phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 2 chƣơng, 5 tiết. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TƢ TƢỞNG CỦA PH. ĂNG-GHEN VỀ GIA ĐÌNH TRONG TÁC PHẨM “NGUỒN GỐC CỦA GIA ĐÌNH, CỦA CHẾ ĐỘ TƢ HỮU VÀ CỦA NHÀ NƢỚC” 1. Vị trí vấn đề gia đình trong tác phẩm 1.
Giới thiệu chung về tác phẩm Hoàn cảnh ra đời Tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tƣ hữu và của nhà nƣớc” đƣợc Ph. Ăng-ghen viết từ cuối tháng ba đến cuối tháng năm năm 1884; đƣợc xuất bản lần đầu tiên vào tháng mƣời năm 1884 tại Đuy-rich (Thụy Sỹ). Đây là tác phẩm có giá trị đặc biệt, là một trong những tác phẩm chủ yếu tiếp tục phát triển quan điểm tƣ tƣởng thiên tài của C. Mác: quan niệm duy vật về lịch sử.
Ăng-ghen viết tác phẩm này trong giai đoạn 1883 - 1889. Đây có thể coi là thời kỳ chủ nghĩa tƣ bản đã phát triển ở trình độ cao và đang chuyển mạnh sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc, đồng thời cũng là thời kỳ giai cấp vô sản đang cần tập trung lực lƣợng để chuẩn bị cho những cuộc cách mạng sắp tới; thời kỳ xuất hiện và phát triển chủ nghĩa cơ hội, cải lƣơng và những quan điểm chống lại chủ nghĩa Mác. Mác qua đời, Ph. Ăng-ghen dành mọi sức lực trí tuệ của mình vào mục tiêu phát triển hơn nữa học thuyết Mác, đấu tranh chống mọi trào lƣu tƣ tƣởng cơ hội và cải lƣơng, phi mác-xít, bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa xã hội khoa học.
Một trong những công việc mà Ph. Ăng-ghen tiến hành trong thời gian này là nhằm mục tiêu nói trên và tiếp tục hoàn thành các công trình 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý luận mà C. Mác còn làm dang dở, phổ biến rộng rãi những di sản tƣ tƣởng của C. Mác trong phong trào công nhân quốc tế.
Vào nửa đầu tháng hai năm 1884, trong khi sắp xếp các tài liệu, giấy tờ của C. Ăng-ghen đã tìm thấy bản thảo do C. Mác biên soạn trong những năm 1880 - 1881, tóm tắt tỉ mỉ cuốn sách “Xã hội cổ đại, hay là sự nghiên cứu những tuyến tiến bộ của loài ngƣời từ mông muội, dã man đến văn minh” của Luy-xơ H. Moóc-gan, một nhà bác học, nhà dân tộc học, khảo cổ học, sử học và là nhà nghiên cứu lịch sử xã hội nguyên thủy nổi tiếng, đồng thời cũng là nhà duy vật tự phát tiến bộ ngƣời Mỹ.
Mác ghi chép một cách hết sức cẩn thận, vừa có sự đánh giá, vừa có sự nhận xét các quan điểm của L. Moóc-gan, đồng thời có sự bổ sung những tƣ tƣởng của mình. Khi biên soạn tóm tắt cuốn sách “Xã hội cổ đại” này, C. Mác dự định sẽ phát biểu công khai trên báo chí thời đó những nhận xét của mình về cuốn sách và nhân đó, tiếp tục khẳng định và truyền bá những quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử trong học thuyết của mình.
Ý định này vì nhiều lý do, C. Mác chƣa thực hiện đƣợc. Do vậy, Ph. Ăng-ghen quyết định tiếp tục hoàn thành ý nguyện của C.
Mác là viết một tác phẩm với tính cách là “thực hiện di chúc” của C. Mác qua bản tóm tắt nói trên. Khi viết tác phẩm này, Ph. Ăng-ghen sử dụng những nhận xét và đánh giá trong bản tóm tắt của C.
Mác; những tài liệu thực tế và những kết luận trong cuốn sách của L. Moóc-gan, đồng thời cũng dựa trên những tƣ liệu phong phú do bản thân tự tìm tòi, nghiên cứu để biên soạn cuốn khảo luận về lịch sử xã hội nguyên thủy và nguồn gốc của chế độ tƣ hữu và của nhà nƣớc trên lập trƣờng của chủ nghĩa duy vật lịch sử. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cuối tháng ba năm 1884, Ph. Ăng-ghen bắt tay vào viết và đến cuối tháng năm năm 1884, tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tƣ hữu và của nhà nƣớc” ra đời bao gồm 9 chƣơng.
Đầu tháng mƣời năm 1884, tác phẩm đƣợc xuất bản lần đầu tiên tại Đuy-rích. Sau đó, tác phẩm đƣợc tái bản lần thứ hai vào năm 1886 và lần thứ ba vào năm 1889. Và ngay từ thời đó cuốn sách đã đƣợc dịch ra nhiều thứ tiếng nhƣ I-ta-li-a, Ru-ma-ni, Đan Mạch, Pháp… Năm 1890, Ph. Ăng-ghen tổng hợp và tích lũy thêm đƣợc nhiều thành tựu mới về vấn đề này, cho nên Ph.
Ăng-ghen tiến hành sửa đổi nhiều chỗ trong tác phẩm, nhƣng những sửa đổi này không thay đổi kết luận đã khẳng định mà chỉ bổ sung thêm các dữ liệu khoa học nhằm chứng minh cho các luận điểm đã đƣợc nêu, đặc biệt chƣơng về gia đình đƣợc bổ sung nhiều nhất. Tác phẩm đƣợc xuất bản lần thứ tƣ, có sửa đổi, bổ sung tại thành phố Stút-gát (Đức) vào cuối năm 1891 và từ đó cuốn sách không có sự sửa đổi nào nữa. Ở lần xuất bản thứ tƣ này, Ph. Ăng- ghen đã viết Lời tựa mới cho cuốn sách.
Lời tựa này đƣợc công bố dƣới hình thức một bài báo riêng có tên “Về lịch sử gia đình nguyên thủy”. Ăng-ghen còn sống, cuốn sách đƣợc tái bản lần thứ năm (năm 1892), lần thứ sáu (năm 1894), theo đúng bản in xuất bản lần thứ tƣ. Sau này, cuốn sách đã đƣợc in lại nhiều lần bằng tiếng Đức và đƣợc dịch ra nhiều thứ tiếng khác. Kết cấu tác phẩm Tác phẩm gồm hai lời tựa và chín chƣơng.
Trong lời tựa viết cho lần xuất bản thứ nhất, tháng mƣời năm 1884, Ph. Ăng-ghen nêu rõ mục đích của tác phẩm là hoàn thành nhiệm vụ của C. Mác để lại, dùng tài liệu của L. Moóc-gan để chứng minh quan điểm lịch sử mà hai ông xác lập, đặc biệt chứng minh cho xã hội nguyên thủy bởi vì theo Ph.
Ăng-ghen vấn đề xã hội 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nguyên thủy chƣa đƣợc cắt nghĩa rõ. Trong lời tựa này Ph. Ăng-ghen khẳng định một nguyên lý của chủ nghĩa duy vật lịch sử là phải dựa vào cơ sở kinh tế để luận chứng những vấn đề lịch sử loài ngƣời: “nhân tố quyết định trong lịch sử, quy đến cùng, là sản xuất và tái sản xuất ra đời sống trực tiếp. Nhƣng bản thân sự sản xuất đó lại có hai mặt.
Một mặt là sản xuất ra tƣ liệu sinh hoạt: thực phẩm, quần áo, nhà ở và những công cụ cần thiết để sản xuất ra những thứ đó; mặt khác là sự sản xuất ra bản thân con ngƣời, là sự truyền nòi giống” [5, tr. Ngoài việc khẳng định công lao của L. Moóc-gan, Ph. Ăng-ghen đồng thời cũng phê phán một số những tác giả đƣơng thời đã sử dụng tác phẩm của L.
Moóc-gan nhƣng lại có ý xem thƣờng, chê bai. Trong lời tựa cho lần xuất bản thứ tƣ năm 1891, Ph.Ăng-ghen giới thiệu kỹ những cống hiến của những nhà nghiên cứu lịch sử phát triển của gia đình nhƣ Bắc-hô-phen, Mắc-Len-nan, đồng thời một lần nữa khẳng định công lao của L. Moóc-gan, đặc biệt là quan điểm lịch sử về xã hội nguyên thủy: “Sự phát hiện mới đó - tức là sự phát hiện ra thị tộc nguyên thủy tổ chức theo chế độ mẫu quyền, coi đó là giai đoạn đi trƣớc thị tộc theo chế độ phụ quyền ở các dân tộc văn minh – đối với lịch sử nguyên thủy, cũng có ý nghĩa nhƣ thuyết tiến hóa của Đác-uyn đối với sinh vật học, và nhƣ lý luận của Mác về giá trị thặng dƣ đối với khoa kinh tế chính trị” [32, tr. Trong lời tựa này, Ph.
Ăng-ghen còn nói về cách sử dụng tƣ liệu của L. Moóc-gan, nói rõ những điểm mà Ph. Ăng-ghen tán thành và những hạn chế của L. Moóc- gan cùng những nguyên nhân của những hạn chế ấy.
Ý nghĩa của tác phẩm Thứ nhất, nghiên cứu tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tƣ hữu và của nhà nƣớc” của Ph. Ăng-ghen giúp chúng ta có những căn cứ khoa học để chỉ ra những quan điểm phản khoa học và lỗi thời, xây dựng cho giai 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cấp công nhân và nhân dân lao động những quan điểm đúng đắn nhằm lật đổ trật tự tƣ sản, xây dựng chế độ xã hội mới, xây dựng quan hệ sản xuất mới, xây dựng nhà nƣớc mới - nhà nƣớc của giai cấp công nhân, cũng nhƣ xây dựng một quan hệ hoàn toàn mới trong gia đình. Trong tác phẩm kinh điển này, lần đầu tiên, việc giải thích xã hội loài ngƣời ở các giai đoạn sớm nhất một cách khoa học, trên lập trƣờng của chủ nghĩa duy vật lịch sử, đã đƣợc trình bày một cách có hệ thống. Ăng-ghen chỉ rõ lịch sử phát triển của gia đình trong các hình thái kinh tế - xã hội khác nhau; phân tích quá trình tan rã của chế độ công xã nguyên thủy và quá trình hình thành xã hội có giai cấp dựa trên chế độ sở hữu tƣ nhân về tƣ liệu sản xuất; đặc biệt đã giải thích một cách xác đáng, có căn cứ khoa học nguồn gốc và bản chất của nhà nƣớc, đồng thời chứng minh tính tất yếu lịch sử của sự tiêu vong của nhà nƣớc trong xã hội cộng sản chủ nghĩa không còn sự phân chia giai cấp.
Thứ hai, tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tƣ hữu và của nhà nƣớc” đã bổ sung, làm phong phú những nguyên lý của chủ nghĩa xã hội khoa học. Tác phẩm đã chỉ ra rằng, cuộc cách mạng vô sản tất yếu sẽ xảy ra trên cơ sở sức sản xuất trong lòng chế độ tƣ bản chủ nghĩa đã phát triển cao. Cuộc cách mạng vô sản sẽ xóa bỏ quan hệ sản xuất tƣ bản chủ nghĩa đang là vật cản sự phát triển của lực lƣợng sản xuất, xóa bỏ chế độ tƣ hữu và sự phân chia giai cấp trong xã hội. Cuộc cách mạng vô sản là cuộc cách mạng thực sự giải phóng con ngƣời, xây dựng xã hội mới bình đẳng và bác ái.
Về những điều kiện kinh tế xã hội để xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, tác phẩm đã cho chúng ta thấy rõ vai trò của sản xuất trong tiến trình phát triển xã hội nói chung, xã hội chủ nghĩa, xã hội cộng sản chủ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghĩa nói riêng; vai trò của việc xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật cho chủ nghĩa xã hội; vai trò của công nghiệp hóa đối với toàn bộ nền kinh tế và đời sống xã hội xã hội chủ nghĩa.