Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ BÁO CÁO VIÊN VÀ VAI TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ BÁO CÁO VIÊN 1. Bản chất của tuyên truyền và tuyên truyền miệng 1. Bản chất của Tuyên truyền Theo nhiều tài liệu nghiên cứu, lịch sử hoạt động tuyên truyền xuất hiện cùng với sự xuất hiện của ngôn ngữ, ngôn ngữ nói chính là phương tiện truyền thông sơ khai nhất, từ trong hoạt động sống của con người, con người trao đổi, thông tin và hoạt động trở nên có hiệu quả. Sau đó chữ viết ra đời, khắc phục những hạn chế của ngôn ngữ truyền thông và cũng nhờ đó hoạt động tuyên truyền được thúc đẩy phát triển mạnh mẽ hơn.
Cùng với sự phát triển của lịch sử nhân loại hoạt động tuyên truyền ngày càng trở nên rộng rãi và phổ biến, đáp ứng nhu cầu trao đổi, thông tin của con người. Khái niệm Tuyên truyền xuất hiện từ rất sớm, đã được các nhà truyền đạo sử dụng để thuyết phục, lôi kéo những người khác theo đức tin của đạo Kitô. Sau này, thuật ngữ tuyên truyền được sử dụng một cách rộng rãi nhằm mục đích tác động đến suy nghĩ, tư tưởng tình cảm của người khác, hướng họ hành động theo một khuynh hướng nhất định. Tuyên truyền theo tiếng Latinh được hiểu là sự truyền bá, truyền đạt một quan điểm nào đó.
Trong quá trình sử dụng, khái niệm tuyên truyền được mở rộng ra đó là sự truyền bá quan điểm, tư tưởng về chính trị, triết học, khoa học nhằm xây dựng cho quần chúng một thế giới quan nhất định phù hợp với lợi ích của chủ thể tuyên truyền và kích thích những hoạt động thực tế phù hợp với thế giới quan ấy. Công tác tuyên truyền là một hình thái, một bộ phận cấu thành của công tác tư tưởng nhằm truyền bá hệ tư tưởng và đường lối chiến lược, sách lược trong quần chúng, xây dựng cho quần chúng thế giới quan phù hợp với lợi ích của chủ thể hệ tư tưởng, hình thành và củng cố niềm tin, tập hợp và cổ vũ quần chúng hành động theo thế giới quan và niềm tin đó. Là một hoạt động xã hội 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đặc biệt, điều đó được thể hiện ở chổ cả chủ thể và đối tượng đều là con người, chính là hoạt động của con người tác động vào con người. Vì vậy, hoạt động tuyên truyền giữa con người với con người có những nét đặc biệt vừa là chủ thể truyền bá và vừa là chủ thể tiếp nhận thông tin.
Để thực hiện được sứ mệnh cao cả của lịch sử thì việc truyền bá, phổ biến tư tưởng cách mạng trong xã hội đóng vai trò quyết định. Chừng nào sự giác ngộ sâu sắc về tư tưởng, quan điểm của quần chúng nhân dân được thấm nhuần thì chừng đó cách mạng đã tạo nên được nguồn sức mạnh to lớn. Việc phân loại tuyên truyền có thể dựa trên tính chất của hệ tư tưởng mà nó truyền bá; phân loại theo nội dung tuyên truyền; phân loại theo phạm vi tác động đến đối tượng; phân loại theo phương thức tác động thì có tuyên truyền miệng, tuyên truyền trực quan, tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng. Sự phát triển của tuyên truyền trong lịch sử Việt Nam trước khi có Đảng gắn liền với sự xuất hiện của chữ viết, sự truyền bá các tư tưởng tôn giáo và lịch sử đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta.
Đến giai đoạn Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, hoạt động tuyên truyền được Đảng ta lãnh đạo phát triển về chất. Hình thức tuyên truyền trong giai đoạn này chủ yếu là tuyên truyền miệng về chủ nghĩa Mác-Lênin vào trong phong trào công nhân, phong trào yêu nước. Mục đích của công tác tư tưởng của Đảng ra đời với yêu cầu cần thiết phải làm cho đông đảo quần chúng nhân dân hiểu được mục tiêu phấn đấu của toàn Đảng, toàn dân. Trên cơ sở đó, động viên mọi lực lượng trong xã hội thực hiện các mục tiêu của Đảng, của dân tộc đã lực chọn.
Xuất phát từ thực tiễn, sự nghiệp các cách mạng muốn thành công phải bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức, làm cho tất cả quần chúng nhân dân hiểu được mục đích của Đảng, phải vận động, thuyết phục, nội dung, cách làm phải hiệu quả, sắc bén. Bên cạnh đó, Đảng ta còn sử dụng phương pháp tuyên truyền khác như sử dụng báo chí, rãi truyền đơn.Qua từng giai đoạn lịch sử của cách mạng, hoạt động tuyên truyền được Đảng ta đặc biệt chú trọng và xem đó là một thứ vũ khí sắc 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bén trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm và các thế lực thù địch chống phá cách mạng Việt Nam. Theo Hồ Chí Minh tuyên truyền đó là: "Đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó là tuyên truyền thất bại".
Theo Trường Chinh: Công tác tư tưởng là công tác tinh vi nhất vì nó đến tâm tư, tình cảm của con người, nó nắm bắt được mạch sống của xã hội và có khả năng phát huy tính tích cực, chủ động và óc sáng tạo của quần chúng để hoàn thành mọi nhiệm vụ của Đảng đề ra. Mỗi cơ quan lãnh đạo của Đảng cần đi sâu nghiên cứu vấn đề lãnh đạo tư tưởng, dùng công tác tư tưởng làm đòn bẩy để đẩy mạnh mọi mặt công tác khác. Tổng thống Mỹ R.Nicxơn đã viết trong cuốn sách năm 1999 "Chiến thắng không cần chiến tranh" cho rằng: Toàn bộ vũ khí của chúng ta, các hoạt động mậu dịch, viện trợ, quan hệ kinh tế sẽ không đi đến đâu nếu chúng ta thất bại trên mặt trận tuyên truyền. Từ đó, chúng ta thấy tác dụng của công tác tuyên truyền có sức mạnh to lớn trong cuộc đấu tranh ý thức hệ không khoan nhượng hiện nay.
Trãi qua muôn vàn những khó khăn thử thách trong quá trình xây dựng và trưởng thành Đảng ta luôn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Xét về khía cạnh lý luận, công tác tư tưởng của Đảng là hoạt động có mục đích nhằm phát triển truyền bá hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa, làm cho hệ tư tưởng đó chi phối, thống trị trong đời sống tinh thần xã hội, hình thành thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa cho quần chúng nhân dân, cổ vũ, động viên, tính tích cực, sáng tạo, tự giác của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều đó được khẳng định từ thực tiễn, từ những năm 20 của thế kỷ XX, chủ nghĩa Mác-Lênin được truyền bá vào phong trào công nhân, phong trào yêu nước Việt Nam và cho đỉnh cao là việc thành lập chính Đảng Cộng sản Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng học thuyết chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin" [24;Tr.
Vì vậy, Đảng ta luôn đặt công tác tuyên truyền ở vị trí hàng đầu. Tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 5 (khoá IX), Đảng ta đã ban hành Nghị quyết: ''Về 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới''. Theo đó, công tác tuyên truyền của Đảng ta được xác định là hoạt động nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và những tinh hoa văn hoá của nhân loại. làm cho chúng trở thành nhân tố chi phối, thống trị trong đời sống tinh thần của xã hội.
Công tác tuyên truyền là công cụ để định hướng tư tưởng, hướng dẫn suy nghĩ và hành động của toàn xã hội, góp phần quan trọng để xây dựng nền văn hoá mới xã hội chủ nghĩa. Qua tuyên truyền để phát huy vai trò làm chủ, tính tích cực, sáng tạo của quần chúng thực hiện nhiệm vụ chính trị. Tuyên truyền là công cụ sắc bén trong đấu tranh bảo vệ chân lý, chống lại mọi âm mưu, thủ đoạn "diễn biến hoà bình" của các thế lực thù địch, phê phán các quan điểm sai trái, lệch lạc, suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong cán bộ, đảng viên và nhân dân trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước. Chức năng công tác tuyên truyền mang tính khách quan và được quy định bởi hệ tư tưởng và mục đích của công tác tuyên truyền.
Vì vậy, chức năng công tác tuyên truyền của Đảng ta gồm mấy chức năng cơ bản sau: Chức năng thông tin: đây được xem là chức năng cơ bản, đầu tiên của công tác tuyên truyền. Mục đích của hoạt động này là nhằm đem lại thông tin mới cho đối tượng nhằm thực hiện mục đích là nâng cao nhận thức, hiểu biết cho đối tượng được tiếp nhận thông tin. Thực hiện chức năng này, tuyên truyền mang đến cho đối tượng những thông tin trên phạm trù lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, phổ biến đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, cung cấp thông tin thời sự trong nước và quốc tế. Theo Lênin, nhiệm vụ của công tác tuyên truyền và cổ động là "Làm cho tư tưởng xã hội chủ nghĩa và ý thức chính trị thấm sâu vào quần chúng vô sản".
Chức năng giáo dục tư tưởng chính trị: đây là chức năng hết sức quan trọng của công tác tuyên truyền. Với nhiệm vụ thực hiện việc truyền bá, giáo dục tư tưởng, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhiệm 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vụ chính trị của đất nước làm cho người dân hiểu sâu sắc và quyết tâm thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách đó. Để hiểu thêm về chức năng này, chúng ta cần làm rõ khái niệm tư tưởng và chính trị: Khái niệm tư tưởng: Trước Mác, nhiều quan niệm về khái niệm tư tưởng được đưa ra, tuy nhiên các quan niệm chưa thoả đáng. Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định tư tưởng hiểu theo nghĩa chung nhất là một hình thức tồn tại của ý thức xã hội, kết quả của quá trình nhận thức hiện thực khách quan, trở thành kinh nghiệm và sự hiểu biết của con người.
Tư tưởng thuộc phạm trù ý thức, tồn tại khách quan, gắn liền với hoạt động xã hội của con người. Là sản phẩm chủ quan của con người nhưng tư tưởng của mỗi người lại phụ thuộc vào đối tượng phản ánh và trình độ nhận thức của họ. Sự vận động và phát triển của thực tại khách quan tác động vào tư tưởng của con người làm thay đổi nhận thức, tư tưởng của họ.