê Hữu Nghĩa và Bùi Đình Bôn với công trình Thẩm quyền và trách nhiệm của Đảng cầm quyền và Nhà nước trong việc thực hiện quyền lực của nhân dân; Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm nghiên cứu Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, đưa ra 6 nhóm giải pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; Trần Xuân Sầm với Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị đổi mới; Trần Đình Hoan với công trình về đánh giá quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo; Trịnh Cư, Nguyễn Duy Hùng và Lê Văn Yên khảo cứu Kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc.
- Các bài viết chuyên ngành: Nguyễn Văn Giang phân tích mô hình hợp nhất chức danh qua thực tiễn huyện Mê Linh; Bùi Đức Lại phân tích trách nhiệm người đứng đầu và nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; Trần Đình Huỳnh nghiên cứu kiểm soát quyền lực; Nguyễn Thành Lợi tổng kết 4 bài học kinh nghiệm của Trung Quốc về giám sát người đứng đầu; cùng các bài báo của Nguyễn Hữu Thành, Trần Ngọc Đức, Cao Duy Hạ, Phạm Đình Đạt, Nguyễn Quốc Tuấn.
- Các luận án, luận văn tiêu biểu: Huỳnh Văn Long nghiên cứu xây dựng đội ngũ Bí thư, Chủ tịch huyện vùng Đồng bằng sông Cửu Long (1996 - 2020); Nguyễn Thành Dũng nghiên cứu cán bộ chủ chốt cấp huyện Tây Nguyên; Nguyễn Đức Quyền nghiên cứu năng lực tư duy lý luận của cán bộ cấp huyện Lạng Sơn; Phạm Hồng Quý nghiên cứu thành tố tư duy giải quyết tình huống; Nguyễn Thị Tuyết Mai nghiên cứu năng lực động viên; Nguyễn Ngọc Ánh nghiên cứu thực hiện thẩm quyền của bí thư huyện ủy Đồng bằng sông Hồng; Nguyễn Văn Phong khảo sát vai trò, trách nhiệm người đứng đầu cấp huyện tại Bắc Ninh.
Nhóm công trình nghiên cứu tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào bao gồm:
- Đề tài khoa học: Chiến lược phát triển nguồn nhân lực của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2020 do Bộ Nội vụ Lào chủ trì.
- Các bài viết tạp chí: Xaysỉ SẲNTỊVÔNG về quy hoạch và bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo kế tục; Sụvănthon MẠNYPHĂN về nâng cao chất lượng cán bộ - công chức cấp huyện; Phámi SÍCHẮNTHOONGTHỊP về nâng cao chất lượng công tác tổ chức - cán bộ; Vịlạphăn SỊLỊTHĂM về các bước xây dựng tiêu chuẩn cán bộ.
- Luận án và luận văn: Khăm Phăn Vông Pha Chăn nghiên cứu đào tạo cán bộ lãnh đạo hệ thống chính trị Lào; Ních Khăm nghiên cứu cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào; Lít Thi Đệt Xay Nhạ Chắc nghiên cứu cán bộ chủ chốt cấp huyện tại tỉnh Savannakhệt; Phonxay LATSẠVÔNG nghiên cứu cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ Thủ đô Viêng Chăn.
Khoảng trống luận án tập trung giải quyết: Mặc dù các công trình trước đã nghiên cứu về cán bộ lãnh đạo cấp huyện ở Việt Nam hoặc cán bộ nói chung ở Lào, nhưng chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu một cách trực tiếp, toàn diện và có hệ thống về đội ngũ bí thư kiêm huyện trưởng tại Lào. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng việc xác định khung lý luận về chức danh bí thư - huyện trưởng, khảo sát dữ liệu thực chứng trên 148 huyện của Lào giai đoạn 2010 - 2017 và đề xuất hệ thống giải pháp đến năm 2030.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận của luận án dựa trên hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng Chủ tịch Cay-sỏn Phôm-vi-hản, cùng các nghị quyết, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về công tác cán bộ, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc các khóa IV đến khóa X và Nghị quyết Hội nghị công tác tổ chức cán bộ toàn quốc lần thứ X (2016) của Ban Tổ chức Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào.
Khung khái niệm và phân tích của luận án tập trung vào: vị trí, chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm của mô hình người đứng đầu kiêm nhiệm (bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch chính quyền cấp huyện); mối quan hệ giữa tập thể lãnh đạo và cá nhân phụ trách; các quy trình trong công tác cán bộ bao gồm tạo nguồn - quy hoạch, đào tạo - bồi dưỡng, bố trí - luân chuyển, và đánh giá - quản lý cán bộ.
Phương pháp nghiên cứu được triển khai theo hướng định tính kết hợp thống kê mô tả thực tiễn:
- Phương pháp luận: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.
- Các phương pháp nghiên cứu liên ngành và chuyên ngành: Phương pháp lôgíc - lịch sử (theo dõi tiến trình phát triển và hoàn thiện thể chế cấp huyện tại Lào từ năm 1975, 1986 đến nay); phương pháp phân tích - tổng hợp (xử lý các văn kiện, nghị quyết và tài liệu nghiên cứu); phương pháp điều tra, khảo sát, thống kê mô tả (thu thập số liệu về cơ cấu, độ tuổi, thành phần dân tộc, trình độ học vấn, chuyên môn và lý luận chính trị của toàn bộ 148 bí thư - huyện trưởng); phương pháp tổng kết thực tiễn (rút ra ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm).
Nguồn tư liệu và dữ liệu nghiên cứu: Văn kiện Đại hội Đảng, nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, Ban Tổ chức Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào; Hiến pháp và Luật Chính quyền địa phương nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; báo cáo thống kê chính thức của Ban Tổ chức Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào năm 2018; số liệu thống kê dân số, kinh tế - xã hội của Lào; các công trình sách chuyên khảo, luận án, luận văn và bài báo khoa học đã công bố.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học theo hai nhóm chính: công trình ở nước ngoài (quốc tế và Việt Nam) và công trình tại Lào. Tác giả chỉ rõ các nghiên cứu trước đây đã phân tích tiêu chuẩn cán bộ chủ chốt, thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng đầu, mối quan hệ giữa lãnh đạo và tập thể cấp ủy, cũng như kinh nghiệm kiểm soát quyền lực từ các nước xã hội chủ nghĩa (Liên Xô, Trung Quốc, Việt Nam). Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên biệt về chức danh hợp nhất bí thư - huyện trưởng tại Lào. Từ đó, chương 1 xác định hướng nghiên cứu tiếp theo của luận án là làm rõ khái niệm, nội dung, phương thức xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng, phân tích thực trạng giai đoạn 2010 - 2017 và đề xuất phương hướng, giải pháp đến năm 2030.
Chương 2: Những vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay
Chương 2 trình bày điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Lào (diện tích 236.800 km², chiều dài biên giới 4.825 km, không giáp biển, 3/4 diện tích là núi và cao nguyên, dân số hơn 6 triệu người vào năm 2015, thu nhập bình quân đầu người đạt 2.457 USD năm 2017). Luận án xác định nền hành chính Lào gồm 4 cấp, trong đó chính quyền địa phương có 3 cấp (tỉnh, huyện, bản). Đến tháng 6/2018, Lào có 148 huyện thuộc 18 đơn vị cấp tỉnh. Theo Luật Chính quyền địa phương, cấp huyện có 9 quyền hạn và nhiệm vụ cụ thể.
Luận án chỉ ra 4 đặc điểm của cấp huyện ở Lào:
- Đa dạng và phong phú về điều kiện tự nhiên, tài nguyên giữa 3 vùng lãnh thổ (Bắc Lào, Trung Lào, Nam Lào).
- Được tạo nên bởi các bản, cụm bản có lịch sử lâu đời, văn hóa và phong tục tập quán gắn với quan hệ huyết thống và sản xuất tự cung tự cấp đang chuyển đổi.
- Trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phân bố dân cư không đồng đều.
- Đang trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ từ công cuộc đổi mới năm 1986.
Về đội ngũ bí thư - huyện trưởng, luận án phân tích vị trí là người đứng đầu cả về mặt tổ chức Đảng và bộ máy hành chính nhà nước tại địa phương; thực hiện 5 chức năng lãnh đạo chủ yếu:
- Lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng.
- Lãnh đạo công tác xây dựng Đảng (trọng tâm là công tác cán bộ với quy trình 4 bước: tạo nguồn/quy hoạch - đào tạo/bồi dưỡng - sử dụng/luân chuyển - quản lý/đánh giá).
- Lãnh đạo xây dựng tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ chính quyền, Mặt trận Lào xây dựng đất nước và các đoàn thể nhân dân.
- Lãnh đạo công tác tư tưởng, dân vận.
- Lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát.
Chương 2 tổng hợp số liệu thực tế về cơ cấu của 148 bí thư - huyện trưởng tại Lào tính đến năm 2018 qua các bảng sau:
| Tiêu chí |
Phân loại |
Số lượng (người) |
Tỷ lệ (%) |
| Giới tính |
Nam |
143 |
96,5% |
|
Nữ |
5 |
3,5% |
Thành phần dân tộc (theo 4 ngữ hệ) |
Lào - Tày |
109 |
73,65% |
|
Môn - Khơme |
22 |
14,86% |
|
Mông - Ỉ miên |
10 |
6,76% |
|
Trung Quốc - Tây Tạng |
7 |
4,73% |
Độ tuổi (Tuổi trung bình: 54) |
Dưới 40 tuổi |
8 |
5,40% |
|
Từ 40 đến 49 tuổi |
23 |
15,54% |
|
Từ 50 đến 59 tuổi |
101 |
68,24% |
|
Từ 60 tuổi trở lên |
16 |
10,82% |
| Tiêu chí trình độ |
Bậc đào tạo / Trình độ |
Số lượng (người) |
| Trình độ học vấn |
Tiểu học |
1 |
|
Trung học cơ sở |
10 |
|
Phổ thông (Trung học phổ thông) |
129 |
| Trình độ chuyên môn |
Sơ cấp |
6 |
|
Trung cấp |
24 |
|
Cao đẳng |
30 |
|
Đại học |
39 |
|
Cao học |
37 |
|
Tiến sĩ |
4 |
| Trình độ lý luận chính trị |
Bồi dưỡng |
3 |
|
Sơ cấp |
1 |
|
Trung cấp |
4 |
|
Cao đẳng |
98 |
|
Đại học |
21 |
|
Cao học |
11 |
|
Tiến sĩ |
2 |
Luận án xác định 4 đặc điểm của đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Lào:
- Hoạt động là hoạt động lãnh đạo chính trị, đồng thời chịu trách nhiệm cao nhất về quản lý nhà nước trên địa bàn huyện.
- Hầu hết được đào tạo cơ bản, có trình độ khá cao về học vấn, chuyên môn và lý luận chính trị.
- Hoạt động trên địa bàn khá rộng lớn, có nhiều điều kiện thuận lợi nhưng cũng chịu sức ép lớn trong thực thi vai trò người đứng đầu.
- Chịu tác động đồng thời của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tâm lý tập quán sản xuất nhỏ và tàn dư của cơ chế tập trung bao cấp.
Chương 3: Xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào từ năm 2010 đến năm 2017 - Thực trạng, nguyên nhân, kinh nghiệm và những vấn đề đặt ra
Chương 3 phân tích thực trạng công tác xây dựng đội ngũ giai đoạn 2010 - 2017. Những kết quả đạt được gồm việc củng cố tổ chức bộ máy cấp huyện, chuẩn hóa tiêu chuẩn cán bộ, nâng cao tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học, sau đại học và cao cấp lý luận chính trị. Tuy nhiên, thực tiễn tồn tại các hạn chế: tỷ lệ cán bộ nữ còn rất thấp (3,5%), cơ cấu độ tuổi chưa thật đồng đều (nhóm 50-59 tuổi chiếm đa số với 68,24%), việc phân định thẩm quyền giữa chức năng cấp ủy và điều hành hành chính chưa có quy chế pháp lý rõ ràng dẫn đến tình trạng quá tải hoặc lạm quyền. Từ thực trạng này, chương 3 phân tích nguyên nhân khách quan, chủ quan, đúc rút bài học kinh nghiệm và chỉ ra các vấn đề cấp bách cần giải quyết.
Chương 4: Phương hướng và giải pháp chủ yếu xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đến năm 2030
Chương 4 dự báo bối cảnh trong nước và quốc tế, xác định mục tiêu và phương hướng xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng đến năm 2030 gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Lào. Luận án đề xuất 2 nhóm giải pháp lớn mang tính khả thi cao:
- Đổi mới, kiện toàn các khâu của công tác cán bộ trong xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng:
- Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng.
- Đổi mới công tác luân chuyển cán bộ quy hoạch.
- Đổi mới công tác quản lý cán bộ.
- Nâng cao chất lượng quy hoạch tạo nguồn.
- Đổi mới công tác đánh giá cán bộ.
- Đổi mới công tác lựa chọn bí thư - huyện trưởng.
- Tạo môi trường thuận lợi và đề cao ý thức trách nhiệm, ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện của đội ngũ bí thư - huyện trưởng:
- Đẩy mạnh phong trào tự học tập nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và rèn luyện đạo đức cách mạng.
- Phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu trong tự tu dưỡng, rèn luyện gắn với việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Chủ tịch Cay-sỏn Phôm-vi-hản; thực hiện nghiêm túc quan điểm, đường lối của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về công tác cán bộ.
Kết quả và những đóng góp mới
Đóng góp mới về mặt lý luận:
- Luận án hệ thống hóa và luận giải làm rõ quan niệm, nội dung và phương thức xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng trong điều kiện thể chế chính trị của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
- Khái quát và chỉ ra 4 đặc điểm cơ bản về cấp huyện ở Lào và 4 đặc điểm cốt lõi của đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Lào giai đoạn hiện nay.
- Làm rõ cấu trúc 5 chức năng lãnh đạo của chức danh bí thư kiêm huyện trưởng và chu trình 4 bước trong lãnh đạo công tác cán bộ tại cấp huyện.
Đóng góp mới về mặt thực tiễn:
- Khảo sát, tổng hợp bức tranh toàn diện và cung cấp số liệu thực chứng về toàn bộ 148 bí thư - huyện trưởng tại Lào giai đoạn 2010 - 2017 theo các tiêu chí: giới tính, thành phần ngữ hệ dân tộc, cơ cấu độ tuổi, trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ và lý luận chính trị.
- Tổng kết các bài học kinh nghiệm thực tiễn trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp huyện tại Lào qua giai đoạn 2010 - 2017.
- Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ gồm 2 nhóm giải pháp lớn (đổi mới các khâu của công tác cán bộ và phát huy tính tự giác tu dưỡng, rèn luyện theo tấm gương đạo đức Cay-sỏn Phôm-vi-hản) có giá trị ứng dụng thực tiễn đến năm 2030.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Về mặt hạn chế, do giới hạn phạm vi nghiên cứu, luận án tập trung khảo sát dữ liệu thực trạng trong khung thời gian 2010 - 2017 tại 148 huyện của Lào. Thể chế quản lý chức danh bí thư - huyện trưởng tại Lào trong giai đoạn nghiên cứu vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, chưa có đầy đủ văn bản pháp quy riêng biệt điều chỉnh cụ thể quyền hạn và quy chế giám sát độc lập đối với chức danh kiêm nhiệm này.
Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả gợi mở gồm:
- Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn cơ chế giám sát quyền lực và kiểm soát quyền lực đối với người đứng đầu cấp huyện trong điều kiện nhất thể hóa chức danh.
- Hoàn thiện khung tiêu chuẩn chức danh và bảng tiêu chí định lượng đánh giá hiệu quả thực thi công vụ của bí thư - huyện trưởng theo từng loại hình huyện (vùng cao, vùng đồng bằng, đô thị).
- Đánh giá tác động dài hạn của các chính sách luân chuyển và đào tạo cán bộ sau năm 2020 đến chất lượng quản trị địa phương tại Lào.
Giá trị tham khảo
Luận án là tài liệu tham khảo cho các đối tượng và cơ quan sau:
- Ban Tổ chức Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Bộ Nội vụ Lào, các Tỉnh ủy và chính quyền cấp tỉnh tại Lào trong việc xây dựng quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bổ nhiệm và quản lý đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp huyện.
- Bí thư huyện ủy và huyện trưởng tại 148 huyện của Lào trong việc tự hoàn thiện phương pháp công tác, phong cách lãnh đạo và kỹ năng quản lý hành chính địa phương.
- Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong nghiên cứu, giảng dạy các chuyên đề về tổ chức bộ máy và cán bộ hệ thống chính trị địa phương.
Câu hỏi thường gặp
1. Mô hình chức danh bí thư - huyện trưởng ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào có đặc điểm tổ chức như thế nào?
Bí thư - huyện trưởng là mô hình hợp nhất hai chức danh người đứng đầu: vừa là Bí thư Huyện ủy (đứng đầu Ban Chấp hành Đảng bộ huyện), vừa là Huyện trưởng (đứng đầu chính quyền cấp huyện, đại diện chính quyền hành pháp địa phương). Chức danh này thực hiện vai trò lãnh đạo toàn diện về mặt chính trị đối với hệ thống chính trị cấp huyện và chịu trách nhiệm cao nhất về quản lý, điều hành kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh trên địa bàn huyện.
2. Số lượng và cơ cấu nhân khẩu học của đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở Lào tại thời điểm khảo sát ra sao?
Tính đến năm 2018, Lào có 148 bí thư - huyện trưởng trên 148 huyện (thuộc 18 đơn vị cấp tỉnh). Trong đó, nam giới gồm 143 đồng chí (96,5%), nữ giới có 5 đồng chí (3,5%). Về dân tộc: ngữ hệ Lào - Tày chiếm 73,65% (109 người), Môn - Khơme chiếm 14,86% (22 người), Mông - Ỉ miên chiếm 6,76% (10 người), Trung Quốc - Tây Tạng chiếm 4,73% (7 người). Độ tuổi trung bình là 54 tuổi, trong đó nhóm từ 50 đến 59 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (68,24%).
3. Trình độ chuyên môn và lý luận chính trị của đội ngũ bí thư - huyện trưởng trong luận án được thống kê cụ thể như thế nào?
Về chuyên môn: 39 đồng chí có trình độ đại học, 37 đồng chí có trình độ cao học, 4 tiến sĩ, 30 cao đẳng, 24 trung cấp và 6 sơ cấp. Về lý luận chính trị: 98 đồng chí có trình độ cao đẳng, 21 đại học, 11 cao học, 2 tiến sĩ, 4 trung cấp, 1 sơ cấp và 3 đồng chí qua bồi dưỡng.
4. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào để xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng đến năm 2030?
Luận án đề xuất 2 nhóm giải pháp lớn: Thứ nhất là đổi mới và kiện toàn toàn diện các khâu của công tác cán bộ (đào tạo, bồi dưỡng; luân chuyển cán bộ quy hoạch; quản lý; quy hoạch tạo nguồn; đánh giá; và lựa chọn cán bộ). Thứ hai là tạo môi trường thuận lợi và đề cao ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện của bí thư - huyện trưởng (thúc đẩy tự học tập nâng cao năng lực, đạo đức cách mạng và nêu cao vai trò gương mẫu gắn với học tập tấm gương Chủ tịch Cay-sỏn Phôm-vi-hản).
Kết luận
Luận án tiến sĩ của tác giả Khonesanga Phimmasone đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Trên cơ sở khảo sát thực trạng toàn diện 148 bí thư - huyện trưởng giai đoạn 2010 - 2017, công trình đã chỉ ra những kết quả đạt được, các mặt hạn chế cùng nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong quản lý cán bộ địa phương. Luận án đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ và có cơ sở khoa học nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp huyện đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước Lào đến năm 2030.