Luận văn thạc sĩ hcmute vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào dạy môn định mức nguyên liệu giày tại trường cao đẳng công thương thành phố hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ HCMUTE nghiên cứu phương pháp dạy học tích cực trong giảng dạy môn định mức nguyên liệu giày tại trường cao đẳng công thương.

• Tác giả: Huỳnh Thị Mộng Tuyền
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Đức Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Định Mức Nguyên Liệu Giày Tại HCMUTE
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN
• 1.2.1. Phương pháp
• 1.2.2. Phương pháp dạy học
• 1.2.3. Các đặc điểm của phương pháp dạy học ở đại học
• 1.2.4. Hoạt động dạy, hoạt động học
• 1.2.5. Tính tích cực
• 1.2.6. Phương pháp dạy học tích cực
• 1.3. CƠ SỞ LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC
• 1.4. HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC
• 1.4.1. Đặc trưng của HTTCDH. Phân loại HTTCDH
• 1.5. CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC (Active teaching methods)
• 1.5.1. Phương pháp thảo luận
• 1.5.2. Đặc điểm của phương pháp thảo luận
• 1.5.3. Mục đích sư phạm của phương pháp
• 1.5.4. Phân loại phương pháp thảo luận
• 1.5.5. Ưu điểm và hạn chế
• 1.5.6. Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
• 1.5.7. Khái niệm Phương pháp dạy học GQVĐ
• 1.5.8. Đặc trưng của dạy học giải quyết vấn đề
• 1.5.9. Thực hiện dạy học giải quyết vấn đề theo ba bước
• 1.6. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG PPDH NÓI CHUNG, PPDH TÍCH CỰC NÓI RIÊNG TRONG QUÁ TRÌNH DẠY MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG TP.
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1.1. Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển của trường
• 2.1.2. Chức năng - nhiệm vụ của nhà trường
• 2.1.3. Chương trình đào tạo
• 2.2. GIỚI THIỆU MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY
• 2.2.1. Vị trí, vai trò, mục tiêu môn học
• 2.2.2. Chương trình môn Định mức nguyên liệu giày cho chuyên ngành Công nghệ giày da
• 2.2.3. Đặc điểm nội dung môn Định mức nguyên liệu giày
• 2.2.4. Đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên
• 2.3. THỰC TRẠNG VIỆC DẠY HỌC MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.3.1. Mục đích, phạm vi và đối tượng khảo sát. Thiết kế bộ công cụ và chọn mẫu khảo sát
• 2.3.2. Xử lý và đánh giá kết quả khảo sát
• 2.3.3. Nhận xét việc học tập môn Định mức nguyên liệu giày tại trường Cao đẳng Công Thương thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3.4. Nhận xét việc dạy học môn ĐMVLG tại trường Cao đẳng Công Thương
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO DẠY MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG THƯƠNG TP.
• 3.1. THIẾT KẾ NỘI DUNG BÀI DẠY
• 3.2. THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG TỔ CHỨC DẠY HỌC VẬN DỤNG PPDH TÍCH CỰC
• 3.3. THIẾT KẾ 2 BÀI GIẢNG MÔN ĐỊNH MỨC NGUYÊN LIỆU GIÀY THEO PPDH TÍCH CỰC
• 3.4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.4.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.4.2. Nhiệm vụ và cách tiến hành thực nghiệm
• 3.4.3. Đối tượng và thời gian thực nghiệm
• 3.4.4. Công cụ thực nghiệm
• 3.4.5. Kết quả thực nghiệm
• 3.4.6. Xử lý số liệu và đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.4.7. Phân tích, đánh giá tác động của việc vận dụng PPDHTC từ ý kiến của giảng viên dự giờ và ý kiến của người học
• 3.5. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 1. Tự nhận xét, đánh giá
• 2. Hướng phát triển đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH CÁC HÌNH
• DANH SÁCH CÁC BẢNG

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phương pháp dạy học tích cực

Phương pháp dạy học tích cực (PPDHTC) là một trong những phương pháp giáo dục hiện đại, nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học. PPDHTC không chỉ đơn thuần là việc truyền đạt kiến thức từ giáo viên đến học sinh mà còn tạo ra môi trường học tập tương tác, nơi mà sinh viên có thể tham gia vào quá trình học tập một cách tích cực. Theo nghiên cứu, việc áp dụng PPDHTC trong giảng dạy môn Định mức nguyên liệu giày tại HCMUTE có thể giúp sinh viên phát triển kỹ năng tự học và khả năng giải quyết vấn đề. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành công nghiệp giày đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam. Việc áp dụng PPDHTC không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

1.1. Đặc điểm của phương pháp dạy học tích cực

PPDHTC có những đặc điểm nổi bật như: khuyến khích sự tham gia của sinh viên, tạo điều kiện cho sinh viên tự khám phá kiến thức, và phát triển kỹ năng làm việc nhóm. Phương pháp này giúp sinh viên không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng làm việc độc lập. Theo một nghiên cứu gần đây, sinh viên tham gia vào các hoạt động học tập tích cực có khả năng ghi nhớ và áp dụng kiến thức tốt hơn so với những sinh viên chỉ học theo phương pháp truyền thống. Điều này cho thấy sự cần thiết phải áp dụng PPDHTC trong giảng dạy tại HCMUTE.

II. Thực trạng dạy học môn Định mức nguyên liệu giày

Môn Định mức nguyên liệu giày tại HCMUTE hiện đang gặp nhiều khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Nhiều giảng viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến việc sinh viên không thể phát huy hết khả năng của mình. Theo khảo sát, chỉ có khoảng 30% sinh viên cảm thấy hứng thú với môn học này. Điều này cho thấy sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giảng dạy. Việc áp dụng PPDHTC có thể giúp sinh viên tham gia tích cực hơn vào quá trình học tập, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và sự hứng thú của sinh viên với môn học.

2.1. Khó khăn trong việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc áp dụng PPDHTC là sự thiếu hụt tài liệu và phương tiện dạy học hiện đại. Nhiều giảng viên chưa được đào tạo bài bản về PPDHTC, dẫn đến việc họ không tự tin khi áp dụng phương pháp này trong giảng dạy. Hơn nữa, cơ sở vật chất tại HCMUTE cũng chưa đáp ứng đủ yêu cầu cho việc tổ chức các hoạt động học tập tích cực. Điều này cần được khắc phục để tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng PPDHTC trong giảng dạy.

III. Vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào dạy môn Định mức nguyên liệu giày

Việc vận dụng PPDHTC vào dạy môn Định mức nguyên liệu giày tại HCMUTE có thể được thực hiện thông qua các hoạt động như thảo luận nhóm, thực hành và dự án. Những hoạt động này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và khả năng giải quyết vấn đề. Theo một nghiên cứu, sinh viên tham gia vào các hoạt động học tập tích cực có khả năng ghi nhớ và áp dụng kiến thức tốt hơn so với những sinh viên chỉ học theo phương pháp truyền thống. Điều này cho thấy sự cần thiết phải áp dụng PPDHTC trong giảng dạy tại HCMUTE.

3.1. Thiết kế bài giảng theo phương pháp dạy học tích cực

Thiết kế bài giảng theo PPDHTC cần chú trọng đến việc tạo ra các hoạt động học tập phong phú và đa dạng. Các giảng viên cần xây dựng các tình huống thực tế để sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Hơn nữa, việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả của PPDHTC. Các công cụ trực tuyến có thể được sử dụng để tạo ra các bài kiểm tra, thảo luận và phản hồi nhanh chóng, từ đó giúp sinh viên có thể học tập một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội hiện nay, ngành công nghiệp da giày đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt tại thành phố Hồ Chí Minh – trung tâm công nghiệp lớn của Việt Nam. Theo ước tính, chỉ khoảng 20% lao động trong ngành giày được đào tạo bài bản qua các trường lớp, phần lớn còn lại học nghề theo hình thức kèm cặp truyền thống. Điều này đặt ra thách thức lớn về chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt trong lĩnh vực định mức nguyên liệu giày – một môn học chuyên ngành quan trọng tại Trường Cao đẳng Công Thương TP. Hồ Chí Minh. Môn học này có vai trò then chốt trong việc trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng tính toán định mức vật liệu, lao động, từ đó đáp ứng nhu cầu thực tiễn của các doanh nghiệp sản xuất giày da.

Tuy nhiên, thực trạng dạy và học môn Định mức nguyên liệu giày còn nhiều hạn chế, chủ yếu do phương pháp giảng dạy truyền thống, thiếu sự tương tác và phát huy tính tích cực của người học. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là vận dụng phương pháp dạy học tích cực, cụ thể là phương pháp thảo luận có hướng dẫn, nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của sinh viên trong học tập môn Định mức nguyên liệu giày tại Trường Cao đẳng Công Thương TP. Hồ Chí Minh. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2011-2013, tập trung vào sinh viên năm thứ ba ngành Công nghệ sản xuất giày da, với phạm vi nội dung gồm hai chủ đề chính: định mức nguyên liệu da và định mức nguyên liệu cuộn.

Việc đổi mới phương pháp dạy học không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo chuyên ngành mà còn phù hợp với chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020, trong đó đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm. Qua đó, nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao năng lực tự học, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề của sinh viên, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động ngành công nghiệp da giày.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý thuyết về phương pháp dạy học tích cực, tập trung vào hai mô hình chính: phương pháp thảo luận có hướng dẫn và phương pháp dạy học giải quyết vấn đề.

• Phương pháp dạy học tích cực được hiểu là hệ thống các phương pháp nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học trong quá trình lĩnh hội kiến thức. Theo lý thuyết, phương pháp này giúp người học không chỉ tiếp nhận kiến thức một cách thụ động mà còn vận dụng tư duy phản biện và sáng tạo để giải quyết các vấn đề thực tiễn.

• Phương pháp thảo luận có hướng dẫn là hình thức tổ chức học tập trong đó giáo viên đóng vai trò gợi mở, định hướng, tạo điều kiện để sinh viên trao đổi, tranh luận và cùng nhau xây dựng kiến thức mới. Phương pháp này phát huy kỹ năng giao tiếp, tư duy logic và khả năng làm việc nhóm của sinh viên.

• Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề tập trung vào việc đưa ra các tình huống học tập có vấn đề, kích thích người học vận dụng kiến thức và kỹ năng để tìm ra giải pháp. Mô hình này gồm ba bước chính: tri giác vấn đề, giải quyết vấn đề và kiểm tra, nghiên cứu lời giải.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm: phương pháp dạy học tích cực, hoạt động dạy và học, tính tích cực trong học tập, hình thức tổ chức dạy học, và các kỹ năng mềm như tư duy phản biện, làm việc nhóm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu lý thuyết, thực tiễn và thống kê toán học nhằm đảm bảo tính khoa học và thực tiễn.

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ sinh viên năm thứ ba ngành Công nghệ sản xuất giày da tại Trường Cao đẳng Công Thương TP. Hồ Chí Minh, giảng viên khoa Công nghệ giày, tài liệu chuyên môn, giáo trình môn Định mức nguyên liệu giày, các báo cáo khảo sát và kết quả thực nghiệm sư phạm.

• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu nghiên cứu gồm hai lớp sinh viên (lớp thực nghiệm và lớp đối chứng), mỗi lớp khoảng 40 sinh viên, được chia thành các nhóm nhỏ từ 6-7 thành viên để áp dụng phương pháp thảo luận có hướng dẫn.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng công cụ Excel và các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích so sánh điểm số kiểm tra giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, đánh giá mức độ tích cực và hiệu quả học tập qua phiếu khảo sát, phỏng vấn và quan sát.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành trong năm học 2012-2013, bao gồm các giai đoạn: khảo sát thực trạng dạy học, thiết kế bài giảng theo phương pháp tích cực, thực nghiệm sư phạm, thu thập và phân tích dữ liệu, tổng hợp kết quả và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ hứng thú và tích cực của sinh viên tăng rõ rệt khi áp dụng phương pháp dạy học tích cực: Qua khảo sát, có khoảng 75% sinh viên lớp thực nghiệm thể hiện sự hứng thú cao với môn Định mức nguyên liệu giày, tăng 30% so với lớp đối chứng. Sinh viên chủ động tham gia thảo luận, đặt câu hỏi và phản biện trong giờ học.

2. Kết quả học tập được cải thiện đáng kể: Điểm trung bình kiểm tra lần 2 của lớp thực nghiệm đạt 7,8 (điểm tối đa 10), cao hơn 1,2 điểm so với lớp đối chứng (6,6 điểm). Tỷ lệ sinh viên đạt điểm trên 8 tăng từ 20% lên 45% sau khi áp dụng phương pháp tích cực.

3. Giảng viên và sinh viên đều đánh giá cao hiệu quả của phương pháp thảo luận có hướng dẫn: 85% giảng viên tham gia khảo sát cho rằng phương pháp này giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy phản biện và làm việc nhóm. Sinh viên cũng phản hồi tích cực về khả năng tự học và giải quyết vấn đề được nâng cao.

4. Khó khăn trong quá trình áp dụng: Một số giảng viên gặp khó khăn trong việc chuẩn bị tài liệu và tổ chức hoạt động nhóm do thời gian hạn chế và thiếu kinh nghiệm. Khoảng 25% sinh viên cảm thấy áp lực khi phải tham gia thảo luận thường xuyên.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc vận dụng phương pháp dạy học tích cực, đặc biệt là phương pháp thảo luận có hướng dẫn, đã góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Định mức nguyên liệu giày tại Trường Cao đẳng Công Thương TP. Hồ Chí Minh. Sự tăng lên về điểm số và mức độ tích cực học tập phản ánh hiệu quả của việc chuyển đổi từ phương pháp truyền thống sang phương pháp tương tác, phát huy tính chủ động của sinh viên.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục học, kết quả này phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực tự học, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề của người học. Việc tổ chức thảo luận nhóm giúp sinh viên không chỉ lĩnh hội kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng giao tiếp và hợp tác, điều này rất cần thiết trong môi trường công nghiệp hiện đại.

Tuy nhiên, khó khăn trong việc chuẩn bị và tổ chức giảng dạy cũng là thách thức cần được khắc phục. Các biểu đồ phân phối điểm kiểm tra và bảng đánh giá mức độ hài lòng của sinh viên, giảng viên có thể minh họa rõ nét sự khác biệt giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, đồng thời làm nổi bật các điểm cần cải tiến trong quá trình áp dụng phương pháp mới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng giảng viên về phương pháp dạy học tích cực: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về kỹ năng tổ chức thảo luận nhóm, thiết kế bài giảng tương tác nhằm nâng cao năng lực sư phạm của giảng viên. Mục tiêu đạt 100% giảng viên khoa Công nghệ giày được đào tạo trong vòng 12 tháng.

2. Phát triển và cập nhật tài liệu, giáo trình phù hợp với phương pháp tích cực: Xây dựng bộ tài liệu tham khảo đa dạng, có hướng dẫn chi tiết cho từng hoạt động thảo luận và giải quyết vấn đề. Thời gian hoàn thiện dự kiến 6 tháng, do khoa Công nghệ giày chủ trì phối hợp với các chuyên gia.

3. Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ dạy học tương tác: Đầu tư phòng học hiện đại, trang bị máy chiếu, bảng tương tác, thiết bị ghi âm để hỗ trợ hoạt động nhóm và thảo luận. Mục tiêu hoàn thành trong 18 tháng, do Ban Giám hiệu và phòng Kỹ thuật phối hợp thực hiện.

4. Xây dựng hệ thống đánh giá đa dạng, phản ánh đúng năng lực người học: Áp dụng các hình thức đánh giá quá trình như đánh giá nhóm, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng nhằm khuyến khích sinh viên tham gia tích cực và phát triển kỹ năng mềm. Triển khai thí điểm trong học kỳ tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên ngành Công nghệ sản xuất giày da: Nghiên cứu giúp nâng cao phương pháp giảng dạy, áp dụng hiệu quả phương pháp dạy học tích cực để cải thiện chất lượng đào tạo chuyên ngành.

2. Nhà quản lý giáo dục tại các trường cao đẳng, đại học kỹ thuật: Tham khảo để xây dựng chính sách đào tạo, bồi dưỡng giảng viên và phát triển chương trình đào tạo phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục.

3. Sinh viên ngành Công nghệ giày và các ngành kỹ thuật liên quan: Hiểu rõ phương pháp học tập tích cực, phát triển kỹ năng tự học, tư duy phản biện và làm việc nhóm, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

4. Các nhà nghiên cứu giáo dục học và phát triển chương trình đào tạo: Tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học tích cực trong lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp dạy học tích cực là gì và tại sao nên áp dụng trong giảng dạy?
   Phương pháp dạy học tích cực là cách tổ chức học tập nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học thông qua các hoạt động tương tác như thảo luận, giải quyết vấn đề. Áp dụng phương pháp này giúp sinh viên nâng cao kỹ năng tư duy phản biện, tự học và làm việc nhóm, từ đó cải thiện hiệu quả học tập.

2. Phương pháp thảo luận có hướng dẫn được triển khai như thế nào trong môn Định mức nguyên liệu giày?
   Giảng viên chia sinh viên thành các nhóm nhỏ, giao đề tài thảo luận cụ thể, đồng thời cung cấp câu hỏi gợi mở và tài liệu tham khảo. Trong quá trình thảo luận, giảng viên đóng vai trò điều phối, hỗ trợ và tổng kết kết quả, giúp sinh viên phát triển ý tưởng và kiến thức mới.

3. Kết quả học tập của sinh viên có cải thiện rõ rệt khi áp dụng phương pháp tích cực không?
   Theo kết quả thực nghiệm, điểm trung bình kiểm tra của lớp áp dụng phương pháp tích cực tăng lên 7,8 so với 6,6 của lớp đối chứng, đồng thời tỷ lệ sinh viên đạt điểm cao cũng tăng đáng kể, chứng tỏ hiệu quả tích cực của phương pháp này.

4. Những khó khăn nào thường gặp khi áp dụng phương pháp dạy học tích cực?
   Khó khăn bao gồm việc chuẩn bị tài liệu và kế hoạch giảng dạy tốn thời gian, sinh viên chưa quen với hình thức học tập chủ động, và giảng viên cần nâng cao kỹ năng tổ chức hoạt động nhóm. Việc khắc phục đòi hỏi sự hỗ trợ từ nhà trường và đào tạo bồi dưỡng thường xuyên.

5. Làm thế nào để các trường khác có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này?
   Các trường có thể tham khảo khung lý thuyết, phương pháp tổ chức thảo luận và quy trình thực nghiệm được trình bày trong luận văn, đồng thời điều chỉnh phù hợp với đặc điểm sinh viên và điều kiện cơ sở vật chất của mình để triển khai hiệu quả.

Kết luận

• Vận dụng phương pháp dạy học tích cực, đặc biệt là phương pháp thảo luận có hướng dẫn, đã nâng cao tính tích cực, tự giác và sáng tạo của sinh viên trong học tập môn Định mức nguyên liệu giày.
• Kết quả thực nghiệm cho thấy điểm số và mức độ hài lòng của sinh viên được cải thiện rõ rệt so với phương pháp truyền thống.
• Phương pháp này góp phần phát triển kỹ năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và năng lực giải quyết vấn đề cho sinh viên ngành Công nghệ sản xuất giày da.
• Khó khăn trong quá trình áp dụng chủ yếu liên quan đến kỹ năng tổ chức của giảng viên và sự chuẩn bị tài liệu, cần có sự hỗ trợ đào tạo và đầu tư cơ sở vật chất.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng phương pháp dạy học tích cực trong thời gian tới, hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của ngành công nghiệp da giày.

Hành động tiếp theo: Các đơn vị đào tạo và giảng viên nên triển khai các khóa bồi dưỡng kỹ năng dạy học tích cực, đồng thời xây dựng kế hoạch áp dụng phương pháp này rộng rãi hơn trong các môn học chuyên ngành. Độc giả quan tâm có thể liên hệ khoa Công nghệ giày Trường Cao đẳng Công Thương TP. Hồ Chí Minh để trao đổi và hợp tác nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Khi xã hội ngày càng phát triển, yêu cầu đối với mỗi cá nhân ngày càng cao.Vai trò của giáo dục & đào tạo nói chung và đào tạo cao đẳng, đại học nói riêng có một ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực có trình độ cho đất nƣớc, nhất là trong giai đoạn hiện nay khi Việt Nam đã gia nhập WTO và phấn đấu trở thành đất nƣớc công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Để giúp cho sinh viên có thể nắm bắt toàn diện những kiến thức chuyên môn ở bậc cao đẳng, đại học đòi hỏi giảng viên phải có nhiều nỗ lực trong hoạt động dạy học, đặc biệt phải giành thời gian nghiên cứu, đổi mới và vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học của mình. Vấn đề vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học đóng vai trò quan trọng trong việc giúp sinh viên lĩnh hội kiến thức môn học cũng nhƣ phát huy năng lực tích cực của bản thân trên cơ sở chính là sự hƣớng dẫn của giảng viên.

Trong giải pháp chiến lƣợc cho giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020 có nêu 11 giải pháp cho sự pháp triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020 trong đó giải pháp thứ 5 đề cập đến vấn đề Đổi mới phƣơng pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập, kiểm định và đánh giá cơ sở giáo dục [25]. Nhƣ vậy Đổi mới phƣơng pháp dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếp tục giữ vị trí cao trong chiến lƣợc phát triển giáo dục, điều đó chứng tỏ rằng việc đổi mới phƣơng pháp giảng dạy là một trong những yêu cầu bức thiết hiện nay. Thực hiện cuộc vận động toàn ngành đổi mới phƣơng pháp dạy học theo hƣớng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của ngƣời học, biến quá trình học tập thành quá trình tự học có hƣớng dẫn và quản lý của giáo viên. Hiện nay việc đổi mới phƣớng pháp dạy học đã và đang đƣợc nhiều cơ sở, trƣờng học áp dụng.

Trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh cũng tổ chức nhiều buổi hội thảo về đổi mới phƣơng pháp dạy học trong nhà trƣờng nói chung và trong các môn học chuyên ngành nói riêng. Trƣờng tổ chức kế hoạch dự giờ đối với từng GV đó là một trong những động lực giúp GV tích cực hơn trong hoạt động giảng 1 Luan van dạy, cụ thể là GV sẽ tích cực vận dụng PPDHTC vào dạy học để đạt đƣợc những tiêu chí chất lƣợng của nhà trƣờng đƣa ra. Một trong những chuyên ngành mới còn gặp một số khó khăn là ngành Công nghệ SX Giày da. Hiện nay ngành Công nghiệp Da – Giày là một trong những ngành xuất khẩu có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân về nhiều mặt nhƣ: thu hút nhiều lao động trong xã hội và có điều kiện thuận lợi trong hợp tác quốc tế, đồng thời có lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu và tiềm năng xuất khẩu lớn thu nhiều ngoại tệ về cho đất nƣớc.

Theo số liệu điều tra số lao động trong ngành giày đƣợc đào tạo theo trƣờng, lớp, chỉ chiếm khoảng 20%, còn lại đƣợc đào tạo dƣới hình thức kèm cặp là chủ yếu. Hiện nay ở khu vực thành phố Hồ Chí Minh, có 3 trƣờng đào tạo chuyên ngành Công nghệ Giày bậc cao đẳng là: trƣờng Đại học Công nghiệp Thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh, trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh, trƣờng Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi Đồng Nai. Sinh viên ngành giày khi tốt nghiệp ra trƣờng làm việc ở lĩnh vực định mức vật liệu còn rất ít, đôi khi năng lực không đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp về lĩnh vực này. Vậy câu hỏi đặt ra là làm sao để sinh viên ngành công nghệ giày sau khi tốt nghiệp trƣờng cao đẳng có thể tính định mức vật liệu, định mức lao động và tính giá thành sản phẩm giày cho các công ty đang gia công sản phẩm giày –da ở thị trƣờng Việt Nam.

Nắm bắt đƣợc nhu cầu thực tiễn của các xí nghiệp giày, khoa Công nghệ Giày trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến mối liên kết giữa kiến thức chuyên ngành và kiến thức cơ sở ngành. Tuy nhiên việc dạy và học môn học Định mức kỹ thuật giày tại trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh còn nhiều hạn chế, chƣa bắt kịp nhu cầu thực tiễn đề ra vì nhiều lí do: sách tham khảo hạn chế, phƣơng pháp dạy học còn theo phƣơng pháp truyền thống – truyền thụ một chiều giáo viên → sinh viên. Tỷ lệ sinh viên ra trƣờng có khả năng tính định mức kỹ thuật giày cho các xí nghiệp còn rất thấp. Do đặc thù của môn học chuyên ngành, nhu cầu nâng cao chất lƣợng dạy và học của toàn trƣờng, ngƣời nghiên cứu thấy rằng, cần phải nghiên cứu thực trạng chung và đề xuất vận dụng phƣơng pháp giảng dạy tích cực vào dạy học.

Vận dụng 2 Luan van PPDHTC vào dạy học không những nâng cao chất lƣợng dạy và học chuyên ngành giày da cho phù hợp với mục tiêu đào tạo, nhu cầu xã hội mà còn nhằm tích cực hóa hoạt động học tập của sinh viên, giúp sinh viên tham gia tích cực vào bài giảng. Đồng thời rèn luyện năng lực tự học trong mỗi sinh viên; tiến tới việc giúp SV biết cách tự học ở mọi lúc, mọi nơi; nâng cao tính chủ động sáng tạo ở ngƣời học theo tinh thần của học chế tín chỉ. Chính vì những lí do trên, tác giả đã chọn: “Vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực vào dạy môn định mức nguyên liệu giày tại trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng TP.HCM” làm đề tài luận văn Thạc sỹ. Mục đích nghiên cứu Vận dụng “phƣơng pháp dạy học tích cực” trong dạy học môn Định mức nguyên liệu giày nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo trong học tập và nâng cao chất lƣợng dạy và học của sinh viên trƣờng CĐ Công thƣơng TP.

Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu Khách thể nghiên cứu: Qúa trình dạy học môn Định mức nguyên liệu giày ở trƣờng CĐ Công Thƣơng Đối tƣợng nghiên cứu: “Phƣơng pháp dạy học tích cực” trong dạy học môn Định mức nguyên liệu giày cho sinh viên trƣờng CĐ Công Thƣơng. Giả thuyết nghiên cứu Nếu vận dụng “phƣơng pháp dạy học tích cực”trong dạy học bộ môn Định mức nguyên liệu giày sẽ phát huy đƣợc tính tích cực, tính tự lực nhận thức, tính tự giác của sinh viên trong học tập, hình thành ở họ năng lực độc lập giải quyết vấn đề góp phần nâng cao đƣợc chất lƣợng và hiệu quả của quá trình dạy học. Nhiệm vụ nghiên cứu Nghiên cứu mục tiêu môn học, nội dung môn học, phƣơng tiện dạy học, đặc điểm của ngƣời học… cụ thể là SV Cao đẳng công nghệ sản xuất giày năm 3 tại trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu thực trạng dạy và học môn ĐMNLG ở trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh.

3 Luan van Vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực (PP thảo luận có hƣớng dẫn) vào dạy môn ĐMNLG. Giới hạn nội dung nghiên cứu Vì thời gian có hạn nên ngƣời nghiên cứu chỉ tập trung làm nổi bật cơ sở lý luận về phƣơng pháp dạy học tích cực, vận dụng “phƣơng pháp dạy học tích cực” vào hoạt động dạy học môn Định mức nguyên liệu giày ở trƣờng CĐ Công Thƣơng TP. Do đặc thù của môn học nên ngƣời nghiên cứu chọn 2 chủ đề chính của môn học là định mức nguyên liệu da, định mức nguyên liệu cuộn làm nội dung thực nghiệm. Phƣơng pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài này, ngƣời nghiên cứu đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: a.

Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết: - Phƣơng pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết - Phƣơng pháp phân loại, hệ thống hóa lý thuyết Trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết về phƣơng pháp dạy học tích cực giúp tác giả nhìn tổng quan vấn đề cần nghiên cứu, cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu và giải quyết đƣợc nội dung nghiên cứu. Thông qua cách tham khảo, phân tích các tài liệu nhƣ: tài liệu chuyên môn (chƣơng trình và giáo trình môn ĐMNLG, các tài liệu bồi dƣỡng giảng dạy,…), tài liệu sƣ phạm (lý luận dạy học, phƣơng tiện dạy học, phƣơng pháp dạy học, công nghệ dạy học, trắc nghiệm và đo lƣờng thành quả học tập…), tạp chí giáo dục, kỷ yếu hội thảo và các đề tài thạc sĩ có liên quan,…), từ đó định hƣớng cơ sở lí luận cho đề tài. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn: - Phƣơng pháp quan sát, điều tra: thực trạng dạy học môn ĐMNLG ở trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh nhằm đánh giá chất lƣợng của hoạt động dạy-học của GV & SV khoa Công nghệ sản xuất giày da. - Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm: thực nghiệm vận dụng PPDHTC (PP 4 Luan van thảo luận có hƣớng dẫn) vào dạy môn ĐMNLG qua những việc nhƣ: thiết kế giáo án và giờ dạy thực nghiệm nhằm xem xét, xác định tính khả thi của việc vận dụng PPDHTC (PP thảo luận có hƣớng dẫn) trong thực tế dạy học ở khoa CNSX giày da trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh.

Nhóm phƣơng pháp thống kê toán học: - Sử dụng Excel, toán thống kê để phân tích kết quả điều tra thực trạng cũng nhƣ phiếu đánh giá nhu cầu và hiệu quả việc vận dụng PPDHTC vào dạy môn ĐMNLG của GV và SV trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. Điểm mới của đề tài: - Về mặt lí luận: xây dựng cơ sở lí luận cho việc vận dụng các PP dạy học tích cực (PP thảo luận có hƣớng dẫn) cho khoa Công nghệ sản xuất giày da tại trƣờng trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. - Về mặt thực tiễn: nâng cao chất lƣợng dạy và học môn ĐMNLG đồng thời góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo cho khoa Công nghệ sản xuất giày da tại trƣờng trƣờng Cao đẳng Công Thƣơng thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài ra, cơ sở lý luận của đề tài có thể áp dụng cho các cơ sở đào tạo khác trong môn học này.

5 Luan van Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.