mở đầu bằng lời giới thiệu, nhạc hiệu, kết thúc bằng lời chào tạm biệt, đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan báo chí truyền hình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất cho khán giả” [ 36, tr. Chương trình truyền hình được xem là một loại hình sản phẩm văn hóa thông tin có sự hoàn chỉnh về nội dung, hình thức và cách thức triển khai, thực hiện. Sự hoàn chỉnh của bất cứ một chương trình truyền hình nào cũng đều phản ánh kết quả của một quá trình lao động sáng tạo của nhiều thành viên tham gia với nhiều cấp độ, mức độ khác nhau. Trong một chương trình truyền hình, người ta thấy có sự liên kết sắp xếp hợp lý của tin, bài, các minh chứng tư liệu, hình ảnh, âm thanh kết hợp với sự dẫn dắt của những biên tập viên, phát thanh viên… Trong mỗi chương trình truyền hình, đều có những dụng ý nghệ thuật mang tính biểu tượng như: nhạc hiệu riêng của chương trình, lời dẫn dắt giới thiệu, các nội dung chính trọng tâm, lời chào tạm biệt hoặc đôi khi có dẫn dắt kết nối sự quan tâm của khán giả đối với những chương trình truyền hình tiếp theo… Tất cả sự sáng tạo thực hiện trong chương trình truyền hình đều với kỳ vọng đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của cơ quan ngôn luận nhằm mang chất lượng thông tin tốt nhất đến với các nhóm công chúng quan tâm.
12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Một chương trình truyền hình được đánh giá là có chất lượng khi thu hút được sự quan tâm theo dõi của đông đảo công chúng và thể hiện được mục đích sáng tạo của phóng viên. Ngày nay, để đáp ứng nhu cầu khách quan về thông tin của công chúng, nhiều đài truyền hình liên tục đổi mới nâng cao chất lượng các chương trình truyền hình theo hướng đa dạng và phong phú. Hiện nay, sự cạnh tranh về thông tin đã diễn ra “cuộc đua” về tăng kênh, tăng thời lượng phát sóng giữa các đài truyền hình trung ương và địa phương. Chương trình truyền hình chính luận Trước khi phân tích khái niệm “chương trình truyền hình chính luận”, cần tìm hiểu các cách hiểu về “chính luận”.
Chính luận là khái niệm xuất phát từ lý thuyết báo chí các thể loại chính luận truyền hình. “Chính luận là nhóm thể tài báo chí dùng lý lẽ để soi sáng sự kiện, giúp công chúng hiểu đúng sự thật, hướng họ đến hoạt động tích cực, phù hợp với quan điểm, tư tưởng, ý đồ của tác giả” [40]. Theo một cách hiểu khác: chính luận là văn nghị luận để phân tích, bình luận về các vấn đề chính trị - xã hội - văn hóa nổi bật trong từng thời gian nhất định. Chính luận có ý nghĩa rất quan trọng đối với vai trò tuyên truyền và cổ động của báo chí [49, tr.
Tác giả Nguyễn Ngọc Oanh cho rằng: “Chính luận là sử dụng phương pháp nghị luận để đề cập đến những vấn đề chính trị - xã hội có tính thời sự. Chính luận không nằm trong các thể loại văn học nghệ thuật” [50, tr. Tuy có những sự khác nhau về cách tiếp cận khái niệm “chính luận”, nhưng nội hàm của khái niệm này đếu có một số điểm chung cơ bản như sau: thứ nhất, chính luận là một dạng cơ bản của báo chí (trong đó có truyền hình); thứ hai, thể loại chính luận phản ánh hiện thực bằng phương pháp phân tích, bình luận, lý giải nhằm giải quyết vấn đề bằng lý lẽ; thứ ba: đối tượng hoặc chủ đề hướng tới là những vấn đề chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế có tính thời sự cao. Trên truyền hình, việc phân chia các nhóm thể loại chương trình dựa trên phương thức sáng tạo sản phẩm.
Trong đó, người ta chia làm ba nhóm: hội thoại, tạo hình và các nhóm chương trình trò chơi. Với tính chất thông tin và cách thức chuyển tải thông tin lý lẽ mang nặng tính đặc trưng loại hình, chính luận truyền hình 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thiên về hội thoại. Điều đó có nghĩa là, thông tin chuyển tải đến công chúng dù được sử dụng hình ảnh sống động minh họa nhưng cốt lõi thì sự tiếp nhận của công chúng phụ thuộc vào tính lý lẽ của những lập luận mà biên tập viên mang đến cho họ [50, tr. Từ những giác độ trên, tác giả luận văn cho rằng: chương trình truyền hình chính luận là chương trình truyền hình phản ánh các sự kiện, vấn đề thời sự bằng phương pháp phân tích, đánh giá, bình luận thông qua hệ thống, quan điểm, luận cứ, luận chứng nhằm giải quyết một vấn đề đang được xã hội quan tâm.
Với báo chí truyền hình (do việc truyền tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh nên tính chất chính luận thường thể hiện qua các hình thức truyền hình chính luận như: tọa đàm, đối thoại (thể hiện những phân tích, trao đổi, bàn luận chuyên sâu của người dẫn chương trình và những khách mời tham gia), phỏng vấn nhấn mạnh vai trò của người trả lời phỏng vấn với những phân tích, lý giải, đánh giá từ góc độ cá nhân. Người dẫn chương trình truyền hình Một chương trình truyền hình có nhiều người tham gia (gọi là êkíp) với các khâu công việc khác nhau. Một trong những thành phần quan trọng của êkíp sản xuất là dẫn chương trình truyền hình. Dẫn chương trình truyền hình là một hoạt động ra đời theo yêu cầu khách quan của thực tiễn sản xuất các chương trình truyền hình.
Có thể nói, hoạt động này có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự thành công của các chương trình truyền hình nói chung. Vì vậy, hoạt động dẫn chương trình được xem là một loại hình nghề nghiệp trong xã hội ngày nay. Từ quan điểm này, hệ thống các đài truyền hình đã hình thành một đội ngũ những người làm nhiệm vụ dẫn dắt, kết nối, giới thiệu chương trình truyền hình - Họ là những người dẫn chương trình truyền hình. Có thể nói, người dẫn chương trình truyền hình là một nhân tố quan trọng trong êkíp sản xuất chương trình truyền hình.
Người dẫn chương trình truyền hình không chỉ đơn thuần là người đọc tin, bài mà còn là người truyền cảm hứng, tạo nên sức hấp dẫn, sự thuyết phục đến khán giả và tạo nên những dấu ấn, phong cách riêng của từng chương trình. 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Người dẫn chương trình là một thuật ngữ nhằm chỉ người dẫn dắt, giới thiệu, kết nối một chương trình, sự kiện trong đời sống. Người dẫn chương trình cũng là cụm từ chỉ những người dẫn chương trình phát thanh, truyền hình trong lĩnh vực báo chí. Theo một cách gọi phổ biến khác, người dẫn chương trình là MC (Master of Ceremonies) tức là người hướng dẫn quần chúng trong một sự kiện [21 tr.
Như vậy có thể hiểu: người dẫn chương trình truyền hình là người thực hiện công việc dẫn dắt, giới thiệu, kết nối các tiết mục, các thành phần trong một chương trình truyền hình nhằm giúp công chúng dễ dàng theo dõi và tiếp nhận thông tin. Người dẫn chương trình truyền hình là thành phần sống động và chủ động trong một tổng thể cấu trúc chương trình truyền hình. Người dẫn chương trình truyền hình không đơn thuần chỉ là đọc nối để dẫn dắt, chuyển đổi chủ đề mà họ còn là một chủ thể tạo ra không khí và kích thích sự hưng phấn, quan tâm của khán giả. Sự hiện diện của người dẫn chương trình truyền hình giống như một điểm nhấn có mục đích của chương trình truyền hình.
Người dẫn chương trình truyền hình chính luận Chính luận là một khái niệm xuất phát từ lý thuyết báo chí các thể loại chính luận truyền hình. Theo quan điểm của tác giả Tạ Ngọc Tấn, “chính luận là nhóm đề tài báo chí dùng lý lẽ để soi sáng sự kiện, giúp công chúng hiểu đúng sự thật, hướng họ đến hoạt động tích cực, phù hợp với quan điểm, tư tưởng, ý đồ của tác giả” [40, tr. Như vậy, chương trình truyền hình chính luận là một chương trình cung cấp thông tin lý luận nhằm bày tỏ chính kiến, bộc lộ công khai trực tiếp quan điểm, tư tưởng, chính trị của tác giả đối với những vấn đề thời sự quan trọng chính yếu. Nội dung của chương trình truyền hình chính luận tập trung rõ nhất, nhiều nhất lập trường quan điểm trong sứ mệnh định hướng tư tưởng và hành động theo mục đích của chương trình.
Chương trình truyền hình chính luận thường đề cập đến những vấn đề mang tính thời sự trên tất cả mọi lĩnh vực kinh tế - chính trị - xã hội để đánh giá, phân tích, giải thích, bàn luận, thẩm định… nhằm góp phần định hướng tư tưởng quần chúng. Sức hút của chương trình truyền hình chính luận được thể hiện khá rõ nét ở năng lực thông tin lý luận, không đơn thuần chỉ là cung cấp thông tin về sự thật mà 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com còn có nhiệm vụ phân tích, lý giải, bàn luận, đánh giá những sự thật đó trên cơ sở của một thái độ rõ ràng nhằm hướng dẫn, điều chỉnh dư luận. Chương trình truyền hình chính luận thường phản ánh các sự kiện, vấn đề thời sự thông qua phương pháp phân tích, đánh giá, bình luận. Hình thức của chương trình truyền hình chính luận thường tập trung chủ yếu ở các dạng chương trình như: tọa đàm, đối thoại, phỏng vấn… Từ những phân tích trên, theo tác giả của luận văn, khái niệm “người dẫn chương trình truyền hình chính luận” được hiểu là: người thể hiện, dẫn dắt, kết nối các tiết mục, các thành phần trong một chương trình truyền hình.
Trong chương trình truyền hình đó, người dẫn sử dụng lý luận để làm rõ sự kiện xã hội, định hướng công chúng thể hiện quan điểm, tư tưởng về sự kiện đó. Nói cách khác, người dẫn chương trình truyền hình chính luận là thuật ngữ dùng để chỉ công việc của người dẫn các chương trình tọa đàm, đối thoại, phỏng vấn trên sóng truyền hình, có nội dung đề cập đến các sự kiện, vấn đề mang tính thời sự, đòi hỏi những phân tích, đánh giá, bình luận, giải thích nhằm định hướng cho công chúng. Người dẫn chương trình truyền hình chính luận có vai trò đặc biệt quan trọng khi thực hiện dẫn các chương trình có tính chất phản biện xã hội. Bởi lẽ, vai trò của người dẫn không chỉ dừng lại ở công việc đọc thông tin mà nó còn thể hiện năng lực biên tập, năng lực thiết kế chương trình cũng như sự phối hợp tương tác với ê kíp sản xuất chương trình.
Khi đó, giọng nói, tác phong, cử chỉ, trang phục, ngôn từ… thể hiện khá rõ nét ý tưởng, chủ đề mà chương trình truyền hình muốn chuyển tải đến công chúng.