BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH ĐIỀU DƯỠNG NGOẠI KHOA (DÙNG CHO ĐÀO TẠO CỬ NHÂN ĐIỀU DƯỠNG) Chủ biên: TS. TRƯƠNG TUẤN ANH TRẦN VIỆT TIẾN Tham gia biên soạn: PHẠM THANH SƠN TRẦN HỮU HIẾU NGUYỄN THỊ LỆ THUỶ VŨ MẠNH ĐỘ NAM ĐỊNH – NĂM 2017 1 BÀI 1: VAI TRÒ NGƯỜI ĐIỀU DƯỠNG NGOẠI KHOA MỤC TIÊU 1. Trình bày được vai trò của người điều dưỡng ngoại khoa. Trình bày được những yêu cầu của người điều dưỡng ngoại khoa.
Đại cương Trong bệnh viện chuyên khoa ngoại hay khoa ngoại thuộc các bệnh viện đa khoa công tác chữa bệnh, chăm sóc chủ yếu là người bệnh đã phẫu thuật, đặc biệt là phẫu thuật cấp cứu, do đó người điều dưỡng phải bảo đảm tuyệt đối vô khuẩn trong công việc, đồng thời phải tinh thông khi sử dụng và bảo quản máy móc, y cụ, dụng cụ hiện đại để thực hiện các kỹ thuật. Vai trò của người điều dưỡng ngoại khoa Trong ngoại khoa có nhiều công việc khác nhau, mỗi công việc có một nội dung công tác riêng. Do đó người điều dưỡng ngoại khoa cần có các vai trò - Nhận định tình trạng người bệnh. - Đánh giá các nhu cầu cần thiết của người bệnh để phục vụ cho cuộc phẫu thuật và những vấn đề liên quan sau phẫu thuật.
Lập kế hoạch, thực hiện kế hoạch chăm sóc người bệnh và đánh giá kết quả chăm sóc đó. - Giúp thày thuốc trong công tác khám bệnh, chẩn đoán, phẫu thuật, điều trị người bệnh, thực hiện các y lệnh điều trị của người thày thuốc. - Hướng dẫn người bệnh và gia đình họ về các vấn đề liên quan đến bệnh để phục hồi sức khoẻ. Tham gia giáo dục sức khỏe cộng đồng trong lĩnh vực ngoại khoa.
Tiếp đón người bệnh - Người bệnh ngoại khoa được nhận từ phòng khám, khoa cấp cứu, phòng hồi sức, phòng phẫu thuật và từ các khoa khác chuyển đến. Đối với người bệnh thái độ của người điều dưỡng phải vui vẻ, hoà nhã, gần gũi, thân mật, giới thiệu với người bệnh về khoa phòng. - Khẩn trương chuẩn bị cho thày thuốc tiến hành khám bệnh. Đối với người bệnh cấp cứu cần phải chuẩn bị nhanh chóng dụng cụ, thuốc men, cùng thày thuốc tiến hành hồi sức tại chỗ để cứu chữa người bệnh.
2 - Đối với người bệnh được lưu lại theo dõi, người điều dưỡng phải tiến hành theo dõi về huyết áp, mạch, nhiệt độ, nhịp thở, các dấu hiệu lâm sàng và báo cáo lại cho thày thuốc những diễn biến của người bệnh. Đối với người bệnh được vào viện, tuỳ theo tình trạng nặng nhẹ, người điều dưỡng cần phải chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ, phải trực tiếp đưa người bệnh vào phòng điều trị. - Đối với người bệnh đến làm tiểu phẫu, bó bột, cần khẩn trương tiến hành các thủ thuật hoặc hẹn và căn dặn người bệnh chu đáo. Chuẩn bị người bệnh trước phẫu thuật Việc chuẩn bị cho người bệnh phẫu thuật tuỳ thuộc vào tính chất hoặc cơ quan cần phẫu thuật.
Có hai loại phẫu thuật chính là phẫu thuật theo kế hoạch và phẫu thuật cấp cứu. - Chuẩn bị về tinh thần cho người bệnh và thân nhân người bệnh. - Theo dõi dấu hiệu sinh tồn, cân nặng, nước tiểu, phân. để nắm vững tình trạng của người bệnh.
Thực hiện các y lệnh điều trị và thủ thuật cho người bệnh trong những ngày trước khi phẫu thuật. Chuẩn bị các xét nghiệm cần thiết, cho người bệnh đi khám các chuyên khoa theo yêu cầu của thày thuốc. Chăm sóc về dinh dưỡng, vệ sinh, giấc ngủ. - Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ bệnh án, giấy tờ khám bệnh có tính pháp lý, xét nghiệm, X quang.
và các thủ tục hành chính khác; địa chỉ của người bệnh phải được ghi rõ ràng và chính xác. - Tiến hành vệ sinh thân thể, vùng phẫu thuật. thay quần áo và thực hiện y lệnh tiền mê cho người bệnh theo y lệnh. Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật - Chăm sóc tư thế - Chăm sóc dấu hiệu sinh tồn - Chăm sóc chảy máu nếu có - Chăm sóc phản ứng của người bệnh, dấu hiệu nôn - Chăm sóc tình trạng ổ bụng, ống dẫn lưu và các sonde, vết mổ.
- Giảm đau tốt cho người bệnh sau phẫu thuật - Chăm sóc dinh dưỡng, giấc ngủ, trung tiện, đại tiện, vận động - Chăm sóc tinh thần cho người bệnh 2. Giáo dục cho người bệnh trước khi xuất viện 3 - Căn dặn người bệnh về các chế độ sau khi xuất viện: chế độ nghỉ ngơi, làm việc, chế độ ăn uống. - Chế độ sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt về giữ gìn giấc ngủ. - Cách giữ gìn và bảo vệ vết mổ.
- Hướng dẫn các dấu hiệu về những biến chứng có thể xảy ra sau xuất viện. - Cách tập luyện để hồi phục dần các chức năng sinh lý. - Hướng dẫn người bệnh thực hiện đơn thuốc và các lời khuyên của thầy thuốc sau khi xuất viện. - Chuẩn bị giấy tờ, hướng dẫn cho người bệnh làm các thủ tục thanh toán xuất viện.
Quy trình điều dưỡng ngoại khoa Nhận định/ đánh giá người bệnh Chăm sóc người bệnh trước phẫu thuật Chăm sóc người bệnh trong phẫu thuật Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật Giáo dục sức khỏe và chuẩn bị người bệnh xuất viện 3. Những yêu cầu của người điều dưỡng ngoại khoa 3. Tinh thông nghiệp vụ, thành thạo tay nghề, thao tác kỹ thuật chính xác - Luôn có tinh thần học tập nghiệp vụ, nâng cao tay nghề và những hiểu biết về chăm sóc, theo dõi người bệnh, luyện tay nghề, thủ thuật, kỹ thuật điêu luyện và chính xác. - Nghiêm túc và khẩn trương thực hiện các y lệnh.
Theo dõi tỉ mỉ, ghi chép đầy đủ, nhậy cảm phát hiện các diễn biến và biến chứng. Có ý thức và tác phong vô khuẩn trong kỹ thuật và chăm sóc - Luôn tự giác chấp hành kỷ luật vô khuẩn, có ý thức giữ gìn vô khuẩn cho mình và cho người bệnh. - Thực hiện tuyệt đối vô khuẩn trong mọi thủ thuật thao tác và trong việc chuẩn bị các dụng cụ và vật liệu, thực hiện nghiêm chỉnh các chức trách và quy tắc chuyên môn. Phối hợp với thày thuốc trong việc phát hiện, theo dõi và chăm sóc người bệnh 4 - Theo dõi tỉ mỉ, chính xác, phát hiện kịp thời.
Tranh thủ từng phút, từng giờ, để cứu chữa người bệnh. - Bình tĩnh, không hoang mang hốt hoảng trong những trường hợp người bệnh nguy kịch, phải khẩn trương cứu chữa đến cùng. Không ngại khó khăn vất vả, nguy hiểm. Nhanh nhẹn, tháo vát, làm việc có sáng tạo, thông minh, hợp đồng chặt chẽ, không máy móc, ỷ lại.
Có lòng thương yêu người bệnh cao độ, thực hiện lời dạy của Bác Hồ "Lương y phải như từ mẫu" - Nêu cao trách nhiệm trước người bệnh, không để xảy ra những thiếu sót, tai nạn do thiếu tinh thần trách nhiệm. - Gần gũi, thương yêu, động viên, an ủi, thông cảm với sự đau đớn của người bệnh. - Hiểu rõ vai trò và trách nhiệm vinh quang của mình trong sự nghiệp bảo vệ sức khoẻ và hạnh phúc của nhân dân. TỰ LƯỢNG GIÁ Hoàn thành các câu sau bằng cách điền từ hoặc cụm từ vào chỗ trống: Câu 1: Bốn vai trò chính của người điều dưỡng ngoại khoa: A.
Tiếp đón người bệnh B. Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật D. Chuẩn bị cho người bệnh xuất viện Câu 2: Bốn yêu cầu của một người điều dưỡng ngoại khoa: A. Tinh thông nghiệp vụ, thành thạo tay nghề, thao tác kỹ thuật chính xác B.
Ý thức tác phong vô khuẩn trong mọi kỹ thuật và chăm sóc người bệnh C. Có lòng thương yêu người bệnh cao độ, thực hiện lời dạy Bác Hồ “ Lương y phải như từ mẫu ". Câu 3: Bảy việc cần phải làm của người điều dưỡng để chuẩn bị cho người bệnh xuất viện là: A. Căn dặn người bệnh về các chế độ sau khi ra viện: chế độ nghỉ ngơi, làm việc, chế độ ăn uống.
Chế độ sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt về giữ gìn giấc ngủ C. Cách tập luyện để hồi phục dần các chức năng sinh lý F. Hướng dẫn người bệnh thực hiện đơn thuốc và các lời khuyên của thầy thuốc sau khi ra viện. Chuẩn bị giấy tờ, hướng dẫn cho người bệnh làm các thủ tục thanh toán ra viện.
Câu 4: Người bệnh ngoại khoa được nhận từ…A…., khoa cấp cứu, phòng hồi sức, …………B……….và từ các khoa khác chuyển đến. Câu 5: Đối với người bệnh đến làm tiểu phẫu, bó bột, cần …….tiến hành các thủ thuật hoặc hẹn và ….người bệnh chu đáo. Câu 6: Luôn có tinh thần học tập…A……., nâng cao tay nghề và những hiểu biết……B……., theo dõi người bệnh. Câu 7: Đối với người bệnh cấp cứu cần phải chuẩn bị …A………dụng cụ, thuốc men, cùng thày thuốc tiến hành ……B….tại chỗ để cứu chữa người bệnh.
6 BÀI 2: CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TRƯỚC PHẪU THUẬT MỤC TIÊU 1. Trình bày được chuẩn bị người bệnh trước phẫu thuật theo kế hoạch. Trình bày được chuẩn bị người bệnh trước phẫu thuật cấp cứu. Đại cương Chuẩn bị người bệnh trước phẫu thuật là một công tác quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến phẫu thuật.
Nếu chuẩn bị tốt, sẽ hạn chế được đến mức tối thiểu các tai biến trong khi gây mê và tiến hành phẫu thuật. Ngược lại nếu chuẩn bị không tốt, sẽ ảnh hưởng xấu đến kết quả phẫu thuật, đôi khi còn nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Người điều dưỡng giữ vai trò chủ yếu trong việc chuẩn bị người bệnh trước phẫu thuật, công việc này nhằm mục đích giúp cho người bệnh yên tâm, sẵn sàng chấp nhận cuộc phẫu thuật. Chăm sóc, theo dõi và chuẩn bị thật tốt người bệnh trước phẫu thuật góp phần vào sự thành công của cuộc phẫu thuật.
Có hai loại phẫu thuật chính đó là phẫu thuật theo kế hoạch và phẫu thuật cấp cứu 2. Chuẩn bị người bệnh phẫu thuật theo kế hoạch Phẫu thuật theo kế hoạch gồm các bệnh cần phẫu thuật nhưng có thể để một thời gian chuẩn bị nhất định mà không ảnh hưởng đến tình trạng bệnh. Phẫu thuật này sau khi hội chẩn người có trách nhiệm chỉ định phẫu thuật sẽ sắp xếp thời gian, ai phẫu thuật và phương pháp phẫu thuật. Chuẩn bị tinh thần cho người bệnh và thân nhân người bệnh 2.
Đối với người bệnh Trong những ngày trước phẫu thuật, người điều dưỡng cần gần gũi, an ủi, giải thích cho người bệnh an tâm, gây cho người bệnh một niềm lạc quan, tin tưởng vào chuyên môn, giải thích biết mục đích, lợi ích của việc phẫu thuật. Cần tìm hiểu những lo lắng, thắc mắc của người bệnh, phản ánh và cùng bác sĩ giải quyết cho người bệnh an tâm. Giải thích cho người bệnh biết về cuộc phẫu thuật bằng những từ thông dụng dễ hiểu.