Luận văn thạc sĩ xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính từ số liệu đo đạc trực tiếp xã thịnh vượng huyện nguyên bình tỉnh cao bằng

Luận văn thạc sĩ xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính từ số liệu đo đạc trực tiếp tại xã Thịnh Vượng, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.

• Tác giả: Tống Ngọc Thưởng
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Ngoạn
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính từ số liệu đo đạc trực tiếp xã Thịnh Vượng, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục tiêu chung
• 0.4. Mục tiêu cụ thể
• 0.5. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Cơ sở lý luận về đất và cơ sở dữ liệu đất đai
• 1.1.1. Tổng quan về đất
• 1.2. Tổng quan về hệ thống thông tin địa lý
• 1.2.1. Khái niệm về hệ thống thông tin địa lý
• 1.2.2. Hệ tọa độ dùng trong hệ thống thông tin địa lý
• 1.2.3. Thành phần của hệ thống thông tin địa lý
• 1.3. Cơ sở dữ liệu của hệ thống thông tin địa lý
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.3.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Điều kiện tự nhiên, đặc điểm dân cư, kinh tế và xã hội
• 2.2.2. Thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất đai và hệ thống hồ sơ địa chính xã Thịnh Vượng
• 2.2.3. Xây dựng CSDL địa chính số bằng phần mềm ArcGIS từ số liệu đo đạc trực tiếp cho xã Thịnh Vượng
• 2.2.4. Quản lý khai thác thông tin CSDL địa chính xã Thịnh Vượng
• 2.2.5. Đánh giá khả năng ứng dụng của phần mềm ArcGIS
• 2.2.6. Một số giải pháp hoàn thiện
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra, thống kê tổng hợp, phân tích số liệu, tài liệu
• 2.3.2. Phương pháp ngoại nghiệp
• 2.3.3. Phương pháp xây dựng CSDL địa chính từ số liệu đo đạc trực tiếp ngoài thực địa
• 2.3.4. Phương pháp chuyên gia
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, dân cư, kinh tế và xã hội
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm dân cư, kinh tế và xã hội
• 3.2. Thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất đai và hệ thống hồ sơ địa chính trên địa bàn xã Thịnh Vượng
• 3.2.1. Thực trạng công tác quản lý nhà nước đất đai
• 3.2.2. Thực trạng hồ sơ địa chính
• 3.3. Xây dựng CSDL địa chính số bằng phần mềm ArcGIS từ số liệu đo đạc trực tiếp cho xã Thịnh Vượng
• 3.3.1. Quy trình công nghệ thực hiện Xây dựng CSDL địa chính được áp dụng quy trình như sau
• 3.3.2. Xây dựng cơ sở dữ liệu không gian
• 3.3.3. Xây dựng cơ sở dữ liệu thuộc tính
• 3.3.4. Xây dựng CSDL địa chính số bằng phần mềm ArcGIS
• 3.4. Quản lý khai thác thông tin CSDL địa chính xã Thịnh Vượng
• 3.4.1. Quản lý cập nhật thông tin địa chính xã Thịnh Vượng
• 3.4.2. Khai thác CSDL địa chính phục vụ công tác quản lý nhà nước về đất đai tại xã Thịnh Vượng
• 3.5. Đánh giá khả năng ứng dụng của phần mềm Arc GIS
• 3.6. Một số giải pháp hoàn thiện
• 3.6.1. Giải pháp kỹ thuật, công nghệ
• 3.6.2. Giải pháp về cơ chế chính sách
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cơ sở dữ liệu địa chính

Cơ sở dữ liệu địa chính là một phần quan trọng trong quản lý đất đai, đặc biệt tại xã Thịnh Vượng, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu này không chỉ giúp quản lý thông tin về đất đai mà còn hỗ trợ cho các hoạt động quy hoạch và phát triển bền vững. Cơ sở dữ liệu địa chính bao gồm các thông tin về vị trí, diện tích, loại đất, và các thông tin liên quan khác. Điều này giúp cho việc quản lý đất đai trở nên hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký đất đai và thống kê đất đai. Theo nghiên cứu, việc áp dụng công nghệ thông tin trong xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính sẽ giúp nâng cao độ chính xác và tính khả thi trong quản lý tài nguyên đất.

1.1. Tầm quan trọng của cơ sở dữ liệu địa chính

Cơ sở dữ liệu địa chính đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài nguyên đất. Nó cung cấp thông tin cần thiết cho các quyết định liên quan đến quy hoạch đất đai và quản lý tài nguyên đất. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu này giúp cho các cơ quan chức năng có thể theo dõi và quản lý tình hình sử dụng đất một cách hiệu quả. Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được sử dụng để phân tích và trực quan hóa dữ liệu, từ đó hỗ trợ cho việc ra quyết định. Cơ sở dữ liệu địa chính không chỉ giúp cho việc quản lý hiện trạng mà còn hỗ trợ cho việc dự báo và lập kế hoạch phát triển trong tương lai.

II. Phương pháp xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính

Quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính tại xã Thịnh Vượng được thực hiện thông qua các bước cụ thể. Đầu tiên, việc thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau như hồ sơ địa chính, bản đồ địa chính và các tài liệu liên quan là rất quan trọng. Sau đó, dữ liệu sẽ được xử lý và chuyển đổi sang định dạng phù hợp để đưa vào hệ thống GIS. Việc sử dụng phần mềm ArcGIS giúp cho việc xây dựng cơ sở dữ liệu trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn. Các thông tin được tổ chức theo cấu trúc rõ ràng, bao gồm cả dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính. Điều này không chỉ giúp cho việc quản lý thông tin trở nên dễ dàng mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác và sử dụng thông tin trong tương lai.

2.1. Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu

Quy trình thu thập dữ liệu bao gồm việc khảo sát thực địa và thu thập thông tin từ các cơ quan chức năng. Dữ liệu được thu thập sẽ được kiểm tra và xác thực để đảm bảo tính chính xác. Sau khi thu thập, dữ liệu sẽ được xử lý bằng phần mềm ArcGIS để tạo ra các bản đồ và cơ sở dữ liệu địa chính. Việc xử lý dữ liệu bao gồm việc phân loại đất đai, xác định ranh giới và cập nhật thông tin về tình trạng sử dụng đất. Quy trình này không chỉ giúp cho việc quản lý đất đai trở nên hiệu quả mà còn hỗ trợ cho việc lập kế hoạch phát triển bền vững tại xã Thịnh Vượng.

III. Ứng dụng và lợi ích của cơ sở dữ liệu địa chính

Cơ sở dữ liệu địa chính được xây dựng tại xã Thịnh Vượng mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho công tác quản lý đất đai. Đầu tiên, nó giúp cho việc quản lý tài nguyên đất trở nên hiệu quả hơn, từ đó giảm thiểu tình trạng lãng phí và sử dụng không hợp lý tài nguyên. Thứ hai, cơ sở dữ liệu này hỗ trợ cho việc quy hoạch đất đai và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Việc sử dụng hệ thống thông tin địa lý giúp cho các nhà quản lý có thể phân tích và đưa ra các quyết định chính xác hơn. Cuối cùng, cơ sở dữ liệu địa chính còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký đất đai và giải quyết các tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất.

3.1. Tác động đến phát triển kinh tế xã hội

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính không chỉ có tác động tích cực đến công tác quản lý đất đai mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại xã Thịnh Vượng. Cơ sở dữ liệu này giúp cho việc quy hoạch và sử dụng đất đai hợp lý, từ đó tạo ra nhiều cơ hội phát triển cho người dân. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý đất đai sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương, thu hút đầu tư và phát triển bền vững. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho xã Thịnh Vượng mà còn cho toàn huyện Nguyên Bình và tỉnh Cao Bằng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý đất đai là một trong những lĩnh vực quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Tại xã Thịnh Vượng, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, với diện tích đất đai đa dạng và địa hình phức tạp, việc xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) địa chính số từ số liệu đo đạc trực tiếp là nhu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đất đai. Theo báo cáo của ngành, xã Thịnh Vượng có dân số khoảng 778 người với mật độ dân cư 16,4 người/km², kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và lâm nghiệp, tổng giá trị sản xuất năm 2013 đạt 3,127 tỷ đồng, tăng 10,5% so với năm trước.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng bộ CSDL địa chính cho xã Thịnh Vượng nhằm hỗ trợ công tác quản lý đất đai tại địa phương, đồng thời góp phần hiện đại hóa hệ thống quản lý đất đai của tỉnh Cao Bằng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu đo đạc trực tiếp tại xã Thịnh Vượng trong giai đoạn 2013-2014, sử dụng phần mềm ArcGIS để xây dựng và quản lý CSDL địa chính số theo chuẩn kỹ thuật của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao độ chính xác, tính đồng bộ và khả năng cập nhật thông tin đất đai, phục vụ công tác quy hoạch, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quản lý biến động đất đai hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về quản lý đất đai, hệ thống thông tin địa lý (GIS) và cơ sở dữ liệu địa chính.

• Lý thuyết về đất đai: Đất đai được hiểu là một diện tích cụ thể trên bề mặt trái đất bao gồm các thành phần sinh thái, địa hình, khí hậu và các yếu tố xã hội liên quan. Đất đai là tài nguyên quý giá, đóng vai trò quyết định trong phát triển kinh tế - xã hội.
• Hệ thống thông tin địa lý (GIS): GIS là hệ thống quản lý dữ liệu không gian và thuộc tính, hỗ trợ thu thập, lưu trữ, phân tích và hiển thị thông tin địa lý. GIS giúp phân tích mối quan hệ không gian, hỗ trợ ra quyết định trong quản lý đất đai.
• Mô hình cơ sở dữ liệu địa chính (Geodatabase): Geodatabase là mô hình dữ liệu đối tượng lưu trữ dữ liệu không gian và thuộc tính trong hệ quản trị cơ sở dữ liệu, đảm bảo tính toàn vẹn và khả năng mở rộng. Mô hình này hỗ trợ quản lý các đối tượng địa chính như thửa đất, ranh giới, điểm khống chế, và các biến động đất đai.

Các khái niệm chính bao gồm: dữ liệu không gian (geometry), dữ liệu thuộc tính (attribute), hệ tọa độ VN-2000, chuẩn dữ liệu địa chính theo Thông tư số 17/2010/TT-BTNMT, và các thành phần của GIS như phần cứng, phần mềm, dữ liệu, phương pháp và con người.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp điều tra, thống kê tổng hợp, phân tích số liệu và phương pháp ngoại nghiệp đo đạc thực địa.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu đo đạc trực tiếp tại xã Thịnh Vượng bằng máy toàn đạc điện tử và GPS, hồ sơ địa chính hiện có, các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý đất đai, và dữ liệu nền địa lý.
• Phương pháp phân tích: Xử lý số liệu đo đạc, xây dựng cơ sở dữ liệu không gian và thuộc tính trên phần mềm ArcGIS Desktop 9.3, áp dụng mô hình Geodatabase để tổ chức dữ liệu. Sử dụng công cụ Editor trong ArcGIS để cập nhật và chỉnh lý biến động đất đai.
• Timeline nghiên cứu: Thời gian thực hiện từ tháng 8/2013 đến tháng 8/2014, bao gồm khảo sát hiện trạng, đo đạc, xử lý số liệu, xây dựng CSDL và đánh giá ứng dụng phần mềm.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ diện tích đất và hồ sơ địa chính của xã Thịnh Vượng, với việc lựa chọn phương pháp phân tích dựa trên tính phù hợp với đặc điểm dữ liệu không gian và yêu cầu quản lý đất đai tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xây dựng thành công CSDL địa chính số: CSDL địa chính xã Thịnh Vượng được xây dựng trên phần mềm ArcGIS theo chuẩn hệ quy chiếu VN-2000, chuẩn nội dung và mô hình cấu trúc dữ liệu của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Kết quả cho thấy khả năng lưu trữ và quản lý đồng bộ các loại hồ sơ địa chính, đảm bảo tính chính xác và cập nhật kịp thời biến động đất đai.

2. Đặc điểm địa hình và dân cư ảnh hưởng đến quản lý đất đai: Xã Thịnh Vượng có địa hình núi cao phức tạp với 75% diện tích là rừng, dân cư phân bố rải rác với mật độ 16,4 người/km². Điều này tạo ra thách thức trong việc đo đạc và quản lý đất đai, đòi hỏi hệ thống CSDL phải có khả năng xử lý dữ liệu phức tạp và đa dạng.

3. Hiệu quả ứng dụng phần mềm ArcGIS: Phần mềm ArcGIS thể hiện ưu điểm vượt trội trong việc xử lý dữ liệu không gian và thuộc tính, hỗ trợ phân tích chồng xếp, vùng đệm và truy vấn thông tin nhanh chóng. So với các phần mềm trước đây như Famis-CaddB và CiLIS, ArcGIS có dung lượng lưu trữ lớn hơn, khả năng cập nhật và chỉnh sửa dữ liệu linh hoạt hơn.

4. Tình trạng hồ sơ địa chính hiện tại: Trên địa bàn xã có 01 điểm địa chính cơ sở hạng 3 và 11 điểm địa chính cấp 2, chất lượng điểm tọa độ tốt, đáp ứng yêu cầu đo đạc ngoài thực địa. Tuy nhiên, hồ sơ địa chính dạng giấy còn chiếm phần lớn, gây khó khăn trong việc tra cứu và cập nhật thông tin.

Thảo luận kết quả

Việc xây dựng CSDL địa chính số tại xã Thịnh Vượng đã giải quyết được nhiều hạn chế của phương pháp quản lý truyền thống, đặc biệt là trong lưu trữ, tra cứu và cập nhật dữ liệu. Dữ liệu không gian và thuộc tính được tích hợp chặt chẽ, giúp nâng cao độ chính xác và tính đồng bộ của thông tin đất đai. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trong ngành GIS và quản lý đất đai, khẳng định vai trò quan trọng của công nghệ GIS trong hiện đại hóa quản lý tài nguyên đất.

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ diện tích rừng chiếm 75% tổng diện tích xã và biểu đồ tăng trưởng giá trị sản xuất nông lâm nghiệp năm 2013 so với năm 2012 (tăng 10,5%) sẽ minh họa rõ nét ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và kinh tế đến quản lý đất đai. Bảng thống kê các điểm địa chính cấp II và tọa độ cũng cung cấp cơ sở dữ liệu chính xác cho việc xây dựng CSDL.

So với các phần mềm quản lý hồ sơ địa chính trước đây, ArcGIS cho phép xử lý dữ liệu lớn, đa dạng và hỗ trợ phân tích không gian nâng cao, phù hợp với yêu cầu quản lý đất đai hiện đại. Tuy nhiên, chi phí đầu tư phần cứng, phần mềm và đào tạo nhân lực vẫn là thách thức cần được giải quyết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai áp dụng rộng rãi phần mềm ArcGIS trong quản lý đất đai: Khuyến khích các địa phương, đặc biệt là vùng núi và có địa hình phức tạp như xã Thịnh Vượng, sử dụng ArcGIS để xây dựng và quản lý CSDL địa chính nhằm nâng cao hiệu quả quản lý. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng phối hợp với UBND xã.

2. Đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ quản lý đất đai: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về GIS và quản lý cơ sở dữ liệu địa chính cho cán bộ địa phương nhằm đảm bảo vận hành hiệu quả hệ thống. Thời gian đào tạo liên tục hàng năm, chủ thể là các trường đại học và trung tâm đào tạo chuyên ngành.

3. Xây dựng hệ thống cập nhật và chỉnh lý biến động đất đai thường xuyên: Thiết lập quy trình cập nhật dữ liệu biến động đất đai trên Geodatabase, đảm bảo thông tin luôn chính xác và kịp thời phục vụ công tác quản lý và quy hoạch. Thời gian thực hiện hàng quý, chủ thể là Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Nguyên Bình.

4. Đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin: Cải thiện phần cứng máy tính, mạng nội bộ và phần mềm để đáp ứng yêu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu lớn, đồng thời đảm bảo an toàn dữ liệu. Thời gian thực hiện trong 1 năm, chủ thể là UBND tỉnh Cao Bằng và các đơn vị liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý đất đai tại các cấp địa phương: Giúp nâng cao hiểu biết về ứng dụng GIS trong quản lý đất đai, cải thiện hiệu quả công tác đo đạc, lưu trữ và cập nhật hồ sơ địa chính.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Quản lý đất đai, GIS: Cung cấp kiến thức thực tiễn về xây dựng CSDL địa chính số, phương pháp xử lý số liệu đo đạc và ứng dụng phần mềm ArcGIS trong quản lý tài nguyên đất.

3. Các cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy định kỹ thuật chuẩn hóa dữ liệu địa chính và phát triển hệ thống thông tin đất đai hiện đại.

4. Doanh nghiệp và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực đo đạc bản đồ, quy hoạch: Tham khảo quy trình công nghệ xây dựng CSDL địa chính, nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng yêu cầu quản lý đất đai theo chuẩn quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính số?
   CSDL địa chính số giúp lưu trữ, quản lý và cập nhật thông tin đất đai chính xác, nhanh chóng, giảm thiểu sai sót so với hồ sơ giấy truyền thống. Ví dụ, việc tra cứu thông tin thửa đất trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn nhiều.

2. Phần mềm ArcGIS có ưu điểm gì so với các phần mềm khác?
   ArcGIS hỗ trợ xử lý dữ liệu không gian và thuộc tính đồng bộ, có khả năng phân tích chồng xếp, vùng đệm và truy vấn phức tạp. Nó cũng có dung lượng lưu trữ lớn và khả năng cập nhật dữ liệu linh hoạt, phù hợp với yêu cầu quản lý đất đai hiện đại.

3. Làm thế nào để đảm bảo độ chính xác của dữ liệu đo đạc?
   Sử dụng máy toàn đạc điện tử và GPS hiện đại, tuân thủ quy định kỹ thuật đo đạc của Bộ Tài nguyên và Môi trường, đồng thời kiểm tra, hiệu chỉnh dữ liệu trước khi nhập vào CSDL để đảm bảo độ chính xác cao.

4. Quy trình xây dựng CSDL địa chính gồm những bước nào?
   Quy trình bao gồm thu thập số liệu đo đạc, xử lý số liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu không gian và thuộc tính trên phần mềm GIS, nhập dữ liệu vào Geodatabase, cập nhật biến động và quản lý khai thác thông tin.

5. Làm sao để cập nhật biến động đất đai trong CSDL?
   Sử dụng công cụ Editor trong ArcGIS để chỉnh sửa, cập nhật các thay đổi về ranh giới, diện tích và thông tin thuộc tính thửa đất, đảm bảo dữ liệu luôn phản ánh đúng hiện trạng sử dụng đất.

Kết luận

• Đã xây dựng thành công cơ sở dữ liệu địa chính số cho xã Thịnh Vượng theo chuẩn kỹ thuật của Bộ Tài nguyên và Môi trường, đáp ứng yêu cầu quản lý đất đai hiện đại.
• Phần mềm ArcGIS được đánh giá cao về khả năng xử lý dữ liệu không gian và thuộc tính, hỗ trợ phân tích và cập nhật biến động đất đai hiệu quả.
• Điều kiện tự nhiên phức tạp và dân cư phân bố rải rác tại xã Thịnh Vượng đặt ra thách thức trong quản lý đất đai, nhưng CSDL số giúp khắc phục hạn chế này.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, đào tạo và nâng cấp hạ tầng nhằm phát huy tối đa hiệu quả ứng dụng GIS trong quản lý đất đai.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu tiếp tục phát triển và ứng dụng công nghệ GIS để nâng cao chất lượng quản lý tài nguyên đất trên toàn quốc.

Tiếp theo, cần triển khai áp dụng mô hình này tại các địa phương khác, đồng thời tổ chức đào tạo nâng cao năng lực cán bộ quản lý đất đai. Để biết thêm chi tiết và hỗ trợ kỹ thuật, quý độc giả và các đơn vị quản lý có thể liên hệ với Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên hoặc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Cao Bằng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận về đất và cơ sở dữ liệu đất đai 1. Tổng quan về đất Về mặt thuật ngữ khoa học, đất đai được hiểu theo nghĩa rộng như sau: "đất đai là một diện tích cụ thể của bề mặt trái đất, bao gồm tất cả các cấu thành của môi trường sinh thái ngay trên vỏ dưới bề mặt đó bao gồm: khí hậu, bề mặt, thổ nhưỡng, dáng địa hình, mặt nước (hồ, sông, suối, đầm lầy,. Các lớp trầm tích sát bề mặt cùng với nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất, tập đoàn thực vật và động vật, trạng thái định cư của con người, những kết quả của con người trong quá khứ và hiện tại để lại (san nền, hồ chứa nước hay hệ thống tiêu thoát nước, đường xá, nhà cửa.

[17] Như vậy, "đất đai" là khoảng không gian có giới hạn, theo chiều thẳng đứng (gồm khí hậu của bầu khí quyển, lớp đất phủ bề mặt, thảm thực vật, động vật, diện tích nước, tài nguyên nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất), theo chiều nằm ngang trên mặt đất (là sự kết hợp giữa thổ nhưỡng, địa hình, thuỷ văn, thảm thực vật cùng các thành phần khác) giữ vai trò quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất cũng như cuộc sống của xã hội loài người. [17] Đất đai là sản phẩm của tự nhiên, có trước lao động và cùng với quá trình lịch sử phát triển kinh tế - xã hội, đất đai là điều kiện lao động. Đất đai đóng vai trò quyết định cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Nếu không có đất đai thì rõ ràng không có bất kỳ một ngành sản xuất nào, cũng như không thể có sự tồn tại của loài người.

Đất đai là một trong những tài nguyên vô cùng quý giá của con người, là điều kiện sống cho động vật, thực vật và con người trên trái đất. [17] Đất đai tham gia vào tất cả các hoạt động của đời sống kinh tế, xã hội. n 4 Đất đai là địa điểm, là cơ sở của các thành phố, làng mạc, các công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi và các công trình thuỷ lợi khác. Đất đai cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp, xây dựng như gạch ngói, xi măng, gốm sứ… [17] Đất đai là nguồn của cải, là một tài sản cố định hoặc đầu tư cố định.

Là thước đo sự giàu có của một quốc gia. Đất đai còn là sự bảo hiểm cho cuộc sống, bảo hiểm về tài chính, như là sự chuyển nhượng của cải qua các thế hệ và như là một nguồn lực cho các mục đích tiêu dùng. Cơ sở dữ liệu đất Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia là một trong những thành phần nền tảng của kết cấu hạ tầng về thông tin, nó bao gồm các cơ sở dữ liệu (CSDL) chuyên ngành để tạo thành một hệ thống cơ sở thống nhất bao gồm các thành phần: CSDL về chính trị (chính sách, pháp luật, tổ chức cán bộ); CSDL về kinh tế (nguồn lực - tài nguyên thiên nhiên, đất đai, lao động, vốn, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế, kết quả hoạt động của các ngành kinh tế - nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); CSDL xã hội (dân số, lao động văn hoá, giáo dục, y tế, thể thao); CSDL về tài nguyên đất là một thành phần không thể thiếu được của CSDL quốc gia. [2] CSDL tài nguyên đất bao gồm toàn bộ thông tin về tài nguyên đất đai và địa lý; nội dung thông tin được phân loại theo đối tượng địa lý như thuỷ văn, giao thông, dân cư, địa giới, hiện trạng sử dụng đất, các công trình cơ sở hạ tầng….

Xét về các yếu tố cấu thành, chúng có thể chia ra thành hai phần cơ bản là CSDL bản đồ địa lý và CSDL đất đai. Thông tin về tài nguyên đất đai đuợc thể hiện bằng dữ liệu bản đồ và dữ liệu thuộc tính có cấu trúc. Cấu trúc CSDL tài nguyên đất: Về nguyên tắc một hệ thống thông tin của ngành hợp lý nhất là có tổ chức dựa trên cơ cấu tổ chức của ngành chủ quản, cơ cấu tổ chức được phân thành các cấp trung ương và địa phương. Thông thường các địa phương đóng vai trò là nơi thu thập, cập nhật các thông tin chi tiết, cung cấp thông tin đầu vào cho toàn bộ hệ thống và cũng sẽ là nơi n 5 quản lý và sử dụng chủ yếu các thông tin chi tiết, còn cấp trung ương nhu cầu chủ yếu lại là các thông tin tổng hợp từ các thông tin chi tiết.

Có 4 phương án lưu trữ và quản lý dữ liệu bao gồm: Quản lý tập trung; Phân tán bản sao; Phân tán dữ liệu; Phân tán dữ liệu chi tiết; Tập trung số liệu tổng hợp. Căn cứ vào trình độ quản lý, mức độ ổn định của quy trình quản lý, phân bố tần xuất sử dụng thông tin giữa các đơn vị để xác định phương án thích hợp. Tổng quan về hệ thống thông tin địa lý 1. Khái niệm về hệ thống thông tin địa lý Vào đầu những năm sáu mươi của thế kỷ XX, các nhà khoa học Canada đã cho ra đời hệ thống thông tin địa lý.

Hệ thống thông tin địa lý (có tên tiếng Anh là Geographic Information System, viết tắt là GIS) được thiết kế như một hệ thống chung để quản lý dữ liệu không gian, nó có rất nhiều ứng dụng trong việc phát triển đô thị và môi trường tự nhiên như là: quy hoạch đô thị, quản lý nhân lực, nông nghiệp, điều hành hệ thống công ích, lộ trình, nhân khẩu, bản đồ, giám sát vùng biển, cứu hoả và bệnh tật. Trong phần lớn các lĩnh vực này, GIS đóng vai trò như là một công cụ hỗ trợ quyết định cho việc lập kế hoạch hoạt động. [10] Công nghệ GIS liên quan mật thiết tới yếu tố địa lý thường diễn tả đến dữ liệu không gian, nói cách khác đây là dữ liệu tham chiếu đến vị trí trên trái đất. Gắn liền với dữ liệu này luôn luôn là dữ liệu thuộc tính, dữ liệu thuộc tính này là các thông tin bổ sung cho dữ liệu không gian.

Ví dụ hình dáng và vị trí địa lý của thửa đất là dữ liệu không gian, còn số hiệu thửa đất và các thông tin về chủ sở hữu là dữ liệu thuộc tính. Mối quan hệ giữa dữ liệu không gian và thuộc tính làm cho GIS trở thành công cụ giải quyết hữu hiệu các bài toán phân tích không gian. [10] Hệ thống thông tin gồm có máy vi tính và các thiết bị ngoại vi đi kèm, các phần mềm trong các máy vi tính, dữ liệu được lưu trong máy vi tính, con người và cách hoạt động của hệ thống. Như vậy, có thể hiểu GIS trước hết là n 6 một hệ thống thông tin.

Điều này có nghĩa là GIS cũng là một hệ thống thông tin như bao nhiêu hệ thống thông tin khác, điều khác biệt giữa GIS và các hệ thống thông tin khác là dữ liệu của GIS là dữ liệu địa lý. [10] Tóm lại, hệ thống thông tin địa lý (GIS) là tập hợp một bộ các công cụ trợ giúp cho việc thu thập, lưu trữ, truy cập, biến đổi, quản lý, phân tích và hiển thị các thông tin không gian từ thế giới thực cho tập hợp các mục đích nào đó. Hệ tọa độ dùng trong hệ thống thông tin địa lý Để biểu diễn dữ liệu không gian trong GIS, người ta thường dùng hai hệ tọa độ: Hệ tọa độ địa lý và hệ tọa độ quy chiếu. Hệ tọa độ địa lý là hệ tọa độ lấy mặt cầu ba chiều bao quanh trái đất làm cơ sở, một điểm được xác định bằng kinh độ và vĩ độ của nó trên mặt cầu.

Hệ toạ độ quy chiếu là hệ tọa độ hai chiều thu được bằng cách chiếu dữ liệu bản đồ nằm trên hệ tọa độ địa lý về một mặt phẳng. Thành phần của hệ thống thông tin địa lý GIS được kết hợp bởi năm thành phần chính: phần cứng, phần mềm, dữ liệu, phương pháp (quy trình) thực hiện và con người. Các thành phần của GIS - Phần cứng (hardware) có thể là hệ thống máy vi tính và các thiết bị ngoại vi (như máy in, máy scan, và nhiều thiết bị khác tùy theo hệ thống). Những bộ phần này là những công cụ rất quan trọng của hệ thống, có khả n 7 năng thực hiện các chức năng nhập thông tin (Input), xuất thông tin (Output) và xử lý thông tin của phần mềm.

Hệ thống này gồm có máy chủ (server), máy khách (client), máy quét (scanner), máy in (printer) được liên kết với nhau trong mạng LAN hay Internet. Máy vi tính được dùng để lưu trữ dữ liệu và cài đặt các phần mềm. Ngày nay, phần mềm GIS có khả năng chạy trên rất nhiều dạng phần cứng, từ máy chủ trung tâm đến các máy trạm hoạt động độc lập hoặc có liên kết mạng. Các thiết bị ngoại vi cũng có vai trò riêng trong hệ thống.

[13] - Phần mềm (software) gồm có hệ điều hành và các phần mềm được cài đặt trong hệ điều hành đó. Phần mềm cung cấp các chức năng và công cụ cần thiết để lưu giữ, phân tích và hiển thị thông tin địa lý. Ngoại trừ hệ điều hành, các phần mềm còn lại giúp người dùng trong các công việc của hệ thống. Các công việc này có thể là chỉnh sửa, cập nhật dữ liệu, phân tích dữ liệu để phục vụ các quyết định và nhiều công việc khác.

[13] - Dữ liệu của hệ thống được xem là một thành phần rất quan trọng, nó được ví như là linh hồn của hệ thống. Dữ liệu được lưu trữ theo nhiều cách khác nhau. Ngày nay, dữ liệu thường được lưu trữ thành những bảng có nhiều cột và nhiều dòng, các bảng có quan hệ với nhau. Cơ sở dữ liệu bao gồm nhiều bảng như vậy.

Để quản lý các CSDL, người ta sử dụng những phần mềm được thiết kế riêng. Những phần mềm này được gọi là hệ quản trị CSDL. CSDL cần được thường xuyên cập nhật theo thời gian. [13] Có thể chia dữ liệu trong GIS thành hai loại: Dữ liệu không gian (spatial) cho ta biết kích thước vật lý và vị trí địa lý của các đối tượng trên bề mặt trái đất; Dữ liệu thuộc tính (non-spatial) là các dữ liệu ở dạng văn bản cho ta biết thêm thông tin thuộc tính của đối tượng.

- Phương pháp mà hệ thống hoạt động cũng được xem là một thành phần của hệ thống.