Luận văn: Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An

Luận văn về giải pháp việc làm cho lao động nông thôn huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An. Nghiên cứu chuyên sâu, đề xuất chính sách hỗ trợ hiệu quả.

• Tác giả: Lê Văn Lợi
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Lan Hương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG Ở NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH LƯU, TỈNH NGHỆ AN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.2. Vấn đề việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
• 1.2.1. Định nghĩa về việc làm và giải quyết việc làm
• 1.2.2. Đặc điểm cơ bản của lực lượng lao động ở nông thôn
• 1.2.3. Phân loại việc làm cho lao động nông thôn
• 1.2.4. Nội dung giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
• 1.2.5. Ý nghĩa của giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
• 1.2.6. Tiêu chí đánh giá và những nhân tố ảnh hưởng đến giải quyết việc làm cho lực lượng lao động
• 1.3. Cơ sở thực hiện về giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
• 1.4. Bài học kinh nghiệm về giải quyết việc làm cho lao động nông thôn qua một số tỉnh
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng
• 2.2. Địa điểm thực hiện nghiên cứu
• 2.3. Công cụ được sử dụng
• 2.4. Mô tả phương pháp tính toán ngoài tài liệu, lựa chọn đơn vị phân tích
• 2.5. Phương pháp thu thập xử lý số liệu
• 3. Chương 3: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN Ở HUYỆN QUỲNH LƯU, TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng tới việc làm và giải quyết việc làm cho người lao động ở nông thôn huyện Quỳnh Lưu
• 3.1.1. Vị trí địa lý – kinh tế
• 3.1.2. Điều kiện về tài nguyên đất, nước, khoáng sản và tài nguyên biển của huyện Quỳnh Lưu
• 3.1.3. Nguồn nhân lực của huyện Quỳnh Lưu
• 3.2. Thực trạng việc làm của lao động nông thôn huyện Quỳnh Lưu
• 3.2.1. Phân tích tình hình quy mô và cơ cấu của lực lượng lao động của huyện Quỳnh Lưu
• 3.2.2. Đánh giá về công tác giải quyết việc làm cho lao động ở huyện Quỳnh Lưu
• 4. Chương 4: GIẢI PHÁP NHẰM GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG Ở NÔNG THÔN HUYỆN QUỲNH LƯU, TỈNH NGHỆ AN
• 4.1. Những vấn đề đặt ra trong giải quyết việc làm cho người lao động ở nông thôn huyện Quỳnh Lưu
• 4.1.1. Giải quyết việc làm cho người lao động ở nông thôn và quá trình đô thị hóa
• 4.1.2. Nâng cao trình độ cho người lao động ở nông thôn để đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 4.1.3. Cải thiện kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và trình độ khoa học công nghệ trong nông nghiệp, nông thôn huyện Quỳnh Lưu để đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất, tạo mở việc làm cho người lao động
• 4.1.4. Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn phải được đặt lên vị trí hàng đầu trong các vấn đề KT–XH nói chung, vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn nói riêng
• 4.2. KIẾN NGHỊ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN QUỲNH LƯU, TỈNH NGHỆ AN
• 4.2.1. Giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho người lao động ở nông thôn huyện Quỳnh Lưu
• 4.2.2. Giải quyết việc làm cho người Lao động nông thôn qua chương trình xúc tiến việc làm quốc gia
• 4.2.3. Các giải pháp nhằm khắc phục những khó khăn, hạn chế và nâng cao chất lượng nguồn lao động ở nông thôn
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Toàn cảnh việc làm cho lao động nông thôn Quỳnh Lưu

Huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, sở hữu một nguồn lực lao động dồi dào, đây là yếu tố then chốt cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc chuyển đổi từ một nền kinh tế thuần nông sang cơ cấu công nghiệp, dịch vụ đặt ra nhiều thách thức trong việc giải quyết việc làm. Thực trạng cho thấy, việc làm cho lao động nông thôn Quỳnh Lưu, Nghệ An vẫn là một bài toán cần lời giải toàn diện. Luận văn Thạc sĩ của Lê Văn Lợi (2015) đã chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều chính sách được ban hành, tỷ lệ lao động chưa có việc làm ổn định vẫn còn ở mức đáng quan ngại. Nguồn nhân lực của huyện chủ yếu tập trung ở khu vực nông thôn, với đặc điểm cần cù, chịu khó nhưng phần lớn chưa qua đào tạo bài bản. Điều này tạo ra một khoảng cách lớn giữa cung và cầu lao động, đặc biệt khi các doanh nghiệp yêu cầu kỹ năng chuyên môn cao. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ, với sự phát triển của các ngành công nghiệp chế biến, may mặc và dịch vụ, mở ra nhiều cơ hội việc làm tại Nghệ An. Tuy vậy, để người lao động địa phương nắm bắt được những cơ hội này, cần có một chiến lược đồng bộ từ đào tạo, định hướng đến kết nối cung - cầu.

1.1. Phân tích đặc điểm nguồn nhân lực địa phương

Lực lượng lao động tại Quỳnh Lưu có quy mô lớn, với số người trong độ tuổi lao động chiếm tỷ lệ cao trong tổng dân số. Đặc tính nổi bật là sự cần cù, giàu kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng chính là hạn chế khi bước vào môi trường công nghiệp hiện đại. Báo cáo từ luận văn "Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An" cho thấy, cơ cấu lao động theo trình độ kỹ thuật còn thấp, chủ yếu là lao động phổ thông. Rất ít lao động được đào tạo chuyên môn, tay nghề cao, gây khó khăn cho việc tìm việc làm ở nông thôn trong các lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật. Đây là rào cản lớn nhất kìm hãm sự phát triển và nâng cao thu nhập cho người dân.

1.2. Xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Quỳnh Lưu

Trong những năm gần đây, Quỳnh Lưu đã có những bước chuyển mình tích cực trong cơ cấu kinh tế. Tỷ trọng ngành nông - lâm - thủy sản có xu hướng giảm, trong khi công nghiệp - xây dựng và dịch vụ ngày càng tăng. Sự hình thành của các cụm công nghiệp, sự đầu tư vào các công ty chế biến hải sản Quỳnh Lưu tuyển dụng nhân lực, và sự phát triển của các làng nghề truyền thống đã tạo ra nhiều việc làm mới. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch này cũng làm nảy sinh vấn đề lao động dôi dư từ nông nghiệp. Lực lượng này cần được hỗ trợ để chuyển đổi nghề nghiệp, nếu không sẽ tạo ra áp lực lớn về an sinh xã hội.

II. Top 3 thách thức lớn về việc làm tại nông thôn Quỳnh Lưu

Vấn đề việc làm cho lao động nông thôn Quỳnh Lưu, Nghệ An phải đối mặt với nhiều thách thức cố hữu, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và sự phát triển bền vững của địa phương. Thách thức lớn nhất đến từ chất lượng nguồn nhân lực chưa tương xứng với tiềm năng. Lao động đông nhưng không mạnh, thiếu kỹ năng và tác phong công nghiệp. Theo thống kê cuối năm 2014 được trích dẫn trong tài liệu nghiên cứu, số người thất nghiệp chiếm tới 21,07% tổng số người trong độ tuổi lao động, một con số đáng báo động. Thách thức thứ hai là sự mất cân đối giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của thị trường. Các chương trình đào tạo nghề đôi khi còn mang tính hình thức, chưa gắn liền với nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông Quỳnh Lưu của các doanh nghiệp. Cuối cùng, hệ thống thông tin và kết nối việc làm còn yếu kém. Người lao động khó tiếp cận thông tin tuyển dụng chính thống, trong khi doanh nghiệp cũng gặp khó trong việc tìm kiếm ứng viên phù hợp, dẫn đến tình trạng nơi thừa, nơi thiếu lao động cục bộ.

2.1. Tình trạng thiếu việc làm và việc làm thời vụ còn phổ biến

Sản xuất nông nghiệp mang tính mùa vụ cao là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng thiếu việc làm ở Quỳnh Lưu. Ngoài thời gian canh tác, một bộ phận lớn lao động rơi vào tình trạng nông nhàn, không có thu nhập ổn định. Nhiều người phải tìm đến các công việc tạm thời, bấp bênh, hoặc tìm kiếm việc làm thời vụ tại Nghệ An ở các địa phương khác. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế hộ gia đình mà còn gây ra nhiều hệ lụy xã hội. Việc phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp tại chỗ được xem là giải pháp căn cơ để giải quyết vấn đề này, tận dụng thời gian nhàn rỗi và tăng thu nhập cho người dân.

2.2. Chất lượng lao động chưa đáp ứng yêu cầu tuyển dụng

Mặc dù nhu cầu tuyển dụng từ các công ty may mặc tuyển dụng tại Quỳnh Lưu hay các doanh nghiệp chế biến hải sản ngày càng tăng, rào cản lớn nhất vẫn là chất lượng lao động. Người lao động địa phương quen với tư duy sản xuất nhỏ lẻ, thiếu tính kỷ luật, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Điều này khiến họ gặp khó khăn trong việc cạnh tranh và giữ việc làm ổn định trong môi trường công nghiệp. Nâng cao chất lượng lao động thông qua đào tạo và tái đào tạo là nhiệm vụ cấp bách.

III. Bí quyết đào tạo nghề tìm việc làm cho phụ nữ nông thôn

Để giải quyết gốc rễ vấn đề việc làm, đào tạo nghề phải được xem là quốc sách hàng đầu. Các chương trình học nghề cho lao động nông thôn cần được thiết kế lại theo hướng thực chất, bám sát nhu cầu thị trường. Thay vì đào tạo dàn trải, cần tập trung vào các ngành nghề mà địa phương có thế mạnh và doanh nghiệp đang có nhu cầu cao như chế biến thủy sản, may công nghiệp, cơ khí nhỏ, và dịch vụ du lịch. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc làm cho phụ nữ nông thôn, tạo điều kiện cho họ tham gia các lớp học nghề ngắn hạn, linh hoạt về thời gian. Các chính sách hỗ trợ việc làm cần được lồng ghép, ví dụ như hỗ trợ học phí, giới thiệu việc làm sau đào tạo. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp sẽ tạo ra một vòng tuần hoàn hiệu quả: Đào tạo theo đơn đặt hàng – Cung ứng lao động chất lượng – Doanh nghiệp phát triển – Tạo thêm việc làm mới. Đây là hướng đi bền vững để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Quỳnh Lưu.

3.1. Hiệu quả từ các lớp đào tạo nghề miễn phí tại Nghệ An

Chương trình đào tạo nghề miễn phí tại Nghệ An đã và đang mang lại những kết quả tích cực. Nhiều lao động, đặc biệt là thanh niên và phụ nữ, đã có cơ hội học được một nghề cụ thể, từ đó tự tin tìm kiếm việc làm hoặc tự tạo việc làm. Các mô hình thành công cho thấy, khi chương trình đào tạo gắn liền với thực hành và cam kết đầu ra từ doanh nghiệp, tỷ lệ lao động có việc làm sau tốt nghiệp rất cao. Cần nhân rộng các mô hình này đến việc làm tại các xã ở Quỳnh Lưu, giúp người dân không phải đi xa để học nghề và làm việc.

3.2. Vai trò của trung tâm giới thiệu việc làm Quỳnh Lưu

Trung tâm giới thiệu việc làm Quỳnh Lưu đóng vai trò là cầu nối quan trọng giữa người lao động và nhà tuyển dụng. Trung tâm cần được nâng cấp, không chỉ là nơi đăng tin tuyển dụng mà còn phải chủ động thực hiện các hoạt động tư vấn hướng nghiệp, khảo sát nhu cầu nhân lực, tổ chức các phiên giao dịch việc làm định kỳ. Việc xây dựng một cơ sở dữ liệu lao động và doanh nghiệp khoa học sẽ giúp quá trình kết nối diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn, giảm thiểu chi phí và thời gian tìm kiếm cho cả hai bên.

IV. Top 4 hướng tạo việc làm tại chỗ cho lao động Quỳnh Lưu

Phát triển việc làm tại chỗ là giải pháp bền vững nhất, giúp người lao động “ly nông bất ly hương”, góp phần xây dựng nông thôn mới. Có bốn hướng đi chính để tạo ra nhiều việc làm cho lao động nông thôn Quỳnh Lưu, Nghệ An. Thứ nhất, đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến, đặc biệt là chế biến hải sản, tận dụng lợi thế vùng biển. Thứ hai, thu hút đầu tư vào lĩnh vực may mặc, một ngành sử dụng nhiều lao động và không yêu cầu trình độ quá cao. Thứ ba, khôi phục và phát triển các làng nghề truyền thống gắn với du lịch. Thứ tư, thúc đẩy các mô hình kinh tế nông nghiệp công nghệ cao, tạo ra các sản phẩm giá trị gia tăng và yêu cầu lao động có kỹ thuật. Việc quy hoạch các cụm, điểm công nghiệp tại các xã, kết hợp với chính sách ưu đãi đầu tư, sẽ là đòn bẩy để thu hút doanh nghiệp về địa phương, tạo ra một hệ sinh thái việc làm đa dạng. Đây cũng là cơ hội để phát triển các việc làm khu công nghiệp Hoàng Mai và các vùng lân cận.

4.1. Công ty may mặc tuyển dụng tại Quỳnh Lưu Cơ hội lớn

Ngành dệt may là một trong những lĩnh vực có tiềm năng thu hút lao động lớn nhất tại Quỳnh Lưu. Các công ty may mặc tuyển dụng tại Quỳnh Lưu thường xuyên có nhu cầu về lao động phổ thông, đặc biệt là lao động nữ. Ưu điểm của ngành này là công việc tương đối ổn định, người lao động được đào tạo tại chỗ và hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội. Chính quyền địa phương cần tạo điều kiện thuận lợi về mặt bằng, thủ tục để thu hút thêm nhiều doanh nghiệp dệt may về đầu tư, mở rộng sản xuất.

4.2. Khai thác tiềm năng từ chế biến hải sản và nông sản

Với lợi thế đường bờ biển dài và sản lượng nông nghiệp lớn, ngành chế biến là mũi nhọn kinh tế của Quỳnh Lưu. Các công ty chế biến hải sản Quỳnh Lưu tuyển dụng không chỉ tạo việc làm trực tiếp cho công nhân mà còn thúc đẩy chuỗi giá trị, tạo thu nhập cho ngư dân và nông dân. Việc đầu tư vào công nghệ bảo quản và chế biến sâu sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và tạo ra nhiều việc làm có thu nhập cao hơn cho người lao động địa phương.

V. Giải pháp xuất khẩu lao động Nghệ An Hướng đi hiệu quả

Bên cạnh các giải pháp tại chỗ, xuất khẩu lao động Nghệ An được xác định là một hướng đi quan trọng và hiệu quả để giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập và tay nghề cho người lao động. Đây là kênh giải quyết việc làm nhanh, mang lại nguồn ngoại tệ lớn cho địa phương. Người lao động sau khi về nước không chỉ có vốn liếng mà còn tích lũy được kinh nghiệm, kiến thức và tác phong làm việc chuyên nghiệp. Họ trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao, có thể tự khởi nghiệp hoặc làm việc tại các doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, để hoạt động này phát triển bền vững, cần tăng cường quản lý nhà nước, lựa chọn các đơn vị xuất khẩu lao động uy tín, trang bị cho người lao động kiến thức pháp luật, ngoại ngữ và kỹ năng cần thiết. Các chính sách hỗ trợ việc làm thông qua việc cho vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội cần được triển khai mạnh mẽ hơn nữa để tạo điều kiện cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

5.1. Lợi ích kép từ chương trình xuất khẩu lao động

Chương trình xuất khẩu lao động Nghệ An mang lại lợi ích kép. Về kinh tế, nó giúp giảm áp lực việc làm trong nước, tăng thu nhập đáng kể cho người lao động và gia đình, góp phần xóa đói giảm nghèo. Về xã hội, người lao động được tiếp cận với công nghệ tiên tiến, môi trường làm việc hiện đại, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn và nhận thức. Đây là một hình thức "du học nghề" hiệu quả, tạo ra một thế hệ lao động mới có tầm nhìn và kỹ năng vượt trội khi trở về quê hương.

5.2. Hoàn thiện chính sách vay vốn và hỗ trợ thủ tục

Để người lao động, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, có thể tham gia chương trình xuất khẩu lao động, việc hoàn thiện các chính sách hỗ trợ là cực kỳ quan trọng. Cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, nâng mức cho vay phù hợp với chi phí thực tế. Đồng thời, chính quyền địa phương và các trung tâm giới thiệu việc làm Quỳnh Lưu cần phối hợp chặt chẽ để cung cấp thông tin minh bạch, chính xác về các thị trường lao động, các đơn hàng uy tín, tránh tình trạng người dân bị lừa đảo, môi giới trái phép.

VI. Hướng đi bền vững cho việc làm lao động nông thôn Quỳnh Lưu

Để giải quyết bài toán việc làm cho lao động nông thôn Quỳnh Lưu, Nghệ An một cách bền vững, cần một tầm nhìn dài hạn và sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Tương lai của thị trường lao động Quỳnh Lưu không chỉ nằm ở số lượng việc làm được tạo ra, mà còn ở chất lượng và tính ổn định của những việc làm đó. Hướng đi chiến lược bao gồm ba trụ cột chính: (1) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực một cách toàn diện, từ giáo dục phổ thông đến đào tạo nghề. (2) Tạo môi trường đầu tư kinh doanh hấp dẫn để thu hút các doanh nghiệp công nghệ cao, tạo ra việc làm chất lượng. (3) Xây dựng một thị trường lao động linh hoạt, minh bạch và hiệu quả, nơi thông tin được lưu thông dễ dàng và người lao động được bảo vệ quyền lợi. Việc kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế tại chỗ và đẩy mạnh xuất khẩu lao động có chọn lọc sẽ tạo ra một tương lai tươi sáng, mở ra nhiều cơ hội việc làm tại Nghệ An cho người dân Quỳnh Lưu, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh.

6.1. Tăng cường liên kết vùng để mở rộng cơ hội việc làm

Quỳnh Lưu không nên phát triển một cách riêng lẻ mà cần tăng cường liên kết với các địa phương lân cận như thị xã Hoàng Mai, Diễn Châu, và thành phố Vinh. Sự liên kết này giúp hình thành các chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị lớn, từ đó tạo ra một thị trường lao động rộng lớn hơn. Người lao động Quỳnh Lưu có thể tìm kiếm cơ hội tại việc làm khu công nghiệp Hoàng Mai và ngược lại, tạo ra sự dịch chuyển lao động hợp lý, khai thác tối đa tiềm năng của cả vùng.

6.2. Hoàn thiện hệ thống thông tin và dự báo thị trường lao động

Xây dựng một hệ thống thông tin thị trường lao động hiện đại là yêu cầu cấp thiết. Hệ thống này cần cập nhật thường xuyên về nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, xu hướng ngành nghề, mức lương... để người lao động và các cơ sở đào tạo có định hướng phù hợp. Công tác dự báo ngắn hạn và dài hạn sẽ giúp chính quyền địa phương đưa ra các chính sách hỗ trợ việc làm kịp thời và hiệu quả, tránh tình trạng khủng hoảng thừa hoặc thiếu lao động trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vấn đề việc làm và giải quyết việc làm khu vực nông thôn luôn là trọng tâm cốt lõi trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Việt Nam. Theo thống kê cả nước, có tới 70,2% lực lượng lao động tập trung tại nông thôn và 86,3% số người thiếu việc làm đang sinh sống tại khu vực này. Đối với huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, bài toán lao động càng trở nên cấp bách sau khi chia tách địa giới hành chính để thành lập thị xã Hoàng Mai vào tháng 7/2013. Huyện Quỳnh Lưu còn lại 33 đơn vị hành chính với diện tích tự nhiên 43.762 ha và quy mô dân số 246.212 nhân khẩu.

Báo cáo thống kê cuối năm 2014 cho thấy tổng số người trong độ tuổi lao động của huyện là 156.892 người, trong đó số người thất nghiệp lên tới 33.062 người, chiếm tỷ lệ 21,07%. Áp lực gia tăng dân số, tình trạng đất canh tác bình quân chỉ đạt khoảng 0,3 ha/lao động, cùng sự chuyển dịch chậm chạp của cơ cấu kinh tế thuần nông khiến vấn đề việc làm nông nhàn và năng suất lao động thấp diễn ra gay gắt.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nông thôn huyện Quỳnh Lưu giai đoạn 2010–2014, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ giai đoạn đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học giúp chính quyền địa phương hạ tỷ lệ thất nghiệp xuống dưới 10%, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên trên 45%, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế hai khu vực của Arthur Lewis và Lý thuyết vốn nhân lực (Human Capital Theory) của Theodore Schultz để giải thích mối quan hệ giữa tích lũy kỹ năng nghề và năng suất lao động nông thôn. Bên cạnh đó, mô hình cân bằng cung - cầu lao động trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được sử dụng để đánh giá sự tương tác giữa chính sách nhà nước, năng lực người lao động và nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Việc làm (theo Điều 13 Bộ luật Lao động Việt Nam và Công ước ILO), Giải quyết việc làm nông thôn, Việc làm thuần nông, Việc làm phi nông nghiệp và Tỷ lệ thiếu việc làm mùa vụ. Nghiên cứu bám sát các căn cứ pháp lý và định hướng phát triển quốc gia như: Nghị quyết số 26-NQ/TW về tam nông, Quyết định số 800/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, Đề án 1956 về Đào tạo nghề cho lao động nông thôn, và Nghị quyết số 01-NQ/HU của Đảng bộ huyện Quỳnh Lưu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khung thời gian từ năm 2010 đến đầu năm 2015. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Chi cục Thống kê huyện Quỳnh Lưu, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trên diện tích đất nông lâm nghiệp chiếm 70,43% (42.776,86 ha) của huyện.

Dữ liệu sơ cấp được điều tra khảo sát với cỡ mẫu 250 hộ gia đình nông thôn và 120 thanh niên trong độ tuổi lao động tại 6 xã đại diện (Quỳnh Bảng, Quỳnh Nghĩa, Quỳnh Hồng, Quỳnh Thanh, Quỳnh Tam, Quỳnh Châu). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (stratified random sampling) được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho ba vùng sinh thái đặc thù: ven biển, đồng bằng và bán sơn địa. Đồng thời, tác giả thực hiện 15 cuộc phỏng vấn sâu với cán bộ quản lý cấp huyện và lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian (time-series) và phân tích định tính nhân - quả. Việc lựa chọn phương pháp này giúp bóc tách rõ nét những biến động dữ liệu thực tế trước và sau thời điểm chia tách địa giới hành chính năm 2013, làm rõ nguyên nhân gốc rễ của những hạn chế trong đào tạo nghề và tạo việc làm tại chỗ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế huyện Quỳnh Lưu chuyển dịch tích cực nhưng cơ cấu lao động chuyển đổi chưa tương xứng. Tỷ trọng giá trị ngành nông - lâm - thủy sản giảm từ 36,92% năm 2010 xuống 32,46% năm 2014; công nghiệp - xây dựng tăng từ 38,48% lên 40,45%; dịch vụ tăng từ 24,61% lên 26,95%. Dù vậy, số lượng lao động làm việc trong ngành nông - lâm - ngư nghiệp năm 2014 vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo với hơn 100.238 người (tăng trên 3.000 người so với mức 97.238 người của năm 2013).

Thứ hai, tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm vẫn ở mức báo động. Đến cuối năm 2014, toàn huyện có 33.062 người thất nghiệp, chiếm 21,07% lực lượng lao động. Tính chất mùa vụ trong sản xuất nông nghiệp khiến người lao động nông thôn lãng phí khoảng 30% tổng quỹ thời gian làm việc hàng năm trong thời gian nông nhàn.

Thứ ba, khu vực phi nông nghiệp và làng nghề bước đầu khởi sắc nhưng quy mô còn manh mún. Số cơ sở doanh nghiệp công nghiệp tăng từ 60 cơ sở năm 2010 lên 75 cơ sở năm 2014, giải quyết việc làm cho 4.198 lao động. Lao động trong khu vực thương mại dịch vụ tăng từ 13.656 người năm 2010 lên 15.268 người năm 2014. Diện tích nuôi trồng thủy sản nước lợ và mặn mở rộng từ 877,81 ha lên 987,08 ha tại các xã Quỳnh Bảng, Quỳnh Liên, mang lại việc làm giá trị cao cho cư dân ven biển.

Thứ tư, thu nhập bình quân của các hộ chuyên sản xuất ngành nghề phi nông nghiệp cao gấp khoảng 3,8 đến 4,0 lần so với các hộ thuần nông. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là trên 75% lực lượng lao động nông thôn của huyện chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật bài bản.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng thất nghiệp cao bắt nguồn từ việc chia tách thị xã Hoàng Mai khiến huyện Quỳnh Lưu mất đi vùng lõi phát triển công nghiệp tập trung với 30 doanh nghiệp và hơn 2.000 vị trí việc làm. Bên cạnh đó, thói quen canh tác truyền thống, tư duy tự cung tự cấp và tâm lý e ngại chuyển đổi nghề nghiệp của người dân bán sơn địa kìm hãm tốc độ chuyển dịch lao động.

Khi so sánh với bài học kinh nghiệm tại tỉnh Thanh Hóa (nơi giải quyết hơn 10 vạn việc làm mới mỗi năm nhờ quy hoạch vùng nguyên liệu mía đường và kinh tế lâm nghiệp) hoặc tỉnh Thái Bình (tạo việc làm qua cụm công nghiệp nông thôn với mật độ 1.188 người/km2), Quỳnh Lưu chưa phát huy tối đa lợi thế 30.164 ha đất đỏ vàng vùng đồi và 4.077 ha đất cát ven biển.

Để tối ưu hóa việc theo dõi các chỉ số này, dữ liệu thực trạng có thể được thể hiện trực quan qua Biểu đồ cột chồng phản ánh biến động cơ cấu lao động theo 3 nhóm ngành giai đoạn 2010–2014, kết hợp Bảng ma trận so sánh mức thu nhập giữa các nhóm việc làm thuần nông, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp gắn với chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ cao.

• Hành động: Chuyển đổi diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả lâu năm (đạt 2.617,07 ha) và mở rộng nuôi tôm thâm canh công nghệ cao.
• Mục tiêu: Nâng giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác lên 120 triệu đồng/năm và mở rộng diện tích nuôi thủy sản nước lợ lên 1.200 ha.
• Lộ trình: Giai đoạn 2016–2020.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã ven biển.

Thứ hai, đổi mới công tác đào tạo nghề nông thôn theo nhu cầu thị trường.

• Hành động: Gắn kết đào tạo của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp huyện với các cơ sở sản xuất và doanh nghiệp chế biến.
• Mục tiêu: Đào tạo nghề cho 5.000 đến 6.000 lao động mỗi năm, đưa tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 55% vào năm 2020.
• Lộ trình: Thực hiện thường niên từ 2016 đến 2020.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện, Trung tâm Giáo dục thường xuyên - Hướng nghiệp dạy nghề.

Thứ ba, phát triển tiểu thủ công nghiệp, khôi phục làng nghề và cụm công nghiệp nông thôn.

• Hành động: Quy hoạch mặt bằng, hỗ trợ vốn và công nghệ cho các cơ sở chế biến thủy hải sản, sản xuất mây tre đan, cơ khí nhỏ.
• Mục tiêu: Phát triển mới 25 đến 30 doanh nghiệp tiểu thủ công nghiệp, tạo thêm 3.500 việc làm phi nông nghiệp tại chỗ.
• Lộ trình: Giai đoạn 2016–2018.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện và Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn Cầu Giát.

Thứ tư, mở rộng nguồn vốn tín dụng ưu đãi và đẩy mạnh xuất khẩu lao động an toàn.

• Hành động: Tăng quy mô cho vay từ Quỹ quốc gia về việc làm, hỗ trợ thủ tục vay vốn xuất khẩu lao động cho con em nông dân nghèo.
• Mục tiêu: Giải ngân trên 50 tỷ đồng vốn vay giải quyết việc làm, đưa 1.200 đến 1.500 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài mỗi năm.
• Lộ trình: Giai đoạn 2016–2020.
• Chủ thể thực hiện: Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Quỳnh Lưu phối hợp cùng Hội Nông dân và Đoàn Thanh niên huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ quản lý và hoạch định chính sách cấp huyện, cấp tỉnh: Cán bộ Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Nông nghiệp, Sở Lao động các tỉnh Bắc Trung Bộ có thể sử dụng luận văn làm tài liệu tham chiếu để xây dựng Đề án giải quyết việc làm và kế hoạch phát triển nguồn nhân lực địa phương giai đoạn 5 năm.

Nhóm học viên cao học và nhà nghiên cứu kinh tế: Học viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế phát triển, Xã hội học có thể khai thác khung phương pháp luận kết hợp khảo sát 250 hộ và bộ chỉ tiêu đánh giá việc làm nông thôn sau các biến động điều chỉnh địa giới hành chính.

Nhóm ban chỉ đạo nông thôn mới và tổ chức tín dụng vi mô: Ban điều hành xây dựng nông thôn mới và Ngân hàng Chính sách Xã hội có thể ứng dụng số liệu thực chứng để thiết kế các gói vay giải quyết việc làm, hoàn thiện tiêu chí số 12 và tiêu chí số 14 về lao động và việc làm trong bộ tiêu chí quốc gia.

Nhóm doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Các chủ doanh nghiệp chế biến hải sản, cơ sở tiểu thủ công nghiệp tại Nghệ An có thể tham khảo bức tranh cung - cầu lao động, trình độ tay nghề của hơn 156.000 nhân lực để xây dựng chiến lược tuyển dụng và đào tạo nhân sự phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ thất nghiệp của lao động nông thôn huyện Quỳnh Lưu giai đoạn nghiên cứu là bao nhiêu? Theo số liệu thống kê 6 tháng cuối năm 2014, toàn huyện có 33.062 người thất nghiệp trên tổng số 156.892 người trong độ tuổi lao động, chiếm tỷ lệ 21,07%.

Việc chia tách thị xã Hoàng Mai tác động như thế nào đến công tác việc làm của huyện Quỳnh Lưu? Sự kiện chia tách tháng 7/2013 làm giảm diện tích huyện còn 43.762 ha và chuyển 30 doanh nghiệp cùng 2.000 lao động công nghiệp về thị xã Hoàng Mai, gây sụt giảm mạnh số lượng việc làm phi nông nghiệp tại chỗ của huyện.

Mức thu nhập giữa hộ gia đình phi nông nghiệp và hộ thuần nông tại Quỳnh Lưu chênh lệch ra sao? Khảo sát thực tế chỉ ra rằng thu nhập bình quân của các hộ chuyên sản xuất ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ cao gấp 3,8 đến 4,0 lần so với các hộ chỉ làm nông nghiệp thuần túy.

Luận văn đã tham khảo bài học giải quyết việc làm từ những tỉnh nào? Luận văn đã đúc kết kinh nghiệm thực tiễn từ ba tỉnh: Thanh Hóa (chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vùng nguyên liệu chế biến), Thái Bình (thu hút đầu tư cụm công nghiệp nông thôn), và Nam Định (khôi phục phát triển làng nghề dệt may, cơ khí).

Giải pháp nào được xem là đột phá để tăng thu nhập nhanh cho lao động ven biển Quỳnh Lưu? Giải pháp đột phá là chuyển dịch từ khai thác gần bờ sang nuôi trồng thủy sản nước lợ, mặn công nghệ cao (tôm, ba ba) đạt quy mô trên 987 ha, kết hợp chế biến xuất khẩu và dịch vụ hậu cần nghề cá.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng lao động tại 33 xã, thị trấn của huyện Quỳnh Lưu, xác định tỷ lệ thất nghiệp 21,07% là nút thắt cần tháo gỡ.
• Chứng minh rõ vai trò vượt trội của kinh tế phi nông nghiệp khi mang lại thu nhập cao gấp 4 lần so với sản xuất thuần nông trên địa bàn.
• Đóng góp hệ thống dữ liệu điều tra thực chứng từ 250 hộ gia đình và 120 lao động trẻ tại 6 xã điểm, làm rõ bức tranh nhân lực hậu chia tách thị xã Hoàng Mai.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp gắn với mục tiêu đào tạo nghề cho 6.000 người/năm và hạ tỷ lệ thất nghiệp xuống dưới 10% trong giai đoạn 2016–2020.
• Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và địa phương có thể ứng dụng trực tiếp mô hình giải pháp này vào công tác quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo nội dung của luận văn gồm có 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về tài liệu và cơ sở lý luận về giải quyết việc làm cho lao động ở nông thôn Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng giải quyết việc làm cho ngƣời lao động nông thôn trên địa bàn Huyện Quỳnh Lƣu, Tỉnh Nghệ An. Chƣơng 4: Giải pháp nhằm giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn Huyện Quỳnh Lƣu, Tỉnh Nghệ An. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG Ở NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUỲNH LƢU, TỈNH NGHỆ AN 1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài. - “Quá trình phát triển kinh tế - xã hội nông thôn ở Trung Quốc (1978-2008)”, Nguyễn Xuân Dũng (chủ biên), NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2010. Cuốn sách phân tích những thành tựu và thách thức của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Những khó khăn, trở ngại đó là: vấn đề nông thôn phát triển chƣa bền vững, lao động dƣ thừa nhiều, thu nhập nông dân còn thấp, vấn đề tăng trƣởng kinh tế cũng chƣa thật gắn liền với tiến bộ xã hội nông thôn.

- “Nông nghiệp nông thôn Trung Quốc thập niên đầu thế kỷ XXI”, tác giả Nguyễn Xuân Cƣờng, Tạp chí Nghiên cứu Trung Quốc, số 5 (129), 2012. Bài viết phân tích chính sách tam nông của Trung Quốc, những điều chỉnh chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn từ năm 2005 đến nay, thành tựu và khó khăn trong giải quyết vấn đề tam nông và định hƣớng giải quyết vấn đề tam nông ở Trung Quốc. Trong bài viết này, vấn đề giải quyết việc làm khu vực nông thôn Trung Quốc đƣợc lồng ghép trong chính sách tam nông. - “Việc làm ở nông thôn: Thực trạng và giải pháp”, tác giả Chu Tiến Quang (2001), NXB.

Nông nghiệp, Hà Nội. Về cơ bản, cuốn sách cho thấy một bức tranh chung về một số vấn đề lý luận về việc làm, thực trạng việc làm ở nông thôn và một số giải pháp giải quyết việc làm nông thôn Việt Nam. Tuy nhiên, số liệu của cuốn sách đã cũ và các chính sách không đƣợc tác giả phân tích đầy đủ. - “Xây dựng nông thôn mới – những vấn đề lý luận và thực tiễn”, tác giả Vũ Văn Phúc, Tạp chí cộng sản, ngày 12/12/2011.

Bài viết phân tích nội dung của chƣơng trình xây dựng nông thôn mới, nguồn vốn của chính phủ cho xây dựng nông 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thôn mới, vấn đề giải quyết việc làm, những hạn chế và vấn đề đặt ra cho Chƣơng trình xây dựng nông thôn mới. - “Thực trạng lao động và việc làm nông thôn Việt Nam”. Tác giả Dƣơng Ngọc Thành, Nguyễn Minh Hiếu, đăng trên tạp chí khoa học Trƣờng Đại học Cần Thơ. Bài viết nghiên cứu thực trạng việc làm ở nông thôn Việt Nam hiện nay thông qua phân tích và tổng hợp tài liệu nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến việc làm nông thôn.

- “Báo cáo điều tra lao động và việc làm Việt Nam năm 2011”, tổng cục thống kê, Hà Nội, 2012. Cuốn sách cung cấp các số liệu đầy đủ về lực lƣợng lao động nhƣ: việc làm, thất nghiệp và các chỉ số lao động việc làm khác ở Việt Nam nói chung cũng nhƣ nông thôn Việt nam nói riêng. Đây là cơ sở dữ liệu tốt để phân tích thực trạng việc làm nông thôn Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, cuốn sách chỉ là các số liệu thống kê, các chính sách tài chính, tiền tệ không đƣợc nghiên cứu trong cuốn sách nhằm góp phần giải quyết việc làm ở nông thôn.

- “Việt Nam sau khi gia nhập WTO: Tài chính vi mô và tiếp cận tín dụng của người nghèo ở nông thôn”. Tác giả Hà Hoàng Hợp, Nguyễn Minh Hƣơng, Ngô Thị Minh Hƣơng, Trung tâm phát triển và Hội nhập, Hà Nội, 2008. Báo cáo đã phân tích các chƣơng trình tín dụng và tài chính vi mô dành cho khu vực nông thôn Việt Nam sau khi gia nhập WTO, đánh giá hiệu quả của chính sách tài chính vi mô và tín dụng đối với phát triển nông thôn. Những vấn đề về tài chính vi mô và tín dụng nhằm giải quyết việc làm nông thôn chƣa đƣợc đề cập chi tiết.

- “Chính sách tài chính thúc đẩy phát triển tam nông”, tác giả Đỗ Đức Minh, Hà Thị Hƣơng Lan, tạp chí tài chính online, ngày 07/09/2012. Bài viết phân tích một số chính sách tài chính thúc đẩy phát triển nông nghiệp, nông thôn, nông dân nhƣ: chính sách thuế, chính sách thủy lợi, phí hỗ trợ sản xuất, thành tựu và những hạn chế của chính sách đó. - “Chính Phủ, 2009. Đề án Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020”.

Đề án đã đƣa ra các chủ trƣơng, chính sách giải quyết việc làm đối với thanh niên chƣa có điều kiện đi học, chƣa có nghề sẽ đƣợc hỗ trợ học nghề, tạo điều kiện 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cho thanh niên ở địa phƣơng cống hiến, làm việc. Do đó nhiều thanh niên đƣợc nâng cao tay nghề, tìm đƣợc việc làm. - “Chính phủ, 2012. Chương trình mục tiêu Quốc gia về việc làm giai đoạn 2012 – 2015”.

Chƣơng trình đã đề ra mục tiêu nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động nông thôn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn. Hỗ trợ tạo việc làm và phát triển thị trƣờng lao động đặc biệt là khu vực nông thôn. - “Chương trình mục tiêu xóa đói giảm nghèo của UBND huyện Quỳnh Lƣu giai đoạn 2011- 2105”, chƣơng trình đã nêu ra một số nguyên nhân và hạn chế trong việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Quỳnh Lƣu. - “Ủy ban nhân dân huyện Quỳnh Lƣu, chương trình mục tiêu giải quyết việc làm giai đoạn 2011 – 2015”, chƣơng trình tuyên truyền sâu rộng các chủ trƣơng, chính sách của Đảng, Nhà nƣớc và của tỉnh về đào tạo nghề, giải quyết việc làm.

- “Đảng bộ huyện Quỳnh Lƣu, NQ số 01 – NQ/HU về đào tạo nghề, giải quyết việc làm giai đoạn 2011 – 2015”. Nghị quyết của Đảng bộ huyện về công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm đƣợc chỉ đạo triển khai tƣơng đối đồng bộ, huy động đƣợc cả hệ thống chính trị tham gia thực hiện. Có thể thấy rằng, cho đến nay chƣa có công trình khoa học nào đã công bố mà tập trung nghiên cứu vấn đề giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Quỳnh Lƣu. Tuy nhiên qua quá trình nghiên cứu các công trình đã công bố, tôi cũng tham khảo đƣợc nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn rất có giá trị đối với đề tài của mình.

Trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những vấn đề đƣợc nghiên cứu trong các công trình khoa học đó, kết hợp với khảo sát thực tế ở địa bàn huyện Quỳnh Lƣu, luận văn này tôi có thể rút ra và kiến nghị những giải pháp giải quyết việc làm cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Quỳnh Lƣu. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Vấn đề việc làm và giải quyết việc làm cho lao đông nông thôn 1. Định nghĩa về việc làm và giải quyết việc làm 1.

Định nghĩa về việc làm Vấn đề việc làm là một vấn đề kinh tế xã hội phức tạp, đó là công việc của mỗi cá nhân lại gắn liền với xã hội,có việc làm không những ngƣời lao động có thu nhập nuôi sống bản thân mà còn tạo ra một lƣợng của cải cho xã hội. Mác đã nói: “Với những điều kiện khác không thay đổi thì khối lƣợng và giá trị của sản phẩm tăng lên theo tỷ lệ thuận với số lƣợng lao động đƣợc sử dụng” [ 9, tr. Việc làm là một vấn đề có ý nghĩa kinh tế xã hội và chính trị quan trọng của một quốc gia, hiện nay đảm bảo an toàn việc làm là một trong những yếu tố cơ bản của sự phát triển bền vững. Thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH và xu thế chủ động hội nhập kinh tế thế giới ở nƣớc ta hiện nay đang tạo ra những cơ hội và thách thức về lao động, việc làm cho ngƣời lao động.

Chính vì vậy nhận thức đúng đắn về việc làm là vấn đề quan trọng tạo cơ sở lý luận để đƣa ra những giải pháp tích cực nhằm giải quyết việc làm, phát huy nguồn lực Lao động của xã hội Để hiểu rõ khái niệm và bản chất của việc làm, ta phải liên hệ đến phạm trù lao động vì giữa chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Việc làm là một phạm trù tồn tại khách quan trong nền sản xuất xã hội phụ thuộc vào các điều kiện hiện có của nền sản xuất, ngƣời lao động đƣợc coi là có việc làm khi chiếm giữ một vị trí nhất định trong hệ thống sản xuất của xã hội. Nhờ có việc làm mà ngƣời lao động mới thực hiện đƣợc quá trình lao động tạo ra sản phẩm cho xã hội, cho bản thân. Trên thực tế, việc làm đƣợc thừa nhận dƣới 3 hình thức : - Làm công việc để nhận đƣợc tiền lƣơng, tiền công hoặc hiện vật cho công việc đó.

- Làm công việc để thu lợi cho bản thân, mà bản thân lại có quyền sử dụng hoặc quyền sở hữu một phần hoặc toàn bộ tƣ liệu sản xuất để tiến hành công việc đó. - Làm các công việc cho hộ gia đình mình nhƣng không đƣợc trả thù lao dƣới hình thức tiền lƣơng, tiền công cho công việc đó. Hình thức này bao gồm sản xuất 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nông nghiệp, hoạt động kinh tế phi nông nghiệp do chủ hộ hoặc một thành viên khác trong gia đình có quyền sử dụng, sở hữu hoặc quản lý. Khi chuyển sang cơ chế thị trƣờng định hƣớng XHCN, quan niệm trên về việc làm đã thay đổi.

Quan điểm về việc làm đƣợc thể hiện ở Luật lao động của Nƣớc Cộng hòa XHCN Việt Nam sửa đổi bổ sung năm 2002. Điều 13, chƣơng 2 (việc làm) của luật quy định: “Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm”. Từ quy định trên chúng ta có thể đƣa ra khái niệm: “Việc làm là những hoạt động lao động sản xuất trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội mang lại thu nhập cho người lao động mà không bị pháp luật ngăn cấm”.