MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Lịch sử nghiên cứu vấn đề. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
Mục đích nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Giả thuyết nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới và Ý nghĩa của luận án. Bố cục luận án.
37 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VĂN HÓA ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ. Hoạt động đọc. Văn hóa đọc với sinh viên. Cơ sở thực tiễn.
Tổng quan vùng đồng bằng sông Cửu Long. 54 Vùng đất và con ngƣời Tây Nam Bộ. 54 Văn hóa giáo dục ở Tây Nam Bộ. 56 Văn hóa đọc trong không gian và thời gian của Tây Nam Bộ.
61 Văn hóa đọc với sinh viên vùng TNB. Tổng quan Đại học Cần Thơ. 67 Về không gian của Đại học Cần Thơ. 67 Về chủ thể của Đại học Cần Thơ.
68 Về thời gian phát triển của Đại học Cần Thơ. 69 Tiểu kết Chƣơng 1. 74 VĂN HÓA NHẬN THỨC VÀ VĂN HÓA ỨNG XỬ VỚI VIỆC ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ. Văn hóa nhận thức về việc đọc của sinh viên.
Nhận thức của sinh viên về hoạt động đọc. 75 Niềm tin của sinh viên đối với việc đọc. 75 Thái độ của sinh viên đối với việc đọc. Nhận thức của ĐHCT đối với việc đọc của sinh viên.
83 Văn hóa đọc là gốc rễ của nghiên cứu khoa học và đào tạo. 83 Nhận thức của giảng viên về văn hóa đọc của sinh viên. Văn hóa ứng xử với việc đọc của sinh viên. Văn hóa ứng xử của sinh viên với việc đọc.
90 Văn hóa tận dụng việc đọc của sinh viên. 90 Văn hóa đối phó với việc đọc của sinh viên. Văn hóa ứng xử của ĐHCT đối với việc đọc của sinh viên. 103 Văn hóa tận dụng việc đọc của Đại học Cần Thơ.
103 Văn hóa đối phó với việc đọc của Đại học Cần Thơ. 111 Tiểu kết chƣơng 2. 120 VĂN HÓA TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG ĐỌC CỦA SINH VIÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ. Văn hóa tổ chức của sinh viên đối với việc đọc.
120 Không gian đọc. 120 Thời gian đọc. 126 Tài liệu đọc. 132 Phƣơng pháp đọc.
Văn hóa tổ chức việc đọc của Đại học Cần Thơ. 158 Không gian đọc. 158 Thời gian đọc. 162 Tài liệu đọc.
164 Khuyến khích đọc. 166 Tiểu kết chƣơng 3. 174 Một số Khuyến nghị. 177 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.
192 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT AUN Asean University Network CN Công nghệ CNTT-TT Công nghệ Thông tin và Truyền thông ĐH Đại học ĐHCT Trƣờng Đại học Cần Thơ ĐHQG Đại học Quốc gia ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long KHTN Khoa học Tự nhiên KHXHNV Khoa học Xã hội và Nhân văn NCS Nghiên cứu sinh TNB Tây Nam Bộ THPT Trung học Phổ thông TTHL Trung tâm Học liệu DANH MỤC BIỂU ĐỒ VÀ HÌNH ẢNH BIỂU ĐỒ 1. NHẬN THỨC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐỌC. MỤC ĐÍCH ĐỌC CỦA SINH VIÊN. ỨNG DỤNG VIỆC ĐỌC CHO CÁC HOẠT ĐỘNG TRONG CUỘC SỐNG.
NƠI THƢỜNG XUYÊN TÌM TÀI LIỆU ĐỌC. ĐỊA ĐIỂM SINH VIÊN THƢỜNG XUYÊN ĐỌC. THỜI ĐIỂM SINH VIÊN THƢỜNG ĐỌC. LOẠI HÌNH TÀI LIỆU THÍCH ĐỌC.
CHỦ ĐỀ YÊU THÍCH ĐỌC. NGÔN NGỮ THƢỜNG XUYÊN SỬ DỤNG ĐỌC TÀI LIỆU. CÁCH THỨC LỰA CHỌN TÀI LIỆU ĐỌC. CÁCH ĐỌC TÀI LIỆU DẠNG IN ẤN.
CÁCH ĐỌC TÀI LIỆU DẠNG ĐIỆN TỬ. SO SÁNH CÁCH THỨC ĐỌC CỦA HAI ĐỊNH DẠNG TÀI LIỆU. PHƢƠNG TIỆN THIẾT BỊ THƢỜNG XUYÊN SỬ DỤNG ĐỌC TÀI LIỆU. TÒA NHÀ TRUNG TÂM HỌC LIỆU BIỂU TƢỢNG TÔN VINH VĂN HÓA ĐỌC VÀ HỢP TÁC QUỐC TẾ CỦA ĐHCT.
QUANG CẢNH HỌC TẬP TẠI TRUNG TÂM HỌC LIỆU. Lý do chọn đề tài Đọc là một phạm trù hoạt động giáo dục đặc biệt quan trọng của con ngƣời mở cánh cửa tri thức của nhân loại để làm giàu năng lực tƣ duy của cá nhân ngƣời đọc và cộng đồng. Tri thức phát triển nhƣ “vũ bão” trong kỷ nguyên số ngày nay thì hoạt động đọc càng có vai trò rất quan trọng để hội nhập tri thức toàn cầu. Chính vì vai trò quan trọng của hoạt động đọc, do đó nhiều nhà khoa học trên thế giới và ở Việt Nam đã sử dụng thuật ngữ văn hóa đọc để chỉ hoạt động đặc thù này.
Đối với tổ chức giáo dục đại học thì văn hóa đọc là cấu phần quan trọng, vì nó góp phần hình thành văn hóa trƣờng đại học là một tổ chức học tập, trong đó các chủ thể liên quan đƣợc khuyến khích và phát huy khả năng tự học. Sinh viên đại học là lớp thanh niên có những ƣu trội về nhu cầu học hỏi trong xã hội. Sinh viên yêu thích đọc có nhiều khả năng dẫn đến thành công trong học tập và cuộc sống. Sinh viên hình thành văn hóa đọc không chỉ phát triển năng lực tƣ duy của sinh viên mà còn góp phần hình thành văn hóa tự học của nhà trƣờng và lan tỏa ý nghĩa tích cực của văn hóa đọc đến cộng đồng.
Tuy nhiên, thực tiễn văn hóa đọc của ngƣời Việt nói chung và sinh viên nói riêng chƣa thể hiện quan tâm đến văn hóa đọc: “Văn hóa đọc nói chung của ngƣời Việt còn thấp, bình quân một ngƣời Việt đọc 1 quyển sách/năm”. Bên cạnh đó, một số nghiên cứu văn hóa đọc của sinh viên cho thấy sinh viên chƣa thật sự quan tâm việc đọc, nhƣ nghiên cứu của Nguyễn Thúy Quỳnh Loan & Võ Hoàng Duy (2013) chỉ ra rằng: “Sinh viên trƣờng đại học Bách khoa Tp. Hồ Chí Minh có thói quen đọc sách chuyên ngành ở mức thấp”. Nghiên cứu của Trần Thị Nga (2018) cho thấy: “sinh viên trƣờng đại học Văn Lang và trƣờng đại học Quốc tế Hồng Bàng ít đến thƣ viện đọc”.
Nguyễn Hải Sinh, (2018) đã nêu: “Một bộ phận sinh viên chƣa ý thức đƣợc tầm quan trọng của việc đọc sách, giá trị của sách mang lại, có xu hƣớng lƣời đọc, ngại đọc sách dẫn đến thói quen đọc chƣa hình thành một cách vững 2 chắc”. Do đó, việc nghiên cứu văn hóa đọc của sinh viên hiện nay nói chung hoặc của sinh viên ở một tổ chức giáo dục đại học nói riêng là rất cần thiết. Mặt khác, ở phƣơng diện nghiên cứu văn hóa đọc đƣợc nhiều nhà khoa học ở nhiều lĩnh vực khác nhau quan tâm nghiên cứu, trong đó các nhà nghiên cứu ở lĩnh vực thƣ viện thể hiện sự quan tâm sâu sắc với nghiên cứu văn hóa đọc. Tuy nhiên, nhiều tác giả thừa nhận rằng: “Thuật ngữ văn hóa đọc ở Việt Nam vẫn chƣa có cách hiểu thống nhất hay thuật ngữ chƣa đƣợc định nghĩa hoàn chỉnh” (Vũ Thị Thu Hà, 2014; Nguyễn Trọng Hoàn, 2016; Nguyễn Thế Dũng, 2017).
Do đó, nghiên cứu văn hóa đọc qua góc nhìn văn hóa học để góp thêm sự đa dạng góc nhìn về văn hóa đọc cũng có ý nghĩa quan trọng đối với nghiên cứu văn hóa đọc hiện nay. Trƣớc bối cảnh đó, chúng tôi chọn nghiên cứu văn hóa đọc của sinh viên trường Đại học Cần Thơ hiện nay, việc chọn thực hiện nghiên cứu này là vì: Trƣớc hết, trƣờng Đại học Cần Thơ (ĐHCT) xác định chiến lƣợc phát triển ĐHCT theo định hƣớng ĐH nghiên cứu thì văn hóa đọc chính là nền tảng cho hoạt động nghiên cứu. Thứ hai là, Tây Nam Bộ (TNB) chƣa đề cao giá trị học tập trình độ cao, nhƣng ĐHCT có bề dày lịch sử phát triển và cƣ trú trên địa bàn TNB lại là một trong những trƣờng đại học (ĐH) ở Việt Nam có uy tín trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học ở phạm vi quốc gia và một số lĩnh vực đạt chuẩn mực quốc tế. Thứ ba là, ĐHCT có bề dày lịch sử hình thành và phát triển từ năm 1966 đến nay đã đào tạo nhiều thế hệ sinh viên đóng góp tích cực cho sự phát triển của Việt Nam nói chung và TNB nói riêng.
Ngoài ra, ĐHCT là một ĐH đa ngành có quy mô đào tạo nhƣ một ĐH vùng, quy mô đào tạo lớn nhất vùng TNB và khá lớn hơn so với nhiều đại học khác trên cả nƣớc. Hiện tại ĐHCT đào tạo 109 chƣơng trình bậc đại học, 48 ngành bậc thạc sĩ và 19 ngành bậc tiến sĩ. Trong đó, quy mô đào tạo hiện tại khoảng hơn 35.000 sinh viên chính quy bậc đại học, với khoảng hơn 90% sinh viên học tập ở ĐHCT là cƣ dân ở địa bàn TNB. Mặc dù, có một số nhận định về văn hóa đọc 3 của sinh viên nói chung cũng nhƣ một số nghiên cứu văn hóa đọc của sinh viên ở một số trƣờng ĐH cho thấy sinh viên chƣa quan tâm việc đọc nhƣng đối với lịch sử phát triển của ĐHCT và định hƣớng phát triển của ĐHCT theo định hƣớng NCKH thì sinh viên ĐHCT có thể có sự quan tâm tích cực với đọc việc.
Thực hiện nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích nhận diện thực trạng và lý giải các đặc trƣng văn hóa đọc của sinh viên ĐHCT, qua đó góp phần giúp nhà Trƣờng xây dựng chiến lƣợc phát triển văn hóa đọc của sinh viên. Bên cạnh đó, nghiên cứu này góp thêm góc nhìn văn hóa học để nhận diện và lý giải đặc trƣng văn hóa đọc của sinh viên ĐHCT. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu góp thêm luận cứ cho các nghiên cứu nhận diện và lý giải đặc trƣng văn hóa đọc của sinh viên bậc đại học ở Việt Nam nói chung. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Văn hóa đọc có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển tƣ duy của ngƣời yêu thích đọc và góp phần phát triển văn hóa đọc của cộng đồng.
Trong phần lịch sử nghiên cứu vấn đề chúng tôi điểm luận các nghiên cứu liên quan đến các phƣơng diện nghiên cứu của văn hóa đọc, nghiên cứu văn hóa đọc của sinh viên và các yếu tố ảnh hƣởng đến văn hóa đọc hay các yếu tố góp phần hình thành văn hóa đọc của cộng đồng. Các công trình nghiên cứu ngoài nước Văn hóa đọc ở phƣơng diện thói quen đọc Ruterana (2012) trong công trình nghiên cứu “Xây dựng một nền văn hóa của việc đọc – Phát triển một nền văn hóa đọc ở Rwanda”, tác giả cho rằng: Văn hóa đọc thì việc đọc nhƣ là đặc trƣng văn hóa trong một xã hội mà ở đó việc đọc rất đƣợc quý trọng và nó là thói quen của các thành viên trong xã hội.