BOÄ GIAÙO DUÏC & ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ - BAÙN COÂNG TP. HOÀ CHÍ MINH KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC ÑEÀ TAØI: KIEÅM TRA HEÄ VI SINH VAÄT KHOÂNG KHÍ VAØ CAÙC CHÆ TIEÂU VI SINH TREÂN MOÄT SOÁ THÖÏC PHAÅM ÑÖÔÏC BAØY BAÙN TAÏI CAÙC TRÖÔØNG HOÏC. LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH VI SINH GVHD: PGS.TS NGUYEÃN VAÊN HANH GVC. NGUYEÃN THÒ KIM LOAN SVTH: HOÀ NGUYEÄT AÙNH KHOÙA HOÏC: 2001 – 2005 Thaùng 7/2005 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan LÔØI CAÛM ÔN Con xin chaân thaønh caûm ôn Ba Meï vaø gia ñình ñaõ heát loøng thöông yeâu, chaêm soùc con, nuoâi naáng cho con aên hoïc tôùi ngaøy hoâm nay.
Em xin chaân thaønh caûm ôn Ban Giaùm Hieäu Tröôøng Ñaïi Hoïc Môû Baùn Coâng Tp. Hoà Chí Minh, Ban Chuû Nhieäm Khoa Coâng Ngheä Sinh Hoïc, Quyù thaày coâ Khoa Coâng Ngheä Sinh Hoïc ñaõ taän tình truyeàn ñaït kieán thöùc cho em trong suoát thôøi gian vöøa qua. Ñaëc bieät em xin chaân thaønh caûm ôn PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh vaø coâ Nguyeãn Thò Kim Loan ñaõ heát loøng höôùng daãn em trong suoát thôøi gian thöïc taäp. Beân caïnh ñoù em cuõng chaân thaønh caùm ôn coâ Toâ Minh Chaâu ñaõ taïân tình chæ daïy em nhöõng thao taùc ôû phoøng thí nghieäm.
Nhôø ñoù giuùp em hieåu caùc vaán ñeà moät caùch saâu saéc hôn vaø hoaøn thaønh khoaù luaän toát nghieäp naøy. Cuoái cuøng toâi xin caûm ôn caùc baïn – nhöõng ngöôøi ñaõ cuøng toâi thöïc hieän ñeà taøi toát nghieäp taïi phoøng Thí nghieäm Sinh Hoïc – giuùp ñôõ vaø taïo moïi ñieàu kieän thuaän lôïi cho toâi trong thôøi gian thöïc taäp taïi phoøng. Sinh vieân thöïc hieän HOÀ NGUYEÄT AÙNH SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 1 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan MUÏC LUÏC LÔØI CAÛM ÔN PHAÀN I: ÑAËT VAÁN ÑEÀ PHAÀN II: TOÅNG QUAN 1. Caùc qui trình.
Toång quaùt veà caây ñaäu naønh. Sô ñoà söï nhieãm khuaån treân thöïc phaåm. Caùc ñaëc tính cuûa moät soá loaøi vi khuaån gaây ngoä ñoäc thöïc phaåm .1 Toång soá vi sinh vaät hieáu khí. 28 PHAÀN III: PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM 1.Qui ñònh chæ tieâu vi sinh vaät.
Kieåm tra vi sinh vaät trong khoâng khí. Nguyeân lieäu vaø caùch laáy maãu .2 Phöông phaùp thöïc hieän. 35 SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 2 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan 4. Phöông phaùp kieåm tra .1 Phöông phaùp kieåm tra toång soá vi sinh vaät hieáu khí .2 Phöông phaùp kieåm tra Colifrom vaø E.3 Phöông phaùp kieåm tra Salmonella vaø Shigella .4 Phöông phaùp kieåm tra Clostridium perfringens .5 Phöông phaùp kieåm tra Staphylococcus aureus .6 Phöông phaùp kieåm tra Streptococcus faecalis .7 Phöông phaùp kieåm tra Vibrio cholera .8 Phöông phaùp kieåm tra Bacillus cereus .9 Phöông phaùp kieåm tra Naám men – Naám moác.
59 PHAÀN IV: KEÁT QUAÛ VAØ THAÛO LUAÄN 1. 77 PHAÀN V: KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ 1. 80 PHAÀN VI: TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHAÀN VII: PHUÏ LUÏC SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 3 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan PHAÀN I ÑAËT VAÁN ÑEÀ SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 4 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan Thöïc phaåm laø nhöõng ñoà aên thöùc uoáng maø chuùng ta söû duïng haèng ngaøy ñeå cung caáp caùc chaát dinh döôõng caàn thieát cho cô theå duy trì caùc hoaït ñoäng soáng. Qua ñoù con ngöôøi coù theå soáng vaø laøm vieäc moät caùch hieäu quaû.
Beân caïnh ñoù thöïc phaåm cuõng laø nguoàn laây nhieãm chính gaây beänh cho chuùng ta ñaëc bieät laø treû em. Vì thöïc phaåm raát giaøu chaát dinh döôõng vaø ñoù cuõng chính laø moâi tröôøng haáp daãn cho vi sinh vaät soáng vaø gaây beänh. Hieän nay moâi tröôøng soáng chung quanh chuùng ta ngaøy caøng trôû neân oâ nhieãm, aáy theá maø thöïc phaåm ñöôïc baøy baùn moät caùch töï do, khoâng heà coù moät bieän phaùp naøo ñeå quaûn lyù vaø kieåm tra möùc ñoä veä sinh an toaøn thöïc phaåm. Vì vaäy ñeå coù moät caùi nhìn toång quaùt veà möùc ñoä nhieãm vi sinh vaät gaây beänh trong thöïc phaåm do heä vi sinh vaät toàn taïi trong khoâng khí gaây ra vaø ñöôïc söï höôùng daãn cuûa PGS.
TS Nguyeãn Vaên Hanh vaø coâ Nguyeãn Thò Kim Loan em xin tieán haønh laøm luaän vaên toát nghieäp vôùi ñeà taøi sau: “KIEÅM TRA HEÄ VI SINH VAÄT KHOÂNG KHÍ VAØ CAÙC CHÆ TIEÂU VI SINH TREÂN MOÄT SOÁ THÖÏC PHAÅM ÑÖÔÏC BAØY BAÙN TAÏI CAÙC TRÖÔØNG HOÏC”. Do thôøi gian coù haïn em chæ tieán haønh kieåm tra moät soá loaøi vi sinh vaät gaây beänh coù khaû naêng aûnh höôûng ñeán söùc khoûe cuûa ngöôøi tieâu duøng ñaëc bieät laø caùc em hoïc sinh treân baùnh mì thòt nguoäi vaø söõa ñaäu naønh. Trong quaù trình thöïc hieän ñeà taøi em coøn gaëp raát nhieàu khoù khaên do haïn cheá veà kieán thöùc, taøi lieäu tham khaûo vaø thôøi gian thöïc hieän neân söï thieáu soù t laø ñieàu khoâng traùnh khoûi. Kính mong nhaän ñöôïc söï chæ daãn nhieät tình cuûa quyù thaày coâ, caùc anh chò vaø caùc baïn.
SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 5 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan PHAÀN II TOÅNG QUAN VEÀ HEÄ VI SINH VAÄT TRONG KHOÂNG KHÍ SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 6 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan Baûn thaân moâi tröôøng khoâng khí khoâng chöùa heä vi sinh vaät cuûa rieâng noù. Vì moâi tröôøng khoâng khí raát ngheøo dinh döôõng khoâng phaûi laø moâi tröôøng thuaän lôïi cho vi sinh vaät sinh tröôûng vaø phaùt trieån. Khoâng nhöõng theá moâi tröôøng khoâng khí luoân chòu söï taùc ñoäng cuûa aùnh saùng maët trôøi, trong ñoù coù nhöõng tia saùng coù theå tröïc tieáp tieâu dieät moät löôïng lôùn vi sinh vaät. Ngoaøi ra, ñoä aåm trong moâi tröôøng khoâng khí luoân luoân thay ñoåi, söï thay ñoåi naøy coù theå dieãn ra töøng giôø do ñoùù noù khoâng laø dieàu kieän cho vi sinh vaät sinh tröôûng vaø phaùt trieån.
Sôû dó vi sinh vaät toàn taïi trong khoâng khí laø do vi sinh vaät baùm trong buïi, ñaát khoâ, nhöõng gioït nöôùc nhoû, nhöõng gioït khí dung… vi khuaån töø ñaát bay vaøo khoâng khí cuøng vôùi buïi bay leân cao, sau ñoù laïi rôi xuoáng ñaát. Thôøi gian löu laïi trong khoâng khí laø raát ngaén neân soá löôïng trong khoâng khí quyeát ñònh bôûi soá löôïng vi khuaån trong ñaát döôùi taàng khoâng khí ñoù. Caùc loaïi vi khuaån thaáy trong khoâng khí gioáng nhö caùc vi khuaån coù trong ñaát, nhieàu nhaát laø caùc vi khuaån chòu ñöôïc khoâ raùo vaø quang tuyeán töû ngoaïi nhö caùc vi khuaån coù baøo töû: Bacillus, naám men, naám moác, Clostridium… Trong khoâng khí coù theå toàn taïi caùc vi sinh vaät gaây beänh ñaëc bieät laø caùc vi khuaån gaây beänh ñöôøng hoâ haáp: vi khuaån lao, baïch haàu, vieâm phoåi, ho gaø… Nhö chuùng ta ñaõ bieát, buïi trong khoâng khí caøng nhieàu thì soá löôïng vi sinh vaät trong khoâng khí caøng cao. Nhöõng ñieàu kieän veà thôøi tieát, veà moâi tröôøng cuõng aûnh höôûng ñeán soá löôïng vaø chuûng loaïi vi sinh vaät.
Moãi loaïi vi khuaån tìm ñöôïc trong khoâng khí laø moät chæ ñieåm cho ta bieát ñöôïc nguoàn goác nhieãm khuaån. Hieän nay coù raát nhieàu phöông phaùp xaùc ñònh ñöôïc soá löôïng vi sinh vaät coù trong khoâng khí nhöng phöông phaùp ñôn giaûn nhaát laø phöông phaùp ñeå laéng buïi cuûa Koch. Baùnh mì thòt nguoäi laø thöïc phaåm aên lieàn ñöôïc baøy baùn taïi nhieàu ñòa ñieåm baùn thöc aên vaøo buoåi saùng ñaëc bieät laø tröôùc coång caùc tröôøng hoïc, cô quan, SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 7 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan beänh vieän. Baùnh mì thòt nguoäi bao goàm phaàn chính laø baùnh mì cho theâm vaøo moät ít bô thöïc vaät, pate, gioø chaû, ñoà chua, haønh ngoø ñeå taïo muøi thôm.
Ñaây laø thöùc aên loùt daï buoåi saùng raát ñöôïc öa chuoäng nhaát laø nhöõng ngöôøi coù thu nhaäp thaáp vaø hoïc sinh sinh vieân. Ñeå phuïc vuï cho soá ñoâng vaø deã baùn, caùc quaày baùn baùnh mì thòt nguoäi thöôøng baøy baùn taïi caùc nôi coù soá ngöôøi ñi laïi nhieàu: doïc ñöôøng phoá ñoâng ngöôøi, tröôùc coång caùc tröôøng hoïc, beänh vieän,… do vaäy maø ngoaøi caùc thöïc phaåm deã nhieãm vi sinh vaät nhö pate, gioø chaû thì löôïng vi sinh vaät khoâng khí ñoùng vai troø quan troïng trong vieäc nhieãm vi sinh vaät vaøo thöïc phaåm. Coù theå tham khaûo moät soá quy trình caùc nguyeân lieäu chính ñeå taïo ra thöïc phaåm “ baùnh mì thòt nguoäi” nhö sau: SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 8 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan 1. CAÙC QUI TRÌNH: QUI TRÌNH SAÛN XUAÁT BAÙNH MÌ Nguyeân lieäu Ñònh löôïng nguyeân lieäu Nhaøo boät ñaàu Leân men boät ñaàu Nhaøo boät baït Leân men boät baït Chia boät nhaøo Veâ troøn Leân men oån ñònh sô boä Caùn taïo hình Leân men oån ñònh keát thuùc Nöôùng t°= 180°C/15phuùt Baùnh mì Vôùi quy trình naøy ta nhaän thaáy: sau khi qua khaâu nöôùng haàu heát vi sinh vaät coù baøo töû vaø khoâng coù baøo töû ñeàu bò cheát ôû nhieät ñoä 180°C/15phuùt.
Söï nhieãm vi sinh vaät vaøo baùnh mì laø do khaâu phaân phoái vaø baøy baùn. Tuy nhieân baùnh mì coù lôùp voû ngoaøi khoâ cöùng, thaønh phaàn dinh döôõng chuû yeáu laø tinh boät do vaäy neáu bò nhieãm SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 9 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan vi sinh vaät töø khoâng khí rôi vaøo hay do tay ngöôøi phaân phoái thì söï nhaân leân cuõng khoâng theå nhanh choùng ñöôïc. QUI TRÌNH SAÛN XUAÁT CHAÛ LUÏA Thòt Duøng vaûi the thaám nöôùc Maùy nghieàn (xay nhoû) Gia vò (muoái, ñöôøng, boät ngoït, nöôùc maém) Bao goùi Luoäc (100°C/3 giôø) Thaønh phaåm Thaønh phaàn chuû yeáu laø thòt coù theâm gia vò. Thòt laø chaát dinh döôõng raát caàn thieát cho moïi löùa tuoåi nhaát laø treû em vaø caùc em hoïc sinh.
Do giaøu chaát dinh döôõng neân cuõng laø moâi tröôøng thích hôïp cho nhieàu loaïi vi sinh vaät nhaát laø caùc vi sinh vaät coù enzyme phaân giaûi ñaïm. Söï phaân giaûi ñaïm do heä vi sinh vaät töï nhieân ñeàu taïo ra moät soá chaát ñoäc nhö NH3, H2S, amin,… nhöõng chaát naøy deã gaây ngoä ñoäc cho ngöôøi tieâu duøng. Tuy nhieân vôùi thòt laøm chaû luïa phaûi laø loaïi thòt töôi vaø phaûi ñöôïc xöû lyù 100°C/30 phuùt neân nhieàu loaïi vi sinh vaät ñaõ bò dieät. Ôû 100°C baøo töû cuûa moät soá vi sinh vaät vaãn coøn soáng.
Vì chaû luïa ñöôïc bao goùi kyõ neân ñaõ taïo ñöôïc ñieàu kieän SVTH: Hoà Nguyeät AÙnh 10 Luaän vaên toát nghieäp GVHD: PGS.TS Nguyeãn Vaên Hanh GVC.Nguyeãn Thò Kim Loan kî khí cho baøo töû cuûa vi khuaån Clostridium phaùt trieån. Vì vaäy baûn thaân chaû luïa ñaõ coù moät soá vi sinh vaät beân trong noù. Neáu nhö thòt cheá bieán khoâng ñöôïc töôi vaø toàn tröõ trong thôøi gian laâu raát deã gaây ngoä ñoäc cho ngöôøi tieâu duøng.