Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ: "Xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh"
Nghiên cứu sinh thực hiện: Nguyễn Đức Nhuận
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. Nguyễn Thị Kim Dung; 2. PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung
Cơ sở đào tạo: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
Ngành đào tạo: Hồ Chí Minh học; Mã số: 931 02 04 (Năm bảo vệ: 2022).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam là kết tinh trí tuệ của Người, hình thành, phát triển và hoàn thiện qua quá trình chuẩn bị, sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (2021) của Đảng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục coi trọng và đẩy mạnh hơn nữa công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ.

Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội là bộ phận cấu thành của Đảng bộ Quân đội, giữ vai trò quyết định trong lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng chính quy, trực tiếp đào tạo đội ngũ sĩ quan cấp phân đội cho toàn quân. Giai đoạn 2011 - 2021, công tác xây dựng Đảng bộ tại các trường sĩ quan Quân đội đạt nhiều kết quả quan trọng, nhưng thực tiễn vẫn bộc lộ hạn chế: công tác giáo dục chính trị tư tưởng có mặt còn hạn chế; năng lực lãnh đạo của một số cấp ủy chưa toàn diện; còn cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật hoặc biểu hiện trung bình chủ nghĩa, làm việc cầm chừng; công tác kiểm tra, giám sát, tự phê bình và phê bình có nơi chưa quyết liệt.

Đồng thời, sự tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) cùng hoạt động chống phá của các thế lực thù địch nhằm "phi chính trị hóa Quân đội" đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ các trường sĩ quan. Trước thời điểm nghiên cứu của tác giả, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thống, chuyên sâu dưới góc độ chuyên ngành Hồ Chí Minh học về vấn đề xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

  • Mục đích nghiên cứu: Làm rõ nội dung, giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng, vận dụng vào đánh giá khách quan thực trạng xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội từ năm 2011 đến năm 2021, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình mới.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu:
    1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án, từ đó xác định những vấn đề luận án cần tiếp tục đi sâu nghiên cứu.
    2. Luận giải các khái niệm liên quan đến đề tài luận án, làm rõ nội dung và giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng.
    3. Đánh giá thực trạng xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 - 2021 và xác định những vấn đề đặt ra trong xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
    4. Làm rõ các yếu tố tác động, xác định phương hướng và đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội trong tình hình mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Về nội dung: Làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trên các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và giá trị tư tưởng của Người; nghiên cứu công tác xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh trên 4 mặt: chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức.
    • Về không gian: Tập trung khảo sát hoạt động xây dựng Đảng bộ tại 07 trường đào tạo sĩ quan cấp phân đội bậc đại học, gồm: Trường Sĩ quan Chính trị (Đại học Chính trị), Trường Sĩ quan Lục quân 1 (Đại học Trần Quốc Tuấn), Trường Sĩ quan Pháo binh, Trường Sĩ quan Lục quân 2 (Đại học Nguyễn Huệ), Trường Sĩ quan Kỹ thuật Quân sự (Đại học Trần Đại Nghĩa), Trường Sĩ quan Công binh (Đại học Ngô Quyền), Trường Sĩ quan Thông tin (Đại học Thông tin liên lạc).
    • Về thời gian: Khảo sát, đánh giá thực trạng giai đoạn 2011 - 2021 (mốc 2011 bắt đầu thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị, mốc 2021 là năm tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng); xác định phương hướng, giải pháp cho giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành tổng quan hệ thống tài liệu nghiên cứu liên quan theo 4 nhóm vấn đề chính:

Nhóm chủ đề nghiên cứu Các tác giả, công trình và bài viết tiêu biểu Trọng tâm nội dung đã giải quyết
1. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Nguyễn Quốc Bảo (2001), Triệu Quang Tiến (2004), Bùi Đình Phong và Phạm Ngọc Anh (2005), Bùi Kim Hồng (2006), Nguyễn Duy Hùng và cs (2008), Nguyễn Vũ và Nguyễn Thái Anh (2010), Trần Đình Huỳnh và Nguyễn Thị Tố Uyên (2018), Đoàn Đức Hiếu (2004), Lê Mậu Hãn (2006), Trần Thị Minh Ngọc (2016), Trần Thị Minh Tuyết (2018), Nguyễn Minh Tuấn (2020), Nguyễn Vĩnh Thanh (2020), Lý Việt Quang (2020). Làm rõ nguồn gốc chủ nghĩa Mác - Lênin về đảng kiểu mới; phân tích tính tất yếu, nội dung xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức; tính nhân văn và các biện pháp rèn luyện cán bộ, đảng viên.
2. Nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng Đảng hiện nay Bùi Đình Phong và Phạm Ngọc Anh (2006), Bùi Đình Phong (2017), Lê Khả Phiêu (2019), Mạch Quang Thắng (2017, 2019, 2020), Nguyễn Đình Hòa (2005), Trần Minh Trưởng (2010), Nguyễn Xuân Trung và Trần Thị Thanh Giang (2018), Phạm Hồng Chương (2019), Lê Thế Phong (2019), Trần Thị Minh Tuyết (2019), Đỗ Xuân Tuất (2019), Nguyễn Trọng Thành (2019), Vũ Văn Hiền (2019); Luận án của La Đình Mão (2009), Nguyễn Chí Thiện (2018), Nguyễn Thị Bích Thủy (2019), Trần Thị Hợi (2019). Vận dụng vào xây dựng đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, đổi mới phương thức lãnh đạo, xây dựng chi bộ, rèn luyện cán bộ cấp chiến lược, kết hợp đức trị với pháp trị và thực hành dân chủ trong Đảng.
3. Nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng Đảng trong Quân đội Bùi Quang Cường (2019), Phan Thị Ánh Tuyết (2020), Lê Văn Dũng (2005), Nguyễn Văn Thủy (2016), Lương Cường (2017, 2019), Phạm Văn Vững (2019), Nguyễn Sỹ Họa (2020); Luận án của Nguyễn Quang Phát (2001), Nguyễn Văn Thắng (2001), Đặng Sĩ Lộc (2009), Trần Thu Truyền (2011), Hà Đức Long (2015), Trần Minh Đức (2017). Vận dụng vào xây dựng Quân đội về chính trị; bồi dưỡng bản chất giai cấp công nhân; xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị, chính trị viên; phòng chống lãng phí; xây dựng Đảng bộ Quân chủng Hải quân vững mạnh theo Di chúc.
4. Nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng Đảng trong học viện, trường sĩ quan Nguyễn Tùng Lâm (2018), Lê Văn Thuyết (2020), Lê Văn Duy (2020), Trần Sinh Huy (2020), Hoàng Xuân Dũng (2020); Luận án của Vũ Văn Tuấn (2019), Lê Văn Tách (2020). Vận dụng vào xây dựng chi bộ đơn vị quản lý học viên; thực hiện Chỉ thị 05 tại Trường Sĩ quan Công binh, Trường Sĩ quan Lục quân 1; đổi mới giáo dục lý luận chính trị và văn hóa chính trị trong nhà trường quân đội.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Qua tổng quan tài liệu, tác giả xác định các công trình đi trước đã nghiên cứu nhiều khía cạnh lý luận và thực tiễn nhưng vẫn tồn tại những vấn đề cần tiếp tục làm rõ:

  1. Nội hàm cụ thể của từng nội dung xây dựng Đảng trên các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh chưa được nhiều công trình phân tích một cách hệ thống và rõ ràng.
  2. Tầm quan trọng và giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng đối với Đảng bộ Quân đội nói chung và Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội nói riêng chưa được luận giải đầy đủ.
  3. Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu trực tiếp, chuyên sâu và có hệ thống dưới góc độ chuyên ngành Hồ Chí Minh học về công tác xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội (cấp phân đội, bậc đại học) theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và hệ thống khái niệm

Luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về chính đảng vô sản kiểu mới, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng, xây dựng Đảng bộ Quân đội và xây dựng Quân đội về chính trị.

Tác giả xác lập và chuẩn hóa các khái niệm công cụ:

  • Xây dựng Đảng: Tổng thể các hoạt động có mục đích, có tổ chức của các chủ thể, được tiến hành thường xuyên, đồng bộ, toàn diện trên các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức, nhằm bảo đảm cho Đảng luôn trong sạch, vững mạnh, có năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu cao, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo cách mạng trong mỗi giai đoạn.
  • Chỉnh đốn Đảng: Việc uốn nắn, chấn chỉnh, sắp đặt lại cho đúng quy định, Điều lệ Đảng; xử lý, đấu tranh chống sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, tiêu cực.
  • Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng: Hệ thống quan điểm về tầm quan trọng, nội dung, biện pháp xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam, kết tinh trí tuệ Hồ Chí Minh, kế thừa và vận dụng sáng tạo lý luận Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam.
  • Xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội: Tổng thể các hoạt động được tiến hành thường xuyên, đồng bộ nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo các trường hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
  • Xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Tổng thể các hoạt động nhận thức, quán triệt, vận dụng sáng tạo những quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng vào xây dựng các tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội, nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng và chất lượng cán bộ, đảng viên, góp phần xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội trong sạch, vững mạnh về mọi mặt (chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phối hợp đồng bộ các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

  • Phương pháp lôgíc: Khái quát nội dung, giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng; phân tích mối liên hệ logic giữa lý luận và thực tiễn đánh giá ưu điểm, hạn chế trong công tác xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan.
  • Phương pháp lịch sử: Phân tích quá trình hình thành, phát triển quan điểm của Đảng, Quân ủy Trung ương và tổng quan các công trình nghiên cứu theo tiến trình thời gian.
  • Phương pháp điều tra xã hội học: Xây dựng hệ thống bảng hỏi để khảo sát, thu thập dữ liệu thực tế từ cán bộ, giảng viên, đảng viên và học viên tại 07 trường sĩ quan Quân đội.
  • Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Phỏng vấn sâu các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, cán bộ lãnh đạo, quản lý tại các cơ quan nghiên cứu và cơ sở đào tạo trong, ngoài Quân đội nhằm chuẩn hóa luận cứ khoa học.
  • Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh: Tổng hợp, phân tích số liệu báo cáo, tư liệu lưu trữ và kết quả điều tra thực tế.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

  • Các tác phẩm, bài viết, bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Hồ Chí Minh Toàn tập; văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các kỳ Đại hội (đặc biệt là Đại hội XI, XII, XIII).
  • Nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.
  • Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng, báo cáo chính trị đại hội đảng bộ giai đoạn 2011 - 2021 của 07 trường sĩ quan Quân đội tham gia khảo sát.
  • Dữ liệu điều tra bảng hỏi xã hội học và biên bản phỏng vấn chuyên gia do nghiên cứu sinh trực tiếp thu thập.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 trình bày có hệ thống các công trình nghiên cứu trong nước về tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng và sự vận dụng vào thực tiễn. Tác giả chia các công trình thành 4 nhóm nội dung: tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng; vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng Đảng nói chung; vận dụng vào xây dựng Đảng bộ Quân đội; vận dụng vào xây dựng tổ chức đảng tại các học viện, nhà trường quân đội.

Qua đánh giá kết quả của các công trình đi trước, chương này chỉ ra các khoảng trống khoa học và xác định 3 vấn đề luận án đi sâu giải quyết:

  1. Luận giải cụ thể nội hàm 4 mặt xây dựng Đảng (chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức) theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
  2. Làm rõ giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với việc xây dựng Đảng bộ Quân đội và Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội.
  3. Nghiên cứu thực trạng và đề xuất hệ thống giải pháp xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan đào tạo cấp phân đội bậc đại học theo tư tưởng Hồ Chí Minh giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn 2030.

Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng - Một số vấn đề lý luận

Chương 2 tập trung phân tích luận điểm cốt lõi và nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng:

  • Luận điểm "Xây dựng Đảng là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng": Được chứng minh qua 4 căn cứ:
    1. Xuất phát từ vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng trong đấu tranh cách mạng ("Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy").
    2. Xuất phát từ yêu cầu của Đảng cầm quyền và tính hai mặt của quyền lực chính trị (quyền lực giúp cải tạo xã hội nhưng cũng dễ dẫn đến nguy cơ thoái hóa, biến chất, sa vào chủ nghĩa cá nhân).
    3. Xuất phát từ đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng qua từng giai đoạn lịch sử.
    4. Xuất phát từ quy luật tồn tại và phát triển của Đảng trong môi trường xã hội (phải tự chỉnh đốn, đổi mới để tăng cường sức đề kháng trước các ảnh hưởng tiêu cực).
  • Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trên 4 mặt:
    • Xây dựng Đảng về chính trị: Xây dựng đường lối chính trị đúng đắn dựa trên lý luận Mác - Lênin và thực tiễn cách mạng; xây dựng bản lĩnh chính trị, ý chí quyết tâm cho cán bộ, đảng viên; phòng ngừa nguy cơ sai lầm về đường lối và chống bệnh quan liêu, xa rời quần chúng.
    • Xây dựng Đảng về tư tưởng: Lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm cốt, làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam; xây dựng sự đoàn kết, thống nhất tư tưởng trong toàn Đảng; lấy tự phê bình và phê bình làm quy luật phát triển; kiên quyết đấu tranh chống các quan điểm sai trái.
    • Xây dựng Đảng về tổ chức: Tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng (tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo cá nhân phụ trách, tự phê bình và phê bình, kỷ luật nghiêm minh, đoàn kết thống nhất); củng cố tổ chức cơ sở đảng (coi chi bộ là nền móng của Đảng); thực hiện tốt công tác cán bộ (đào tạo cán bộ "vừa hồng vừa chuyên", đánh giá, bố trí và sử dụng đúng cán bộ).
    • Xây dựng Đảng về đạo đức: Coi đạo đức cách mạng là cái gốc của người cách mạng; thực hành chuẩn mực "Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư"; kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân; kết hợp giữa giáo dục đạo đức và giữ nghiêm kỷ luật Đảng.
  • Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng: Đóng góp to lớn vào phát triển lý luận Mác - Lênin về đảng vô sản ở nước thuộc địa; giữ vai trò nền tảng tư tưởng soi đường cho công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng bộ Quân đội qua các thời kỳ.

Chương 3: Xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh - Thực trạng và những vấn đề đặt ra

Chương 3 khảo sát thực tế tại 07 trường sĩ quan đào tạo cấp phân đội bậc đại học giai đoạn 2011 - 2021:

  • Đặc điểm và chức năng, nhiệm vụ: Các trường sĩ quan là nơi trực tiếp giáo dục, rèn luyện học viên thành các sĩ quan chỉ huy, tham mưu, chính trị, hậu cần, kỹ thuật; Đảng bộ các trường giữ vai trò hạt nhân lãnh đạo toàn diện mọi hoạt động giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học, sẵn sàng chiến đấu và rèn luyện kỷ luật.
  • Thực trạng công tác xây dựng Đảng bộ (2011 - 2021):
    • Ưu điểm: Đa số cấp ủy, tổ chức đảng quán triệt nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và Quân ủy Trung ương; trận địa tư tưởng được giữ vững, 100% cán bộ, đảng viên an tâm công tác, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng được duy trì nền nếp; chất lượng đội ngũ cán bộ, giảng viên, đảng viên từng bước nâng lên; việc thực hiện Chỉ thị 03, Chỉ thị 05 gắn với Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, XII đạt kết quả tích cực.
    • Hạn chế: Công tác giáo dục chính trị ở một số nội dung còn đơn điệu, tính thuyết phục chưa cao; năng lực lãnh đạo của một số cấp ủy, chi bộ chưa đồng đều; vẫn còn hiện tượng cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật; một bộ phận cán bộ có biểu hiện làm việc cầm chừng, thiếu ý thức phấn đấu vươn lên; công tác quản lý, đánh giá cán bộ và kiểm tra, giám sát ở một vài nơi chưa thực sự quyết liệt.
  • Những vấn đề đặt ra:
    1. Giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo trước sự phát triển của CMCN 4.0 với năng lực lãnh đạo thực tế của cấp ủy, tổ chức đảng.
    2. Nâng cao sức đề kháng tư tưởng cho cán bộ, học viên trước các thủ đoạn chống phá "phi chính trị hóa Quân đội" của các thế lực thù địch trên không gian mạng.
    3. Nâng cao ý thức tu dưỡng đạo đức cách mạng, ngăn chặn các biểu hiện chủ nghĩa cá nhân, thực dụng trong điều kiện kinh tế thị trường.

Chương 4: Yếu tố tác động, phương hướng và giải pháp xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình mới

Chương 4 xác định phương hướng và hệ thống giải pháp giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn 2030:

  • Yếu tố tác động và phương hướng: Bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp; tác động của kinh tế thị trường và CMCN 4.0; yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại (một số quân chủng, binh chủng tiến thẳng lên hiện đại); bám sát Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XI.
  • Hệ thống giải pháp đồng bộ:
    1. Tăng cường xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội về chính trị: Nâng cao năng lực quán triệt, cụ thể hóa các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên vào chương trình đào tạo; bồi dưỡng bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, học viên.
    2. Đẩy mạnh xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội về tư tưởng: Lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng; đổi mới nội dung, hình thức giáo dục lý luận chính trị; chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng trong nhà trường.
    3. Tập trung xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội về tổ chức: Kiện toàn hệ thống tổ chức đảng các cấp; giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp ủy, chi bộ; xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên, cán bộ quản lý học viên đủ về số lượng, có cơ cấu hợp lý, đạt chuẩn về phẩm chất và năng lực chuyên môn.
    4. Tăng cường xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội về đạo đức: Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, bệnh quan liêu, tiêu cực; xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự lành mạnh.
    5. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng: Tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên và đột xuất; xử lý nghiêm minh các vi phạm; phát huy vai trò giám sát, tham gia xây dựng Đảng của tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và Công đoàn trong nhà trường.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

  • Luận án làm sáng tỏ và sâu sắc hơn hệ thống quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng trên 4 trụ cột: chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức; khẳng định tính toàn diện, biện chứng giữa các mặt trong công tác xây dựng Đảng cầm quyền.
  • Chuẩn hóa các khái niệm khoa học: "Xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội" và "Xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh", xác định rõ chủ thể, đối tượng, nội dung và phương thức xây dựng đặc thù trong môi trường nhà trường quân đội.
  • Cung cấp hệ thống luận cứ khoa học khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng trong hệ thống giáo dục quân sự.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

  • Khảo sát, phân tích toàn diện thực trạng công tác xây dựng Đảng bộ tại 07 trường sĩ quan đào tạo cấp phân đội bậc đại học giai đoạn 2011 - 2021; chỉ rõ những kết quả đạt được, khuyết điểm tồn tại và nguyên nhân từ thực tiễn hoạt động đảng bộ nhà trường.
  • Nhận diện 3 vấn đề thực tiễn cấp bách đặt ra đối với công tác xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan trước yêu cầu chuẩn hóa giáo dục đại học quân sự, CMCN 4.0 và âm mưu "phi chính trị hóa Quân đội".
  • Đề xuất phương hướng cùng 5 nhóm giải pháp đồng bộ, cụ thể, có tính khả thi cao nhằm xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội trong sạch, vững mạnh giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế của luận án:
    • Về phạm vi không gian: Luận án tập trung khảo sát 07 trường sĩ quan đào tạo cấp phân đội bậc đại học, chưa mở rộng nghiên cứu đối với các học viện đào tạo cán bộ cấp chiến dịch, chiến lược hoặc các trường cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp trong toàn quân.
    • Về phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng được thu thập và đánh giá chủ yếu trong giai đoạn 2011 - 2021; các dự báo và giải pháp tập trung trong giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn 2030.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo:
    • Mở rộng khảo sát và nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng Đảng bộ tại các học viện nghiên cứu, học viện đào tạo sĩ quan chỉ huy - tham mưu cấp chiến dịch, chiến lược.
    • Đi sâu nghiên cứu chuyên biệt về công tác xây dựng Đảng bộ nhà trường quân đội về đạo đức hoặc nghiên cứu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy nhà trường trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển mô hình "nhà trường thông minh".

Giá trị tham khảo

  • Đối với nghiên cứu sinh, học viên, giảng viên chuyên ngành Hồ Chí Minh học và Xây dựng Đảng: Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo về mặt phương pháp luận, cách tiếp cận hệ thống và khung lý thuyết nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào một loại hình tổ chức đảng đặc thù.
  • Đối với Đảng ủy, Ban Giám hiệu các trường sĩ quan Quân đội: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn phục vụ việc xây dựng nghị quyết chuyên đề, đổi mới nội dung giáo dục chính trị tư tưởng, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, giảng viên.
  • Đối với các cơ quan tham mưu chiến lược của Quân đội (Tổng cục Chính trị, Quân ủy Trung ương): Cung cấp các luận cứ khoa học phục vụ công tác tổng kết thực tiễn, hoàn thiện các quy chế, hướng dẫn về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong Đảng bộ Quân đội.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án lựa chọn khảo sát thực tế tại những trường sĩ quan Quân đội nào?
Luận án tập trung khảo sát tại 07 trường đào tạo sĩ quan cấp phân đội bậc đại học thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam, gồm: Trường Sĩ quan Chính trị (Đại học Chính trị), Trường Sĩ quan Lục quân 1 (Đại học Trần Quốc Tuấn), Trường Sĩ quan Pháo binh, Trường Sĩ quan Lục quân 2 (Đại học Nguyễn Huệ), Trường Sĩ quan Kỹ thuật Quân sự (Đại học Trần Đại Nghĩa), Trường Sĩ quan Công binh (Đại học Ngô Quyền), Trường Sĩ quan Thông tin (Đại học Thông tin liên lạc).

2. Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng gồm những mặt nào?
Theo kết quả nghiên cứu của luận án, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng gồm 4 nội dung gắn bó mật thiết: xây dựng Đảng về chính trị (xác định đường lối đúng, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, chống nguy cơ sai lầm về đường lối); xây dựng Đảng về tư tưởng (lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng, thực hiện tự phê bình và phê bình, giữ vững đoàn kết tư tưởng); xây dựng Đảng về tổ chức (thực hiện đúng các nguyên tắc sinh hoạt đảng, xây dựng chi bộ, rèn luyện đội ngũ cán bộ "vừa hồng vừa chuyên"); xây dựng Đảng về đạo đức (rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, kết hợp đức trị và kỷ luật đảng).

3. Vì sao Hồ Chí Minh khẳng định "Xây dựng Đảng là một nhiệm vụ cực kỳ quan trọng"?
Luận án chỉ rõ Hồ Chí Minh đưa ra luận điểm này dựa trên 4 căn cứ lý luận và thực tiễn: vị trí, vai trò lãnh đạo quyết định của Đảng đối với sự nghiệp cách mạng; yêu cầu của Đảng cầm quyền và tính chất hai mặt của quyền lực chính trị; đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng qua từng giai đoạn lịch sử; quy luật tồn tại và phát triển của Đảng trong môi trường xã hội luôn phải tự chỉnh đốn để phòng ngừa thoái hóa.

4. Những hạn chế cơ bản trong xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội giai đoạn 2011 - 2021 là gì?
Các hạn chế được chỉ ra gồm: công tác giáo dục chính trị tư tưởng ở một số nội dung còn đơn điệu; năng lực lãnh đạo của một số cấp ủy, tổ chức đảng chưa đồng đều; còn có cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật; một số cán bộ có biểu hiện làm việc cầm chừng, trách nhiệm thấp; công tác quản lý cán bộ, tự phê bình, phê bình và kiểm tra, giám sát có nơi còn thiếu chặt chẽ, chưa quyết liệt.

5. Luận án đề xuất mấy nhóm giải pháp xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội trong tình hình mới?
Luận án đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ: tăng cường xây dựng về chính trị; đẩy mạnh xây dựng về tư tưởng; tập trung xây dựng về tổ chức; tăng cường xây dựng về đạo đức; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Đức Nhuận đã giải quyết một cách toàn diện và có hệ thống vấn đề xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội theo tư tưởng Hồ Chí Minh dưới góc độ chuyên ngành Hồ Chí Minh học. Công trình đã làm rõ cơ sở lý luận, chuẩn hóa các khái niệm, đánh giá khách quan thực trạng tại 07 trường sĩ quan đào tạo cấp phân đội bậc đại học giai đoạn 2011 - 2021 và xác định các vấn đề thực tiễn đang đặt ra. Hệ thống 5 nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án có giá trị khoa học và khả năng ứng dụng thực tiễn cao, trực tiếp phục vụ công tác xây dựng Đảng bộ các trường sĩ quan Quân đội trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới.