PHẦN MỞ ĐẦU TDTT là một bộ phận của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam. Là một trong những yêu cầu không thể thiếu trong việc đào tạo thế hệ trẻ trở thành những con người phát triển toàn diện, về tri thức, đạo đức, thẩm mỹ và thể chất. Trong những năm qua cùng với sự phát triển của các ngành như kinh tế, văn hoá và các ngành khoa học xã hội khác, nền thể thao nước ta đã có những tiến bộ vượt bậc cả về chiều sâu và chiều rộng, đã khẳng định được vị thế của thể thao Việt Nam trên khu vực và trên thế giới. Đảng và Nhà nước định hướng mục tiêu của giáo dục cho nước ta là: Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có lý tưởng, đạo đức, có tính tổ chức và kỷ luật, có ý thức cộng đồng và tính tích cực cá nhân, làm chủ tri thức hiện đại, có tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp và có sức khoẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Để thực hiện mục tiêu đó, nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện gồm: Nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục; phát triển quy mô giáo dục cả đại trà và mũi nhọn trên cơ sở đảm bảo chất lượng, điều chỉnh cơ cấu đào tạo, gắn đào tạo với sử dụng; thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục; đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục và xây dựng xã hội học tập. Phát triển giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh. Trong công cuộc đổi mới đất nước, phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế – xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm phát huy nhân tố con người. Thực hiện chủ trương đổi mới, Ban bí thư Trung ương Đảng đã ra chỉ thị 36/CT/TW ngày 24 tháng 3 năm 1994 về việc đẩy mạnh và nâng cao chất lượng công tác GDTC cho học sinh, SV trong đó nêu rõ: “ Thực hiện GDTC trong tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết HS, SV, thanh niên, chiến sĩ các lực lượng vũ trang, cán bộ, công nhân viên và một bộ phận của nhân dân.
Luận án tiến sĩ Giáo dục 2 Phát triển rộng rãi phong trào TDTT quần chúng với khẩu hiệu: Khoẻ để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[5]. Quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nêu: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết” [16].
Công tác ngoại khóa TDTT trường học là một phần quan trọng, mối quan hệ gắn bó khăng khít với chính khóa. Ngoại khóa là một hoạt động bổ sung và nâng cao chất lượng của chính khóa lên một bước. Phạm vi một giờ lên lớp không cho phép người dạy truyền đạt hết tất cả những vấn đề mà việc dạy học phải hướng đến. Bên cạnh những khái niệm, những công thức, tri thức, việc dạy học cũng phải quan tâm đến quá trình hình thành và phát triển các kĩ năng, các quan hệ giao tiếp, các mối liên hệ gắn bó giữa người học với hiện thực cuộc sống, và việc này liên quan mật thiết đến hoạt động ngoại khóa [20],[21], [22], [25].
Hoạt động ngoại khóa TDTT là các hoạt động nằm ngoài chương trình học chính khóa, thường mang tính chất tự nguyện và tích cực. Để khuyến khích và tạo điều kiện cho mọi người dân tham gia tập luyện TDTT một cách có tổ chức, có hướng dẫn và nâng cao hiệu quả tập luyện, việc hình thành các CLB TDTT ở cơ sở đóng vai trò quan trọng [25]. CLB TDTT xuất hiện đầu tiên ở Mỹ. Các nước trên thế giới cũng đã phát triển rất đa dạng các loại hình CLB TDTT.
Nguyên tắc cơ bản của các loại hình CLB TDTT là tự nguyện, tự giác, tự hạch toán kinh tế, hoạt động như loại hình cung ứng dịch vụ TDTT và họ đã chia CLB TDTT thành 3 loại [92]: Loại thứ nhất: CLB thể thao với mục đích thi đấu. Đây là loại hình CLB thể thao nhà nghề thi đấu mang lại lợi nhuận. Luận án tiến sĩ Giáo dục 3 Loại thứ hai: CLB thể thao mang tính chất hướng dẫn, chỉ đạo. Các CLB hướng dẫn, chỉ đạo nâng cao tri thức, hướng dẫn cho học viên.
Nguồn thu của CLB gồm hội phí, học phí trả công giảng dạy, huấn luyện và thi đấu tập, sửa chữa trang thiết bị giảng dạy, đây là loại hình CLB dịch vụ thu phí. Loại thứ ba: CLB thể thao mang tính chất xã hội. CLB tổ chức cho các hội viên luyện tập thể thao giải trí, tăng cường sức khỏe, tăng cường giao lưu xã hội. Loại hình CLB này không phát sinh dịch vụ, phi lợi nhuận [92].
Ở nước ta, đã có nhiều tác giả nghiên cứu các biện pháp và mô hình tổ chức các hoạt động TDTT ngoại khóa cho HS, SV như: Nguyễn Gắng (2000): "Nghiên cứu xây dựng mô hình CLB thể dục, thể thao hoàn thiện trong các trường đại học và chuyên nghiệp Huế” [32]; Cấn Văn Nghĩa (2009): “Xác định hiệu quả hoạt động tập luyện trong một số loại hình tổ chức TDTT xã phường và trường phổ thông của tỉnh Hà Tây trước đây” [52]; Trần Kim Cương (2009): “Nghiên cứu những giải pháp phát triển các loại hình CLB thể dục, thể thao cơ sở trong điều kiện phát triển kinh tế xã hội ở tỉnh Ninh Bình” [27]; Nguyễn Đức Thành (2013): “Xây dựng nội dung và hình thức hoạt động thể dục, thể thao ngoại khóa của SV một số trường đại học ở thành phố Hồ Chí Minh” [62]; Nguyễn Gắng (2015): "Nghiên cứu xây dựng mô hình liên kết TDTT giữa Đại học Huế và các tổ chức thể dục, thể thao trên địa bàn thành phố Huế", xây dựng được mô hình tổ chức và hoạt động TDTT ngoại khóa phù hợp với xu hướng phát triển xã hội và đặc điểm phát triển Đại học Huế [33]; Nguyễn Bá Điệp (2016): “Đổi mới hoạt động TDTT ngoại khóa bằng hình thức CLB góp phần phát triển thể chất cho học sinh trung học phổ thông tỉnh Sơn La” [31]. Các công trình trên đã đạt được kết quả nhất định, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động thể thao ngoại khóa cho HS, SV. Theo Quy chế tổ chức và hoạt động của CLB TDTT cơ sở (Ban hành theo Quyết định 1589/QĐ-UBTDTT năm 2003 của UBTDTT) thì CLB TDTT cơ sở là tổ chức xã hội được tổ chức và thành lập ở các địa bàn thôn, ấp, bản và Luận án tiến sĩ Giáo dục 4 các cụm dân cư, trong các cơ quan, đơn vị trường học, đoàn thể, tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất, dịch vụ, khu vui chơi giải trí nhằm tổ chức hướng dẫn tập luyện TDTT cho người tập [90]. Theo Quyết định số 100/QĐ-TTg ngày 10/5/2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình phát triển TDTT ở xã, phường, thị trấn đến năm 2010 thì CLB TDTT cơ sở là loại hình thiết chế TDTT ở cơ sở [69].
Đây là những văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước về CLB TDTT, chỉ là những văn bản ban đầu. Vì thế ý nghĩa về CLB TDTT ở nước ta là vấn đề mới, còn ít được coi trọng; phân loại CLB TDTT ở nước ta chưa đầy đủ, rõ ràng. Trong hệ thống các trường Đại học thuộc Bộ xây dựng nhận thấy chưa có loại hình CLB TDTT, hoạt động ngoại khóa TDTT diễn ra tự phát. Vấn đề đặt ra ở đây là xác định và phát triển các loại hình CLB TDTT phù hợp với điều kiện của mỗi nhà trường Đại học nói chung và hệ thống các trường thuộc Bộ xây dựng nói riêng nhằm trực tiếp góp phần nâng cao tỷ lệ người tập TDTT thường xuyên đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các đối tượng SV.
Xuất phát từ thực tế trên, công trình nghiên cứu: “Nghiên cứu xây dựng CLBTDTT cho SV các Trường Đại học thuộc Bộ xây dựng” được tiến hành với mục đích đánh giá một cách tương đối toàn diện, khách quan thực trạng công TDTT và đưa ra các giải pháp phù hợp, có tính khả thi biến chủ trương thành động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững, có hiệu quả loại hình CLB trong hệ thống các trường Đại học thuộc Bộ xây dựng nhằm thu hút đông đào SV tham gia tập luyện. Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài xây dựng CLB TDTT cho SV các Trường Đại học thuộc Bộ xây dựng, góp phần nâng cao thể chất và chất lượng phong trào TDTT cho SV. Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu 1: Luận án tiến sĩ Giáo dục 5 Nghiên cứu thực trạng hoạt động TDTT của sinh viên các trường đại học thuộc Bộ Xây dựng: Thực trạng các điều kiện đảm bảo cho hoạt động TDTT của các Trường Đại học thuộc Bộ Xây dựng; Thực trạng hoạt động TDTT của SV các trường đại học thuộc Bộ Xây dựng; Thực trạng kết quả hoạt động TDTT. Mục tiêu 2: Xây dựng CLB TDTT cho SV các trường Đại học thuộc Bộ Xây dựng: Sự cần thiết và căn cứ để xây dựng CLB TDTT trong các trường đại học thuộc Bộ Xây dựng; Nguyên tắc xây dựng CLB TDTT trong các trường đại học thuộc Bộ Xây dựng; Xây dựng và đánh giá hiệu quả CLB TDTT các Trường Đại học thuộc Bộ Xây dựng; Ứng dụng và đánh giá hiệu quả CLB TDTT.
Giả thuyết khoa học của đề tài: Việc tập luyện TDTT và thể chất của SV các Trường Đại học thuộc Bộ Xây dựng còn nhiều hạn chế. Nếu xây dựng và ứng dụng thành công CLB TDTT phù hợp với đặc điểm của từng trường, sẽ có tác dụng nâng cao hiệu quả hoạt động TDTT ngoại khóa nói chung, thể chất của SV nói riêng, tính khả thi sẽ góp phần phát triển sâu rộng và vững chắc phong trào thể thao các trường Đại học thuộc Bộ xây dựng trong giai đoạn hiện nay. Luận án tiến sĩ Giáo dục 6 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Quan điểm của Đảng, Nhà nƣớc về thể thao trƣờng học. Những quan điểm của Đảng và Nhà nước về vai trò của Giáo dục - Đào tạo trong sự nghiệp phát triển đất nước.